31.3.2011   

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 99/9

(1)

Krachtens artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (1) mogen lidstaten waarvan de elektriciteitssystemen aan bepaalde voorwaarden voldoen voorlopig kosteloos emissierechten toewijzen aan installaties voor elektriciteitsproductie. De voorwaarden hebben betrekking op de behoefte om het energiesysteem te moderniseren, en lidstaten die voor deze optie kiezen moeten tegelijk voorzien in investeringen in het energiesysteem, zoals modernisering van de infrastructuur, schone technologieën enz., voor een bedrag dat gelijk is aan de marktwaarde van de overeenkomstige kosteloze toewijzing van emissierechten.

(2)

Er zij op gewezen dat lidstaten die aan de voorwaarden voldoen deze optie niet moeten kiezen; ze kunnen verkiezen dit niet te doen omdat ze anders inkomsten uit veilingen zouden derven. De lidstaten die wel voor deze optie kiezen, moeten echter voldoen aan de bepalingen van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG.

(3)

Een geharmoniseerd systeem voor handel in emissierechten is onontbeerlijk om de voordelen van emissiehandel optimaal te benutten en om concurrentieverstoringen op de interne markt te vermijden. In Richtlijn 2003/87/EG is het veilen van emissierechten als basisbeginsel voor de toewijzing van emissierechten vastgesteld, omdat dit systeem het eenvoudigst is en algemeen als het efficiëntst wordt beschouwd vanuit economisch oogpunt. Veilingen zorgen ook voor een gelijk speelveld, zodat de mededinging op de interne elektriciteitsmarkt zich verder kan ontwikkelen.

(4)

Bovendien is in Richtlijn 2003/87/EG expliciet vermeld dat volledige veiling vanaf 2013 de regel wordt voor de energiesector, om te vermijden dat de sector de alternatieve kosten van CO2 zou doorberekenen aan de consumenten in de vorm van hogere elektriciteitsprijzen en op die manier uitzonderlijke winsten zou boeken. Veilingen maken dergelijke uitzonderlijke winsten onmogelijk.

(5)

Artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG bevat bepalingen die afwijken van een aantal kernbeginselen van die richtlijn, met name de in de hele EU volledig geharmoniseerde aanpak van toewijzingen, de invoering van veilingen als standaardtoewijzingsmethode en het expliciete verbod op kosteloze toewijzing van emissierechten voor elektriciteitsproductie. Deze beginselen en regels hebben als doel een zo groot mogelijke mate van economische efficiëntie in te bouwen in de regeling. De toepassing van artikel 10 quater mag deze algemene regels en doelstellingen van Richtlijn 2003/87/EG niet in het gedrang brengen.

(6)

Gezien deze achtergrond, en rekening houdende met de bezorgdheid van veel lidstaten over mogelijke concurrentieverstoringen ten gevolge van de toepassing van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG, acht de Commissie het om de volgende redenen noodzakelijk richtsnoeren op te stellen voor de toepassing van artikel 10 quater:

(7)

In artikel 10 quater, lid 2, van Richtlijn 2003/87/EG is het maximale aantal kosteloze emissierechten vastgesteld die in 2013 mogen worden toegewezen aan installaties die daarvoor in aanmerking komen. Volgens deze bepaling moet dit aantal in de daaropvolgende jaren afnemen, tot uiteindelijk geen kosteloze toewijzing van emissierechten meer plaatsvindt in 2020.

(8)

Als de Commissie een aanvraag overeenkomstig artikel 10 quater, lid 6, van Richtlijn 2003/87/EG beoordeelt, gaat zij na of het maximale aantal emissierechten dat krachtens artikel 10 quater van die richtlijn in 2013 kosteloos aan een bepaalde lidstaat wordt toegewezen, hoger is dan het resultaat van de berekening in bijlage I, welke gebaseerd is op artikel 10 quater, lid 2.

(9)

In artikel 10 quater, lid 2, van Richtlijn 2003/87/EG is duidelijk gestipuleerd dat „de geleidelijke kosteloze toewijzing geleidelijk [wordt] verlaagd, zodat er in 2020 geen kosteloze toewijzingen meer plaatsvinden”. Een geloofwaardig en overtuigend geleidelijk traject van het startpunt van de kosteloze toewijzing van emissierechten in 2013 tot het eindpunt in 2020 is dan ook onontbeerlijk.

(10)

In het licht van het wettelijke mandaat om de kosteloze toewijzing van emissierechten binnen hoogstens zeven jaar volledig te laten uitdoven van een maximumniveau van 70 % tot 0 %, moet het geloofwaardig en overtuigend geleidelijk traject op weg naar 2020, wanneer geen kosteloze toewijzingen meer mogen plaatsvinden, voorzien in een duidelijke neerwaartse tendens voor de stappen tussen 70 % en 0 %.

(11)

Wanneer de Commissie een overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG ingediende aanvraag beoordeelt, gaat zij na of de lidstaat in kwestie een geloofwaardig en overtuigend geleidelijk traject op weg naar volledige toewijzing door middel van veilingen volgt. Door de verlaging van de kosteloze toewijzingen teveel op het einde van de periode te laten plaatsvinden, zou in totaal een hoger aantal emissierechten kosteloos worden toegewezen over de volledige periode 2013-2020, hetgeen zou leiden tot onnodige verstoringen van de mededinging op de markt van de Unie. Dit zou onverenigbaar zijn met artikel 10 quater, lid 5, van de richtlijn. De Commissie is van oordeel dat de lidstaten hun verlagingstraject tot op zekere hoogte zelf moeten kunnen bepalen. De Commissie is van mening dat de voorwaarde van een geleidelijke verlaging vervuld zou zijn en dat de mededinging niet onnodig zou worden verstoord wanneer een lidstaat voorziet in een lineair verlagingstraject of een niet-lineair verlagingstraject waarbij de afname van kosteloos toegewezen emissierechten in twee opeenvolgende jaren in de periode 2013 tot 2020, hoogstens 50 % afwijkt van de gemiddelde jaarlijkse afname die in de resterende jaren nodig is om in 2020 uit te komen op 0 %.

(12)

Om in aanmerking te komen voor kosteloze toewijzing van emissierechten voor elektriciteitsproductie moeten installaties uiterlijk op 31 december 2008 in werking zijn gesteld. In hun aanvraag krachtens artikel 10 quater, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG moeten lidstaten aantonen dat de installaties op hun grondgebied die geacht worden in aanmerking te komen voor de voorlopige kosteloze toewijzing van emissierechten overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG, aan deze voorwaarde voldoen door de geverifieerde emissies van deze installaties voor de periode 2008-2010 te vermelden, inclusief het nummer van de vergunning en de rekeninghouder van de desbetreffende installatie, zoals geregistreerd in het CITL. Deze informatie doet ook dienst als bewijs dat de installatie nog steeds actief is en ondertussen niet is stopgezet.

(13)

Bij wijze van alternatief komen installaties ook in aanmerking voor voorlopige kosteloze toewijzing van emissierechten krachtens artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG als het desbetreffende investeringsproces uiterlijk op 31 december 2008 fysiek was geïnitieerd.

(14)

Dit betekent dat de beslissing om een nieuwe elektriciteitscentrale te bouwen, genomen moet zijn zonder dat het vooruitzicht om kosteloos emissierechten voor deze nieuwe installatie te ontvangen daar enige invloed op had.

(15)

Gezien het voorgaande wordt ervan uitgegaan dat een investeringsproces uiterlijk op 31 december 2008 fysiek geïnitieerd was als kan worden aangetoond dat de investeringsbeslissing niet was beïnvloed door de mogelijkheid om kosteloze toewijzingen van emissierechten te ontvangen. De lidstaten kunnen dit aantonen door te bewijzen dat:

De Commissie gaat er in de huidige context van uit dat „bouwwerkzaamheden die al fysiek van start zijn gegaan” ook betrekking kan hebben op voorbereidende werken voor de bouw van de desbetreffende elektriciteitscentrale. Dergelijke werken moeten echter altijd worden ondernomen op basis van een expliciete toestemming, voor zover nodig, van de relevante nationale autoriteit. Het document waaruit blijkt dat deze toestemming is verleend, moet door de lidstaten worden ingediend; dit document moet rechtsgeldig zijn en zijn afgegeven overeenkomstig de nationale of EU-wetgeving. Indien geen expliciete toestemming vereist is voor het voorbereidende werk, moet met andere bewijzen worden aangetoond dat de bouwwerkzaamheden fysiek van start zijn gegaan.

De bovenstaande lijst is niet uitputtend; de lidstaten kunnen ook met andere middelen aantonen dat een bepaalde investeringsbeslissing niet beïnvloed is door de mogelijkheid om kosteloos emissierechten toegewezen te krijgen.

(16)

Wanneer de Commissie de beoordeling krachtens artikel 10 quater, lid 6, van Richtlijn 2003/87/EG uitvoert, vraagt zij duidelijke en onderbouwde bewijzen dat aan deze voorwaarden is voldaan. De lidstaten moeten alle in dit opzicht relevante informatie bij hun aanvraag overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG voegen. Zoniet zal de Commissie de lijst van installaties waarop de aanvraag betrekking heeft, afwijzen.

(17)

Krachtens artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG mogen lidstaten voorlopig kosteloos emissierechten toewijzen aan installaties voor elektriciteitsproductie. De term „installaties voor elektriciteitsproductie” is niet gedefinieerd in Richtlijn 2003/87/EG. Aangezien dergelijke installaties een uitzonderling vormen op de algemene regel van Richtlijn 2003/87/EG dat emissierechten voor elektriciteitsproductie niet kosteloos mogen worden toegewezen, moet deze term zodanig worden geïnterpreteerd dat de doelstellingen van de richtlijn niet in het gedrang komen.

(18)

Deze benadering wordt ondersteund door de noodzaak om erop toe te zien dat de toepassing van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG geen negatieve gevolgen heeft voor de industriële sector van de betrokken lidstaat en voor de EU-markt.

(19)

Om het toepassingsgebied van de term „installaties voor elektriciteitsproductie” af te bakenen, wordt verwezen naar het concept van „elektriciteitsopwekker”, dat gedefinieerd is in artikel 3, onder u), van Richtlijn 2003/87/EG, en waarnaar eveneens wordt verwezen in artikel 10 quater, lid 2, van deze richtlijn. Volgens dit concept heeft de term betrekking op alle installaties die uitsluitend elektriciteit produceren en alle installaties die elektriciteit en warmte produceren (2). Installaties die, naast de verbranding van brandstoffen (d.w.z. de productie van elektriciteit en/of warmte) een andere dan de in de lijst van bijlage I bij Richtlijn 2003/87/EG vermelde activiteiten verrichten, vallen niet onder deze definitie.

(20)

Gezien het voorgaande worden de volgende installaties door de Commissie beschouwd als installaties die in aanmerking komen voor kosteloze toewijzing van emissierechten krachtens artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG:

(21)

Wanneer de Commissie de beoordeling krachtens artikel 10 quater, lid 6, van Richtlijn 2003/87/EG uitvoert, gaat zij na of bewijzen zijn ingediend waaruit blijkt dat aan de bovenstaande criteria is voldaan.

(22)

Om in het geval van installaties die zowel elektriciteit als warmte produceren te bepalen welke emissies kunnen worden toegeschreven aan elektriciteit, moeten de lidstaten erop toezien dat zij voldoen aan de uitvoeringsmaatregelen krachtens artikel 10 bis, en met name lid 4, van Richtlijn 2003/87/EG, en moeten zij verwijzen naar de toewijzingsmethode overeenkomstig artikel 10 quater, lid 3, van Richtlijn 2003/87/EG.

(23)

Overeenkomstig artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG dienen de betrokken lidstaten een nationaal investeringsplan in bij de Commissie. De Commissie raadt aan het nationale plan te baseren op een aantal gemeenschappelijke beginselen, die ontworpen zijn om te garanderen dat de doelstellingen die voortvloeien uit Richtlijn 2003/87/EG, en met name uit artikel 10 quater, op eerlijke en consequente wijze worden verwezenlijkt:

Beginsel 1: In het nationaal plan moeten investeringen worden vermeld die direct of indirect (investeringen in netwerken en aanvullende diensten) en op kosteneffectieve wijze bijdragen tot de vermindering van broeikasgasemissies;

Beginsel 2: De investeringen in het nationaal plan moeten zijn ontworpen om in de toekomst, in de mate van het mogelijke, de situaties die vermeld zijn in artikel 10 quater, lid 1, onder a) (3) en b) (4), en de eerste voorwaarde van c) (5), van Richtlijn 2003/87/EG te vermijden;

Beginsel 3: De investeringen moeten verenigbaar zijn met elkaar en met andere relevante wetgeving van de Unie. Ze mogen dominante posities niet versterken, noch de mededinging en handel op de interne markt onnodig verstoren en moeten, indien mogelijk, de mededinging op de interne markt voor elektriciteit versterken;

Beginsel 4: De in het nationaal plan vastgestelde investeringen moeten een aanvulling vormen op de investeringen die lidstaten moeten doen om te voldoen aan andere doelstellingen of wettelijke eisen uit hoofde van de wetgeving van de Unie. Investeringen die nodig zijn om de toenemende vraag naar elektriciteit af te stemmen op het aanbod, mogen niet in het nationaal plan worden opgenomen;

Beginsel 5: De investeringen die in het nationaal plan worden opgenomen, moeten bijdragen tot diversificatie en vermindering van de koolstofintensiteit van de elektriciteitsmix en de energiebronnen voor elektriciteitsproductie;

Beginsel 6: Zodra de voorlopige kosteloze toewijzing van emissierechten krachtens artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG wordt stopgezet, moeten de investeringen ook zonder die toewijzing economisch levensvatbaar zijn, met uitzondering van specifieke, vooraf bepaalde ontluikende technologieën die zich nog in de demonstratiefase bevinden en die zijn opgesomd in bijlage III.

(24)

De investeringen die in het nationaal plan zijn opgenomen moeten, in de mate van het mogelijke, aan deze beginselen beantwoorden. Wanneer een bepaalde investering niet aan alle beginselen beantwoordt, moeten de betrokken lidstaten in detail motiveren waarom dit zo is. Dergelijke investeringen mogen in geen geval in strijd zijn met deze beginselen, noch de onderliggende doelstellingen ondermijnen. De investeringen mogen ook de doestellingen van de Verdragen of van andere relevante EU-wetgeving niet ondermijnen.

(25)

Wanneer de Commissie de overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG ingediende aanvraag beoordeelt, gaat zij na in welke mate de geïdentificeerde investeringen aan deze beginselen beantwoorden. Als de informatie die de lidstaten verstrekken in hun aanvraag krachtens artikel 10 quater, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG niet voldoende gedetailleerd is om de Commissie in staat te stellen een uitgebreide beoordeling uit te voeren en tot een gefundeerde conclusie te komen, kan de Commissie aanvullende informatie vragen. Als deze aanvullende informatie niet tijdig wordt verstrekt, verwerpt de Commissie de overeenkomstige delen van het nationaal plan. De Commissie kan bij de beoordeling van de aanvraag ook rekening houden met informatie en standpunten uit andere bronnen.

(26)

Op basis van de bepalingen van Richtlijn 2001/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 27 juni 2001 betreffende de beoordeling van de gevolgen voor het milieu van bepaalde plannen en programma’s (6), moeten de lidstaten nagaan of een beoordeling van de gevolgen van de nationale plannen voor het milieu noodzakelijk is.

(27)

De Commissie merkt voorts op dat de kosteloze toewijzing van emissierechten aan elektriciteitsopwekkers en de financiering van de bijbehorende investeringen die vereist zijn bij artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG in beginsel staatssteun vormen in de zin van artikel 107, lid 1, VWEU. Krachtens artikel 108, lid 3, VWEU moeten de lidstaten de Commissie op de hoogte brengen van staatssteunmaatregelen. De lidstaten mogen de voorgenomen maatregelen niet tot uitvoering brengen voordat die procedure tot een eindbeslissing van de Commissie heeft geleid. De Commissie is voornemens in de nabije toekomst verenigbaarheidscriteria voor dit type steun vast te stellen. Aanvragen krachtens artikel 10 quater, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG en alle daaropvolgende besluiten van de Commissie laten de verplichting van de lidstaten om staatssteun aan te melden overeenkomstig artikel 108 VWEU onverlet, en de lidstaten moeten alle vereiste aanmeldingen van staatssteun dienovereenkomstig plannen. Wanneer de Commissie de kosteloze toewijzingen en de nationale plannen beoordeelt overeenkomstig artikel 107, lid 3, VWEU, ziet zij erop toe dat de nationale plannen geen aanleiding geven tot onnodige concurrentieverstoringen, rekening houdend met de doelstelling van algemeen belang die via artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG wordt nagestreefd. Wanneer in het nationaal plan de steun aan een beperkt aantal begunstigden wordt toegekend of wanneer het waarschijnlijk is dat de steun de marktpositie van de begunstigden zal versterken, moeten de lidstaten aantonen dat de steun de concurrentie niet sterker zal verstoren dan strikt noodzakelijk in het licht van de algemene doelstellingen van deze richtlijn.

(28)

Gezien de titel en de algemene context van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG moeten investeringen betrekking hebben op de elektriciteitssector en gedaan zijn na 25 juni 2009 om in aanmerking te komen voor kosteloze toewijzingen. In beginsel worden investeringen in andere energiesectoren echter niet uitgesloten, op voorwaarde dat ze nadrukkelijk worden gemotiveerd op basis van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG.

(29)

De lidstaten zijn goed geplaatst om te beslissen welke investeringen het beste zouden bijdragen tot de modernisering van de sector elektriciteitsopwekking in hun land, en zijn verantwoordelijk voor het identificeren van investeringen die beantwoorden aan de eisen van de richtlijn. Ze moeten ook de rapportering coördineren over de tenuitvoerlegging van de investeringen die in hun land overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG zijn verricht (7).

(30)

De lidstaten moeten in hun nationale plannen een lijst van installaties vermelden die de in het nationale plan geïdentificeerde investeringen verrichten en moeten specifiek aangeven welke geplande investeringen in aanmerking zullen komen voor kosteloze toewijzing van emissierechten. Zij moeten ook vermelden in welke mate deze investeringen zullen worden gefinancierd door winsten uit kosteloos toegewezen emissierechten en in welk jaar van de investeringscyclus dit zal gebeuren.

(31)

Investeringen die gefinancierd worden door winsten uit kosteloze toewijzing van emissierechten overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG kunnen een aanvulling vormen op investeringen die gedeeltelijk gefinancierd worden uit andere EU-bronnen (bijv. fondsen uit de nieuwkomersreserve overeenkomstig artikel 10 bis, lid 8, van Richtlijn 2003/87/EG, regionale fondsen, TEN-E, het Europees economisch herstelplan, het Europees energieprogramma voor herstel, het SET-plan enz.) als ze beantwoorden aan de eisen die in dit document worden gesteld en als ze verenigbaar zijn met die instrumenten of bronnen. In dergelijke gevallen wordt met het oog op de toepassing van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG echter alleen rekening gehouden met het gedeelte van de investering dat in aanmerking komt voor kosteloze toewijzing van emissierechten overeenkomstig artikel 10 quater van die richtlijn, voor zover de EU-regels inzake de totale financieringsplafonds worden gerespecteerd.

(32)

In bijlage IV wordt verder verduidelijkt wat de Commissie verstaat onder de termen „infrastructuur”, „schone technologieën” en „de diversificatie van de energiemix en de bevoorradingsbronnen”, die in artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG worden gebruikt.

(33)

Bijlage V bevat een niet-uitputtende lijst van types investeringen die in aanmerking komen voor artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG.

(34)

Volgens artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG moet het bedrag van de investeringen die in het nationaal plan worden geïdentificeerd in de mate van het mogelijke gelijk zijn aan de marktwaarde van de kosteloze toewijzingen van emissierechten. De lidstaten moeten de marktwaarde van emissietoewijzingen gebruiken als referentiepunt om te bepalen welk bedrag aan investeringen ze in hun nationale plannen moeten opnemen.

(35)

Aangezien de lidstaten een exact cijfer moeten plakken op het bedrag aan geplande investeringen overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG die zij in hun nationaal plan opnemen, moet de marktwaarde van kosteloos toegewezen emissierechten overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG van tevoren worden vastgesteld en mag ze achteraf niet meer worden gewijzigd (8).

(36)

De Commissie raadt aan de marktwaarde van kosteloos toegewezen emissierechten af te leiden van de op modellen gebaseerde prognoses van de Europese koolstofprijzen, zoals bepaald in het werkdocument van de diensten van de Commissie dat als begeleidend document bij Mededeling COM(2010) 265 definitief van de Commissie is gevoegd (9). Dit document bevat geactualiseerde prognoses, rekening houdende met nieuwe omstandigheden in de Unie.

(37)

De lidstaten moeten de jaarlijkse waarden, zoals vastgesteld in bijlage VI en rekening houdende met de huidige wetgeving en doelstellingen inzake emissiereductie, als referentie gebruiken om de jaarlijkse marktwaarde van de kosteloze toewijzingen van emissierechten in hun nationale plannen te bepalen. In het licht van de relevante staatssteunregels kunnen de lidstaten beslissen om hogere waarden te gebruiken om het te investeren bedrag te bepalen: de cijfers in bijlage VI zijn de minimumwaarden die moeten worden gebruikt.

(38)

De waarde van de investeringen die in het kader van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG in een bepaalde lidstaat worden gedaan, moet overeenstemmen met de marktwaarde van de emissierechten die krachtens dat artikel kosteloos zijn toegewezen, tenzij de lidstaat kan aantonen dat dit objectief onmogelijk is. In hun aanvragen overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, van Richtlijn 2003/87/EG moeten de lidstaten de bewijzen verstrekken die de Commissie nodig heeft om haar beoordeling overeenkomstig artikel 10 quater, lid 6, van die richtlijn uit te voeren.

(39)

In Richtlijn 2003/87/EG wordt impliciet erkend dat de kosteloze toewijzing van emissierechten kan leiden tot uitzonderlijke winsten, met name als de exploitanten de financiële waarde van de emissierechten kunnen doorberekenen aan hun klanten. Dit is het geval voor elektriciteitsproducenten; het is een van de redenen waarom Richtlijn 2003/87/EG voorziet in veiling als de standaardwijze voor toewijzing, omdat dit „een eind maakt aan onverhoopte winsten” (10).

(40)

Artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG voorziet in de kosteloze toewijzing van emissierechten aan elektriciteitsopwekkers en wijkt dus af van het beginsel van veiling als standaardtoewijzingsmethode, hetgeen betekent dat de mogelijkheid van uitzonderlijke winsten impliciet wordt aanvaard. In artikel 10 quater van die richtlijn is echter duidelijk bepaald dat deze winsten moeten worden gebruikt voor de modernisering van de elektriciteitsopwekking in de betrokken lidstaten.

(41)

Een wetgevingsmaatregel van de EU moet worden geïnterpreteerd in het licht van de doelstellingen die ermee worden nagestreefd. Op basis van de bepalingen van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG en gezien de onderliggende doelstelling van dat artikel kan worden geconcludeerd dat de uitzonderlijke winsten die bedrijven halen uit de kosteloze toewijzing van emissierechten moeten worden worden gebruikt voor de modernisering van de elektriciteitsopwekking in de betrokken lidstaat. In die zin houdt optimaal gebruik van de waarde van de kosteloos toegewezen emissierechten ook in dat de ondernemingen deze waarde niet mogen gebruiken om investeringen te financieren die zij zouden hebben gedaan om te voldoen aan andere doelstellingen en wettelijke voorschriften in de EU-wetgeving. Zoniet zouden ze extra winsten vormen, hetgeen Richtlijn 2003/87/EG tracht te vermijden, en zouden ze dus in strijd zijn met de doelstellingen van die richtlijn. Bovendien zou dit leiden tot onnodige concurrentieverstoringen, hetgeen onverenigbaar is met artikel 10 quater, lid 5, van de richtlijn.

(42)

Om deze redenen moeten de ontvangers van kosteloos toegewezen emissierechten uit hoofde van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG de waarde van deze kosteloze toewijzingen gebruiken om investeringen te doen die overeenkomstig artikel 10 quater, lid 1, in het nationaal plan zijn vastgesteld. Als ondernemingen kosteloos emissierechten krijgen toegewezen zonder dergelijke investeringen te doen of als ze meer kosteloze emissierechten krijgen toegewezen dan nodig is om de desbetreffende, in het nationaal plan vastgestelde investeringen te doen, moeten ze worden verplicht om de waarde van de extra toewijzingen door te geven aan de entiteit die de investering doet.

(43)

Aangezien het nationaal plan, dat ontworpen is om de elektriciteitsopwekking in de desbetreffende lidstaat te moderniseren, investeringen kan bevatten die moeten worden gedaan door ondernemingen die niet onder de regeling van de Unie vallen (11), krijgen niet alle ondernemingen die de in het nationaal plan vastgestelde investeringen uitvoeren de kosteloos toegewezen emissierechten. In het licht van de bepalingen van artikel 10 quater, leden 1 en 4, van Richtlijn 2003/87/EG zijn transmissiesysteembeheerders en distributiesysteembeheerders in de zin van artikel 2, leden 4 en 6, van Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van Richtlijn 2003/54/EG (12) netwerkexploitanten in de zin van artikel 10 quater, lid 4, van Richtlijn 2003/87/EG. Het is mogelijk dat deze bedrijven niet betrokken zijn bij de opwekking of levering van elektriciteit. Ze zouden dus geen toewijzingen kunnen ontvangen, maar moeten niettemin investeringen doen die in het nationaal plan zijn vastgesteld.

(44)

Telkens wanneer investeringen in de opwekking of levering van elektriciteit die overeenkomstig artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG in het nationaal plan zijn vastgesteld, zouden leiden tot onnodige concurrentieverstoringen of zouden dreigen een dominante positie te versterken, moeten de lidstaten, overeenkomstig beginsel 3 van de beginselen voor het nationaal plan en punt 27 van deze richtsnoeren, overwegen de begunstigden van de kosteloze toewijzingen van emissierechten te verplichten fondsen te verstrekken voor investeringen in transmissie- en distributiesystemen of voor de opwekking of levering van elektriciteit die niet tot dergelijke verstoringen leiden.

(45)

Het kan ook niet worden uitgesloten dat bedrijven kosteloos een aantal emissierechten krijgen toegewezen, maar dat de waarde daarvan lager is dan nodig om een in het nationaal plan vastgestelde investering te financieren. In dat geval kan het aangewezen zijn dergelijke bedrijven in staat te stellen de desbetreffende, in het nationaal plan vastgestelde investering uit te voeren.

(46)

Om deze redenen kunnen de lidstaten, indien nodig en passend, een mechanisme opzetten voor de overdracht van fondsen in de hierboven beschreven gevallen.

(47)

Bij het opzetten van een dergelijk mechanisme moet in elk geval rekening worden gehouden met de volgende voorschriften:

(48)

Wanneer lidstaten hun inkomsten uit veilingen (14) of andere overheidsinkomsten gebruiken om de in het nationaal plan opgesomde investeringen te financieren, zal dit resulteren in uitzonderlijke winsten voor elektriciteitsopwekkers die kosteloze toewijzingen hebben ontvangen overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG. In het licht van overwegingen 15 en 19 van Richtlijn 2009/29/EG en artikel 10 quater, lid 5, onder e), en de algemene benadering en aanpak van de richtlijn, die voorziet in veiling als de standaardtoewijzingsmethode, zal de Commissie alle overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, ingediende aanvragen die gericht zijn op het verwezenlijken van dergelijke uitzonderlijke winsten verwerpen.

(49)

Lidstaten die gebruik maken van de mogelijkheid van artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG om kosteloos emissierechten toe te wijzen, kunnen beslissen dat dergelijke toewijzingen alleen mogen worden ingeleverd door de installatie waaraan ze zijn toegewezen. Een onderneming die onder deze voorwaarde toewijzingen ontvangt, mag deze toewijzingen niet verkopen op de markt of overboeken naar een ander jaar, noch een andere installatie (ook al behoort deze tot dezelfde onderneming) de toestemming geven deze toewijzingen in te leveren.

(50)

Een lidstaat die een degelijke voorwaarde stelt, loopt het risico artikel 10 quater zodanig toe te passen dat het niet verenigbaar is met de doelstellingen en de architectuur van de EU-regeling, die ontworpen is om totale emissiereducties tot stand te brengen op kosteneffectieve en economisch efficiënte wijze. Indien lidstaten Richtlijn 2003/87/EG zouden toepassen op een wijze die in strijd is met de doelstellingen van die richtlijn, zou dit niet wettelijk zijn.

(51)

Niet-overdraagbare toewijzingen nemen voor de houder ervan de stimulans weg om emissiereductiemaatregelen te nemen die haalbaar zijn tegen kosten die lager liggen dan de geldende prijs van de emissietoewijzingen. Vanuit het oogpunt van de houder van niet-overdraagbare toewijzingen zal de toepassing van dergelijke emissiereductiemaatregelen altijd duurder zijn dan de emissies gewoon te dekken met niet-overdraagbare toewijzingen.

(52)

De Commissie raadt de lidstaten dan ook ten zeerste aan geen gebruik te maken van de mogelijkheid om niet-overdraagbare emissierechten toe te wijzen. Als lidstaten desondanks gebruik willen maken van deze mogelijkheid, moeten zij aantonen dat deze optie alleen wordt gebruikt in de mate die nodig is om een onderliggende doestelling van artikel 10 quater te verwezenlijken, die niet effectiever kan worden verwezenlijkt met andere middelen. De lidstaten moeten aantonen dat de doelstellingen die worden nagestreefd met de keuze om bepaalde emissietoewijzingen niet-overdraagbaar te maken, niet effectiever kunnen worden bereikt met andere middelen. De lidstaten moeten in hun motivering terdege rekening houden met de stimulansen voor emissiereductie en de potentiële toename van de kosten voor naleving van het emissiehandelssysteem die voortvloeien uit de keuze om bepaalde toewijzingen niet-overdraagbaar te maken.

(53)

In het licht van en onverminderd het bovenstaande, is de Commissie voorts van mening dat minstens de meerderheid van de overeenkomstig artikel 10 quater van de richtlijn kosteloos toegewezen emissierechten overdraagbaar moet zijn. Zij beveelt aan de niet-overdraagbare toewijzingen te beperken tot een aantal dat niet hoger is dan de totale emissies ten gevolge van de levering van elektriciteit aan sectoren die geen risico opleveren dat concurrentieverstoringen worden gecreëerd in de industriële sector van de desbetreffende lidstaat of van de Unie (dit kan bijvoorbeeld het geval zijn voor de huishoudsector). Overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, onder e), en artikel 10 quater, lid 6, worden aanvragen die concurrentieverstoringen tot gevolg hebben, door de Commissie geweigerd.

(54)

Wanneer de Commissie een overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, ingediende aanvraag beoordeelt, onderzoekt zij of het aantal niet-overdraagbaar gemaakte kosteloze emissierechten gerechtvaardigd is in het licht van de doelstellingen van Richtlijn 2003/87/EG in het algemeen, en met name de specifieke doelstelling van artikel 10 quater van die richtlijn, en of dit onnodige concurrentieverstoringen zou veroorzaken. Als de Commissie vaststelt dat deze voorwaarden niet zijn nageleefd, verwerpt zij de overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, indiende aanvraag.

(55)

Overeenkomstig artikel 10 quater, lid 6, van Richtlijn 2003/87/EG beoordeelt de Commissie de aanvraag op grond van alle relevante elementen, inclusief die welke zijn opgesomd in artikel 10 quater, lid 5. Zij houdt ook rekening met de verplichtingen die voortvloeien uit de Verdragen en met de algemene beginselen van de EU-wetgeving. Om de efficiëntie van het beoordelingsproces te garanderen, moet de aanvraag gebaseerd zijn op het in bijlage VII bij dit document opgenomen model. De Commissie begint pas met de beoordeling van de aanvraag wanneer alle relevante informatie is ingediend, inclusief de nodige bewijsstukken ter staving van die informatie.

(56)

Artikel 10 quater is in Richtlijn 2003/87/EG opgenomen om de modernisering van de elektriciteitsopwekking in de in aanmerking komende lidstaten mogelijk te maken. Daarom voorziet dit artikel in een uitzondering op een essentieel beginsel van de richtlijn. Overeenkomstig de vaste rechtspraak moet de interpretatie en toepassing van deze uitzondering beperkt blijven tot wat noodzakelijk is om het doel van artikel 10 quater te bereiken, zonder de ruimere doelstellingen van Richtlijn 2003/87/EG in gevaar te brengen.

(57)

Met betrekking tot de waarde van de kosteloos toegewezen emissierechten en de verhouding ervan tot het bedrag van de bij artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG vereiste investeringen, zij erop gewezen dat bedrijven die deze emissierechten ontvangen uitzonderlijke winsten kunnen boeken als de waarde van die emissierechten wordt gebruikt voor investeringen die zouden zijn gedaan om te voldoen aan andere doelstellingen en wettelijke voorschriften van de EU-wetgeving of helemaal niet wordt gebruikt voor investeringen. In die gevallen wordt geen overeenkomstige bijdrage geleverd tot de verwezenlijking van de doelstelling waarvoor de kosteloze toewijzing van emissierechten overeenkomstig artikel 10 quater is aanvaard.

(58)

Bovendien zij erop gewezen dat de voordelen die voortvloeien uit de kosteloze toewijzing van emissierechten overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG oneerlijke concurrentieverstoringen kunnen veroorzaken die in strijd zijn met artikel 10 quater, lid 5, onder e), als ze niet worden gebruikt voor de verwezenlijking van de doelstelling waarvoor ze zijn toegewezen.

(59)

Om deze redenen zal de Commissie met name beoordelen of de waarde van de emissierechten die overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG kosteloos zijn toegewezen aan in aanmerking komende installaties gebruikt is voor de investeringen die door deze installaties zijn gedaan of, als dit niet het geval is, nagaan of de waarde van kosteloze emissierechten ter beschikking is gesteld van installaties/exploitanten of bedrijven die geen kosteloze emissierechten hebben ontvangen of onvoldoende emissierechten hebben ontvangen om de respectieve investeringen in het nationaal plan te dekken.

(60)

Om redenen van transparantie, en om de Commissie in staat te stellen een gefundeerde beoordeling te maken, moeten de lidstaten een aanvraag bekendmaken alvorens deze bij de Commissie in te dienen, zodat de Commissie informatie en meningen uit andere bronnen in overweging kan nemen. Alle door een lidstaat ingediende aanvragen dienen te worden beschouwd als milieu-informatie en vallen onder de eisen die zijn vastgesteld in Richtlijn 2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2003 inzake de toegang van het publiek tot milieu-informatie en tot intrekking van Richtlijn 90/313/EEG van de Raad (15) en Verordening (EG) nr. 1367/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006 betreffende de toepassing van de bepalingen van het Verdrag van Aarhus betreffende toegang tot informatie, inspraak bij besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden op de communautaire instellingen en organen (16). De lidstaten moeten ook nagaan of een milieueffectbeoordeling van hun nationaal plan vereist is, op basis van de bepalingen van Richtlijn 2001/42/EG.

(61)

De lidstaten moeten duidelijke en effectieve bewakings- en handhavingsbepalingen opstellen met betrekking tot de investeringen die gepland zijn in het nationaal plan, teneinde de goede uitvoering van deze investeringen te garanderen. Overeenkomstig artikel 10 quater, lid 5, onder d), van Richtlijn 2003/87/EG moeten deze bepalingen in detail zijn uiteengezet in een aanvraag voor kosteloze toewijzing van emissierechten.

(62)

De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de bewaking en handhaving van de in hun nationaal plan geïdentificeerde investeringen. Wanneer de Commissie de aanvraag van een lidstaat om kosteloze toewijzing van emissierechten overeenkomstig artikel 10 quater, lid 6, van Richtlijn 2003/87/EG beoordeelt, hecht zij met name belang aan de vraag of de lidstaat voorziet in duidelijke en effectieve bewakings- en handhavingsbepalingen voor de tenuitvoerlegging van het nationaal plan, inclusief een mechanisme om van nabij toezicht te houden op de in het nationaal plan geïdentificeerde investeringen en deze effectief te handhaven. Daartoe moeten de lidstaten ervoor zorgen dat zij over de nodige wetten, regels en administratieve bepalingen beschikken om investeringen te laten toetsen door de bevoegde nationale autoriteiten, die duidelijk in de aanvraag moeten worden geïdentificeerd.

(63)

De volgende elementen zijn belangrijk in dit opzicht:

(64)

De resultaten van het bewakings- en handhavingsproces moeten, samen met onderbouwde bewijzen, elk jaar worden opgenomen in de jaarverslagen die de lidstaten krachtens artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG bij de Commissie moeten indienen. Met name kopieën van de certificeringsdocumenten van de externe auditor (met officiële zegels) moeten, samen met een officiële vertaling in het Engels (indien deze documenten niet reeds in het Engels zijn opgesteld) als bijlage bij de verslagen worden gevoegd. De lidstaten mogen de jaarverslagen van de relevante exploitanten openbaar maken.

(65)

De jaarverslagen van de lidstaten over de investeringen in de modernisering van de elektriciteitsopwekking, overeenkomstig artikel 10 quater, lid 1, van Richtlijn 2003/87/EG, moeten uiterlijk op 31 januari van elk jaar bij de Commissie worden ingediend, beginnende in 2014. Die verslagen moeten betrekking hebben op de aard en het bedrag van de investeringen die tijdens het voorgaande jaar zijn gedaan (17).

(66)

In de jaarverslagen moeten onderbouwde bewijzen worden gegeven dat de investeringen op het terrein zijn uitgevoerd en beantwoorden aan de eisen die zijn vastgesteld in Richtlijn 2003/87/EG en deze richtsnoeren, en met name dat ze bijdragen tot de vermindering van broeikasgasemissies.

(67)

In de verslagen moet ook worden aangetoond dat het jaarlijks geïnvesteerde bedrag coherent is met het totale bedrag aan investeringen dat gepland is voor de volledige periode waarop de aanvraag betrekking heeft, zoals uiteengezet in het nationaal plan van de lidstaat, en in verhouding staat tot de marktwaarde van de kosteloos toegewezen emissierechten, zoals gedefinieerd in deze richtsnoeren. De investeringen hoeven niet exact overeen te stemmen met de vastgestelde marktwaarde van de kosteloze toewijzingen van emissierechten op jaarbasis. Alle verschillen tussen de waarde van de kosteloze toewijzingen van emissierechten en het bedrag van de investeringen moeten echter in het daaropvolgende jaar worden gecompenseerd, teneinde een geloofwaardig investeringstraject aan te houden tijdens de periode waarop de aanvraag betrekking heeft, rekening houdende met het dalende aantal emissierechten die kosteloos worden toegewezen.

(68)

Overeenkomstig artikel 10 quater, lid 4, van Richtlijn 2003/87/EG moeten de jaarverslagen worden gebaseerd op de verslagen die de exploitanten jaarlijks bij de lidstaten moeten indienen en die betrekking hebben op de uitvoering van de in het nationaal plan vermelde investeringen. Ze moeten ook gebaseerd zijn op aanvullende informatiebronnen, met name officiële gegevens en onafhankelijk geverifieerde gegevens. De bronnen van de gegevens en de referenties van de documenten die ter staving worden aangevoerd, moeten in de verslagen worden vermeld.

(69)

De jaarverslagen die de lidstaten bij de Commissie moeten indienen, moeten op transparante wijze ter beschikking worden gesteld. Overeenkomstig artikel 10 quater, lid 4, van Richtlijn 2003/87/EG dienen de jaarverslagen die de lidstaten bij de Commissie indienen openbaar te worden gemaakt. Daarbij moet in elk geval rekening worden gehouden met de vertrouwelijkheid van commercieel gevoelige informatie.

(70)

Wanneer de Commissie de beoordeling krachtens artikel 10 quater, lid 6, van Richtlijn 2003/87/EG uitvoert, gaat zij, op basis van de ingediende bewijzen, na of de jaarverslagen correct zijn. Wanneer niet alle relevante bewijzen zijn ingediend, kan de Commissie om nadere informatie verzoeken.

(71)

Als een lidstaat in zijn jaarverslagen niet voldoende aantoont dat de in het nationaal plan geïdentificeerde investeringen zijn verricht overeenkomstig de planning en de waarde van de kosteloze toewijzingen van emissierechten, zoals vastgesteld in het nationaal plan, en tenzij

gaat de Commissie ervan uit dat de in artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG gestelde voorwaarde, namelijk dat emissierechten alleen kosteloos mogen worden toegewezen als de bij artikel 10 quater, lid 1, vereiste investeringen worden gedaan, is geschonden. Wanneer deze investeringen niet worden gedaan, boekt de betrokken onderneming immers uitzonderlijke winsten, hetgeen niet bijdraagt tot de verwezenlijking van de onderliggende doelstellingen van Richtlijn 2003/87/EG, en met name van artikel 10 quater. Dit kan tot gevolg hebben dat Richtlijn 2003/87/EG op illegale wijze — namelijk in strijd met haar eigen doelstellingen — wordt toegepast. Het kan ook aanleiding geven tot ernstige bezorgdheid van de Commissie in verband met de staatssteunregels. Indien nodig kan de Commissie een onderzoek opstarten krachtens artikel 108, lid 2, VWEU en/of een inbreukprocedure inleiden. Een procedure onder artikel 108, lid 2, VWEU kan ertoe leiden dat een aantal emissierechten die overeenkomstig artikel 10 quater van Richtlijn 2003/87/EG kosteloos zijn toegewezen, voor een bedrag dat overeenstemt met het tekort aan investeringen, wordt opgeschort. Wanneer de situatie niet wordt rechtgezet, moeten de betrokken lidstaten het desbetreffende aantal emissierechten uiteindelijk veilen, overeenkomstig de verordening die krachtens artikel 10, lid 4, van Richtlijn 2003/87/EG wordt vastgesteld.