Verslag van de Commissie over voedseldoorstraling voor het jaar 2005

(2007/C 122/03)

SAMENVATTING

Op grond van artikel 7, lid 3, van Richtlijn 1999/2/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 februari 1999 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de behandeling van voedsel en voedselingrediënten met ioniserende straling (1) zendt elke lidstaat de Commissie jaarlijks:

In 2005 waren er in tien lidstaten erkende doorstralingsinstallaties. Acht lidstaten hebben de gevraagde informatie over de categorieën behandelde levensmiddelen, hoeveelheden of doses verstrekt. De precieze hoeveelheid voedsel die in 2005 in de EU is doorstraald, is daardoor niet bekend.

Zeventien lidstaten hebben gemeld in 2005 controles op in de handel verkrijgbare levensmiddelen te hebben verricht. In totaal werden 7 011 levensmiddelenmonsters onderzocht. Ongeveer 4 % van de producten in de handel bleek illegaal doorstraald en/of niet correct geëtiketteerd te zijn. Vooral monsters uit Azië voldeden niet aan de eisen. Slechts zes van de 287 doorstraalde monsters voldeden aan de verordening.

De verschillen tussen de controleresultaten van de lidstaten kunnen gedeeltelijk worden toegeschreven aan de keuze van de monsters en de nauwkeurigheid van de gebruikte analysemethoden.

1.   RECHTSGRONDSLAG EN ACHTERGROND

Op grond van artikel 7, lid 3, van Richtlijn 1999/2/EG zendt elke lidstaat de Commissie jaarlijks:

De Commissie neemt de resultaten op in jaarverslagen die zij in het Publicatieblad van de Europese Unie bekendmaakt.

Dit verslag betreft de periode van 1 januari 2005 tot en met 31 december 2005.

Op de website van het directoraat-generaal Gezondheid en consumentenbescherming (2) van de Europese Commissie is algemene informatie over de doorstraling van levensmiddelen te vinden.

1.1.   Doorstralingsinstallaties

Volgens artikel 3, lid 2, van Richtlijn 1999/2/EG mogen levensmiddelen alleen in erkende doorstralingsinstallaties worden doorstraald. De installaties in de EU worden erkend door de bevoegde instanties van de lidstaten. De lidstaten moeten de door hen erkende doorstralingsinstallaties aan de Commissie melden (artikel 7, lid 1).

De Commissie heeft de lijst van erkende installaties in de lidstaten gepubliceerd (3).

1.2.   Doorstraalde levensmiddelen

De doorstraling van gedroogde aromatische kruiden, specerijen en plantaardige kruiderijen is in de EU toegestaan (Richtlijn 1999/3/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 februari 1999 inzake de vaststelling van een communautaire lijst van voedsel en voedselingrediënten die mogen worden behandeld met ioniserende straling (4)). Daarnaast hebben zes lidstaten meegedeeld dat zij nationale vergunningen voor bepaalde levensmiddelen overeenkomstig artikel 4, lid 4, van Richtlijn 1999/2/EG handhaven. De Commissie heeft de lijst van nationale vergunningen gepubliceerd (5).

Volgens artikel 6 van Richtlijn 1999/2/EG moet op het etiket van levensmiddelen die doorstraald zijn of doorstraalde ingrediënten bevatten, een van de vermeldingen „doorstraald”, „door straling behandeld ”of „met ioniserende straling behandeld ”worden aangebracht.

Het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) heeft ingevolge een mandaat van de Europese Commissie een aantal analysemethoden gestandaardiseerd om te kunnen nagaan of producten correct geëtiketteerd zijn en producten op te sporen die niet doorstraald hadden mogen worden.

2.   RESULTATEN VAN DE CONTROLES IN DOORSTRALINGSINSTALLATIES

Op de volgende website van de Commissie zijn de gegevens van de installaties in de lidstaten te vinden:

http://europa.eu.int/comm/food/food/biosafety/irradiation/approved_facilities_en.pdf

De lidstaten hebben de volgende informatie verstrekt:

2.1.   België

Bij inspecties in 2005 hebben de bevoegde instanties vastgesteld dat de doorstralingsinstallatie IBA Mediris S.A. aan Richtlijn 1999/2/EG voldeed. De onderneming werd evenwel verzocht een procedure in te stellen om te waarborgen en te bewijzen dat levensmiddelen die in België niet mogen worden doorstraald, worden uitgevoerd.

Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installatie zijn doorstraald.

2.2.   Tsjechië

Bij inspecties in 2005 hebben de bevoegde instanties vastgesteld dat de doorstralingsinstallatie Artim spol.s.r.o. aan Richtlijn 1999/2/EG voldeed.

Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installatie zijn doorstraald.

2.3.   Duitsland

Tijdens de verslagperiode waren er in Duitsland vier erkende doorstralingsinstallaties:

a)   Gamma Service Produktbestrahlung GmbH, Radeberg

Bij inspecties in 2005 hebben de bevoegde instanties vastgesteld dat de doorstralingsinstallatie aan Richtlijn 1999/2/EG voldeed.

Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installatie zijn doorstraald.

101,5 ton van de doorstraalde levensmiddelen is naar derde landen uitgevoerd.

b)   Beta-Gamma Service GmbH&Co. KG, Wiehl

Bij inspecties in 2005 hebben de bevoegde instanties vastgesteld dat de doorstralingsinstallatie aan Richtlijn 1999/2/EG voldeed.

Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installatie zijn doorstraald.

Alle doorstraalde levensmiddelen zijn naar derde landen uitgevoerd.

c)   Isotron Deutschland GmbH, Allershausen

Bij inspecties in 2005 hebben de bevoegde instanties vastgesteld dat de doorstralingsinstallatie aan Richtlijn 1999/2/EG voldeed.

Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installatie zijn doorstraald.

Alle doorstraalde levensmiddelen zijn naar derde landen uitgevoerd.

d)   Gamma-Service GmbH&Co KG, Bruchsal

In 2005 zijn in deze installatie geen levensmiddelen doorstraald.

2.4.   Spanje

In Spanje zijn er twee erkende doorstralingsinstallaties voor levensmiddelen.

Deze lidstaat heeft geen informatie verstrekt over de resultaten van in deze installaties uitgevoerde controles.

2.5.   Frankrijk

In Frankrijk zijn er zes erkende doorstralingsinstallaties voor levensmiddelen. Bij inspecties in 2005 hebben de bevoegde instanties vastgesteld dat de doorstralingsinstallaties aan Richtlijn 1999/2/EG voldeden.

Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installaties zijn doorstraald.

2.6.   Hongarije

In Hongarije is er één erkende doorstralingsinstallatie voor levensmiddelen. Bij een inspectie heeft de bevoegde instantie vastgesteld dat aan de voorschriften van Richtlijn 1999/2/EG werd voldaan.

Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installatie zijn doorstraald.

2.7.   Italië

In Italië is er één erkende doorstralingsinstallatie voor levensmiddelen.

Deze lidstaat heeft geen informatie verstrekt over de resultaten van in deze installatie uitgevoerde controles.

2.8.   Nederland

In 2005 zijn in de twee Nederlandse installaties geen officiële controles uitgevoerd. Onderstaande tabel vermeldt de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in de twee installaties zijn doorstraald.

2.9.   Polen

In Polen zijn er twee erkende doorstralingsinstallaties voor levensmiddelen.

Onderstaande tabellen vermelden de categorieën en hoeveelheden levensmiddelen die in 2005 in deze installaties zijn doorstraald.

a)   Instituut voor nucleaire chemie en technologie, Warschau

b)   Instituut voor toegepaste stralingschemie van de technische universiteit van Łódź

2.10.   Verenigd Koninkrijk

In het Verenigd Koninkrijk is er één erkende doorstralingsinstallatie voor levensmiddelen.

De installatie heeft in 2005 overeenkomstig haar toelating geen levensmiddelen doorstraald en is in 2005 niet geïnspecteerd.

2.11.   Samenvatting voor de EU

In tien lidstaten zijn er installaties die overeenkomstig artikel 7, lid 2, van Richtlijn 1999/2/EG zijn erkend.

Acht lidstaten hebben de Commissie de resultaten van de controles in doorstralingsinstallaties gezonden.

De precieze hoeveelheid levensmiddelen die in de EU is doorstraald, kan daardoor niet worden vastgesteld.

3.   RESULTATEN VAN DE CONTROLES OP PRODUCTEN IN DE HANDEL EN GEBRUIKTE ANALYSEMETHODEN VOOR DE DETECTIE VAN DOORSTRAALDE LEVENSMIDDELEN

De lidstaten hebben de volgende informatie verstrekt:

3.1.   Oostenrijk

Er werden 115 monsters gecontroleerd op behandeling met ioniserende straling. Geen van de levensmiddelen bleek te zijn doorstraald.

3.2.   België

In totaal werden 148 monsters geanalyseerd. Geen van de levensmiddelen bleek te zijn doorstraald.

3.3.   Cyprus

In 2005 zijn geen analyses verricht.

3.4.   Tsjechië

In totaal werden 78 monsters geanalyseerd. Acht monsters bleken te zijn doorstraald en waren niet correct geëtiketteerd.

3.5.   Duitsland

Er zijn 3 945 levensmiddelenmonsters onderzocht. Daarvan voldeden er 141 (3,6 %) niet aan de eisen: 93 monsters waren niet correct geëtiketteerd en 48 monster bleken illegaal te zijn doorstraald.

Twee monsters waren legaal doorstraald en correct geëtiketteerd.

De overtredingen zijn zeer ongelijk verdeeld over de productcategorieën. In de categorie „Aziatische noedelsnacks, partysnacks, pizza, tv-snacks ”waren 42 van de 113 monsters (37 %) illegaal doorstraald en niet correct geëtiketteerd. Dit gold ook voor 32 % van de soepen en sauzen.

Opgemerkt moet worden dat vooral monsters van producten uit Azië niet aan de eisen voldeden.

3.6.   Denemarken

In 2005 zijn geen analyses verricht.

3.7.   Estland

In 2005 zijn geen analyses verricht.

3.8.   Griekenland

In totaal werden 54 monsters geanalyseerd. Geen van de levensmiddelen bleek te zijn doorstraald.

3.9.   Spanje

Deze lidstaat heeft geen informatie verstrekt over de resultaten van de uitgevoerde controles op producten in de handel.

3.10.   Finland

In totaal werden 274 monsters geanalyseerd. In totaal werden 246 monsters van gedroogde specerijen en kruiden geanalyseerd. Hierbij werd in zes monsters doorstraald materiaal aangetroffen. Er werden 21 voedingssupplementen geanalyseerd, waarvan er zeven doorstraald bleken te zijn.

Geen van de doorstraalde monsters was correct geëtiketteerd en de doorstralingsinstallaties waren niet door de EU erkend.

3.11.   Frankrijk

In totaal werden 86 monsters geanalyseerd. Zes monsters bleken te zijn doorstraald en waren niet correct geëtiketteerd.

De monsters werden onderzocht op abnormaal lage microbiologische besmetting en in voorkomend geval met CEN-methode 1788 geanalyseerd.

3.12.   Hongarije

In totaal werden 141 monsters geanalyseerd. Zeven kruidenmonsters bleken te zijn doorstraald, waarvan er vier niet correct geëtiketteerd waren.

3.13.   Ierland

In 2005 werden 459 monsters geanalyseerd. 20 Monsters bleken te zijn doorstraald en waren niet correct geëtiketteerd.

3.14.   Italië

In totaal werden 112 monsters geanalyseerd. Vijf monsters bleken te zijn doorstraald en waren niet correct geëtiketteerd.

3.15.   Letland

In 2005 zijn geen analyses verricht.

3.16.   Litouwen

In totaal zijn 12 monsters geanalyseerd, die niet doorstraald bleken te zijn.

3.17.   Luxemburg

In totaal zijn 40 monsters geanalyseerd, die niet doorstraald bleken te zijn.

3.18.   Malta

In 2005 zijn geen analyses verricht.

3.19.   Nederland

In totaal zijn 792 monsters geanalyseerd, waarvan er 31 doorstraald bleken te zijn. Geen van de doorstraalde monsters was correct als zodanig geëtiketteerd.

3.20.   Polen

In totaal werden 120 monsters geanalyseerd. Vier monsters bleken te zijn doorstraald; geen daarvan was correct geëtiketteerd.

3.21.   Portugal

In 2005 zijn geen analyses verricht.

3.22.   Zweden

In 2005 zijn zes monsters genomen, vooral van gevogelte. De gebruikte analysemethode was in overeenstemming met EN 1784.

De zes geanalyseerde monsters waren niet doorstraald.

3.23.   Slowakije

In totaal zijn 56 monsters geanalyseerd, die niet doorstraald bleken te zijn.

3.24.   Slovenië

In 2005 zijn tien monsters van kruiden en specerijen geanalyseerd, die niet doorstraald bleken te zijn.

3.25.   Verenigd Koninkrijk

Volgens de gegevens van het Food Standards Agency zijn in 2005 door de plaatselijke keuringsdiensten in het Verenigd Koninkrijk 657 producten bemonsterd en volgens genormaliseerde methoden voor het aantonen van doorstraalde levensmiddelen geanalyseerd. Van deze 657 monsters bleken er 42 (6 %) te zijn doorstraald. Voor 101 monsters werd aangegeven dat geen slotconclusie kon worden getrokken omdat de test volgens CEN-methode EN 13751:2002 het resultaat „twijfelachtig ”opleverde en geen nader onderzoek is verricht of omdat het monsters met „lage gevoeligheid ”waren waarvan de minerale korrelfractie te klein was voor een nauwkeurige analyse.

3.26.   Samenvatting voor de EU

In onderstaande tabel zijn de resultaten voor de hele EU samengevat.

4.   CONCLUSIES

4.1.   Resultaten van de controles in doorstralingsinstallaties

Richtlijn 1999/2/EG verplicht de lidstaten om de Commissie op de hoogte te stellen van de resultaten van controles in de doorstralingsinstallaties, de categorieën en hoeveelheden doorstraalde levensmiddelen en de gebruikte gemiddelde doses.

In 2005 waren er in tien lidstaten erkende doorstralingsinstallaties.

Acht van de tien lidstaten hebben de vereiste informatie over de behandelde categorieën levensmiddelen verstrekt.

Doordat de rapportage niet compleet was, is niet bekend hoeveel voedsel in 2005 in de EU precies is doorstraald.

4.2.   Resultaten van controles op producten in de handel

In 2005 hebben zestien lidstaten controles uitgevoerd en de vereiste gegevens verstrekt. Vier lidstaten hebben de Commissie meegedeeld tijdens de verslagperiode geen analyses te hebben verricht.

Uit de verstrekte informatie blijkt dat 4 % van de monsters in 2005 illegaal was doorstraald en/of niet correct geëtiketteerd. Van de 287 monsters die doorstraald bleken te zijn, waren er slechts zes legaal doorstraald en correct geëtiketteerd.

De overtredingen zijn ongelijk verdeeld over de productcategorieën. Het betreft met name producten die uit Azië zijn ingevoerd, zoals Aziatische noedels en voedingssupplementen. Bovendien moet worden opgemerkt dat er in 2004 in Azië geen door de Europese Gemeenschap erkende installaties waren.

De Commissie verwacht dat de lidstaten de controles op deze producten blijven toespitsen en dat de lidstaten passende maatregelen zullen nemen.

De verschillen tussen de controleresultaten van de lidstaten kunnen gedeeltelijk worden toegeschreven aan de keuze van de monsters en de nauwkeurigheid van de gebruikte analysemethoden.

4.3.   Termijn voor de indiening van de resultaten voor het verslag over 2006

De resultaten van de in 2006 uitgevoerde controles moeten overeenkomstig artikel 7, lid 3, van Richtlijn 1999/2/EG uiterlijk op 30 april 2007 bij de Commissie worden ingediend.

(1)  PB L 66 van 13.3.1999, blz. 16. Richtlijn gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1882/2003 (PB L 284 van 31.10.2003, blz. 1.)

(2)  http://europa.eu.int/comm/food/food/biosafety/irradiation/index_en.htm.

(3)  PB C 187 van 7.8.2003, blz. 13.

(4)  PB L 66 van 13.3.1999, blz. 24.

(5)  PB C 112 van 12.5.2006, blz. 6.

(6)  Hoeveelheid opgegeven in kg.

(7)  De hoeveelheden zijn opgegeven in „laadborden ”met een gemiddeld gewicht van 800 kg per bord.

(8)  Producten bestemd voor uitvoer naar derde landen.

(9)  In Duitsland en Hongarije bleken respectievelijk twee en vier monsters legaal te zijn doorstraald en correct te zijn geëtiketteerd.

(10)  Het Verenigd Koninkrijk heeft 101 monsters als twijfelachtig geclassificeerd.