BIJLAGE I

Module 1: Het bedrijfsleven en de informatiemaatschappij

A. Onderwerpen en kenmerken daarvan

De voor het referentiejaar 2016 te behandelen onderwerpen uit de lijst in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 808/2004 zijn:

a)	ICT-systemen en het gebruik ervan in bedrijven;

b)	gebruik van internet en andere elektronische netwerken door bedrijven;

c)	elektronische handel (e-commerce);

d)	elektronisch zakendoen en organisatorische aspecten;

e)	ICT-vaardigheid in de bedrijfseenheid en de behoefte aan ICT-vaardigheden;

f)	belemmeringen voor het gebruik van ICT, internet en andere elektronische netwerken, e-handel en elektronisch zakendoen;

g)	toegang tot en gebruik van technologieën die een verbinding met internet of andere netwerken vanaf elke plek en op elk moment mogelijk maken („ubiquitous connectivity”).

De volgende bedrijfskenmerken moeten worden verzameld:

ICT-systemen en het gebruik ervan in bedrijven

voor alle bedrijven:

—	computergebruik;

ii)

voor bedrijven die computers gebruiken:

—	(facultatief) aantal werknemers of percentage van het totale aantal werknemers die een computer gebruiken voor zakelijke doeleinden.

Gebruik van internet en andere elektronische netwerken door bedrijven

voor bedrijven die computers gebruiken:

—	toegang tot internet;

—	verstrekken of verzenden van facturen;

ii)

voor bedrijven die toegang hebben tot internet:

—	aantal werknemers of percentage van het totale aantal werknemers die een computer met toegang tot internet gebruiken voor zakelijke doeleinden;

—	internetverbinding: DSL of andere soorten vaste breedbandverbinding;

—	internetverbinding: mobiele breedbandverbinding via een draagbaar apparaat via mobieletelefoonnetwerken („3G” of „4G”);

—	(facultatief) internetverbinding: mobiele breedbandverbinding via een draagbare computer via mobieletelefoonnetwerken („3G” of „4G”);

—	(facultatief) internetverbinding: mobiele breedbandverbinding via andere draagbare apparaten, zoals smartphones, via mobieletelefoonnetwerken („3G” of „4G”);

—	aantal werknemers of percentage van het totale aantal werknemers die voor zakelijke doeleinden beschikken over een door het bedrijf verstrekt draagbaar apparaat dat met internet kan worden verbonden via mobieletelefoonnetwerken;

—	verstrekking van draagbare apparatuur waarmee werknemers voor zakelijke doeleinden verbinding met internet kunnen maken via mobieletelefoonnetwerken;

—	beschikken over een website;

—	gebruik van sociale netwerken die niet uitsluitend worden gebruikt voor het plaatsen van betaalde advertenties;

—	gebruik van blogs of microblogs van bedrijven die niet uitsluitend worden gebruikt voor het plaatsen van betaalde advertenties;

—	gebruik van websites voor het delen van multimedia-inhoud die niet uitsluitend worden gebruikt voor het plaatsen van betaalde advertenties;

—	gebruik van op wiki gebaseerde instrumenten voor kennisuitwisseling die niet uitsluitend worden gebruikt voor het plaatsen van betaalde advertenties;

iii)

voor bedrijven die toegang hebben tot internet via DSL of andere soorten vaste breedbandverbinding:

—	maximale downloadsnelheid van snelste vaste internetverbinding volgens contract in Mbit/s binnen de volgende bandbreedtes: [0,< 2], [2,< 10], [10,< 30], [30,< 100], [≥100];

iv)

voor bedrijven met een website, informatie over de verlening van de volgende faciliteiten:

—	beschrijving van goederen of diensten, prijslijsten;

—	bestellingen, reserveringen of boekingen via internet;

—	mogelijkheid voor bezoekers om via internet goederen of diensten te personaliseren of te ontwerpen;

—	geplaatste bestellingen volgen of hun status nagaan;

—	gepersonaliseerde inhoud op de website voor regelmatige/terugkerende bezoekers;

—	links of verwijzingen naar de socialemediaprofielen van het bedrijf;

—	(facultatief) bekendmaking van vacatures of onlinesollicitaties;

voor bedrijven die hun werknemers draagbare apparaten verschaffen voor een mobiele internetverbinding voor zakelijke doeleinden:

—	verstrekking van draagbare apparaten voor toegang tot het e-mailsysteem van het bedrijf;

—	verstrekking van draagbare apparaten om toegang tot de documenten van het bedrijf te krijgen en deze te kunnen wijzigen;

—	verstrekking van draagbare apparatuur om specifieke voor het bedrijf ontwikkelde software te gebruiken.

Elektronische handel (e-commerce)

voor bedrijven die computers gebruiken:

—	ontvangst van orders voor goederen of diensten via een website of een „app” (internetverkoop) in het voorafgaande kalenderjaar;

—	ontvangst van orders voor goederen of diensten via EDI-berichten (EDI-verkoop) in het voorafgaande kalenderjaar;

—	plaatsing van orders voor goederen of diensten via een website, een „app” of een EDI-bericht in het voorafgaande kalenderjaar;

ii)

voor bedrijven die orders hebben ontvangen die zijn geplaatst via een website of een „app” in het voorafgaande kalenderjaar:

—	waarde of percentage van de totale omzet van de e-verkoop die resulteerde uit via een website of een „app” geplaatste orders in het voorafgaande kalenderjaar;

—	percentage van de e-verkoop (omzet) aan particuliere klanten (Business to Consumers: B2C) die resulteerde uit via een website of een „app” geplaatste orders in het voorafgaande kalenderjaar;

—	percentage van de e-verkoop (omzet) aan andere bedrijven (Business to Business: B2B) en e-verkoop aan overheidsinstanties (Business to Government: B2G) die resulteerde uit via een website of een „app” geplaatste orders in het voorafgaande kalenderjaar;

—	(facultatief) gebruik van onlinebetalingssystemen voor verkoop via een website of een „app”, d.w.z. betaling is geïntegreerd in het bestelproces;

—	(facultatief) gebruik van offlinebetalingssystemen voor verkoop via een website of een „app”, d.w.z. betaling is niet geïntegreerd in het bestelproces;

iii)

voor bedrijven die via EDI-berichten orders voor producten of diensten hebben ontvangen:

—	waarde of percentage van de totale omzet van de e-verkoop die resulteerde uit via EDI-berichten ontvangen orders in het voorafgaande kalenderjaar;

iv)

voor bedrijven die via een website, een „app” of een EDI-bericht orders hebben geplaatst, is de volgende informatie facultatief:

—	plaatsing van orders voor goederen of diensten via een website of een „app” in het voorafgaande kalenderjaar;

—	plaatsing van orders voor goederen of diensten via EDI-berichten in het voorafgaande kalenderjaar;

—	plaatsing van orders via een website, een „app” of een EDI-bericht voor goederen of diensten met een waarde van minstens 1 % van de totale waarde van de aankopen in het voorafgaande kalenderjaar.

Elektronisch zakendoen en organisatorische aspecten

voor bedrijven die computers gebruiken:

—	(facultatief) analyse tijdens het voorafgaande kalenderjaar van „big data” met behulp van de gegevens van de onderneming met slimme apparaten of sensoren als gegevensbron;

—	(facultatief) analyse tijdens het voorafgaande kalenderjaar van „big data” met behulp van plaatsbepalingsgegevens als gegevensbron;

—	(facultatief) analyse tijdens het voorafgaande kalenderjaar van „big data” met behulp van gegevens die afkomstig zijn van sociale media als gegevensbron;

—	(facultatief) analyse tijdens het voorafgaande kalenderjaar van „big data” met behulp van andere gegevensbronnen, die niet in dit punt zijn gespecificeerd;

ii)

voor bedrijven die „big data” analyseren:

—	(facultatief) gebruik van de werknemers van het bedrijf voor de uitvoering van de analyse van „big data”;

—	(facultatief) gebruik van externe dienstverleners voor de uitvoering van de analyse van „big data”;

iii)

voor bedrijven die computers gebruiken:

—	verstrekking/verzending van facturen tijdens het voorafgaande kalenderjaar aan andere bedrijven, hetzij in papieren vorm, hetzij in elektronische vorm;

—	verstrekking/verzending van facturen tijdens het voorafgaande kalenderjaar aan overheidsinstanties, hetzij in papieren vorm, hetzij in elektronische vorm;

—	verstrekking/verzending van facturen tijdens het voorafgaande kalenderjaar aan particuliere klanten, hetzij in papieren vorm, hetzij in elektronische vorm;

—	percentage van alle tijdens het voorafgaande kalenderjaar ontvangen facturen in de vorm van elektronische facturen (e-facturen) in een standaardstructuur die geschikt is voor automatische verwerking;

—	percentage van alle tijdens het voorafgaande kalenderjaar ontvangen facturen in papieren vorm of in een elektronische vorm die niet geschikt is voor automatische verwerking;

iv)

voor bedrijven die facturen aan andere bedrijven of overheidsinstanties hebben verstrekt/verzonden tijdens het voorafgaande kalenderjaar:

—	percentage van alle facturen die tijdens het voorafgaande kalenderjaar aan andere bedrijven of overheidsinstanties werden verstrekt/verzonden in een standaardstructuur die geschikt is voor automatische verwerking (e-facturen);

—	percentage van alle facturen die tijdens het voorafgaande kalenderjaar aan andere bedrijven of overheidsinstanties werden verstrekt/verzonden als facturen in een elektronische vorm die niet geschikt is voor automatische verwerking;

—	percentage van alle facturen die tijdens het voorafgaande kalenderjaar alleen in papieren vorm aan andere bedrijven of overheidsinstanties werden verstrekt/verzonden.

ICT-vaardigheid in de bedrijfseenheid en de behoefte aan ICT-vaardigheden

voor bedrijven die computers gebruiken:

—	ICT-specialisten in dienst hebben;

—	in het voorafgaande kalenderjaar een vorm van opleiding hebben aangeboden die gericht is op de ontwikkeling van ICT-vaardigheden voor ICT-specialisten;

—	in het voorafgaande kalenderjaar een vorm van opleiding hebben aangeboden die gericht is op de ontwikkeling van ICT-vaardigheden voor andere werknemers;

—	aanwerving of poging tot aanwerving van ICT-specialisten in het voorafgaande kalenderjaar;

—

uitvoering van de volgende ICT-taken in het voorafgaande kalenderjaar, onderverdeeld naar „Voornamelijk door eigen werknemers met inbegrip van moederondernemingen of filialen”, „Voornamelijk door externe leverancier” of „Niet van toepassing”:

—	onderhoud van de ICT-infrastructuur (servers, computers, printers, netwerken);

—	ondersteuning voor kantoorsoftware;

—	ontwikkeling van bedrijfsbeheersoftware/-systemen;

—	ondersteuning voor bedrijfsbeheersoftware/-systemen;

—	ontwikkeling van webtoepassingen;

—	ondersteuning voor webtoepassingen;

—	beveiliging en gegevensbescherming;

ii)

voor bedrijven die computers gebruiken en die in het voorafgaande kalenderjaar ICT-specialisten hebben aangeworven of hebben getracht aan te werven:

—	vacatures voor ICT-specialisten die moeilijk konden worden ingevuld.

Belemmeringen voor het gebruik van ICT, internet en andere elektronische netwerken, e-handel en elektronisch zakendoen

voor bedrijven die computers gebruiken:

—	(facultatief) belemmeringen die de verkoop via een website of „app” beperken of onmogelijk maken doordat goederen of diensten niet geschikt zijn voor internetverkoop;

—	(facultatief) belemmeringen die de verkoop via een website of „app” beperken of onmogelijk maken wegens logistieke problemen;

—	(facultatief) belemmeringen die de verkoop via een website of „app” beperken of onmogelijk maken wegens betalingsproblemen;

—	(facultatief) belemmeringen die de verkoop via een website of „app” beperken of onmogelijk maken wegens problemen op het gebied van ICT-veiligheid of gegevensbescherming;

—	(facultatief) belemmeringen die de verkoop via een website of „app” beperken of onmogelijk maken wegens problemen in verband met het rechtskader;

—	(facultatief) belemmeringen die de verkoop via een website of „app” beperken of onmogelijk maken wegens de buitensporig hoge investeringskosten in verhouding tot de voordelen.

Toegang tot en gebruik van technologieën die een verbinding met internet of andere netwerken vanaf elke plek en op elk moment mogelijk maken („ubiquitous connectivity”)

voor bedrijven die toegang hebben tot internet:

—	verlening van toegang op afstand tot het e-mailsysteem, documenten of toepassingen van het bedrijf;

—	betaling van advertenties op internet;

—	gebruik van cloudcomputingdiensten met uitzondering van gratis diensten;

ii)

voor bedrijven die betalen voor reclame op internet die gebruikmaakt van een van de volgende methoden voor gerichte reclame:

—	reclamemethode op basis van de inhoud van webpagina's of de door gebruikers ingevulde zoektermen;

—	reclamemethode op basis van het volgen van activiteiten of profielen van internetgebruikers;

—	reclamemethode op basis van de bepaling van de geografische locatie van internetgebruikers;

—	elke andere methode voor gerichte reclame op internet die niet hierboven is gespecificeerd;

iii)

voor bedrijven die toegang hebben tot internet en die cloudcomputingdiensten aankopen:

—	gebruik van e-mail als cloudcomputingdienst;

—	gebruik van kantoorsoftware als cloudcomputingdienst;

—	hosting van de databank(en) van het bedrijf als cloudcomputingdienst;

—	het opslaan van bestanden als cloudcomputingdienst;

—	het gebruik van softwaretoepassingen voor financieel beheer of boekhouding als cloudcomputingdienst;

—	gebruik van beheer van klantgegevens (customer relationship management — CRM) als cloudcomputingdienst;

—	gebruik van computervermogen waarop de eigen software van het bedrijf draait als cloudcomputingdienst;

—	gebruik van cloudcomputingdiensten op gedeelde servers van dienstverleners;

—	gebruik van cloudcomputingdiensten op uitsluitend voor het bedrijf bestemde servers van dienstverleners.

De volgende achtergrondkenmerken moeten voor alle bedrijven worden verzameld of verkregen uit alternatieve bronnen:

—	belangrijkste economische activiteit van het bedrijf in het voorafgaande kalenderjaar;

—	gemiddeld aantal werknemers in het voorafgaande kalenderjaar;

—	totale waarde van de omzet, met uitzondering van btw, in het voorafgaande kalenderjaar.

B. Toepassingsgebied

De in punt A, leden 2 en 3, vermelde kenmerken worden verzameld voor de volgende bedrijfscategoriëen:

Economische activiteit: bedrijven ingedeeld in de volgende categorieën van de NACE Rev. 2:

NACE-categorie	Beschrijving
Sectie C	„Industrie”
Sectie D, E	„Elektriciteit, gas en stoom, distributie van water, afval- en afvalwaterbeheer”
Sectie F	„Bouwnijverheid”
Sectie G	„Groot- en detailhandel; reparatie van auto's en motorfietsen”
Sectie H	„Vervoer en opslag”
Sectie I	„Verschaffen van accommodatie en maaltijden”
Sectie J	„Informatie en communicatie”
Sectie L	„Exploitatie van en handel in onroerend goed”
Afdelingen 69-74	„Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten”
Sectie N	„Administratieve en ondersteunende diensten”
Groep 95.1	„Reparatie van computers en communicatieapparatuur”;

2.	Bedrijfsgrootte: bedrijven met tien of meer werknemers. Bedrijven met minder dan tien werknemers kunnen facultatief worden opgenomen;

3.	Geografisch toepassingsgebied: bedrijven gevestigd op het grondgebied van de lidstaat.

C. Referentieperioden

De referentieperiode is 2015 voor de kenmerken die betrekking hebben op het voorafgaande kalenderjaar. De referentieperiode is 2016 voor de overige kenmerken.

D. Uitsplitsingen van de gegevens

Voor de in deel A, punt 2, vermelde onderwerpen en de bijbehorende kenmerken worden de volgende achtergrondkenmerken verstrekt:

Onderverdeling naar economische activiteit: overeenkomstig de volgende NACE Rev. 2-aggregaten:

NACE Rev. 2-aggregatie

voor de mogelijke berekening van nationale aggregaten

10-18

19-23

24-25

26-33

35-39

41-43

45-47

49-53

58-63

69-74

77-82

26.1-26.4, 26.8, 46.5, 58.2, 61, 62, 63.1, 95.1

NACE Rev. 2-aggregatie

voor de mogelijke berekening van Europese aggregaten

10-12

13-15

16-18

27-28

29-30

31-33

55-56

58-60

62-63

77-78 + 80-82

95.1

Onderverdeling naar grootteklasse: de gegevens worden onderverdeeld naar de volgende grootteklassen van het aantal werknemers:

Grootteklasse

10 of meer werknemers

10 t/m 49 werknemers

50 t/m 249 werknemers

250 of meer werknemers

Wanneer beschikbaar, zal er een uitsplitsing van de gegevens worden verstrekt overeenkomstig de volgende tabel:

Grootteklasse

Minder dan 10 werknemers (facultatief)

Minder dan 5 werknemers (facultatief)

5 t/m 9 werknemers (facultatief)

E. Frequentie

De uit hoofde van deze bijlage vereiste gegevens worden eenmaal verstrekt voor het jaar 2016.

F. Termijnen voor de indiening van de resultaten

De geaggregeerde gegevens, zoals bedoeld in artikel 6 en bijlage I, punt 6, van Verordening (EG) nr. 808/2004, waar nodig gemarkeerd als vertrouwelijk of onbetrouwbaar, moeten vóór 5 oktober 2016 bij Eurostat worden ingediend. Uiterlijk op die datum moet de gegevensreeks zijn voltooid, gevalideerd en goedgekeurd.

De metagegevens, zoals bedoeld in artikel 6 van Verordening (EG) nr. 808/2004, worden vóór 31 mei 2016 aan Eurostat toegezonden.

Het verslag over de kwaliteit, zoals bedoeld in artikel 7, lid 3, van Verordening (EG) nr. 808/2004, wordt uiterlijk op 5 november 2016 aan Eurostat toegezonden.

De gegevens en metagegevens worden bij Eurostat ingediend overeenkomstig de door Eurostat gespecificeerde uitwisselingsnorm via de diensten van het centrale toegangspunt. Voor de metagegevens en het verslag over de kwaliteit wordt gebruikgemaakt van de door Eurostat bepaalde standaard-metagegevensstructuur.

BIJLAGE II

Module 2: Particulieren, huishoudens en de informatiemaatschappij

A. Onderwerpen en kenmerken daarvan

De voor het referentiejaar 2016 te behandelen onderwerpen uit de lijst in bijlage II bij Verordening (EG) nr. 808/2004 zijn:

a)	toegang tot en gebruik van ICT door particulieren en/of in huishoudens;

b)	gebruik van internet en andere elektronische netwerken voor verschillende doeleinden door particulieren en/of in huishoudens;

c)	ICT-veiligheid en -betrouwbaarheid;

d)	ICT-vaardigheden;

e)	belemmeringen voor het gebruik van ICT en internet;

f)	gebruik van ICT door particulieren voor de uitwisseling van informatie en diensten met overheden en bestuurlijke instanties (e-government);

g)	toegang tot en gebruik van technologieën die een verbinding met internet of andere netwerken vanaf elke plek en op elk moment mogelijk maken („ubiquitous connectivity”).

De volgende kenmerken moeten worden verzameld:

Toegang tot en gebruik van ICT door particulieren en/of in huishoudens

voor alle huishoudens:

—	internettoegang thuis (met welke apparatuur dan ook);

ii)

voor huishoudens met internettoegang:

—	internetverbinding: vaste breedbandverbinding, zoals DSL, ADSL, VDSL, kabel, glasvezelkabel, satelliet, openbare wifi-verbindingen;

—	internetverbinding: mobiele breedbandverbinding (via een mobieletelefoonnetwerk van ten minste 3G, bv. UMTS, via een (sim)kaart of via als modem gebruikte usb-stick, mobiele telefoon of smartphone);

—	(facultatief) internetverbinding: inbelverbinding via gewone telefoonlijn of ISDN;

—	(facultatief) internetverbinding: mobiele smalbandverbinding (via een mobieletelefoonnetwerk van minder dan 3G, bv. 2G+/GPRS, via een (sim)kaart of via als modem gebruikte usb-stick, mobiele telefoon of smartphone).

Gebruik van internet voor verschillende doeleinden door particulieren en/of in huishoudens

voor alle particulieren:

—	recentste internetgebruik (minder dan drie maanden geleden; drie maanden tot een jaar geleden; meer dan een jaar geleden; nooit internet gebruikt);

ii)

voor particulieren die internet hebben gebruikt:

—	recentste commerciële activiteit via internet voor privégebruik (minder dan drie maanden geleden; drie maanden tot een jaar geleden; meer dan een jaar geleden; nooit via internet gekocht of besteld);

iii)

voor particulieren die in de laatste drie maanden internet hebben gebruikt:

—	gemiddelde frequentie van internetgebruik in de laatste drie maanden (elke dag of bijna elke dag; ten minste eenmaal per week (maar niet elke dag); minder dan eenmaal per week);

—	gebruik van een desktopcomputer voor toegang tot internet in de laatste drie maanden;

—	gebruik van laptop of netbook voor toegang tot internet in de laatste drie maanden;

—	gebruik van tablet-pc voor toegang tot internet in de laatste drie maanden;

—	gebruik van mobiele telefoon of smartphone voor toegang tot internet in de laatste drie maanden;

—	gebruik van andere mobiele apparatuur (bv. mediaspeler of afspeelapparaat voor videospelletjes, e-reader of smartwatch) voor toegang tot internet in de laatste drie maanden;

—	gebruik van smart TV (direct verbonden met internet, bv. via wifi, niet via een afzonderlijk apparaat waarbij de smart TV als groter scherm wordt gebruikt) voor toegang tot internet in de laatste drie maanden;

—	internetgebruik voor het versturen en ontvangen van e-mails in de laatste drie maanden voor privédoeleinden;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om telefoongesprekken en videogesprekken (met webcam) te voeren via internet (door gebruik te maken van toepassingen);

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om deel te nemen aan sociale netwerken (gebruikersprofiel aanmaken, berichten of andere bijdragen plaatsen);

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om onlinenieuws, -kranten of -tijdschriften te lezen;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om informatie over goederen of diensten te zoeken;

—	internetgebruik in de laatste drie maanden voor privédoeleinden om spellen te spelen of te downloaden;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om te luisteren naar muziek (bv. webradio, muziekstreaming);

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van het bekijken van via internet gestreamde televisieprogramma's (rechtstreeks of herhaling) van televisieomroepen;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van het bekijken van video/tv/film op aanvraag (video on demand — VOD) via commerciële diensten;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van het bekijken van videomateriaal via sharingdiensten;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om zelfgemaakte inhoud (zoals tekst, afbeeldingen, video's, muziek, software) naar een voor anderen toegankelijke website te uploaden;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden voor het creëren van websites of blogs;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om gezondheidsinformatie te zoeken;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden voor het maken van een medische afspraak via een website (bv. via de website van een ziekenhuis of medisch centrum);

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om gebruik te maken van diensten in verband met reizen en reisaccommodatie;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden om goederen of diensten te verkopen (bv. via onlineveilingen);

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden voor internetbankieren;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van gebruik van betaalrekeningen om te betalen voor goederen en diensten die via internet zijn aangeschaft;

—	gebruik van opslagruimte op internet voor privédoeleinden in de laatste drie maanden voor het opslaan van documenten, afbeeldingen, muziek, video's of andere bestanden (bv. Google Drive, Dropbox, Windows OneDrive, iCloud, Amazon Cloud Drive);

—	internetgebruik voor onderwijs-, werk- of privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van leeractiviteiten in de vorm van het volgen van een onlinecursus;

—	internetgebruik voor onderwijs-, werk- of privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van leeractiviteiten in de vorm van gebruik van ander online materiaal dan een complete cursus (bv. audiovisueel materiaal, online leersoftware, elektronische tekstboeken);

—	internetgebruik voor onderwijs-, werk- of privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van leeractiviteiten in de vorm van communicatie met docenten of studenten via educatieve websites/portalen;

—	(facultatief) internetgebruik voor onderwijs-, werk- of privédoeleinden in de laatste drie maanden ten behoeve van andere leeractiviteiten;

iv)

voor particulieren die in de laatste drie maanden internet hebben gebruikt via een TV met internetverbinding (smart TV):

—	gebruik van een televisie met internetverbinding (smart TV) ten behoeve van het bekijken van via internet gestreamde televisieprogramma's (rechtstreeks of herhaling);

—	gebruik van een televisie met internetverbinding (smart TV) ten behoeve van het bekijken van ander videomateriaal (video/tv/film op aanvraag (video on demand — VOD) of via sharingdiensten);

—	gebruik van een televisie met internetverbinding (smart TV) ten behoeve van internetsurfen via een internetbrowser, in de laatste drie maanden;

—	gebruik van een televisie met internetverbinding (smart TV) ten behoeve van andere „apps” (bv. Skype, Facebook, spelletjes, online winkelen) in de laatste drie maanden;

voor particulieren die in de laatste twaalf maanden internet hebben gebruikt voor privédoeleinden:

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor de aan- of verkoop van aandelen, obligaties, fondsen of andere beleggingsdiensten;

—	internetgebruik voor de aanschaf of vernieuwing van bestaande verzekeringsovereenkomsten met inbegrip van verzekeringen die worden aangeboden in combinatie met andere diensten (bv. een reisverzekering die samen met een vliegticket wordt aangeboden) in de laatste twaalf maanden;

—	internetgebruik voor het afsluiten van een lening of het aanvragen van krediet bij banken of andere financiële dienstverleners in de laatste twaalf maanden;

vi)

voor particulieren die de laatste twaalf maanden internet voor privédoeleinden hebben gebruikt voor commerciële activiteiten via internet:

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van levensmiddelen of kruidenierswaren;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van huishoudartikelen;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van geneesmiddelen;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van kleding of sportartikelen;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van computerhardware;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van elektronische apparatuur (inclusief camera's);

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van telecommunicatiediensten (bv. televisie, breedbandabonnementen, abonnementen op vaste of mobiele telefoonverbindingen, opladen van prepaid-telefoonkaarten);

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het boeken van vakantieverblijven (zoals hotels);

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het boeken van andere reisarrangementen (zoals vervoersbewijzen of autohuur);

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van toegangskaarten voor evenementen;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van films of muziek;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van boeken, tijdschriften of kranten (met inbegrip van e-boeken);

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van materiaal voor e-leren;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van videospelletjes, andere computersoftware en upgrades;

—	internetgebruik in de laatste twaalf maanden voor het bestellen van andere goederen of diensten;

—	in de laatste twaalf maanden bij verkopers in eigen land gekochte of bestelde goederen of diensten;

—	in de laatste twaalf maanden bij verkopers in andere EU-landen gekochte of bestelde goederen of diensten;

—	in de laatste twaalf maanden bij verkopers uit de rest van de wereld gekochte of bestelde goederen of diensten;

—	in de laatste twaalf maanden gekochte of bestelde goederen of diensten waarbij het land van herkomst van de verkoper onbekend is;

—	aantal in de laatste drie maanden via internet geplaatste orders of bestelde goederen of diensten (aantal orders/aankopen of in klassen: 1-2 orders/aankopen; tussen > 2 en 5 orders/aankopen; tussen > 5 en 10 orders/aankopen; > 10 orders/aankopen);

—

totale waarde van goederen of diensten (met uitzondering van aandelen of andere financiële diensten) die in de laatste drie maanden via internet zijn gekocht (bedrag in euro of in klassen: minder dan 50 EUR, 50 EUR tot minder dan 100 EUR, 100 EUR tot minder dan 500 EUR, 500 EUR tot minder dan 1 000 EUR, 1 000 EUR of meer; onbekend);

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel in de vorm van een technische storing op de website tijdens de bestelling of betaling;

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel in de vorm van moeilijkheden om informatie over garanties en andere wettelijke rechten te vinden;

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel waarbij de leveringstermijn langer was dan aangegeven;

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel waarbij de uiteindelijke kosten hoger waren dan aangegeven (bv. hogere leveringskosten, onverwachte transactiekosten);

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel waarbij verkeerde of beschadigde goederen geleverd werden;

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel in de vorm van problemen in verband met fraude (bv. helemaal geen goederen of diensten ontvangen, misbruik van creditcardgegevens);

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel: klachten en verhaal moeilijk of geen bevredigend antwoord na een klacht;

—	(facultatief) problemen ondervonden met e-handel waarbij de buitenlandse verkoper niet in het land van de respondent levert;

—	(facultatief) andere problemen ondervonden met e-handel;

—	(facultatief) geen problemen ondervonden met e-handel;

—	frequentie van het gebruik van informatie van verschillende websites van kleinhandelaars, producenten of dienstverleners voorafgaand aan de online aankoop, in de laatste twaalf maanden, waarbij wordt gespecificeerd of deze elke keer, soms, zelden of nooit werd gebruikt;

—	frequentie van het gebruik van informatie van websites of „apps” voor prijs- of productvergelijking voorafgaand aan de online aankoop, in de laatste twaalf maanden, waarbij wordt gespecificeerd of deze elke keer, soms, zelden of nooit werd gebruikt;

—	frequentie van het gebruik van informatie uit consumentenbeoordelingen op websites of blogs voorafgaand aan de online aankoop, in de laatste twaalf maanden, waarbij wordt gespecificeerd of deze elke keer, soms, zelden of nooit werd gebruikt;

—	goederen of diensten die in de laatste twaalf maanden zijn aangeschaft door op een advertentie te klikken op een socialemediawebsite of -„app”.

ICT-veiligheid en -betrouwbaarheid

voor particulieren die in de laatste twaalf maanden internet hebben gebruikt:

—	persoonlijke informatie verstrekt via internet in de laatste twaalf maanden in de vorm van persoonlijke gegevens (bv. naam, geboortedatum, het nummer van de identiteitskaart);

—	persoonlijke informatie verstrekt via internet in de laatste twaalf maanden in de vorm van contactgegevens (bv. adres, telefoonnummer, e-mail);

—	persoonlijke informatie verstrekt via internet in de laatste twaalf maanden in de vorm van betalingsgegevens (bv. krediet- of debetkaart, bankrekeningnummer);

—	andere persoonlijke informatie verstrekt via internet in de laatste twaalf maanden, bv. foto's, huidige locatie, informatie over de gezondheid, werk of inkomen;

—	geen persoonlijke informatie verstrekt via internet in de laatste twaalf maanden;

—	heeft in de laatste twaalf maanden verklaringen over het privacybeleid gelezen alvorens persoonlijke informatie te verstrekken;

—	toegang tot plaatsbepalingsgegevens beperkt in de laatste twaalf maanden;

—	toegang tot profiel of inhoud op sociale netwerken beperkt in de laatste twaalf maanden;

—	heeft in de laatste twaalf maanden het gebruik van persoonlijke informatie voor reclamedoeleinden geweigerd;

—	heeft in de laatste twaalf maanden gecontroleerd of de website waar persoonsgegevens moesten worden verstrekt veilig was (bv. https-sites, veiligheidslogo of -certificaat);

—	heeft websites of zoekmachines in de afgelopen twaalf maanden verzocht om toegang tot de informatie over de respondent met het oog op de verwijdering of bijwerking ervan;

—	beseft dat cookies gebruikt kunnen worden om mensen op internet te volgen, om een profiel van elke gebruiker op te stellen en om gebruikers gerichte advertenties aan te bieden;

—	(facultatief) bezorgdheid over de registratie van online activiteiten om gerichte advertenties aan te bieden, met vermelding van de graad van bezorgdheid: zeer bezorgd, enigszins bezorgd, helemaal niet bezorgd;

—	heeft ooit de veiligheidsinstellingen van de internetbrowser gewijzigd ter beperking of vermindering van het aantal cookies dat op zijn/haar computer wordt geplaatst;

—	gebruik van antitraceersoftware.

ICT-vaardigheden

voor particulieren die in de laatste twaalf maanden internet hebben gebruikt:

—	vaardigheden voor het overdragen van bestanden tussen een computer en andere apparatuur;

—	vaardigheden voor het installeren van software of toepassingen („apps”);

—	vaardigheden voor het wijzigen van de instellingen voor software, met inbegrip van het besturingssysteem of beveiligingssoftware;

—	vaardigheden voor het kopiëren of verplaatsen van bestanden of mappen;

—	vaardigheden voor het gebruik van tekstverwerkingssoftware;

—	vaardigheden voor het creëren van presentaties of documenten die tekst, afbeeldingen, tabellen of grafieken bevatten;

—	vaardigheden voor het gebruik van spreadsheetsoftware;

—	vaardigheden voor het bewerken van foto's, video's en audiobestanden;

—	vaardigheden voor het schrijven van programmeercode;

ii)

voor particulieren die in de laatste twaalf maanden internet en spreadsheetsoftware hebben gebruikt:

—	vaardigheden voor het gebruik van spreadsheetsoftware voor het organiseren en analyseren van gegevens, zoals sorteren, filteren, gebruiken van formules, creëren van grafieken.

Belemmeringen voor het gebruik van ICT en internet

specificeer voor huishoudens die thuis niet over internet beschikken de reden waarom thuis geen toegang tot internet voorhanden is:

—	heb elders toegang tot internet;

—	heb internet niet nodig, bv. omdat het niet nuttig of niet interessant is;

—	de kosten van de apparatuur zijn te hoog;

—	toegangskosten te hoog (bv. telefoon- of DSL-abonnement);

—	ontoereikende vaardigheden;

—	bezorgdheid over privacy of beveiliging;

—	geen breedband beschikbaar in het gebied;

—	andere reden(en).

Gebruik van ICT door particulieren voor de uitwisseling van informatie en diensten met overheden en bestuurlijke instanties (e-government)

voor particulieren die in de laatste twaalf maanden internet hebben gebruikt:

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste twaalf maanden om informatie van websites van overheidsinstanties of openbare diensten te verkrijgen;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste twaalf maanden om officiële formulieren van websites van overheidsinstanties of openbare diensten te downloaden;

—	internetgebruik voor privédoeleinden in de laatste twaalf maanden om ingevulde webformulieren bij overheidsinstanties of openbare diensten in te dienen;

ii)

voor particulieren die de laatste twaalf maanden geen ingevulde formulieren voor privédoeleinden via de website van een overheidsinstantie hebben ingediend en die hiervoor de volgende reden hebben opgegeven:

—	indiening van officiële formulieren is niet vereist;

iii)

voor particulieren die de laatste twaalf maanden geen ingevulde formulieren voor privédoeleinden via de website van een overheidsinstantie hebben ingediend, hoewel de indiening van officiële formulieren vereist was, en die hiervoor een van de volgende redenen hebben opgegeven:

—	er was geen dergelijke websitedienst beschikbaar;

—	onvoldoende vaardigheden of kennis (bv. wist niet hoe de website gebruikt moest worden of het gebruik ervan was te ingewikkeld);

—	bezorgdheid over de bescherming en beveiliging van persoonsgegevens;

—	(facultatief) ontbreken van of problemen met een elektronische handtekening of elektronische identificatie/certificaat (vereist voor authenticatie of gebruik van de dienst);

—	iemand anders heeft het namens de respondent gedaan (bv. een consultant, belastingadviseur, vriend of familielid);

—	andere reden(en) om geen ingevulde formulieren via de website van een overheidsinstantie in te dienen.

Toegang tot en gebruik van technologieën die een verbinding met internet of andere netwerken vanaf elke plek en op elk moment mogelijk maken („ubiquitous connectivity”)

voor particulieren die in de laatste drie maanden internet hebben gebruikt:

—	gebruik van mobiele telefoon of smartphone voor toegang tot internet, niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden;

—	gebruik van mobiele telefoon of smartphone voor toegang tot internet via het mobieletelefoonnetwerk, niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden;

—	gebruik van mobiele telefoon of smartphone voor toegang tot internet via draadloos netwerk (bv. wifi), niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden;

—	gebruik van draagbare computer (bv. laptop of tablet) voor internettoegang, niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden;

—	gebruik van draagbare computer (bv. laptop of tablet) via het mobieletelefoonnetwerk, via een usb-stick of (sim)kaart of via als modem gebruikte mobiele telefoon of smartphone, voor toegang tot internet, niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden;

—	gebruik van draagbare computer (bv. laptop of tablet) voor internettoegang via draadloos netwerk (bv. wifi), niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden;

—	andere mobiele apparatuur (bv. mediaspeler of afspeelapparaat voor videospelletjes, e-reader of smartwatch) voor internettoegang, niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden;

—	geen gebruik van mobiele apparatuur voor internettoegang, niet thuis of op het werk, in de laatste drie maanden.

B. Toepassingsgebied

De statistische eenheden voor de in punt A, lid 2, van deze bijlage vermelde kenmerken die betrekking hebben op huishoudens zijn: huishoudens waarvan ten minste één lid tot de leeftijdsgroep 16-74 jaar behoort.

De statistische eenheden voor de in punt A, lid 2, van deze bijlage vermelde kenmerken die betrekking hebben op particulieren zijn: particulieren in de leeftijdsgroep van 16-74 jaar.

Het geografische bereik bestrijkt de huishoudens of particulieren die op het grondgebied van de desbetreffende lidstaat wonen.

C. Referentieperiode

De voornaamste referentieperiode voor het verzamelen van statistieken is het eerste kwartaal van 2016.

D. Sociaaleconomische achtergrondkenmerken

Voor de in punt A, lid 2, van deze bijlage vermelde onderwerpen en kenmerken daarvan die betrekking hebben op huishoudens, worden de volgende achtergrondkenmerken verzameld:

a)	regio van verblijf (volgens NUTS 1);

b)	(facultatief) regio van verblijf (volgens NUTS 2);

c)	geografische locatie: wonend in een minder ontwikkelde regio wonend in een overgangsregio of wonend in meer ontwikkelde regio's;

d)	urbanisatiegraad: wonend in een dichtbevolkt gebied, wonend in een gebied met middelhoge bevolkingsdichtheid of wonend in een dunbevolkt gebied;

type huishouden waarbij het aantal personen in het huishouden wordt gespecificeerd; (facultatief) het aantal personen in de leeftijdsgroep van 16-24 jaar; (facultatief) het aantal studenten in de leeftijdsgroep van 16-24 jaar; (facultatief) het aantal personen in de leeftijdsgroep van 25-64 jaar; (facultatief) het aantal personen in de leeftijdsgroep van 65 jaar of ouder (afzonderlijk te verzamelen: het aantal kinderen onder 16 jaar, (facultatief) het aantal kinderen in de leeftijdsgroep van 14-15 jaar, (facultatief) het aantal kinderen in de leeftijdsgroep van 5-13 jaar, (facultatief) het aantal kinderen van 4 jaar en jonger);

f)	(facultatief) nettomaandinkomen van het huishouden (dat wordt verzameld als waarde of als met inkomenskwartielen compatibele grootteklasse);

g)	(facultatief) gestandaardiseerd totaal nettomaandinkomen van het huishouden in kwintielen.

Voor de in punt A, lid 2, van deze bijlage vermelde onderwerpen en kenmerken daarvan die betrekking hebben op particulieren, worden de volgende achtergrondkenmerken verzameld:

geslacht;

b)	het geboorteland, waarbij wordt gespecificeerd of de persoon in het land zelf is geboren of in een ander land, waarbij ook wordt gespecificeerd of de persoon geboren is in een andere EU-lidstaat of in een land buiten de EU;

c)	land van staatsburgerschap, of de persoon onderdaan van het land is of niet, waarbij wordt gespecificeerd of de persoon onderdaan is van een andere EU-lidstaat of van een land buiten de EU;

d)	leeftijd, in volle jaren; (facultatief) onder 16 en/of boven 74 jaar;

e)	(facultatief) feitelijke samenlevingsvorm, hetzij samenwonend of niet;

opleidingsniveau (hoogste met succes voltooide onderwijsniveau) overeenkomstig de International Standard Classification of Education (ISCED 2011): hoogstens lager secundair onderwijs (ISCED 0, 1 of 2); hoger secundair en postsecundair niet-tertiair onderwijs (ISCED 3 of 4); tertiair onderwijs (ISCED 5, 6, 7 of 8); minder dan primair onderwijs (ISCED 0); primair onderwijs (ISCED 1); lager secundair onderwijs (ISCED 2); hoger secundair onderwijs (ISCED 3); postsecundair niet-tertiair onderwijs (ISCED 4); tertiair onderwijs korte cyclus (ISCED 5); bachelor of gelijkwaardig (ISCED 6); master of gelijkwaardig (ISCED 7); doctor of gelijkwaardig (ISCED 8);

werkstatus, specificeer of de persoon werknemer of zelfstandige is, inclusief meewerkende gezinsleden (facultatief: voltijdwerknemer of -zelfstandige; deeltijdwerknemer of -zelfstandige; werknemer; werknemer met een vaste baan of een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd; werknemer met een tijdelijke baan of een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd; zelfstandige, inclusief meewerkende gezinsleden);

(facultatief) werkgelegenheidssector specificeren:

Secties van de NACE Rev. 2	Beschrijving
A	Landbouw, bosbouw en visserij
B, C, D en E	Industrie, winning van delfstoffen en andere industrie
F	Bouwnijverheid
G, H en I	Groot- en detailhandel, vervoer, verschaffen van accommodatie en maaltijden
J	Informatie en communicatie
K	Financiële activiteiten en verzekeringen
L	Exploitatie van en handel in onroerend goed
M en N	Zakelijke dienstverlening
O, P en Q	Openbaar bestuur en defensie, onderwijs, menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening
R, S, T en U	Andere diensten

werkstatus, specificeer of de persoon werkloos is, of een student die geen deel uitmaakt van de arbeidskrachten, of op een andere manier geen deel uitmaakt van de arbeidskrachten; het is facultatief om in het laatste geval aan te geven of de persoon gepensioneerd of vervroegd uitgetreden is of zijn zelfstandige activiteit heeft opgegeven, blijvend arbeidsongeschikt is, militaire of vervangende dienstplicht vervult, het huishouden doet, of anderszins niet-actief is;

j)	beroep overeenkomstig de International Standard Classification of Occupations (ISCO-08), waarbij wordt gespecificeerd of de persoon een handarbeider, hoofdarbeider, ICT-werker of niet-ICT-werker is; (facultatief) alle beroepen overeenkomstig ISCO-08 gecodeerd op tweecijferig niveau.

E. Frequentie

De gegevens worden eenmaal verstrekt voor het jaar 2016.

F. Termijnen voor de indiening van de resultaten

De bestanden met individuele gegevens die niet rechtstreeks tot de betrokken statistische eenheden herleidbaar zijn, zoals bedoeld in artikel 6 en bijlage II, punt 6, bij Verordening (EG) nr. 808/2004 worden vóór 5 oktober 2016 bij Eurostat ingediend. Uiterlijk op die datum moet de gegevensreeks zijn voltooid, gevalideerd en goedgekeurd.

De metagegevens, zoals bedoeld in artikel 6 van Verordening (EG) nr. 808/2004, worden vóór 31 mei 2016 aan Eurostat toegezonden.

Het verslag over de kwaliteit, zoals bedoeld in artikel 7, lid 3, van Verordening (EG) nr. 808/2004, wordt uiterlijk op 5 november 2016 aan Eurostat toegezonden.