BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE

van 11 november 2003

waarbij een concentratie verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en de EER-overeenkomst wordt verklaard

(Zaak COMP/M.2621 — SEB/Moulinex)

(Kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 4157)

(Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

(Voor de EER relevante tekst)

(2005/408/EG)

Op 11 november 2003 heeft de Commissie een beschikking gegeven met betrekking tot een zaak in het kader van Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad van 21 december 1989 betreffende de controle op concentraties van ondernemingen (1), en met name van artikel 8, lid 2. Een niet-vertrouwelijke versie van de volledige tekst van de beschikking is beschikbaar in de oorspronkelijke taal van de zaak en in de werktalen van de Commissie op de website van directoraat-generaal Concurrentie: http://europa.eu.int/comm/competition/index_en.html

(1)

Deze zaak heeft betrekking op de overname van bepaalde activa van de onderneming Moulinex door de onderneming Seb (merken, bepaalde productiemiddelen en bepaalde verkoopfilialen), die op 13 november 2001 is aangemeld bij de Commissie uit hoofde van artikel 4 van Verordening (EEG) nr. 4064/89.

(2)

Seb en Moulinex zijn twee Franse bedrijven in de sector kleine elektrische huishoudapparatuur. Beide bedrijven hebben wereldfaam in deze sector. Seb brengt zijn producten hoofdzakelijk op de markt onder twee wereldwijd bekende merknamen, Tefal en Rowenta; Moulinex gebruikt de internationale merken Moulinex en Krups.

(3)

De verwerving van de activa van Moulinex door Krups vindt plaats in het kader van de gerechtelijke sanering van de Moulinex-groep. Over deze concentratie heeft de Commissie op 8 januari 2002 twee beschikkingen gegeven. In de eerste heeft zij krachtens artikel 9 van de concentratieverordening het onderzoek van de gevolgen op de mededinging in Frankrijk verwezen naar de terzake bevoegde Franse autoriteiten. In de tweede heeft zij krachtens artikel 6, lid 2, van de concentratieverordening de overname toegestaan in de andere landen, mits een licentie van het merk Moulinex wordt verleend aan onafhankelijke derden in tien landen van de Europese Economische Ruimte (België, Luxemburg, Noorwegen, Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Portugal, Zweden, Denemarken en Griekenland). Het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen heeft deze laatste beschikking nietig verklaard voor de landen waarvoor geen verbintenissen zijn gegeven, namelijk Spanje, Finland, Ierland, Italië en het Verenigd Koninkrijk (2). In deze beschikking wordt opnieuw onderzocht welke gevolgen de overname zal hebben op de mededinging in deze vijf landen.

(4)

Het Adviescomité voor concentraties van ondernemingen heeft tijdens zijn 120e vergadering op 3 november 2003 een unaniem gunstig advies gegeven voor het ontwerp van beschikking van de Commissie met het oog op het geven van een goedkeuringsbeschikking.

(5)

In een verslag van 4 november 2003 heeft de raadadviseur-auditeur geoordeeld dat het recht van de partijen om te worden gehoord, gerespecteerd is.

I. DEFINITIE VAN DE RELEVANTE MARKTEN

(6)

In de beschikking worden de productmarkten onderscheiden volgens categorieën kleine huishoudapparaten, want elke categorie heeft haar eigen gebruik en functie. Er zijn dertien productmarkten: friteuses, mini-ovens, broodroosters, tosti- en wafelijzers, funcooking-apparaten, elektrische barbecues en contactgrills, stoom- en rijstkokers, koffiezetapparaten, waterkokers, espressomachines, elektrische keukenmachines, strijkijzers/stoomgeneratoren en apparaten voor persoonlijke verzorging.

(7)

De geografische markten vallen samen met de landen. Het Verenigd Koninkrijk en Ierland kennen evenwel gelijke marktvoorwaarden. Aangezien de merken en het prijsniveau er gelijk zijn, kan een leverancier niet in één van beide landen een autonoom prijsbeleid voeren, want dan zouden bestellingen worden overgedragen naar het buurland. Deze twee landen worden dus beschouwd als één enkele geografische markt voor de betrokken producten.

II. MARKTANALYSE

(8)

De concurrentiepositie van de onderneming Seb wordt onderzocht in de volgende landen of gebieden: Spanje, Finland, Italië en het Verenigd Koninkrijk/Ierland.

Mededingingspotentieel van Moulinex

(9)

De verkoop van Moulinex is in 2001 en 2002 sterk gedaald in vergelijking met 2000 naar aanleiding van de problemen ten gevolge van het faillissement van de groep. De Commissie heeft onderzocht of deze daling structureel was en of Moulinex het potentieel had om zijn vroegere positie te heroveren.

(10)

Uit het marktonderzoek blijkt dat het vermogen van Moulinex om de verloren marktaandelen terug te winnen, niet uitsluitend afhangt van de waarde van de merken, zoals ze worden aangebracht door de concentratie, maar ook van andere factoren zoals het innovatievermogen en de commerciële en financiële slagkracht van de nieuwe eigenaar. Het herstelpotentieel waarmee rekening moet worden gehouden bij de mededingingsanalyse, wordt dus verminderd door deze andere factoren, want de huidige concentratie heeft hier geen rechtstreekse invloed op.

(11)

Bovendien is de Commissie van oordeel dat het vermogen van het stilgelegde merk Moulinex om zijn marktaandelen van 2000 terug te winnen, zeer beperkt is. Dit komt doordat die marktaandelen zijn ingenomen door concurrenten die reeds sterk stonden op de markten voor kleine huishoudapparaten, zoals Philips, Braun of De Longhi, en/of doordat de distributeurs Moulinex of Krups niet beschouwden als toonaangevende merken.

Analysemethode

(12)

Voor elk van de betrokken markten heeft de Commissie de marktaandelen gereconstrueerd op basis van de verkoopaangiften van de meeste concurrenten die er actief zijn.

(13)

In de beschikking worden de gevolgen van de overname voor elk van de onderzochte gebieden nagegaan, zowel op horizontaal (gevolgen van de gebundelde kracht van de nieuwe eenheid, markt per markt) als niet-horizontaal vlak (gevolgen van de gebundelde kracht van de nieuwe eenheid op de hele sector van kleine huishoudapparaten, ongeacht of er sprake is van een overlapping op een bepaalde markt).

(14)

De combinatie van Seb en de overgenomen activa van Moulinex zou niet-horizontale negatieve gevolgen hebben voor de concurrentie indien:

—	de nieuwe eenheid een merkengamma heeft waarmee het een aanzienlijk concurrentievoordeel kan krijgen op de hele sector van kleine huishoudapparaten;

—	de samengestelde eenheid sterke posities op markten heeft, waarop het kan steunen om machtsposities op derde markten te veroveren of te versterken. Deze machtsposities kunnen het gevolg zijn van de concentratie of worden aangebracht door een van de partijen.

(15)

Met betrekking tot het onderzoek van de horizontale gevolgen heeft de Commissie haar beschikking als volgt gestructureerd: i) de markten waarop de partijen een gecombineerd aandeel van minder dan 25 % hebben, ii) de markten met verwaarloosbare overlappingen en iii) de markten met aanzienlijke overlappingen en een gecombineerd marktaandeel van meer dan 25 %.

(16)

Met deze indeling kan de volgende tabel worden opgesteld:

	Markten waarop de partijen een marktaandeel van minder dan 25 % hebben	Markten met verwaarloosbare overlappingen	Markten met een gecombineerd marktaandeel van meer dan 25 %
Spanje	Espressomachines, koffiezetapparaten, barbecues/grills, stoomkokers, tosti- en wafelijzers, friteuses, strijkijzers/stoomgeneratoren, persoonlijke verzorging	Keukenmachines, funcooking	Broodroosters, waterkokers, mini-ovens
Finland	Strijkijzers/stoomgeneratoren, stoomkokers, broodroosters, koffiezetapparaten, friteuses, persoonlijke verzorging	Espressomachines, barbecues/grills, keukenmachines	Mini-ovens, waterkokers, tosti- en wafelijzers
Italië	Espressomachines, friteuses, mini-ovens, broodroosters, persoonlijke verzorging		Waterkokers, funcooking, tosti- en wafelijzers, stoomkokers, keukenmachines, strijkijzers/stoomgeneratoren, koffiezetapparaten, barbecues/grills
Verenigd Koninkrijk/Ierland	Broodroosters, waterkokers, mini-ovens, koffiezetapparaten, tosti- en wafelijzers, keukenmachines, persoonlijke verzorging	Espressomachines, strijkijzers/stoomgeneratoren	Funcooking, stoomkokers, friteuses

(17)

In deze samenvatting wordt enkel nader ingegaan op de markten van de derde categorie. In de beschikking wordt immers besloten dat er geen risico is op het ontstaan of versterken van een machtspositie op de markten waar de partijen een marktaandeel van minder dan 25 % hebben of waar de samenvoeging van marktaandelen verwaarloosbaar is.

A. De Spaanse markten

(18)

De markt van kleine huishoudapparaten is verdeeld tussen concurrenten met internationale uitstraling, zoals Philips ([15-20] % van de verkoop), Seb ([10-20]* % (*1), Braun [15-20] %, BSH [0-5] %, De Longhi [0-5] %. Een meer bescheiden rol spelen lokale marktdeelnemers als Taurus [5-10] %, Jata, Solac en Fagor (elk [0-5] %).

(19)

De vraag is vrij geconcentreerd op de volgende distributiekanalen: warenhuizen (Carrefour, Auchan, Hipercor), supermarkten (El Corte Ingles), gespecialiseerde winkels (Media Markt) en de traditionele kleinhandel, die meestal georganiseerd is rond inkoopcombinaties (Densa, Gentesa, Segesa).

(20)

De verkoop van Moulinex is in het algemeen aanzienlijk gedaald tussen 2000 en 2002. De daling beloopt in elk van de betrokken markten minstens 20 % van de verkoop. Hoewel de reputatie van Moulinex en Krups bij de eindverbruikers nauwelijks heeft geleden, lijkt het herstelvermogen van deze merken beperkt doordat de concurrenten van de nieuwe eenheid zich op de markten hebben genesteld.

(21)

Het risico dat een machtspositie ontstaat of wordt versterkt, moet worden uitgesloten op de volgende markten (waar het gecombineerde marktaandeel hoger dan 25 % is en er aanzienlijke overlappingen zijn): broodroosters, waterkokers en mini-ovens.

(22)

Op de markten van broodroosters en waterkokers zal Seb marktaandelen hebben van [20 à 30]* %. De concentratie zal niet leiden tot de verbinding van toonaangevende merken (enkel Moulinex is toonaangevend voor broodroosters en Tefal voor waterkokers). De verbinding van Seb en Moulinex zal af te rekenen hebben met concurrenten die aanzienlijke marktaandelen (tot [15 à 20] %) en bekende merken bezitten. Om die reden is het weinig waarschijnlijk dat Moulinex zijn concurrentiepotentieel van 2000 terugwint. Gelet op het gecombineerde marktaandeel van maximaal [25-35] %, de afwezigheid van niet-horizontale gevolgen en de aanwezigheid van gevestigde concurrenten, kan in ieder geval worden uitgesloten dat de concentratie leidt tot het ontstaan of het versterken van een machtspositie op deze markten.

(23)

Op de markt voor mini-ovens lijkt de positie van Seb sterker. Volgens de in aanmerking genomen cijfers zou de nieuwe eenheid [30 à 40] % van de Spaanse markt in handen hebben. Haar belangrijkste concurrenten zijn De Longhi met [20-25] %, Jata met [5-10] %, Ufesa en Severin met elk [5-10] %. Hoewel hun marktaandelen minder groot zijn dan dat van de nieuwe eenheid, beschikken deze marktdeelnemers toch over toonaangevende merken en een breed aanbod dat alle op de markt aanwezige inhoudsmaten omvat (10/12 liter, 18/20 liter, 26/28 liter). Bovendien is er een dalende tendens bij de prijzen op deze markt, zijn er vaak vernieuwingen en is er een lage drempel voor nieuwe ondernemingen. Tot slot oefenen de magnetrons met grill, die weliswaar geen deel uitmaken van deze markt, een niet te verwaarlozen concurrentiedruk uit en beschikt het merk Moulinex over een beperkt vermogen tot terugwinning van de positie die het had in 2000.

(24)

De concentratie geeft geen horizontale voordelen aan de nieuwe eenheid. Haar merkengamma en haar sterke posities op bepaalde markten volstaan niet voor een hefboomeffect, met name gelet op de positie van haar concurrenten wat deze beide aspecten betreft.

(25)

Gezien het voorgaande kan door de aangemelde overname geen machtspositie ontstaan of worden versterkt, waardoor de daadwerkelijke mededinging op de diverse markten voor kleine huishoudapparaten in Spanje op significante wijze zou worden belemmerd.

B. De Finse markten

(26)

In het algemeen is Seb ([5-10]* % van de verkoop) slechts de derde grootste onderneming op de Finse markten voor kleine huishoudapparaten; Braun met [10-15]* % en vooral Philips met [25-30]* % zijn groter. De positie van AEG ([5-10]* %) is vergelijkbaar met die van de nieuwe eenheid. Severin, De Longhi, BSH en nationale ondernemingen als OBH/Nordica en Rommelsbacher zijn ook actief maar hun totale marktaandeel is kleiner (elk tussen 0 en 5 %), hoewel zij op bepaalde specifieke markten wel van belang zijn.

(27)

De Finse distributie is een van de meest geconcentreerde in Europa: Kesko en E. Partners realiseren elk ongeveer [20-25]* % van de verkoop aan eindverbruikers. Ook Stockman heeft een sterke positie met [15-20]* %.

(28)

De verkoop van Moulinex is tussen 2000 en 2002 ingestort (minstens 50 % daling op elke betrokken markt). Het is weinig waarschijnlijk dat het zijn verloren marktaandelen zal herwinnen, gezien i) de omvang van de daling en ii) de consolidering van de posities van concurrenten die over merken met een goede reputatie beschikken.

(29)

Het risico dat een machtspositie ontstaat of wordt versterkt, is uitgesloten op de volgende markten (waar het gecombineerde marktaandeel hoger dan 25 % is en er aanzienlijke overlappingen zijn): mini-ovens, waterkokers en tosti- en wafelijzers.

(30)

De markten voor mini-ovens en tosti- en wafelijzers worden in deze categorie geplaatst hoewel de nu samengevoegde ondernemingen in 2000 een gezamenlijk marktaandeel hadden van respectievelijk [40 à 50]* % en [20 à 30]* %. Maar sindsdien is dat marktaandeel sterk gedaald en in 2002 ligt het op elk van die markten op ongeveer [0-10]* %. In deze periode is het marktaandeel van Severin bij de mini-ovens gestegen van [30-35] % naar [50-55] %, terwijl verscheidene ondernemingen de consument merken van tosti- en wafelijzers voorstellen die als toonaangevend worden beschouwd. Bovendien moet erop worden gewezen dat Moulinex zich momenteel heeft teruggetrokken van de markt voor mini-ovens.

(31)

Op de markt van waterkokers blijft de nieuwe eenheid de belangrijkste onderneming met een marktaandeel van [30 à 40]* % in 2002, evenveel als in 2000. Dit komt doordat Seb de dalende verkoop van Moulinex heeft kunnen compenseren. Belangrijke concurrenten met een toonaangevend merk zijn Philips met [20-25] % en in mindere mate Braun en Severin; zij hebben hun marktaandeel kunnen consolideren door de moeilijkheden van Moulinex en kunnen een tegenwicht vormen voor het nieuwe geheel. Overigens wordt Moulinex in het algemeen niet beschouwd als een toonaangevend merk, wat het weinig waarschijnlijk maakt dat het zijn concurrentiepotentieel kan terugwinnen.

(32)

(33)

C. De Italiaanse markten

(34)

De belangrijkste onderneming op de markt voor kleine huishoudapparaten in Italië is De Longhi ([20-30]* % van de verkoop), op de voet gevolgd door de nieuwe eenheid Seb/Moulinex ([15-25]* %); voorts zijn er nog Braun en Philips (elk [5-15]* %). BSH heeft kleinere marktaandelen (in totaal minder dan 5 %). Nationale ondernemingen zijn in het algemeen minder belangrijk maar op bepaalde markten kunnen zij toch niet te verwaarlozen posities innemen. Dat geldt voor Imetec (keukenmachines en tosti- en wafelijzers), Polti (strijkijzers) en Saeco (70 % van de markt voor espressomachines).

(35)

De structuur van de vraag stemt overeen met die van het aanbod, maar is minder geconcentreerd. Bijna twee derde van de distributie is in handen van groothandelaars, inkoopcombinaties of gespecialiseerde handelaars.

(36)

De verkoop van Moulinex is gedaald tussen 2000 en 2002. Het herstelvermogen van de onderneming lijkt erg beperkt door de aanwezigheid van concurrenten met toonaangevende merken die de problemen bij Moulinex hebben aangegrepen om een positie op de markten te veroveren of te consolideren.

(37)

Het risico dat een machtspositie ontstaat of wordt versterkt, is uitgesloten op alle markten waar het gecombineerde marktaandeel hoger dan 25 % is en er aanzienlijke overlappingen zijn, met name: strijkijzers/stoomgeneratoren, waterkokers, funcooking, tosti- en wafelijzers, keukenmachines, barbecues/grills en stoomkokers.

(38)

Zwakker dan op de andere zeven vermelde markten lijkt de positie van de nieuwe eenheid op de markt voor strijkijzers/stoomgeneratoren met [20-30]* % van de verkoop, vergelijkbaar met het marktaandeel van De Longhi. Er dient op te worden gewezen dat Moulinex traditioneel een zwakke onderneming is, zowel in 2000 als in 2002. De producten dragen geen toonaangevende merknaam. De positie van de nieuwe eenheid wordt echter sterk betwist vanwege de situatie van de concurrerende groepen: Philips, Imetec en Polti hebben elk [10-15] % van de markt in handen en beschikken over toonaangevende merken. De nieuwe eenheid kan door de concentratie geen nieuw toonaangevend merk toevoegen aan haar eigen toonaangevende merken (Rowenta en in mindere mate Tefal).

(39)

Op de markten voor waterkokers, funcooking-apparaten, tosti- en wafelijzers, keukenmachines, koffiezetapparaten en barbecues/grills, ligt het aandeel van de nieuwe eenheid tussen [25 en 35] %. Zij is zo de grootste marktdeelnemer. Op elk van die markten moet zij afrekenen met concurrenten die een aanzienlijk deel van de markt bestrijken en beschikken over bekende merken. Welke deze concurrenten zijn, hangt af van de markt, maar het gaat meestal om de traditionele internationale (Philips voor waterkokers, tosti- en wafelijzers en keukenmachines; Braun voor waterkokers, tosti- en wafelijzers, keukenmachines en koffiezetapparaten; Severin voor funcooking-apparaten; De Longhi voor tosti- en wafelijzers, keukenmachines en barbecues/grills) en lokale (Imetec voor tosti- en wafelijzers) ondernemingen. In het algemeen zorgt de concentratie op geen enkele van deze markten voor het samenvoegen van twee toonaangevende merken. Op bepaalde markten heeft de Commissie een nauwkeuriger onderzoek uitgevoerd (per prijssegment of per producttype) om na te gaan of de analyse van de algemene markt wordt bevestigd.

(40)

De positie van de nieuwe eenheid is het gunstigst op de markt voor stoomkokers met [35-45] % van de verkoop. Sinds 2000 is het marktaandeel met 20 % gestegen door de betere verkoop van Seb. De Commissie relativeert de verworven positie op grond van een aantal feiten. Ten eerste vond het grootste deel van de verkoop van de nieuwe eenheid plaats door bemiddeling van de verdeler Esselunga via zijn getrouwheidscatalogus. Seb is dus erg afhankelijk van deze verdeler. Voorts brengt Moulinex zijn producten niet meer op de markt en bestaat de verkoop enkel uit het van de hand doen van de voorraden. Bovendien lijkt Seb helemaal niet van plan om de Moulinex-producten, die in Italië niet toonaangevend zijn, weer leven in te blazen. Tot slot zijn er concurrenten verschenen, waaronder Braun [10-15] % en Girmi [5-10] %, dat zijn verkoop in twee jaar heeft verdrievoudigd.

(41)

(42)

D. De markten in het Verenigd Koninkrijk en Ierland

(43)

Een groot aantal ondernemingen is in deze landen actief met nagenoeg gelijke marktaandelen van telkens ongeveer 10 %. Het gaat om Braun, Seb, Philips, De Longhi, Morphy Richards en Salton. Enigszins minder belangrijk zijn BSH en Home Product International (ongeveer 5 %). De eigenheid van de Britse markt blijkt uit de aanwezigheid en de reputatie van lokale ondernemingen zoals Morphy Richards, Salton en in mindere mate Home Product International.

(44)

De distributie is erg geconcentreerd doordat Argos, de marktleider terzake, [30-35]* % van de verkoop realiseert, uitgedrukt in waarde. De vijf belangrijkste distributeurs vertegenwoordigen de helft van de verkoop.

(45)

De verkoop van Moulinex is tussen 2000 en 2002 aanzienlijk gedaald met minstens 30 % op iedere markt en met meer dan 50 % op de meeste markten. De nieuwe eenheid heeft weinig kansen om haar posities van 2000 terug te winnen door de zeer sterke concurrentie op de Britse markt. Moulinex wordt gezien als een tweederangsmerk, terwijl het potentieel van Krups hoger lijkt, maar beperkt is tot bepaalde markten waaronder die voor espressomachines.

(46)

(47)

Op deze drie markten kan worden vastgesteld dat de positie van Moulinex tussen 2000 en 2002 aanzienlijk verslechterd is. Het marktaandeel is gedaald van [5-15]* % tot hooguit 5 %, of zelfs 0 %, waar Moulinex van de markt is verdwenen (funcooking). Hoewel Seb niet te verwaarlozen posities inneemt ([30-35] % voor stoomkokers, [25-35] % voor friteuses en [10-15] % voor funcooking), worden deze dus niet versterkt door de concentratie. Op elk van deze markten heeft het af te rekenen met concurrenten die beschikken over toonaangevende merken, terwijl het er door de concentratie geen extra verkrijgt. Bovendien zijn er nieuwkomers op deze markten, zoals Russel Hobbs, Hinari en Magimix voor stoomkokers. Deze hebben onmiddellijk meer toestellen verkocht dan Moulinex in 2000. Op de markt voor friteuses heeft een analyse per prijskwartiel de conclusies over de algemene markt bevestigd: in de laagste kwartielen versterken de merken van distributeurs hun positie.

(48)

(49)

III. CONCLUSIE

(50)

Om de hierboven vermelde redenen heeft de Commissie beslist zich niet te verzetten tegen de aangemelde overname en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt en de EER-overeenkomst te verklaren, mits de verbintenissen die in het kader van de eerste procedure (3) zijn aangegaan, worden nagekomen. Deze beschikking wordt gegeven op grond van artikel 8, lid 2, van Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de Raad en artikel 57 van de EER-overeenkomst.

(1) PB L 395 van 30.12.1989, blz. 1. Verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1310/97 (PB L 180 van 9.7.1997, blz. 1).

(2) Arrest van het Gerecht van eerste aanleg in zaak T-114/02 — Babyliss/Commissie.

(*1) Op bepaalde plaatsen in deze tekst werd vertrouwelijke informatie weggelaten; het weggelaten gedeelte wordt aangegeven met vierkante haken en een asterisk.

(3) Verbintenissen voor merklicenties in negen landen van de Europese Economische Ruimte (België, Noorwegen, Nederland, Duitsland, Oostenrijk, Portugal, Zweden, Denemarken en Griekenland) zijn aangegaan als voorwaarde voor het toestaan van de overname in deze landen. Deze verbintenissen werden opgenomen in de beschikking van 8 januari 2002 en hielden in het bijzonder in dat een exclusieve licentie van het merk Moulinex wordt verleend voor de duur van vijf jaar met betrekking tot de verkoop van huishoudapparaten in de dertien in deze beschikking opgesomde productcategorieën, en dat in de betrokken landen geen producten met de merknaam Moulinex op de markt worden gebracht tijdens de duur van de licentieovereenkomst en een periode van drie jaar na het verlopen hiervan.