Gevoegde zaken C‑435/02 en C‑103/03

Axel Springer AG

tegen

Zeitungsverlag Niederrhein GmbH & Co. Essen KG en Hans-Jürgen Weske

(verzoeken van het Landgericht Essen en het Landgericht Hagen om een prejudiciële beslissing)

„Artikel 104, lid 3, van Reglement voor procesvoering – Vennootschapsrecht – Richtlijn 90/605/EEG tot wijziging van toepassingsgebied van richtlijnen 78/660/EEG en 83/349/EEG – Artikel 54, lid 3, sub g, EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 44, lid 2, sub g, EG) – Vennootschap met rechtsvorm van commanditaire vennootschap waarvan alle onbeperkt aansprakelijke vennoten besloten vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid zijn – GmbH & Co. KG – Openbaarmaking van jaarrekening – Mogelijkheid tot inzage van deze documenten voor derden – Begrip derde – Concurrenten daaronder begrepen – Geldigheid – Rechtsgrondslag – Beginselen van vrije uitoefening van beroep, persvrijheid en gelijke behandeling”

Samenvatting van de beschikking

1.        Vrij verkeer van personen – Vrijheid van vestiging – Vennootschappen – Richtlijn 90/605 – Jaarrekening en geconsolideerde jaarrekening van bepaalde vormen van vennootschap – Mogelijkheid tot inzage van jaarrekening en jaarverslag voor elke derde – Keuze van rechtsgrondslag – Artikel 54, lid 3, sub g, van Verdrag (thans, na wijziging, artikel 44, lid 2, sub g, EG) – Geldigheid

[EG-Verdrag, art. 54, lid 3, sub g (thans, na wijziging, art. 44, lid 2, sub g, EG); richtlijn 90/605 van de Raad]

2.        Vrij verkeer van personen – Vrijheid van vestiging – Vennootschappen – Richtlijn 90/605 – Jaarrekening en geconsolideerde jaarrekening van bepaalde vormen van vennootschap – Mogelijkheid tot inzage van jaarrekening en jaarverslag van vennootschappen voor elke derde – Inbreuk op vrije uitoefening van beroep en op vrijheid van meningsuiting van vennootschappen uit pers‑, uitgeverij‑ of omroepsector – Geen

[EG-Verdrag, art. 54, lid 3, sub g (thans, na wijziging, art. 44, lid 2, sub g); richtlijn 90/605 van de Raad]

3.        Vrij verkeer van personen – Vrijheid van vestiging – Vennootschappen – Richtlijn 90/605 – Jaarrekening en geconsolideerde jaarrekening van bepaalde vormen van vennootschap – Verplichting tot openbaarmaking van jaarrekening voor één enkele categorie commanditaire vennootschappen – Schending van gelijkheidsbeginsel – Geen

(Richtlijn 90/605 van de Raad)

1.        Richtlijn 90/605 tot wijziging van de richtlijnen 78/660 en 83/349 betreffende respectievelijk de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening, ten aanzien van het toepassingsgebied van deze richtlijnen, kon, voorzover eruit volgt dat eenieder de jaarrekening en het jaarverslag van de vennootschapsvormen waarop zij betrekking heeft, kan inzien zonder een beschermenswaardig recht of belang te hoeven aantonen, worden vastgesteld op basis van artikel 54, lid 3, sub g, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 44, lid 2, sub g, EG), krachtens hetwelk de Raad en de Commissie zorgen voor de opheffing van de beperkingen van de vrijheid van vestiging, door, voorzover nodig, de waarborgen te coördineren die in de lidstaten van de vennootschappen worden verlangd, om de belangen van zowel de deelnemers in die rechtspersonen als van derden te beschermen, teneinde die waarborgen gelijkwaardig te maken.

Deze bepaling, die de gemeenschapswetgever een ruime bevoegdheid toekent, vermeldt immers de bescherming van de belangen van derden in het algemeen als doelstelling, zonder daarbij onderscheid te maken of bepaalde categorieën uit te sluiten, zodat het begrip derde in de zin van dit artikel naar elke derde verwijst. Bijgevolg moet dit begrip ruim worden uitgelegd en omvat het inzonderheid de concurrenten van de betrokken vennootschappen.

(cf. punten 34‑35, dictum 1)

2.        Richtlijn 90/605 tot wijziging van de richtlijnen 78/660 en 83/349 betreffende respectievelijk de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening, ten aanzien van het toepassingsgebied van deze richtlijnen, is, voorzover eruit volgt dat eenieder de jaarrekening en het jaarverslag kan inzien van ondernemingen met een van de vennootschapsvormen waarop zij betrekking heeft en die in de pers‑, de uitgeverij‑ of de omroepsector werkzaam zijn, zonder een beschermenswaardig recht of belang te hoeven aantonen, verenigbaar met de algemene gemeenschapsrechtelijke beginselen van vrije uitoefening van een beroep en vrijheid van meningsuiting.

De uitoefening van deze rechten kan immers worden onderworpen aan beperkingen, mits deze daadwerkelijk beantwoorden aan door de Gemeenschap nagestreefde doelstellingen van algemeen belang en, gelet op het nagestreefde doel, niet zijn te beschouwen als een onevenredige en onduldbare ingreep waardoor deze rechten in hun kern worden aangetast. De krachtens richtlijn 90/605 opgelegde maatregelen inzake openbaarmaking beantwoorden aan deze doelstellingen, aangezien zij de in artikel 54, lid 3, sub g, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 44, lid 2, sub g, EG) vermelde dubbele doelstelling van algemeen belang nastreven, namelijk, enerzijds, de bescherming van derden tegen de financiële risico’s van vennootschapsvormen die derden slechts een vennootschapsvermogen als waarborg bieden en, anderzijds, de vaststelling in de Gemeenschap van gelijkwaardige juridische minimumvereisten inzake de omvang van de financiële gegevens die door met elkaar concurrerende vennootschappen openbaar moeten worden gemaakt. Zij vormen overigens geen onevenredige en onduldbare ingreep die de aan de orde zijnde rechten in hun kern aantast, aangezien zij de concurrentiepositie van de betrokken vennootschappen niet kunnen wijzigen.

(cf. punten 36, 48, 50, 52‑53, 58‑59, dictum 2)

3.        Richtlijn 90/605 tot wijziging van de richtlijnen 78/660 en 83/349 betreffende respectievelijk de jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening, ten aanzien van het toepassingsgebied van deze richtlijnen, is verenigbaar met het gelijkheidsbeginsel, voorzover deze richtlijn verplichtingen tot openbaarmaking van de jaarrekening oplegt aan commanditaire vennootschappen waarvan alle onbeperkt aansprakelijke vennoten besloten vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid zijn, terwijl commanditaire vennootschappen waarvan ten minste één onbeperkt aansprakelijke vennoot een natuurlijke persoon is, niet aan deze verplichtingen zijn onderworpen.

Het in richtlijn 90/605 gemaakte onderscheid berust immers op de omstandigheid dat de eerste categorie vennootschappen, anders dan de tweede categorie commanditaire vennootschappen, derden slechts een vennootschapsvermogen als waarborg bieden. Dit onderscheid is dus objectief gerechtvaardigd door overwegingen die verband houden met de bescherming van de belangen van derden, een wezenlijke doelstelling van deze richtlijn.

(cf. punten 60, 67, 69, 73, dictum 3)