Samenvatting van het besluit van de Commissie

van 17 september 2019

waarbij een concentratie verenigbaar wordt verklaard met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst

(Zaak M.8870 — E.ON/Innogy)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2019) 6530)

(Slechts de tekst in de Engelse taal is authentiek)

(2020/C 379/07)

Op 17 september 2019 heeft de Commissie in een concentratiezaak een besluit genomen op grond van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (1) , en met name artikel 8, lid 2, van genoemde verordening. Een niet‐vertrouwelijke versie van de volledige tekst van het besluit is in de oorspronkelijke taal van de zaak te vinden op de website van het directoraat‐generaal Concurrentie, op het volgende adres: http://ec.europa.eu/competition/index_en.html

I. DE PARTIJEN

(1)

Op 31 januari 2019 ontving de Europese Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie (“concentratie”) in de zin van artikel 4 van de concentratieverordening waarbij E.ON SE (“E.ON”, Duitsland) in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van de concentratieverordening uitsluitende zeggenschap verkrijgt over de divisies distributie en oplossingen voor de consument, alsook bepaalde activa voor elektriciteitsopwekking van Innogy SE (“Innogy”, Duitsland). (2)

(2)

E.ON is een energiebedrijf dat actief is in de hele toeleveringsketen, waaronder opwekking, groothandelslevering, transmissie, distributie, kleinhandelslevering en energiegerelateerde activiteiten (zoals meting, e-mobiliteit enz.). E.ON is actief in verschillende lidstaten, waaronder Zweden, Roemenië, Italië, Polen, Denemarken, Tsjechië, Duitsland, Hongarije, Slowakije en het Verenigd Koninkrijk.

(3)

Innogy, volle dochteronderneming van RWE, is een energiebedrijf dat actief is in de hele toeleveringsketen, waaronder distributie, kleinhandelslevering en energiegerelateerde activiteiten (zoals meting, e-mobiliteit enz.). Innogy is actief in verschillende lidstaten, waaronder België, Spanje, Nederland, Polen, Frankrijk, Italië, Portugal, Roemenië, Kroatië, Slovenië, Tsjechië, Duitsland, Hongarije, Slowakije en het Verenigd Koninkrijk.

(4)

E.ON wordt hierna “de aanmeldende partij” en samen met Innogy “de partijen” genoemd.

II. TRANSACTIE

(5)

De concentratie bestaat in de verwerving van de uitsluitende zeggenschap over Innogy door E.ON. De concentratie komt tot stand door de verwerving van aandelen. De concentratie maakt deel uit van een uitgebreide activaruil tussen E.ON en RWE, waardoor E.ON voornamelijk actief zal zijn in de exploitatie van distributienetwerken voor elektriciteit en gas en kleinhandelslevering in verschillende Europese landen. RWE zal zich richten op de opwekking en groothandelslevering van elektriciteit.

(6)

E.ON zou het energiedistributienetwerk en de oplossingen voor klanten van de dochteronderneming van RWE, Innogy, verwerven, alsook bepaalde kleinere activa voor elektriciteitsopwekking, voornamelijk warmte-krachtkoppelingscentrales (WKK-centrales) die in handen zijn van Innogy (“omgekeerde afsplitsingsactiva”). RWE zou het grootste deel van de elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiebronnen van E.ON en minderheidsbelangen in twee reeds door RWE geëxploiteerde kerncentrales verwerven. Bovendien zou RWE a) de duurzame productiemiddelen van Innogy (met uitzondering van de omgekeerde afsplitsingsactiva), b) het belang van 49 % van Innogy in Kärntner Energieholding Beteiligungs GmbH en c) elf door Innogy in Duitsland en Tsjechië geëxploiteerde gasopslagfaciliteiten behouden (al deze activa vormen samen de herovergedragen activa). RWE zou ook een zuiver financieel minderheidsbelang in E.ON verwerven. De overname van de activa van E.ON door RWE is door de Commissie goedgekeurd bij besluit van 26 februari 2019, COMP/M.8871 — RWE/E.ON Transfer Assets.

(7)

De twee onderdelen van de activaruil geven aanleiding tot twee afzonderlijke concentraties. Dit besluit heeft betrekking op de concentratie die zou voortvloeien uit de verwerving door E.ON van zeggenschap over Innogy.

(8)

De betrokken ondernemingen hebben tezamen een wereldwijde omzet van in totaal ruim 5 000 miljoen EUR. Ze hebben elk een Europese omzet van meer dan 250 miljoen EUR, maar realiseren niet meer dan twee derde van hun totale Europese omzet in een en dezelfde lidstaat. De aangemelde transactie heeft derhalve een EU-dimensie.

III. PROCEDURE

(9)

De Commissie uitte op 7 maart 2019 ernstige twijfels ten aanzien van de verenigbaarheid van de concentratie met de interne markt en besloot de procedure in te leiden overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), van de concentratieverordening. E.ON diende op 20 maart 2019 zijn schriftelijke opmerkingen in ten aanzien van het besluit overeenkomstig artikel 6, lid 1, onder c), en vulde deze aan op 8 mei 2019 en 20 mei 2019.

(10)

De termijn voor het nemen van een definitief besluit in deze zaak werd tweemaal geschorst, namelijk op 22 maart 2019 (tot 11 april 2019) en op 29 april 2019 (tot 8 mei 2019) overeenkomstig artikel 11, lid 3, van de concentratieverordening.

(11)

Op verzoek van de partijen werd op 7 juni 2019 de termijn voor het nemen van een definitief besluit in deze zaak overeenkomstig artikel 10, lid 3, van de concentratieverordening met nog eens twintig werkdagen verlengd.

(12)

Om de door de Commissie vastgestelde voorlopige mededingingsbezwaren weg te nemen, dienden de partijen na uitvoerige besprekingen op 20 juni 2019 bij de Commissie ontwerp-toezeggingen in (“toezeggingen voor fase II”).

(13)

Op 21 juni 2019 startte de Commissie met een marktonderzoek om te beoordelen of de toezeggingen voor fase II geschikt waren om de door de Commissie vastgestelde mededingingsbezwaren weg te nemen.

(14)

Op 4 juli 2019 dienden de partijen de definitieve toezeggingen in (“definitieve toezeggingen”).

IV. SAMENVATTING VAN DE BEOORDELING

(15)

De activiteiten van de partijen overlappen elkaar in verschillende landen, maar de belangrijkste overlappingen vinden plaats in Duitsland, Tsjechië, Hongarije, Slowakije en het Verenigd Koninkrijk. (3) Binnen elk van deze landen vinden aanzienlijke horizontale overlappingen plaats in een aantal van de activiteiten van de partijen. Deze worden hieronder samengevat.

1. Duitsland

1.1. Marktomschrijvingen

(16)

Kleinhandelslevering van elektriciteit: De Commissie definieert de markten voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan eindgebruikers doorgaans als nationaal, maar voor Duitsland heeft zij in het verleden ook een engere definitie (op het niveau van het distributienetwerk (DSB)) overwogen. In het kader van dit besluit handhaaft de Commissie de nationale omvang voor grote afnemers en concludeert zij op basis van haar marktonderzoek en in overeenstemming met de door de Duitse mededingingsautoriteit (Bundeskartellamt) vastgestelde marktdefinitie dat i) de geografische markt voor de kleinhandelslevering van reguliere elektriciteit aan huishoudens en kleine commerciële afnemers in het kader van de basislevering lokaal en beperkt tot het relevante basisleveringsgebied is; en ii) de geografische markt voor de kleinhandelslevering van reguliere elektriciteit aan huishoudens en kleine commerciële afnemers op basis van bijzondere overeenkomsten nationaal is.

(17)

Kleinhandelslevering van elektriciteit voor verwarming: Uit het onderzoek van de Commissie is gebleken dat verschillende elementen een nationale marktomschrijving ondersteunen, en dat er ook elementen zijn die wijzen op een lokale concurrentiedynamiek. Daarom wordt in het kader van dit besluit de geografische omvang van de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit voor verwarming aan huishoudens en kmo's in Duitsland opengelaten voor de vraag of het gaat om een nationale markt met sterke elementen van regionale mededinging op netwerk- of lokaal niveau.

(18)

Kleinhandelslevering van gas: De Commissie stelde op basis van haar beoordeling vast dat de structuur en de werking van de markt voor de kleinhandelslevering van gas zeer vergelijkbaar is met de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit. Daarom hanteert de Commissie dezelfde geografische marktomschrijving voor de kleinhandelslevering van zowel gas als elektriciteit.

(19)

E-mobiliteit: In het kader van dit besluit beschouwt de Commissie de omvang van de markt voor i) de groothandelslevering van laadstations voor elektrische voertuigen als nationaal of EER-omvattend (opengelaten), ii) de kleinhandelslevering van particuliere laadstations voor elektrische voertuigen als nationaal, iii) de installatie en exploitatie van openbare laadstations voor elektrische voertuigen langs snelwegen als lokaal of nationaal met lokale elementen (opengelaten), iv) de installatie en exploitatie van openbare laadstations voor elektrische voertuigen buiten de snelwegen als lokaal of nationaal met lokale elementen (opengelaten), v) de markt voor abonnementsdiensten voor openbare laadstations voor elektrische voertuigen als nationaal en vi) niet aan een merk gebonden diensten voor openbare laadstations voor elektrische voertuigen als nationaal.

1.2. Beoordeling uit mededingingsoogpunt

(20)

De Commissie heeft de betrokken markten beoordeeld zoals hierboven beschreven. De Commissie is tot de conclusie gekomen dat de concentratie leidt tot een significante belemmering van de daadwerkelijke mededinging op de volgende markten.

(a)

Op de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit voor verwarming in Duitsland: De Commissie kwam tot haar conclusie, omdat de markt voor elektriciteit voor verwarming een sterk geconcentreerde markt is (de concentratie waarbij de twee grootste leveranciers op nationaal niveau zijn samengevoegd), de partijen aanzienlijke concurrentiedruk op elkaar uitoefenen, de partijen slechts een beperkt aantal geloofwaardige alternatieven tot hun beschikking hebben en de drempels voor toetreding tot de markt hoog zijn.

(b)

Met betrekking tot de markt voor de installatie en exploitatie van openbare laadstations voor elektrische voertuigen langs snelwegen in Duitsland kwam de Commissie tot haar conclusie doordat zij vaststelde dat laadstations van de partijen in elkaars nabijheid zijn gevestigd en dat er geen concurrerende laadstations voor elektrische voertuigen zijn.

2. Tsjechië

2.1. Marktomschrijving

(21)

Kleinhandelslevering van elektriciteit: De Commissie heeft in besluitvormingspraktijk de vraag opengelaten of de geografische omvang van de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit in Tsjechië nationaal of beperkter van omvang is. In het kader van dit besluit wordt de geografische markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan i) hoogspanningsafnemers en ii) laagspanningsafnemers omschreven als nationaal, hoewel er voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan laagspanningsafnemers lokale mededingingselementen zijn.

(22)

Kleinhandelslevering van gas: De Commissie heeft in besluitvormingspraktijk de vraag opengelaten of de geografische omvang van de markt voor de kleinhandelslevering van gas in Tsjechië nationaal of beperkter van omvang is. In het kader van dit besluit wordt de geografische markt voor de kleinhandelslevering van gas aan i) grote afnemers en ii) kleine afnemers omschreven als nationaal, hoewel er voor de kleinhandelslevering van gas aan kleine afnemers lokale mededingingselementen zijn.

2.2. Beoordeling uit mededingingsoogpunt

(23)

a)	Met betrekking tot de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan laagspanningsafnemers in Tsjechië is de Commissie tot haar conclusie gekomen vanwege de historische gevestigde positie van de partijen en het feit dat de partijen directe concurrenten zijn.

Met betrekking tot de markt voor de kleinhandelslevering van gas aan kleine afnemers in Tsjechië is de Commissie tot haar conclusie gekomen vanwege het grote marktaandeel, de complementariteit van de historische gevestigde positie van de partijen en het feit dat de partijen directe concurrenten zijn.

c)	Met betrekking tot de markt voor de kleinhandelslevering van gas aan grote afnemers in Tsjechië is de Commissie tot haar conclusie gekomen vanwege het grote marktaandeel in een versnipperde markt waarin de partijen directe concurrenten zijn.

3. Hongarije

3.1. Marktomschrijving

(24)

Kleinhandelslevering van elektriciteit: De Commissie heeft de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan bedrijven in Hongarije eerder omschreven als een nationale markt, terwijl de kleinhandelslevering aan huishoudelijke afnemers wordt beschouwd als een subnationale markt (elk gebied van een DSB). Op basis van de beoordeling van de Commissie wordt in het kader van dit besluit de geografische omvang voor de kleinhandelslevering van elektriciteit door leveranciers van universele diensten aan huishoudelijke afnemers en kmo-afnemers beschouwd als subnationaal (DSB-gebied). De geografische omvang voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan kmo-afnemers die gebruik maken van concurrerende aanbiedingen en grote commerciële en industriële afnemers wordt als nationaal beschouwd.

3.2. Beoordeling uit mededingingsoogpunt

(25)

a)	Met betrekking tot de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan concurrerende kmo-afnemers in Hongarije is de Commissie tot haar conclusie gekomen omdat de concentratie een belangrijke concurrentiedruk op een reeds sterk geconcentreerde markt zou wegnemen.

Met betrekking tot de markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan grote industriële afnemers in Hongarije is de Commissie tot haar conclusie gekomen omdat de partijen directe concurrenten zijn en de concentratie het aantal daadwerkelijke concurrenten op de markt aanzienlijk zou verminderen.

4. Slowakije

4.1. Marktomschrijving

(26)

Kleinhandelslevering van elektriciteit: In het kader van dit besluit beschouwt de Commissie de geografische markt voor de kleinhandelslevering van elektriciteit als nationaal, hoewel er sterke regionale elementen zijn.

4.2. Beoordeling uit mededingingsoogpunt

(27)

De Commissie is tot de conclusie gekomen dat de concentratie niet leidt tot een significante belemmering van de daadwerkelijke mededinging in Slowakije.

(28)

Met betrekking tot de drie betrokken marktsegmenten voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan i) gereguleerde afnemers, ii) kleine niet-gereguleerde afnemers en iii) grote industriële afnemers in Slowakije kwam de Commissie tot de conclusie dat er geen sprake van significante belemmering van de daadwerkelijke mededinging is, aangezien de partijen geen directe concurrenten zijn en andere leveranciers een grotere druk op de partijen uitoefenen dan de partijen op elkaar. De Commissie heeft ook onderzocht of de concentratie, hoewel deze geen significant effect op de huidige mate van mededinging heeft, de mededinging in de toekomst kan beïnvloeden door een verlies aan potentiële mededinging te veroorzaken, maar het tijdens het onderzoek verzamelde bewijsmateriaal ondersteunde deze conclusie niet.

5. Verenigd Koninkrijk

5.1. Marktomschrijving

(29)

Kleinhandelslevering van elektriciteit aan huishoudens en grote industriële afnemers: in overeenstemming met eerdere besluiten beschouwt de Commissie Groot-Brittannië als de geografische omvang van de kleinhandelslevering van elektriciteit.

5.2. Beoordeling uit mededingingsoogpunt

(30)

De Commissie is tot de conclusie gekomen dat de concentratie niet leidt tot een significante belemmering van de daadwerkelijke mededinging in het Verenigd Koninkrijk.

(31)

Met betrekking tot de betrokken marktsegmenten voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan i) huishoudens en ii) grote industriële afnemers in Groot-Brittannië, kwam de Commissie tot de conclusie dat er geen sprake van significante belemmering van de daadwerkelijke mededinging was vanwege het bescheiden gecombineerde marktaandeel van de partijen en het feit dat zij geen directe concurrenten zijn en dat er verschillende andere geloofwaardige concurrenten op de markten actief zijn.

V. CORRIGERENDE MAATREGELEN

(32)

Om de vastgestelde mededingingsbezwaren weg te nemen, hebben de partijen “definitieve toezeggingen” ingediend met wijzigingen die rekening houden met de resultaten van de markttoets. De definitieve toezeggingen zijn de volgende:

(33)

Voor elektriciteit voor verwarming in Duitsland: de corrigerende maatregelen bestaan uit de afstoting van in wezen alle klanten van EDG (de belangrijkste dochteronderneming van E.ON) die op grond van een bijzondere overeenkomst elektriciteit voor verwarmingsdoeleinden krijgen geleverd. De definitieve toezeggingen omvatten ook, voor afnemers die via afzonderlijke meters worden voorzien, alle overeenkomstige bijzondere overeenkomsten voor elektriciteit voor huishoudens die betrekking hebben op de afnemers aan wie elektriciteit voor verwarmingsdoeleinden wordt geleverd. De afstoting zal worden opgesplitst in twee afzonderlijke afnemersportefeuilles, die gezamenlijk door één koper of afzonderlijk door twee verschillende kopers zullen worden verworven.

(34)

Voor de installatie en exploitatie van openbare laadstations voor elektrische voertuigen langs snelwegen in Duitsland: de afstoting bestaat uit de verplichting van E.ON om de exploitatie van de stopgezette laadstations (d.w.z. de laadstations in de gebieden waar zich horizontale overlappingen voordeden) volledig te beëindigen en de stopgezette laadstations gedurende een vooraf bepaalde periode niet te exploiteren. Voorts verbindt E.ON zich ertoe de verdere stopgezette laadstations (verdere laadstations die worden geëxploiteerd door een derde partij waarvoor E.ON overwoog een exploitatieovereenkomst te sluiten) gedurende een vooraf bepaalde periode niet te exploiteren.

(35)

Voor de kleinhandelslevering van gas aan zowel kleine als grote afnemers en de kleinhandelslevering van elektriciteit aan laagspanningsafnemers in Tsjechië: de afstoting van alle kleinhandelsactiviteiten voor elektriciteit en gas van Innogy en de met haar verbonden ondernemingen in Tsjechië, in combinatie met de meeste andere activiteiten van Innogy in Tsjechië. (4)

(36)

Voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan zowel concurrerende kmo-afnemers als grote industriële afnemers in Hongarije: E.ON zou al zijn kleinhandelsactiviteiten voor elektriciteitslevering aan concurrerende kmo-afnemers en grote industriële afnemers in Hongarije afstoten.

(37)

De Commissie is van mening dat de definitieve toezeggingen de vastgestelde mededingingsbezwaren adequaat aanpakken:

voor elektriciteit voor verwarming in Duitsland: het wegnemen van de meeste relevante overlappingen in de mededinging tussen de partijen op nationaal niveau en het lokale niveau van de DSB en de oprichting van een of twee grote supraregionale concurrenten die in staat zijn om te groeien en effectief met de gefuseerde entiteit te concurreren.

b)	Voor de installatie en exploitatie van openbare laadstations voor elektrische voertuigen langs snelwegen in Duitsland: de afstoting zou alle relevante overlappingen op het gebied van mededinging tussen de partijen wegnemen.

c)	Voor de kleinhandelslevering van gas aan zowel kleine als grote afnemers en de kleinhandelslevering van elektriciteit aan laagspanningsafnemers in Tsjechië: de afstoting zou alle relevante overlappingen op het gebied van mededinging tussen de partijen wegnemen.

d)	Voor de kleinhandelslevering van elektriciteit aan zowel concurrerende kmo-afnemers als grote industriële afnemers in Hongarije: de afstoting zou alle relevante overlappingen op het gebied van mededinging tussen de partijen wegnemen.

VI. CONCLUSIE

(38)

Om de hierboven genoemde redenen concludeert de Commissie dat de voorgestelde concentratie als gewijzigd bij de toezeggingen en onderworpen aan specifieke voorwaarden, waaronder de aanvaarding door de Commissie van geschikte kopers voor de af te stoten activiteiten, de daadwerkelijke mededinging in de interne markt of een wezenlijk deel daarvan niet op significante wijze zal belemmeren.

(39)

Bijgevolg wordt de concentratie onder bepaalde voorwaarden en verplichtingen verenigbaar verklaard met de interne markt en de werking van de EER-Overeenkomst, overeenkomstig artikel 2, lid 2, en artikel 8, lid 2, van de concentratieverordening en artikel 57 van de EER-Overeenkomst.

(1) PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

(2) In een eerste stap zal E.ON het geheel van Innogy verwerven. In een tweede stap zal E.ON het merendeel van de divisies hernieuwbare elektriciteitsopwekking en gasopslag van Innogy opsplitsen, alsook de deelname in Kärntner Energieholding Beteiligungs GmbH, en deze activa terug overdragen aan RWE.

(3) Er zijn ook kleine overlappingen in Denemarken, Zweden, Polen, Roemenië, Oostenrijk, Italië, België, Nederland en Frankrijk.

(4) Het is de bedoeling dat de gasdistributieactiviteiten van Innogy in Tsjechië worden overgedragen aan Macquarie en dat RWE de gasopslagactiviteiten in Tsjechië behoudt.