EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 4.11.2019
COM(2019) 576 final
Aanbeveling voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
tot machtiging van de Europese Commissie om de onderhandelingen met de Republiek Belarus te openen aangaande een overeenkomst betreffende douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand (CCMAA).
TOELICHTING
1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL
•Motivering en doel van het voorstel
De afgelopen jaren zijn de betrekkingen tussen de EU en Belarus verbeterd en is de bilaterale handel in goederen tussen de EU en Belarus gestaag toegenomen. De Europese Unie is de op een na belangrijkste handelspartner van Belarus met een aandeel van bijna een derde in de totale handel van het land. Tegelijkertijd is een aanzienlijk aandeel (naar schatting meer dan 15%) van de illegale tabaksproducten die door de douaneautoriteiten in de EU-lidstaten in beslag zijn genomen afkomstig uit Belarussische fabrieken. Illegale tabakshandel kost de begrotingen van de lidstaten en de EU naar schatting 10 miljard euro per jaar aan inkomsten. De illegale tabakshandel ondermijnt ook het volksgezondheidsbeleid van de EU en de lidstaten en draagt zo bij aan de vele sterfgevallen als gevolg van roken ieder jaar. In 2013 heeft de EU een integrale strategie 1 ter bestrijding van de illegale tabakshandel aangenomen die ook vandaag nog relevant is 2 . Een belangrijk element in deze strategie is het verbeteren van de samenwerking met de belangrijkste bron- doorvoerlanden. Daarom beantwoordt het voorstel aan de behoefte van de EU-lidstaten en hun bedrijven om een wettelijk kader voor douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand met Belarus tot stand te brengen.
Vanwege de specifieke historische context is Belarus het enige land in het oostelijk nabuurschap van de EU en het enige land van de Euraziatische Economische Unie zonder formele rechtsgrondslag voor douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand met de EU. Een internationale overeenkomst moet daarom een rechtsgrondslag creëren voor douanesamenwerking, met name om de veiligheid van de toeleveringsketen te garanderen en de handel te faciliteren, en voor wederzijdse administratieve bijstand om inbreuken op de douanewetgeving te voorkomen, te onderzoeken en te bestrijden. De overeenkomst met Belarus zal een geschikt instrument zijn bij de bestrijding van douanefraude.
Aangezien de algemene betrekkingen van de EU met Belarus zich ontwikkelen, is het nu het juiste moment om deze kloof in de externe betrekkingen van de EU op het gebied van douanezaken met haar buurlanden te dichten. Dit initiatief is in overeenstemming met de conclusies van de Raad van februari 2016 over Belarus, waarin staat dat de EU blijft openstaan voor de verdere ontwikkeling van de betrekkingen tussen de EU en Belarus, en voor het nemen van verdere maatregelen ter versterking van de politieke betrekkingen en van de sectorale samenwerking in de juiste context Het sluit ook aan op de recentere politieke contacten in het kader van de vergadering van de coördinatiegroep EU-Belarus op 25 april 2019 en het bezoek van commissaris Oettinger aan Minsk in februari 2019. De versterking van onze betrokkenheid met Belarus is ook een belangrijk onderdeel van het actieplan ter bestrijding van de illegale tabakshandel 2018-2022 3 dat de Commissie in december 2018 heeft aangenomen.
Dit initiatief valt niet onder het programma voor gezonde regelgeving (Refit).
•Verenigbaarheid met bestaande bepalingen op het beleidsterrein
De Commissie heeft overeenkomsten gesloten, met daarin onder meer bepalingen inzake douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand, met alle oostelijke buurlanden en alle andere lidstaten van de Euraziatische Economische Unie: Rusland 4 , Armenië 5 , Kazachstan 6 en Kirgizië 7 .
•Verenigbaarheid met andere beleidsterreinen van de Unie
De aanbeveling is verenigbaar met andere beleidsterreinen van de Unie.
2.RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID
•Rechtsgrondslag
De procedurele rechtsgrondslag wordt gevormd door artikel 218, leden 3 en 4, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU).
Aangezien het voorwerp van de overeenkomst deel zou uitmaken van het gemeenschappelijk handelsbeleid van de Unie, vormt artikel 207 VWEU de materiële rechtsgrondslag voor de besluiten over de ondertekening en sluiting van de overeenkomst.
•Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)
Het initiatief valt onder de exclusieve bevoegdheid van de EU (gemeenschappelijk handelsbeleid) overeenkomstig artikel 207 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Het subsidiariteitsbeginsel is derhalve niet van toepassing.
•Evenredigheid
De aanbeveling van de Commissie is in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel.
Een internationale overeenkomst is het juiste en noodzakelijke instrument om een rechtsgrondslag te creëren voor douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand met een derde land. Ook strookt dit met onze doelstelling om betrekkingen met Belarus aan te gaan op het gebied van douanesamenwerking, aangezien dit het enige land is aan de oostelijke grens van de EU waarmee nog geen douanegerelateerde overeenkomst is gesloten.
•Keuze van het instrument
Besluit van de Raad van de Europese Unie.
3.EVALUATIE, RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELING
•Evaluatie van bestaande wetgeving en controle van de resultaatgerichtheid ervan
Niet van toepassing
•Raadpleging van belanghebbenden
Niet van toepassing
•Bijeenbrengen en gebruik van expertise
Niet van toepassing
•Effectbeoordeling
Het doel van de overeenkomst is om de toepassing van douanewetgeving te verbeteren door middel van samenwerking en wederzijdse administratieve bijstand tussen de douaneautoriteiten van de EU en van Belarus.
Het afstemmen van de regels en het aanhalen van de contacten met de Republiek Belarus zullen een positief effect hebben.
De correctere toepassing van de douanewetgeving dankzij wederzijdse administratieve bijstand en douanesamenwerking zal naar verwachting een indirect positief effect hebben, onder meer door het terugdringen van douanefraude, met name de smokkel van tabaksproducten, wat zal leiden tot hogere douane- en belastinginkomsten in de EU.
De tekst van de mogelijke overeenkomst zou, afhankelijk van onderhandelingen, vergelijkbaar zijn met overeenkomsten die zijn gesloten met de buurlanden van Belarus en met andere landen van de Euraziatische Economische Unie, waarvan Belarus lid is en die hetzelfde regionale douanewetboek delen.
Wat de wederzijdse administratieve bijstand betreft, is de ontwerptekst grotendeels formeel en procedureel, waardoor deze tijdens de onderhandelingen niet substantieel dient te worden gewijzigd.
•Resultaatgerichtheid en vereenvoudiging
Dit initiatief valt niet onder het programma voor gezonde regelgeving (Refit).
•Grondrechten
De aanbeveling is in overeenstemming met de EU-Verdragen en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
4.GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING
De overeenkomst inzake douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand zal geen rechtstreekse gevolgen hebben voor de begroting van de EU.
De overeenkomst vereist financiële en administratieve middelen voor het opzetten en beheren van een gemengd comité en van eventuele missies en besprekingen om de overeenkomst uit te voeren.
Aanbeveling voor een
BESLUIT VAN DE RAAD
tot machtiging van de Europese Commissie om de onderhandelingen met de Republiek Belarus te openen aangaande een overeenkomst betreffende douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand (CCMAA).
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 218, leden 3 en 4,
Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1
De Commissie wordt hierbij gemachtigd om namens de Europese Unie onderhandelingen te openen met de Republiek Belarus over een overeenkomst betreffende douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand.
Artikel 2
De onderhandelingen worden gevoerd op basis van de onderhandelingsrichtsnoeren van de Raad in de bijlage.
Artikel 3
De Commissie voert de onderhandelingen in overleg met [door de Raad in te voegen naam van het speciale comité].
Artikel 4
Dit besluit is gericht tot de Commissie.
Gedaan te Brussel,
Voor de Raad
De voorzitter
EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 4.11.2019
COM(2019) 576 final
BIJLAGE
bij
Aanbeveling voor een BESLUIT VAN DE RAAD
tot machtiging van de Europese Commissie om de onderhandelingen met de Republiek Belarus te openen aangaande een overeenkomst betreffende douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand (CCMAA)
BIJLAGE
Aanbeveling voor een besluit van de Raad tot machtiging van de Europese Commissie om de onderhandelingen met de Republiek Belarus te openen aangaande een overeenkomst betreffende douanesamenwerking en wederzijdse administratieve bijstand (CCMAA)
1.Opzet van de beoogde overeenkomst
Het toepassingsgebied van de beoogde overeenkomst zal worden beperkt tot aangelegenheden die onder de bevoegdheid van de Unie vallen. De algemene doelstelling van de beoogde overeenkomst is het ontwikkelen en intensiveren van samenwerking en wederzijdse administratieve bijstand in douanezaken met de Republiek Belarus, in het bijzonder om een rechtsgrond te creëren voor een douanesamenwerkingskader dat tot doel heeft de toeleveringsketen veilig te stellen en de legitieme handel te bevorderen, doeltreffende douanecontroles te waarborgen en de financiële belangen van de Europese Unie te beschermen door middel van informatie-uitwisseling met het oog op een correcte toepassing van de douanewetgeving. De beoogde overeenkomst wordt voor onbepaalde tijd gesloten.
2.Inhoud van de beoogde overeenkomst
De beoogde overeenkomst zal betrekking hebben op alle bepalingen die de Europese Unie en de Republiek Belarus, ook wel “de overeenkomstsluitende partijen” genoemd, hebben vastgesteld in hun respectieve douanewetgeving inzake de invoer, uitvoer en doorvoer van goederen en de plaatsing van goederen onder een andere douaneregeling. In beginsel wordt geen enkel gebied uitgesloten dat onder de jurisdictie van de Unie valt en waarin douanesamenwerking of wederzijdse administratieve bijstand passend zou zijn.
Daarom moet de beoogde overeenkomst betrekking hebben op elementen als:
(1)Samenwerking ter verbetering van de douanewetgeving, de harmonisatie en vereenvoudiging van douaneprocedures;
(2)De instelling van moderne douanesystemen, waaronder moderne technologieën voor de afhandeling van douaneformaliteiten, regelingen voor geautoriseerde marktdeelnemers, geautomatiseerde op risico gebaseerde analyses en controles, vereenvoudigde procedures voor de vrijgave van goederen, controles na vrijgave, regelingen voor partnerschappen tussen de douane en ondernemingen;
(3)De bevordering en doeltreffende controle van overladingen en douanevervoer over de respectieve grondgebieden; samenwerking en coördinatie tussen alle betrokken autoriteiten en agentschappen op hun respectieve grondgebied om het douanevervoer te vergemakkelijken; waar nodig en passend de koppeling van de respectieve douanestelsels voor doorvoer;
(4)Beroepsethiek;
(5)De uitwisseling van relevante informatie en gegevens, waar passend en onder nader vast te stellen voorwaarden, met inachtneming van de regels van de overeenkomstsluitende partijen inzake de vertrouwelijkheid van gevoelige gegevens en de bescherming van persoonsgegevens;
(6)De afstemming van douaneacties tussen de douaneautoriteiten van de overeenkomstsluitende partijen;
(7)Wederzijdse erkenning van programma's inzake geautoriseerde marktdeelnemers en douanecontroles, met inbegrip van gelijkwaardige maatregelen voor handelsbevordering, waar nodig en onder nader vast te stellen voorwaarden;
(8)Vaststelling van de douanewaarde;
(9)Wederzijdse administratieve bijstand.
3.Overige bepalingen
De toepasselijke regels inzake vertrouwelijkheid, gegevensbescherming en het gebruik van gegevens worden vastgesteld overeenkomstig de desbetreffende EU-wetgeving.
De beoogde overeenkomst bevat de gebruikelijke bepalingen inzake territoriale toepassing, inwerkingtreding, duur en kennisgeving van opzegging.
4.Gemengd Comité douanesamenwerking
De beoogde overeenkomst voorziet in een Gemengd Comité douanesamenwerking, dat zal toezien op de goede werking van de beoogde overeenkomst; dat kan besluiten nemen en andere maatregelen treffen die nodig zijn voor de uitvoering van de doelstellingen van de overeenkomst.
Overeenkomstig artikel 17 VEU wordt de Unie in het Gemengd Comité douanesamenwerking vertegenwoordigd door de Commissie, daarin bijgestaan door vertegenwoordigers van de lidstaten.
Er kan een werkgroep worden opgericht om technische kwestie met betrekking tot de uitvoering van de beoogde overeenkomst te bestuderen en het Gemengd Comité douanesamenwerking aanbevelingen daaromtrent te doen.
Deze werkgroep zal bestaan uit deskundigen van beide overeenkomstsluitende partijen.
Deze zal rapporteren aan het Gemengd Comité douanesamenwerking, dat in onderling overleg de passende beslissingen zal nemen.
5.Onderhandelingen
De Commissie dient bij de Raad verslag uit te brengen over het resultaat van de onderhandelingen en over eventuele problemen die zich bij de onderhandelingen voordoen.