EUROPESE COMMISSIE

Brussel, 23.11.2015

COM(2015) 805 final

2015/0271(NLE)

Voorstel voor een

BESLUIT VAN DE RAAD

inzake het standpunt dat namens de Europese Commissie moet worden ingenomen ten aanzien van de door de Permanente Commissie van Eurocontrol vast te stellen besluiten inzake de rollen en taken van Eurocontrol en inzake gecentraliseerde diensten

TOELICHTING

1.ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

1.1.Motivering en doel van het voorstel

Algemeen

Het onderhavige voorstel heeft betrekking op het standpunt van de Permanente Commissie van Eurocontrol over, enerzijds, de definitie van de rol en taken van Eurocontrol en, anderzijds, de door Eurocontrol verrichte werkzaamheden op het gebied van gecentraliseerde diensten. Er is een vergadering van die commissie gepland voor 8-9 december, waar deze twee kwesties zullen worden behandeld.

Achtergrond is de bijzondere positie van de werkzaamheden van Eurocontrol, die op bepaalde manieren overlappen met de werkzaamheden van de Unie, op onder de wetgeving van de Unie vallende gebieden.

Het afgelopen decennium zijn er inspanningen geleverd om dergelijke overlappingen te voorkomen en om tot de best mogelijke resultaten te komen in het licht van de beschikbare middelen aan beide zijden. Als gevolg daarvan verricht Eurocontrol taken in het kader van de wetgeving inzake het gemeenschappelijk Europees luchtruim (Single European Sky – SES). De organisatie is belast met drie belangrijke taken/rollen:

(1)Technische ondersteuning bieden aan de Commissie en EASA om hen bij te staan bij hun regelgevende maatregelen, overeenkomstig de overeenkomst op hoog niveau tussen de EU en Eurocontrol van 29 oktober 2012.

(2)Optreden als het prestatiebeoordelingsorgaan om de Commissie bij te staan bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van de prestatieregeling (aanwijzing door de Commissie tot eind 2016).

(3)Optreden als de netwerkbeheerder voor de ATM-netwerkfuncties (aanwijzing door de Commissie tot eind 2019).

Bovendien is Eurocontrol samen met de Unie een stichtend lid van de Gemeenschappelijke Onderneming SESAR (sinds 2007).

De overeenkomst op hoog niveau van 2012 erkent de bijdrage die elke organisatie kan leveren tot Europees luchtverkeersbeheer. De respectieve rollen van de Unie als enige pan-Europese regulator en van Eurocontrol op het gebied van technische ondersteuning voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het SES-beleid zijn in die overeenkomst herbevestigd.

De bovengenoemde elementen moeten worden gezien in de context van het algemene kader dat de rollen en taken van de organisatie regelt, wat het eerste agendapunt op de bovengenoemde vergadering van de Permanente Commissie is.

Momenteel worden de werkzaamheden van Eurocontrol in principe geregeld door het Internationaal Verdrag tot samenwerking in het belang van de veiligheid van de luchtvaart, zoals gewijzigd bij het op 12 april 1981 in Brussel ondertekende protocol ("het gewijzigde verdrag"). De verdragsluitende partijen hebben op 27 juni 1997 echter een protocol ter consolidatie ondertekend dat onder meer bedoeld is om de definitie van de taken van de organisatie te wijzigen. Het verdrag, zoals gewijzigd bij dat protocol, wordt gewoonlijk "het herziene verdrag" genoemd. Het protocol ter consolidatie is evenwel nog niet in werking getreden.

Op 9 december 1997 heeft de Permanente Commissie van Eurocontrol Besluit nr. 71 goedgekeurd, inzake de vervroegde tenuitvoerlegging van artikel 2, lid 1, van het herziene verdrag, waarin de taken van de organisatie worden omschreven.

De werkzaamheden van de studiegroep van Eurocontrol inzake de hervorming van de organisatie betreffen onder meer dit aspect. Tijdens haar zesde vergadering, die op 19 oktober 2015 plaatsvond, heeft die studiegroep het Agentschap van Eurocontrol de opdracht gegeven een ontwerphandeling van de Permanente Commissie op te stellen, waarin de toekomstige rollen, taken en functies van de organisatie worden omschreven, met het oog op de vaststelling ervan tijdens de volgende vergadering van de Permanente Commissie op 8-9 december 2015.

Dat besluit van de Permanente Commissie zal rechtsgevolgen hebben. Volgens het toepasselijke institutionele kader van de organisatie, dat is vastgesteld in het gewijzigde verdrag, is de Permanente Commissie verantwoordelijk voor het formuleren van het algemene beleid van de organisatie.

De definitie van de rollen en taken zal op haar beurt de toekomstige maatregelen van Eurocontrol bepalen en moet dus ook omschrijven wat de organisatie als legitieme werkzaamheden beschouwt. Het besluit is verbindend voor alle leden van Eurocontrol, met inbegrip van de lidstaten van de Unie.

In dit verband moet worden opgemerkt dat het besluit van de Permanente Commissie gevolgen kan hebben voor de toepassing van het EU-recht en, met name, voor de integriteit van de EU-bevoegdheden, aangezien de wetgeving van de Unie belangrijke gebieden bestrijkt waarop Eurocontrol actief is. In sommige gevallen zijn de rol en werkzaamheden van Eurcontrol afhankelijk van besluiten die op het niveau van de Unie worden genomen (zie hierboven). Derhalve is het belangrijk te waarborgen dat de definitie van de rollen en taken van Eurocontrol niet in tegenspraak is met het EU-recht, met name met de EU-bevoegdheden, en dat zij niet prejudicieert op toekomstige EU-maatregelen.

Het tweede agendapunt op de bovengenoemde vergadering van de Permanente Commissie betreft de werkzaamheden van Eurocontrol inzake centrale diensten. Meer bepaald wordt verwacht dat een besluit inzake de financiering van bepaalde gecentraliseerde diensten zal worden aangenomen. De kwestie van gecentraliseerde diensten moet worden gezien in de context van de werkzaamheden van de Unie op het gebied van het SESAR-project (Single European Sky ATM Research (SESAR) – ATM-onderzoek voor het gemeenschappelijk Europees luchtruim) en de netwerkbeheerfuncties zoals vastgesteld in Verordening (EU) nr. 677/2011. In dit verband is het belangrijk te onderstrepen dat de verlening van deze gecentraliseerde diensten de beschikbaarheid impliceert van de vereiste ATM-infrastructuur op centrale, regionale en lokale sites, naargelang van het geval. De inzet van die infrastructuur hangt af van besluiten die op het niveau van de Unie dienen te worden genomen in de context van SESAR, met name als het gaat om lucht-grond- en grond-grondcommunicatiesystemen. Deze besluiten zullen worden genomen op basis van grondige analyses van kosten en baten, governance, investeringen, beveiliging, defensie, en de toegevoegde waarde die voortvloeit uit de gecentraliseerde verlening van zulke diensten, met inbegrip van de diensten die al op beperkte schaal beschikbaar zijn. Bovendien kan de verlening van gecentraliseerde diensten besluiten op het niveau van de Unie vereisen inzake de rol die de netwerkbeheerder dient te spelen om als verlener van zulke gecentraliseerde diensten op te treden. In deze omstandigheden is een besluit door Eurocontrol inzake de financiering van bepaalde gecentraliseerde diensten in dit stadium voorbarig en kan het prejudiciëren op toekomstige activiteiten die worden verricht door Eurocontrol op een wijze die nadelig kan zijn voor de werkzaamheden van de Unie op dit gebied, met name wat SESAR betreft. Daarom moet uitstel van dit besluit worden nagestreefd, aangezien de Unie thans niet over voldoende informatie beschikt om de situatie te evalueren.

De Eurocontrolorganen laten de Unie niet toe tot de Permanente Commissie, terwijl aangesloten landen, waaronder alle EU-lidstaten, er wel toe worden toegelaten. Het in het onderhavige voorstel opgenomen standpunt is dan ook bedoeld om te worden verdedigd door de lidstaten, wanneer zij zitting hebben in de Permanente Commissie.

Overeenkomstig artikel 4, lid 3, VEU, zijn de lidstaten ook verplicht om, evenals de instellingen van de Unie, hetzelfde standpunt te verdedigen in de Voorlopige Raad van Eurocontrol, de bevoegde voorbereidende instantie.

Achtergrond betreffende de rollen en taken van Eurocontrol

In 2013 heeft Eurocontrol een debat over de hervorming van zijn organisatie op gang gebracht. Op 4 december 2013 heeft de Permanente Commissie van Eurocontrol een interne studiegroep opgericht om te onderzoeken inzake welke aangelegenheden het Eurocontrolverdrag mogelijk moet worden aangepast in het licht van wijzigingen van het Europese luchtverkeerbeheerslandschap.

De voorbije twee jaar zijn besprekingen gevoerd. Op de jongste vergadering van de studiegroep van Eurocontrol, die op 19 oktober 2015 plaatsvond, concludeerde de voorzitter van de groep dat het Agentschap van Eurocontrol een voorstel dient op te stellen inzake de diensten, rollen en taken van Eurocontrol, zoals omschreven in hoofdstuk 4 van een door enkele lidstaten van Eurocontrol voorgestelde paper (Eurocontrol Study Group of Alternates discussion paper CN-SG-6-2015-2: "Future role and tasks of the Organisation"), waarover volgens de voorzitter een redelijke mate van overeenstemming heerst in de studiegroep.

Het is de bedoeling dat tijdens de vierenveertigste vergadering van de Voorlopige Raad (PC44) op 9 december 2015 een handeling van de Permanente Commissie inzake de rollen en taken van de organisatie wordt aangenomen. Deze handeling zal het bestaande Besluit nr. 71 van 9 december 1997 inzake de vroegtijdige tenuitvoerlegging van artikel 2, lid 1, van het herziene verdrag specificeren.

Achtergrond betreffende de ontwikkeling van gecentraliseerde ATM-diensten

De werkzaamheden van het Agentschap van Eurocontrol inzake gecentraliseerde diensten zijn aanzienlijk gevorderd sinds de aanvang ervan eind 2012. Het Agentschap van Eurocontrol is door zijn Permanente Commissie in februari 2014 geautoriseerd om een stapsgewijze benadering te initiëren van de beoordeling en demonstratie van de operationele, technische en financiële haalbaarheid van deze mogelijke gecentraliseerde diensten die rekening houdt met de uiteenlopende mate van maturiteit van deze diensten. Sindsdien heeft het Agentschap van Eurocontrol een reeks workshops gehouden en heeft het operationele concepten (CONOPS – Concepts of Operations) voor een aantal gecentraliseerde diensten ontwikkeld. Het heeft een globale kosten-batenanalyse opgesteld, die het heeft laten bekrachtigen door een onafhankelijke consultant, hoewel de bijzonderheden van die kosten-batenanalyse niet aan publiek toezicht zijn onderworpen.

Naar verwachting zal tijdens de vierenveertigste vergadering van de Voorlopige Raad (PC44) op 9 december 2015 een handeling van de Permanente Commissie inzake de financiering van de gecentraliseerde diensten worden goedgekeurd. Deze handeling zou de demonstratiefase van bepaalde gecentraliseerde diensten inluiden.

2.JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL

Tegen de hierboven geschetste achtergrond en op basis van artikel 100, lid 2, en artikel 218, lid 9, VWEU wordt voorgesteld om het standpunt vast te stellen dat namens de Unie moet worden ingenomen ten aanzien van de door de Permanente Commissie van Eurocontrol te nemen besluiten inzake de rollen en taken van Eurocontrol en inzake gecentraliseerde diensten.

2015/0271 (NLE)

Voorstel voor een

BESLUIT VAN DE RAAD

inzake het standpunt dat namens de Europese Commissie moet worden ingenomen ten aanzien van de door de Permanente Commissie van Eurocontrol vast te stellen besluiten inzake de rollen en taken van Eurocontrol en inzake gecentraliseerde diensten

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 100, lid 2, en artikel 218, lid 9,

Gezien het voorstel van de Europese Commissie,

Overwegende hetgeen volgt:

(1)De Permanente Commissie van Eurocontrol heeft middels Besluit nr. 123 van 4 december 2013 een studiegroep opgericht om te onderzoeken inzake welke aangelegenheden het Eurcontrolverdrag mogelijk moet worden gewijzigd teneinde het aan te passen aan de ontwikkelingen in het luchtverkeerbeheerslandschap in Europa.

(2)De studiegroep heeft het Agentschap van Eurocontrol op 19 oktober 2015 de opdracht gegeven een ontwerphandeling van de Permanente Commissie op te stellen waarin de toekomstige rollen, taken en functies van de organisatie worden omschreven.

(3)De Permanente Commissie heeft de goedkeuring van een ontwerpbesluit van de Permanente Commissie inzake de rollen en taken van de organisatie op haar agenda staan voor 8 en 9 december 2015.

(4)Dat besluit zal rechtsgevolgen hebben. Volgens het toepasselijke institutionele kader van de organisatie, dat is uiteengezet in het internationale Eurocontrolverdrag, zoals gewijzigd bij het op 12 februari 1981 in Brussel ondertekende protocol ("het gewijzigde verdrag"), is de Permanente Commissie verantwoordelijk voor het formuleren van het algemene beleid van de organisatie. De definitie van de rollen en taken zal op haar beurt de toekomstige maatregelen van Eurocontrol bepalen en moet dus ook omschrijven wat de organisatie als legitieme werkzaamheden beschouwt. Het besluit is verbindend voor alle leden van Eurocontrol, met inbegrip van de lidstaten van de Unie.

(5)De definitie van de rollen en taken van Eurocontrol, die het voorwerp vormen van het besluit van de Permanente Commissie, kunnen gevolgen hebben voor de toepassing van het Unierecht en, met name, voor de integriteit van de bevoegdheden van de Unie, aangezien de wetgeving van de Unie belangrijke gebieden bestrijkt waarop Eurocontrol actief is. In sommige gevallen zijn de rol en werkzaamheden van Eurocontrol afhankelijk van besluiten op het niveau van de Unie.

(6)Derhalve is het belangrijk te waarborgen dat de definitie van de rollen en taken van Eurocontrol niet in tegenspraak is met het Unierecht, met name met de bevoegdheden van de Unie, en dat zij niet prejudicieert op toekomstige maatregelen van de Unie. 

(7)Op dezelfde bijeenkomst zal de Permanente Commissie mogelijk een besluit inzake gecentraliseerde diensten aannemen.

(8)Dit besluit zal naar verwachting betrekking hebben op de financiering van bepaalde gecentraliseerde diensten. De Unie beschikt momenteel niet over voldoende informatie om de inhoud van een dergelijk besluit te evalueren. Een dergelijk besluit kan prejudiciëren op toekomstige werkzaamheden van Eurocontrol en wel op een wijze die nadelig kan zijn voor de werkzaamheden van de Unie op dit gebied, met name wat betreft het onderzoek naar het beheer van het luchtverkeer in het gemeenschappelijke Europese luchtruim (SESAR). Het besluit omtrent deze kwestie dient dus te worden uitgesteld.

(9)Derhalve dient het namens de Unie in de Permanente Commissie van Eurocontrol in te nemen standpunt te worden vastgesteld,

HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1

Het door de lidstaten namens de Unie in de Permanente Commissie van Eurocontrol in te nemen standpunt inzake de rol en taken van Eurocontrol en inzake gecentraliseerde diensten is in overeenstemming met de bijlage.

De lidstaten treden gezamenlijk op in het belang van de Unie.

Artikel 2

Dit besluit treedt in werking op de dag waarop het wordt vastgesteld.

Gedaan te Brussel,