EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 11.6.2026
COM(2026) 276 final
VERSLAG VAN DE COMMISSIE
over de toepassing in 2025 van Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang
van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie
Inhoudsopgave
1.Inleiding
2.Informatie en documenten online en via registers beschikbaar maken
3.Analyse van de verzoeken om toegang tot documenten
3.1.Aantal verzoeken (tabellen 3 en 4 in de bijlage)
3.2.Ontvangen verzoeken per directoraat-generaal of dienst (tabel 5 in de bijlage)
4.Uitzonderingen op het toegangsrecht
4.1.Verleende toegang tot de gevraagde documenten (tabellen 8 en 9 in de bijlage)
4.2.Uitzonderingen die zijn toegepast op de gevraagde documenten (tabel 10 in de bijlage)
5.Klachten bij de Europese ombudsman
6.Nieuwe rechtspraak over toegang tot documenten
6.1.Het Hof van Justitie
6.1.1.Verduidelijking van materiële bepalingen
6.2.Het Gerecht
6.2.1.Verduidelijking van materiële bepalingen
6.2.2.Verduidelijking van procedurele bepalingen
6.3.Nieuwe tegen de Europese Commissie ingestelde gerechtelijke procedures
1.Inleiding
Dit jaarverslag is opgesteld overeenkomstig artikel 17, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (hierna “Verordening (EG) nr. 1049/2001” genoemd). In dit verslag wordt toegelicht hoe Verordening (EG) nr. 1049/2001 door de Europese Commissie in 2025 is uitgevoerd op basis van statistische gegevens
die zijn samengevat in de bijlage. Ook wordt in dit verslag geput uit de bevindingen van de Europese Ombudsman over de uitvoering van Verordening (EG) nr. 1049/2001 door de Europese Commissie en de beslissingen van de rechterlijke instanties van de Europese Unie.
Transparantie, integriteit en verantwoordelijkheid zijn essentiële voorwaarden voor een op de rechtsstaat gebaseerde democratie. Het zijn belangrijke beginselen voor de bevordering van goed bestuur en het opbouwen van vertrouwen in het besluitvormingsproces, waardoor de legitimiteit en de geloofwaardigheid van openbare instellingen worden vergroot. In aansluiting op de politieke beleidslijnen voor de volgende Europese Commissie 2024-2029 van voorzitter Ursula von der Leyen wordt het College in het algemene deel van de opdrachtbrieven aan de commissarissen ertoe verplicht de beginselen van openheid en transparantie te hanteren in zijn betrekkingen met de medewetgevers, belangenvertegenwoordigers en het publiek. Het waarborgen van het recht van burgers op toegang tot documenten blijft een integraal onderdeel van de prioriteiten van de Europese Commissie voor 2024-2029. De statistieken in hoofdstuk 4 over geheel of gedeeltelijk openbaar gemaakte documenten laten zien dat de Europese Commissie zich als onderdeel van haar transparantiebeleid blijft inzetten voor het recht van het publiek op toegang tot documenten.
Bij de Europese Commissie worden initiële verzoeken om toegang tot documenten decentraal behandeld door elke dienst van de Commissie. In 2025 zijn er 6 434 initiële verzoeken ontvangen. Het aantal confirmatieve verzoeken, waarbij de aanvragers verzoeken om een herziening van initiële antwoorden die volledige of gedeeltelijke weigering van toegang inhouden, bedroeg 697.
Confirmatieve verzoeken worden centraal behandeld door de eenheid Documentbeheer en toegang tot documenten van het secretariaat-generaal, om te waarborgen dat de initiële antwoorden onafhankelijk worden beoordeeld. Deze eenheid beheert ook EASE, het Commissiebrede IT-systeem voor de afhandeling van verzoeken om toegang tot documenten.
De diensten van de Europese Commissie worden ondersteund door de dienst Historische Archieven (HAS), die met name wordt ingeschakeld bij verzoeken om toegang tot documenten die betrekking hebben op de archieven van voorgaande commissarissen en hun kabinetten, of op oudere documenten die volgens de regels voor documentenbeheer naar de historische archieven zijn overgebracht. In 2025 heeft de HAS in 427 gevallen ondersteuning verleend, voornamelijk aan het secretariaat-generaal (105), en de directoraten-generaal Klimaat (40); Interne markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf (34); Gezondheid en Voedselveiligheid (25); Landbouw en Plattelandsontwikkeling (24); Milieu (24), en Justitie en Consumentenzaken (22).
2.Informatie en documenten online en via registers beschikbaar maken
De Europese Commissie publiceert een breed spectrum van juridische, administratieve, beleids- en andere documenten via verschillende websites en registers. Veel documenten zijn beschikbaar in het register van documenten van de Commissie (RegDoc), het register van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen en andere organisatiebrede registers die het secretariaat-generaal beheert. Andere documenten zijn te vinden op door directoraten-generaal beheerde websites of op EUR-Lex. Artikel 3 van de bijlage bij het reglement van orde van de Commissie
, dat op 4 december 2024 is aangenomen, vergroot bovendien de proactieve transparantie verder door de categorieën documenten te vermelden die rechtstreeks toegankelijk zijn voor het publiek.
In 2025 zijn er 11 274 nieuwe documenten aan RegDoc toegevoegd (zie tabel 1 in de bijlage), die binnen de volgende categorieën vallen: C — eigen besluiten van de Commissie, met inbegrip van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen, andere soorten besluiten enz.; COM — voorstellen, aanbevelingen, mededelingen, verslagen enz. van de Commissie; JOIN — gemeenschappelijke handelingen van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger; OJ — agenda’s van de vergaderingen van de Commissie; P — beslissingen van de voorzitter van de Commissie; PV — notulen van de vergaderingen van de Commissie; SEC — documenten van de Commissie die niet onder de andere categorieën vallen; SWD — werkdocumenten van de diensten van de Commissie.
In 2025 werden er 16 159 pagina’s bekeken via de pagina “Toegang tot documenten” op de Europa-website
en 70 950 via RegDoc.
3.Analyse van de verzoeken om toegang tot documenten
3.0.Aantal verzoeken (tabellen 3 en 4 in de bijlage)
Zoals aangegeven, werden in 2025 6 434 initiële verzoeken om toegang tot documenten ingediend. De Europese Commissie verstrekte 4 471 antwoorden op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 en 6 408 antwoorden in totaal. Een verzoek kan betrekking hebben op meerdere documenten van verschillende diensten van de Commissie en derhalve aanleiding geven tot meerdere verschillende antwoorden. Anderzijds kunnen meerdere verzoeken in sommige gevallen worden samengevoegd, wat aanleiding geeft tot één enkel antwoord. Het aantal andere antwoorden heeft betrekking op antwoorden die zijn gegeven in het kader van verschillende rechtskaders (vanwege de inhoud van het verzoek of de status van de verzoeker enz.) of op verzoeken waarvan de behandeling is afgesloten omdat de verzoeker heeft verzuimd de gevraagde toelichting te verschaffen of niet aan de procedurele vereisten heeft voldaan.
In 2025 waren er 697 confirmatieve verzoeken. De Europese Commissie verstrekte 384 antwoorden op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 en 681 antwoorden in totaal.
3.1.Ontvangen verzoeken per directoraat-generaal of dienst (tabel 5 in de bijlage)
In 2025 ontving het directoraat-generaal Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf het hoogste percentage initiële verzoeken (14,3 %). Het werd gevolgd door het secretariaat-generaal (12,5 %) en de directoraten-generaal voor Gezondheid en Voedselveiligheid (6,1 %); Milieu (5,7 %), en Communicatienetwerken, Inhoud en Technologie (5,6 %). De overige diensten ontvingen elk minder dan 5 % van alle initiële verzoeken.
In 2025 werd het grootste aandeel confirmatieve verzoeken ingediend in verband met zaken die initieel door het directoraat-generaal Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf waren behandeld (12,9 %). Het werd gevolgd door het directoraat-generaal Gezondheid en Voedselveiligheid (9,3 %), het secretariaat-generaal (8 %) en de directoraten-generaal voor Milieu (7,3 %); Communicatienetwerken, Inhoud en Technologie (6,3 %), en Migratie en Binnenlandse Zaken (5,6 %). De overige diensten ontvingen elk minder dan 5 % van alle confirmatieve verzoeken.
4.Uitzonderingen op het toegangsrecht
Er gelden verschillende uitzonderingen op het recht op toegang als bedoeld in Verordening (EG) nr. 1049/2001, die in artikel 4 van de verordening worden genoemd. Een volledige of gedeeltelijke afwijzing van een verzoek om toegang tot een document moet met minstens een van deze uitzonderingen worden gerechtvaardigd.
4.0.Verleende toegang tot de gevraagde documenten (tabellen 8 en 9 in de bijlage)
4.1.Uitzonderingen die zijn toegepast op de gevraagde documenten (tabel 10 in de bijlage)
5.Klachten bij de Europese ombudsman
In 2025 opende de Europese Ombudsman 100 nieuwe onderzoeken in zaken waarbij de Europese Commissie betrokken was en waarbij de toegang tot documenten ofwel het hoofdonderdeel, ofwel een ondergeschikt onderdeel van de klacht was. Er werden 104 klachten afgesloten
. De Europese Ombudsman trof slechts in acht zaken gevallen van wanbeheer aan, wat neerkomt op 7,6 % van alle klachten. De overige 96 zaken werden afgesloten zonder enige opmerkingen.
6. Nieuwe rechtspraak over toegang tot documenten
6.0.Het Hof van Justitie
In 2025 heeft het Hof van Justitie één arrest gewezen en één beschikking gegeven in beroepszaken inzake het recht op toegang van het publiek tot documenten op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 in zaken waarin de Europese Commissie partij was.
In één zaak wees het Hof het beroep af
. In één zaak
heeft het de uitvoering van punt 2 van het dictum van het arrest van het Gerecht in zaak T-761/21 opgeschort tot de uitspraak van het eindarrest in de hogere voorziening in zaak C-632/24 P, naar aanleiding van het verzoek om voorlopige maatregelen van de Commissie.
6.0.0.Verduidelijking van materiële bepalingen
In 2025 had de inhoudelijke uitleg van het Hof van Justitie betrekking op de toepassing van de uitzondering in verband met de bescherming van het besluitvormingsproces
.
6.1.Het Gerecht
In 2025 heeft het Gerecht zes arresten
gewezen en twaalf beschikkingen
gegeven inzake het recht op toegang van het publiek tot documenten op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001 in zaken waarin de Europese Commissie partij was.
Het beroep tot nietigverklaring werd in twee zaken verworpen. In drie zaken heeft het Gerecht het besluit van de Europese Commissie deels nietig verklaard en het beroep voor het overige verworpen. In twee zaken heeft het Gerecht het besluit van de Europese Commissie nietig verklaard.
In vijf zaken werd geoordeeld dat er niet langer behoefde te worden beslist. In twee zaken heeft het Gerecht de doorhaling van de zaak in het register van het Gerecht gelast. In één zaak heeft het Gerecht het beroep deels wegens kennelijke onbevoegdheid en deels wegens kennelijke niet-ontvankelijkheid verworpen. In één zaak heeft het Gerecht het verzoek om voorlopige maatregelen afgewezen. In één zaak heeft het Gerecht het beroep niet-ontvankelijk verklaard. In één zaak heeft het Gerecht verklaard dat er geen uitspraak meer hoefde te worden gedaan en het beroep voor het overige verworpen.
6.1.0.Verduidelijking van materiële bepalingen
In 2025 had de inhoudelijke uitleg van het Gerecht betrekking op de toepassing van de uitzonderingen in verband met de bescherming van internationale betrekkingen, van commerciële belangen en van het besluitvormingsproces.
Het Gerecht heeft de opvraging en beoordeling van documenten uit databanken en het vermoeden van waarheidsgetrouwheid dat is verbonden aan de verklaring van de Commissie dat zij niet in het bezit is van documenten, verder verduidelijkt.
6.1.1.Verduidelijking van procedurele bepalingen
De belangrijkste procedurele kwestie die het Gerecht in 2025 heeft uitgelegd, betrof de beoordeling door de Commissie van de bezwaren van derden tegen de openbaarmaking van hun documenten.
6.2.Nieuwe tegen de Europese Commissie ingestelde gerechtelijke procedures
In 2025 werden bij de rechterlijke instanties van de Europese Unie 19 zaken aanhangig gemaakt waarin de Europese Commissie partij was met betrekking tot besluiten betreffende het recht op toegang van het publiek tot documenten op grond van Verordening (EG) nr. 1049/2001.
Van deze 19 zaken zijn er 18 bij het Gerecht aanhangig gemaakt, waarvan er drie in 2025 zijn beslecht.
Daarnaast werd bij het Hof van Justitie één beroepsprocedure aanhangig gemaakt tegen een besluit van het Gerecht waarbij de Europese Commissie partij was.