(1)

Uit het resultaat van de eind 2023 op de klimaatconferentie van de Verenigde Naties afgeronde eerste algemene inventarisatie in het kader van de Overeenkomst van Parijs (3) is gebleken dat de partijen steeds doeltreffender klimaatbeleid voeren, maar dat er dringend aanvullende maatregelen nodig zijn om de wereld volledig op koers te brengen om de doelstellingen van de Overeenkomst van Parijs te verwezenlijken.

(2)

Met de vaststelling van Verordening (EU) 2021/1119 van het Europees Parlement en de Raad (4) heeft de Unie een bindende doelstelling om de hele economie tegen 2050 klimaatneutraal te maken en zo de netto-uitstoot van broeikasgassen tegen die datum tot nul terug te brengen, alsook de doelstelling om daarna tot negatieve emissies te komen, in wetgeving vastgelegd. Die verordening bevatte ook een bindende tussentijdse klimaatdoelstelling van de Unie voor 2030 en de eis dat er een Uniebrede tussentijdse klimaatdoelstelling voor 2040 zou worden vastgelegd.

(3)

Rekening houdend met het wetenschappelijk advies van de Europese wetenschappelijke adviesraad inzake klimaatverandering (de “adviesraad”) en op basis van een gedetailleerde effectbeoordeling heeft de Commissie in haar mededeling van 6 februari 2024 getiteld “Onze toekomst veiligstellen. De klimaatdoelstelling van Europa voor 2040 en de weg naar klimaatneutraliteit tegen 2050 met het oog op de totstandbrenging van een duurzame, rechtvaardige en welvarende samenleving” voor 2040 een nettoreductie van broeikasgasemissies van 90 % ten opzichte van de niveaus van 1990 voorgesteld.

(4)

Bij het voorstel van de klimaatdoelstelling van de Unie voor 2040 heeft de Commissie rekening gehouden met de volgende elementen: de beste beschikbare en meest recente wetenschappelijke gegevens, waaronder de meest recente verslagen van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (Intergovernmental Panel on Climate Change — IPCC) en de adviesraad; de sociale, economische en milieueffecten, met inbegrip van de kosten van het uitblijven van maatregelen; de noodzaak van een billijke en sociaal rechtvaardige transitie voor iedereen; kosteneffectiviteit en economische efficiëntie; het concurrentievermogen van de economie van de Unie, in het bijzonder dat van kleine en middelgrote ondernemingen (kmo’s) en van sectoren die het sterkst zijn blootgesteld aan koolstoflekkage; de beste beschikbare kosteneffectieve, veilige en schaalbare technologieën; energie-efficiëntie, met inbegrip van het beginsel “energie-efficiëntie eerst”; betaalbaarheid van energie en voorzieningszekerheid voor alle lidstaten; rechtvaardigheid en solidariteit tussen en binnen de lidstaten; de noodzaak om de doeltreffendheid voor het milieu en de vooruitgang in de loop van de tijd te waarborgen; de noodzaak om natuurlijke putten op lange termijn in stand te houden, te beheren en te verbeteren en de biodiversiteit te beschermen en te herstellen, ook in het mariene milieu; investeringsbehoeften en -kansen; de internationale ontwikkelingen en inspanningen ter verwezenlijking van de langetermijndoelstellingen van de Overeenkomst van Parijs en de uiteindelijke doelstelling van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering; en bestaande informatie over de geraamde indicatieve broeikasgasbegroting van de Unie voor de periode 2030-2050.

(5)

Om de klimaatdoelstelling voor 2040 te halen is het essentieel om onder meer het overeengekomen beleidskader voor 2030 volledig uit te voeren; het concurrentievermogen en de veerkracht van de Europese industrie te waarborgen en ondersteuning te bieden om ze te versterken en te stutten; te zorgen voor duurzame voedselsystemen en voor veerkrachtige plattelandsgemeenschappen en voedselzekerheid door middel van een duurzame en robuuste Europese landbouwsector; te voorzien in transitietrajecten op basis van de beste beschikbare kosteneffectieve, veilige en schaalbare technologieën; en meer aandacht te hebben voor een rechtvaardige transitie voor de getroffen regio’s, sectoren en kwetsbare huishoudens, waarbij niemand aan zijn lot wordt overgelaten, bijvoorbeeld door middel van steun uit het Sociaal Klimaatfonds (5) bij de transitie naar klimaatneutraliteit. Voorts is het van essentieel belang te zorgen voor eerlijke concurrentie met internationale partners en alle economische instrumenten van de Unie doelgericht in te zetten om oneerlijke handelspraktijken te ontmoedigen en tegen te gaan, het energiesysteem koolstofvrij te maken met een technologieneutrale aanpak die alle koolstofvrije en koolstofarme energieoplossingen omvat (waaronder hernieuwbare energiebronnen, kernenergie, energie-efficiëntie, opslag, koolstofafvang en -opslag (carbon capture and storage — CCS), koolstofafvang en -gebruik (carbon capture and utilisation — CCU), koolstofverwijdering, geothermische en hydro-energie, duurzame bio-energie en alle andere huidige en toekomstige nettonulenergietechnologieën), de invoerafhankelijkheid te verminderen en de bronnen waar de Unie kritieke grondstoffen vandaan haalt, te diversifiëren, en een strategische dialoog met alle betrokken sectoren te organiseren over het kader voor de periode na 2030, waaronder de industrie en de vervoerssector.

(6)

In zijn conclusies van 23 oktober 2025 stelde de Europese Raad dat het concurrentievermogen van de Unie versterken, haar veerkracht vergroten en de groene transitie bevorderen doelstellingen zijn die elkaar versterken en samen moeten worden nagestreefd, en riep hij ertoe op dringend meer inspanningen te leveren om de levering van betaalbare en schone energie te verzekeren en vóór 2030 een echte energie-unie tot stand te brengen, onder meer door gebruik te maken van de nieuwe Taskforce energie-unie, alsook vaart te zetten achter de werkzaamheden die erop gericht zijn de energieprijzen te verlagen en duurzame energieproductie binnen de Unie te ondersteunen. Met het oog op een kosteneffectieve, billijke en rechtvaardige, pragmatische en sociaal evenwichtige transitie naar klimaatneutraliteit, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende nationale omstandigheden, zullen zowel particuliere als publieke investeringen, onder meer via financiering door de Unie, een belangrijke katalysator zijn voor de transitie naar schone energie, bijvoorbeeld door de uitrol en commercialisering van innovatieve technologieën in alle lidstaten te ondersteunen en te versnellen, door de toegang tot industriële vernieuwing en decarbonisatie, de productie van schone technologieën en de modernisering van energiesystemen te ondersteunen, en door in alle economische sectoren en voor burgers in de hele Unie betaalbare oplossingen te bieden. De Clean Industrial Deal, die werd gelanceerd in de mededeling van de Commissie van 26 februari 2025 getiteld “De Clean Industrial Deal: Een gezamenlijke routekaart voor concurrentievermogen en decarbonisatie”, schept de voorwaarden voor een succesvolle transitie, waarbij de nadruk ligt op zowel decarbonisatie als industriële vernieuwing, wat een bijdrage zal leveren aan het stimuleren van de vraag naar “made in Europe”, en op steunmechanismen voor de Europese industrie, waaronder een bank voor decarbonisatie van de industrie en het nieuwe vereenvoudigde kader voor staatssteun.

(7)

De Europese Raad herinnerde in zijn conclusies van 23 oktober 2025 aan de dringende behoefte om de collectieve inspanningen op te voeren teneinde de industriële vernieuwing, modernisering en decarbonisatie van Europa op technologieneutrale wijze te waarborgen. Hij onderstreepte in dat verband dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan traditionele industrieën, met name de automobielindustrie, de scheepvaart en de luchtvaart, alsook aan energie-intensieve industrieën, zoals de staal- en de metaalindustrie, de chemische industrie, de cement-, glas- en keramiekindustrie en de papier- en pulpindustrie, zodat zij veerkrachtig en concurrerend blijven op de wereldmarkt, in een uitdagend geopolitiek klimaat. De Europese Raad was in dat verband dan ook ingenomen met het voorstel van de Commissie om de Europese staalsector te beschermen tegen de oneerlijke gevolgen van wereldwijde overcapaciteit. Ook was hij ingenomen met het voornemen van de Commissie om verder te werken aan de in Verordening (EU) 2019/631 van het Europees Parlement en de Raad (6) genoemde evaluatie, en drong hij aan op een snelle indiening van dat voorstel, rekening houdend met technologieneutraliteit en Europese inhoud. De Europese Raad was in dat verband ingenomen met de brief van de voorzitter van de Commissie over klimaat en concurrentievermogen van 20 oktober 2025.

(8)

De Clean Industrial Deal is ook gericht op een betere toegang tot publieke en particuliere financiering, een geïntegreerde en onderling verbonden energiemarkt van de Unie die de energiezekerheid waarborgt, de bevordering van een circulaire economie, een wereldwijd gelijk speelveld, onder meer door de doeltreffende uitvoering van het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (7) en de uitbreiding ervan tot downstreamgoederen, de invoering van maatregelen ter voorkoming van omzeiling en maatregelen om koolstoflekkage bij uitvoer aan te pakken, en duidelijke randvoorwaarden, zoals gestroomlijnde vergunningverlening en de invoering en schaalvergroting van schone technologieën, teneinde het concurrentievoordeel en het industriële concurrentievermogen van de Unie en de innovatie in de Unie te versterken, rekening houdend met het uitdagende geopolitieke klimaat.

(9)

In het licht van de doelstelling om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken, moeten de broeikasgasemissies tegen 2040 zodanig zijn verminderd en de broeikasgasverwijderingen zodanig zijn verbeterd, dat de netto-broeikasgasemissies, dat wil zeggen emissies na aftrek van verwijderingen, in de hele economie tegen 2040 met 90 % zijn afgenomen ten opzichte van de niveaus van 1990.

(10)

Er moet prioriteit worden gegeven aan broeikasgasemissiereducties binnen de Unie, die worden aangevuld met meer verwijderingen, onder meer via zowel natuurlijke als technologische oplossingen. Bij de ontwikkeling van het beleidspakket voor de periode na 2030 moet de nodige aandacht worden besteed aan de bijdrage van bruto-emissiereducties ten opzichte van natuurlijke en technologische verwijderingen. Natuurlijke verwijderingen hebben kenmerken waarmee rekening moet worden gehouden, zoals de leeftijdsstructuur van bossen, het aandeel organische bodems, de natuurlijke variabiliteit en onzekerheden in verband met de gevolgen van klimaatverandering, met natuurlijke verstoringen en met wijzigingen in methoden. Natuurlijke en industriële verwijderingen zullen in de komende decennia een steeds grotere rol in de economie van de Unie spelen, gezien de noodzaak om uiterlijk in 2050 broeikasgasemissies en -verwijderingen met elkaar in evenwicht te brengen en daarna negatieve emissies te verwezenlijken. Er zullen stimulansen worden ontwikkeld in het kader van de herziening van Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad (8) in 2026, waarbij de Commissie zich voorneemt permanente koolstofverwijderingen in de Unie op te nemen in het systeem voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Unie (het “EU-ETS”) ter compensatie van resterende moeilijk te beperken emissies. De sector landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw speelt een centrale rol in een duurzame en circulaire bio-economie en kan op lange termijn klimaat- en milieuvoordelen opleveren, die bijdragen tot de transitie van de economie van de Unie naar schone energie en die een alternatief bieden voor fossiele materialen, wat voor minder afhankelijkheid zorgt.

(11)

Hoewel sommige faciliterende beleidsmaatregelen al zijn uitgevoerd en de impact ervan al zichtbaar is, is dit nog niet voor al die maatregelen het geval. De Commissie moet de initiatieven met betrekking tot het faciliterend kader blijven versterken en ernaar streven ze sneller vast te stellen, zodat de voorwaarden worden gecreëerd om de Europese industrie en burgers gedurende de gehele transitie te ondersteunen, met volledige inachtneming van het recht van de Unie.

(12)

De Unie beschikt over een regelgevingskader om de klimaatdoelstelling voor 2030 te halen. Dat kader bestaat onder meer uit Richtlijn 2003/87/EG, waarbij het EU-ETS is ingesteld, Verordening (EU) 2018/842 van het Europees Parlement en de Raad (9), waarbij nationale broeikasgasemissiereductiedoelen voor 2030 zijn ingevoerd, en Verordening (EU) 2018/841 van het Europees Parlement en de Raad (10), waarbij streefcijfers voor nettokoolstofverwijdering voor de sector van het landgebruik zijn vastgesteld. Met het oog op een soepele overgang naar het emissiehandelssysteem voor de gebouwensector, de wegvervoerssector en aanvullende sectoren dat is vastgesteld in hoofdstuk IV bis van Richtlijn 2003/87/EG (de “ETS2”), moet de werking van de emissiehandel voor die sectoren met één jaar worden uitgesteld en moeten de regels van artikel 30 duodecies, lid 2, punten a) tot en met e), van Richtlijn 2003/87/EG van toepassing zijn. De Commissie moet beoordelen hoe de desbetreffende Uniewetgeving moet worden gewijzigd om de klimaatdoelstelling voor 2040 te halen, waarbij ze ook rekening moet houden met de afnemende capaciteit van natuurlijke koolstofputten. Bij het ontwerpen van het kader voor de periode na 2030 moet de Commissie gedetailleerde effectbeoordelingen opstellen, rekening houdend met haar analyse van de geïntegreerde nationale energie- en klimaatplannen, het geopolitieke klimaat, inclusief de noodzaak ervoor te zorgen dat de Unie en haar lidstaten hun defensiecapaciteit snel kunnen vergroten en versterken door mogelijke lasten weg te nemen, en tegelijkertijd stimulansen voor industriële decarbonisatie te blijven bieden, de gevolgen voor het concurrentievermogen, voor kmo’s en voor energie-intensieve industrieën, en de gevolgen voor de energiekosten en investeringsbehoeften in de lidstaten, en moet ze overwegen de nodige maatregelen, in voorkomend geval met inbegrip van wetgevingsvoorstellen, te nemen.

(13)

In die wetgevingsvoorstellen moet op passende wijze een aantal elementen worden weerspiegeld om de verwezenlijking van de klimaatdoelstelling voor 2040 te vergemakkelijken, waaronder: een adequate bijdrage aan de klimaatdoelstelling voor 2040 van hoogwaardige internationale kredieten uit hoofde van artikel 6 van de Overeenkomst van Parijs, van 2036 tot en met 2040, op een wijze die zowel ambitieus als kosteneffectief is, overeenkomstig de boekhoudregels van de Overeenkomst van Parijs, met inbegrip van een proefperiode om een hoogwaardige internationale markt met hoge integriteit voor kredieten op te zetten van 2031 tot en met 2035; de rol van permanente verwijderingen binnen de Unie (zoals koolstofafvang en -opslag van biogene emissies (biogenic emissions capture with carbon storage — BioCCS) en directe afvang uit de lucht met koolstofopslag (direct air capture with carbon storage — DACCS)) in het EU-ETS, waarbij de milieu-integriteit van het EU-ETS wordt gewaarborgd, met inbegrip van de mogelijkheid om in voorkomend geval CO2 buiten de Unie op te slaan, mits er daartoe internationale overeenkomsten bestaan en er wordt gezorgd voor voorwaarden die gelijkwaardig zijn aan de in het recht van de Unie vastgelegde voorwaarden; en betere en toegankelijke flexibiliteit tussen en binnen sectoren en instrumenten ter ondersteuning van een kosteneffectieve aanpak waarbij bijvoorbeeld de verwezenlijkingen van de lidstaten in de ene sector op kostenefficiënte wijze de tekortkomingen in andere sectoren kunnen compenseren, en er tegelijkertijd voor wordt gezorgd dat elke sector bijdraagt aan de inspanningen en dat de eventuele tekorten in de ene sector niet ten koste gaan van andere economische sectoren, zonder afbreuk te doen aan de mogelijkheid van elke lidstaat om gebruik te maken van die flexibiliteit. Bij het operationaliseren van het gebruik van internationale kredieten moet de Commissie rekening houden met de noodzaak om een gelijk speelveld tussen de lidstaten te waarborgen en met de mogelijkheid om overeenkomstig de belangen van de Unie strategische partnerschappen van de Unie te ondersteunen. Het huidige EU-ETS-traject moet bij de komende evaluatie van Richtlijn 2003/87/EG worden herzien om rekening te houden met de overeengekomen doelstelling voor 2040 op een manier die ruimte laat voor een beperkte hoeveelheid emissies na 2039. De Commissie moet tijdig een langzamer uitfaseringstraject overwegen voor de kosteloze toewijzing van emissierechten vanaf 2028 ter ondersteuning van decarbonisatie, investeringen en werkgelegenheid in de Unie, onder meer middels een bank voor decarbonisatie van de industrie en een herziening van de marktstabiliteitsreserve (11), waarbij het risico op koolstoflekkage tot een minimum wordt beperkt. Om de sociale, economische en milieueffecten te meten, moet het kader voor de periode na 2030 gebaseerd zijn op robuuste effectbeoordelingen. Het kader voor de periode na 2030 moet ook convergentie bevorderen, rekening houdend met billijkheid en de nationale omstandigheden en specifieke kenmerken van de lidstaten, met inbegrip van die van eilanden, eilandlidstaten en ultraperifere gebieden.

(14)

Daar de doelstelling van deze verordening, namelijk het vaststellen van een tussentijdse klimaatdoelstelling van de Unie voor 2040, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang en de gevolgen ervan, beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om die doelstelling te verwezenlijken.

(15)

Verordening (EU) 2021/1119 moet daarom dienovereenkomstig worden gewijzigd,

1)

aan artikel 1, tweede alinea, wordt de volgende zin toegevoegd:

“Deze verordening bevat ook een bindende klimaatdoelstelling op Unieniveau voor 2040.”

2)

in artikel 4 worden de leden 3, 4 en 5 vervangen door:

(*1)  Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een systeem voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Unie en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (PB L 275 van 25.10.2003, blz. 32, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2003/87/oj).”;"

3)

aan artikel 4 wordt het volgende lid toegevoegd:

4)

in artikel 11 worden aan de eerste alinea de volgende punten toegevoegd:

;

5)

in artikel 11 wordt de tweede alinea vervangen door:

“Het verslag van de Commissie gaat in voorkomend geval vergezeld van wetgevingsvoorstellen tot herziening van deze verordening, waaronder de tussentijdse doelstelling voor 2040, en van aanvullende maatregelen ter versterking van initiatieven met betrekking tot het faciliterend kader waarmee de verdere doeltreffende uitvoering van deze verordening wordt ondersteund, overeenkomstig artikel 4, lid 5, en ter waarborging van het concurrentievermogen, de welvaart en de sociale cohesie van de Unie.”.