EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 61973CC0155
Opinion of Mr Advocate General Reischl delivered on 20 March 1974. # Giuseppe Sacchi. # Reference for a preliminary ruling: Tribunale di Biella - Italy. # Case 155-73.
Conclusie van advocaat-generaal Reischl van 20 maart 1974.
Giuseppe Sacchi.
Verzoek om een prejudiciële beslissing: Tribunale di Biella - Italië.
Zaak 155-73.
Conclusie van advocaat-generaal Reischl van 20 maart 1974.
Giuseppe Sacchi.
Verzoek om een prejudiciële beslissing: Tribunale di Biella - Italië.
Zaak 155-73.
Jurisprudentie 1974 -00409
ECLI identifier: ECLI:EU:C:1974:22
CONCLUSIE VAN DE ADVOCAAT-GENERAAL G. REISCHL
VAN 20 MAART 1974 ( 1 )
Mijnbeer de President,
mijne heren Rechters,
Sacchi, verdachte in het nationale geding dat tot de onderhavige verwijzing heeft geleid, is directeur-eigenaar van een onderneming, bij afkorting „Tele-Biella” genaamd. Deze onderneming is in september 1972 opgericht met als doelstelling het uitzenden van programma's uit eigen produktie en reclame door kabeltelevisie. Daarnaast heeft zij in openbare gelegenheden een aantal televisietoestellen, die voor deze kabelontvangst worden gebruikt.
Op grond van het Italiaanse wetsdecreet nr. 246 van 21 februari 1938 (zoals sindsdien gewijzigd) dienen houders van radio-ontvangtoestellen een bijdrage te betalen. Niet-voldoening daarvan is strafbaar.
Daar Sacchi deze bijdrage voor de reeds genoemde, door Tele-Biella opgestelde televisie-ontvangers niet had betaald, werd hij op grond van voormelde wet strafrechtelijk vervolgd.
Daarbij voerde Sacchi ter verdediging aan dat de bijdrage diende ter financiering van de naamloze vennootschap RAI door een forfaitaire vergoeding van de door de RAI verrichte diensten. Genoemde vennootschap zou echter alleen het uitsluitende recht tot televisie-uitzending via de aether hebben verkregen; bijgevolg kan geen betaling van het recht worden verlangd, indien, zoals in Tele-Biella's geval, uitsluitend televisietoestellen voor kabelontvangst zijn opgesteld. Echter, wanneer het uitsluitende recht van de RAI zich ook tot kabeluitzendingen zou uitstrekken, dan zou zulks toch in strijd zijn met de rechtstreeks toepasselijke en prioritaire bepalingen van het EEG-Verdrag over het vrije verkeer van goederen en de vrijheid van mededinging, namelijk de artikelen 2, 3, sub f, 5, 37, 86 en 90. Daaruit volgt dat volgens het Gemeenschapsrecht een dergelijk uitsluitend recht niet kan blijven bestaan, waarmede tevens vaststaat dat een bijdrage ter bescherming van een zodanig recht niet is verschuldigd.
Gelet op dit verweer besloot de Rechtbank te Biella bij vonnis van 6 juli 1973 het geding te schorsen en krachtens artikel 177 van het EEG-Verdrag een aantal prejudiciële vragen over de uitlegging van het Gemeenschapsrecht aan Uw Hof voor te leggen.
De indrukwekkende vragenlijst zal ik thans niet voorlezen. Ik moge daartoe naar het rapport ter terechtzitting verwijzen.
Vóór een nader onderzoek van de vragen, eerst enkele opmerkingen over de relevante Italiaanse rechtsbepalingen.
Ingevolge het bij Koninklijk Besluit nr. 645 van 27 februari 1936 goedgekeurde Codice Postale e delle Telecomunicazioni vallen de telecommunicatiediensten (telegrafie, telefoon, radio, enz.) uitsluitend onder de staat. De overheid kan daarvoor concessies verlenen met behoud van bepaalde controlebevoegdheden. Deze rechtstoestand werd bevestigd bij Presidentieel Decreet nr. 156 van 29 maart 1973, waarin de Codice Postale met de latere wijzigingen is vervat. Artikel 195 van het decreet van 1973 bepaalt bovendien dat televisie-ondernemingen, ook in geval van kabeluitzendingen, als radio-inrichtingen in de zin van de wet ziin te beschouwen.
Krachtens deze bepalingen heeft de minister van Posterijen met de reeds genoemde — door de staatsholding IRI beheerste — naamloze vennootschap RAI op 26 januari 1952 een overeenkomst gesloten, die bij Presidentieel Decreet nr. 180 van gelijke datum werd goedgekeurd. Op grond hiervan is de RAI de uitsluitende concessiehouder voor televisie-uitzendingen. Ook is in de overeenkomst vastgelegd dat de staat in de organen van de RAI is vertegenwoordigd en controle-en interventiebevoegdheid jegens haar heeft. Bovendien is bepaald, dat de voor het televisiebedrijf noodzakelijke inkomsten door bijdragen van aangeslotenen en reclame-uitzendingen moeten worden opgebracht. Deze overeenkomst werd kort voor de afloop van de geldigheidsduur bij een aanvullende regeling van 15 december 1972 verlengd tot 30 april 1974. Daarbij werd de RAI de verplichting opgelegd het televisienet in bepaalde gebieden voor de ontvangst van buitenlandse uitzendingen in te richten en werd ten aanzien van de reclame bepaald dat deze hetzij rechtstreeks door de RAI, hetzij door tussenkomst van een andere vennootschap diende te geschieden. Aldus wordt de televisiereclame sinds 1972 verzorgd door de vennootschap SIPRA, die onder volledige controle van de RAI staat.
Ten slotte werd op 12 augustus 1972 tussen de minister van Posterijen en de eveneens door de staatsholding IRI gecontroleerde telefoonmaatschappij SIP overeengekomen dat laatstgenoemde de voor de kabeltelevisie-uitzendingen noodzakelijke infrastructuur dient te scheppen en te beheren. Een speciale concessie voor kabeltelevisie werd — volgens de verklaringen van de Italiaanse Regering — tot dusverre nog niet verleend.
Tegen de achtergrond van deze regelingen zullen wij thans de gestelde vragen nader bezien.
I — |
Allereerst zal ik ingaan op een bezwaar van de Italiaanse Regering. Zij is van mening, dat de verwijzende rechter door uitlegging van het nationale recht tot klaarheid moet brengen of een bijdrage eveneens is verschuldigd voor het houden van toestellen waarmede alleen kabeltelevisie-uitzendingen kunnen worden ontvangen. Indien namelijk zou blijken dat dit niet het geval is, kan het nationale proces worden afgesloten zonder dat daartoe een uitlegging van vragen van Gemeenschapsrecht noodzakelijk is. Zo gezien, was de verwijzing dus prematuur. Daarmede wil de Italiaanse Regering te kennen geven dat de voorgelegde vragen voor de beslissing niet relevant zijn. Dergelijke tegenwerpingen zijn in prejudiciële zaken reeds herhaaldelijk naar voren gebracht. Bij de behandeling daarvan is gebleken dat het Hof zich op dit punt zeer voorzichtig opstelt. Het heeft met name te verstaan gegeven dat het slechts bereid is op relevantieproblemen in te gaan, wanneer er sprake is van een kennelijk onjuiste verwijzing naar gemeenschapsrechtelijke bepalingen, waarvan uitlegging wordt verzocht. Zulks lijkt mij hier niet het geval te zijn. Men krijgt namelijk de indruk dat de verwijzende rechter tot de opvatting neigt dat ook voor het houden van toestellen voor kabeltelevisie-ontvangst een bijdrage is verschuldigd, hetgeen zou betekenen dat hij de prealabele vraag van nationaal recht in zekere zin beantwoord acht. In ieder geval mag hierbij niet worden vergeten dat de wet van 1973 de kabeltelevisie uitdrukkelijk noemt. Men kan echter bezwaarlijk aannemen dat wanneer deze uitlegging niet opgaat, het de nationale rechter is ontzegd een betwiste vraag van nationaal recht voorlopig open te laten en het Hof vragen van Gemeenschapsrecht voor te leggen, indien hij van mening is dat de uitkomst van het rechtsgeding mogelijk in dit kader zal liggen (betrokken op de onderhavige zaak: het Gemeenschapsrecht leidt ertoe dat de betwiste bijdrage onrechtmatig is). Mijns inziens kan men onder deze omstandigheden dan ook niet spreken van een kennelijk onjuiste verwijzing naar het Gemeenschapsrecht. Derhalve wil ik niet voorstellen van de beantwoording der vragen af te zien op grond dat nationaalrechtelijke overwegingen de oplossing van de opgeworpen gemeenschapsrechtelijke problemen wellicht overbodig kunnen maken. Veeleer acht ik het verdedigbaar, de verzochte uitlegging van het Gemeenschapsrecht reeds thans te geven; derhalve zal ik — zonder verder in te gaan op de ontvankelijkheid van de verwijzing — nu overgaan tot de vragen zelf. |
II — De beantwoording der afzonderlijke vragen:
1. |
Verdachte in het hoofdgeding neemt er aanstoot aan, dat televisie-uitzendingen in Italië slechts door de RAI kunnen worden verzorgd en dat een particuliere kabeltelevisie daar niet is geoorloofd. Daardoor is het naar zijn zeggen niet mogelijk buitenlandse televisie-uitzendingen die kunnen worden opgevangen, door kabeltelevisie verder te verspreiden. Desgelijks is het uitgesloten op deze manier televisiefilms en reclameboodschappen uit andere Lid-Staten tot de Italiaanse kijkers te brengen. Sacchi acht zulks in de eerste plaats een belemmering van het vrije goederenverkeer, dat wil zeggen een bemoeilijking van de afzet van produkten uit andere Lid-Staten, nu daarvoor niet ongehinderd televisiereclame kan worden gemaakt. Van een bemoeilijking van de invoer is echter ook sprake bij de televisie-uitzendingen als zodanig, niet alleen wanneer deze als immateriële goederen worden gelijkgesteld met produkten, maar ook wanneer men aan de dragers der uitzendingen (banden, films) denkt, die vanwege het RAI-monopolie moeilijk kunnen worden gebruikt. Aldus is een eerste groep vragen samen te vatten, die kennelijk op Sacchi's suggestie aan het Hof zijn voorgelegd.
|
2. |
Een tweede serie vragen ziet op de mededingingsregels van het Verdrag (de artikelen 86 en 90). In dit verband dient te worden uitgemaakt, of de opbouw van een machtspositie op een wezenlijk deel van de gemeenschappelijke markt ontoelaatbaar is, indien iedere vorm van mededinging op het grondgebied van een Lid-Staat wordt uitgesloten; of een naamloze vennootschap, die het uitsluitende recht heeft om in een Lid-Staat televisie-uitzendingen te verzorgen, in bepaalde opzichten een ingevolge artikel 86 verboden machtspositie inneemt; en of, zo gezien, sprake is van een subjectief recht op afschaffing van voornoemd uitsluitend recht.
|
3. |
Rest nog slechts de laatste vraag, of het een schending van artikel 7 van het Verdrag inhoudt wanneer het uitsluiten de recht om per televisie reclameberichten op het grondgebied van een Lid-Staat uit te zenden, aan een aldaar gevestigde naamloze vennootschap is voorbehouden. Mijns inziens houdt het feit dat reclame-televisie-uitzendingen aan de RAI zijn voorbehouden, niet noodzakelijkerwijze een discriminatie op grond van nationaliteit in, omdat binnenlandse ondernemingen op dezelfde wijze aan deze beperking van reclamemogelijkheden zijn onderworpen. Ook kan artikel 7 niet aldus worden opgevat dat wegens de slechtere uitgangspositie van buitenlandse ondernemingen, vooral wat hun afwijkende reclamebehoefte betreft, voor een uitbreiding van de reclamemogelijkheden moet worden gezorgd, en wel uitgerekend door openstelling van particuliere televisie. Bovendien behoeft dit laatste in feite nog niet noodzakelijkerwijze een positieverbetering van buitenlandse ondernemingen, en daarmede hun gelijkstelling met binnenlandse ondernemingen, te bewerkstellingen, want de toelating van particuliere televisie zou vanzelfsprekend evenzeer aan binnenlandse als aan buitenlandse ondernemingen ten goede komen. Bijgevolg zie ik niet hoe artikel 7 van het Verdrag en de toepassing daarvan op de RAI van enig belang voor het hoofdgeding kan zijn. |
III — Samenvatting
Dit alles brengt mij tot het voorstel de vragen als volgt te beantwoorden:
1. |
Het beginsel van het vrije verkeer van goederen binnen de gemeenschappelijke markt schept als zodanig — dat wil zeggen afgezien van de nadere uit-voeringsvoorschriften — voor particulieren geen subjectieve rechten die voor de nationale rechter kunnen worden ingeroepen. |
2. |
De omstandigheid dat in een Lid-Staat het uitsluitende recht om televisieprogramma's met inbegrip van reclameberichten uit te zenden (het uitsluitende televisierecht) aan een particuliere vennootschap is verleend, houdt ten aanzien van produkten die voor televisiereclame in aanmerking komen, geen schending in van de richtlijn der Commissie houdende opheffing van de maatregelen van gelijke werking als kwantitatieve invoerbeperkingen. |
3. |
Artikel 37 EEG-Verdrag geldt slechts voor monopolies van commerciële aard, niet voor monopolies inzake het verrichten van diensten. De verlening van uitsluitende televisierechten aan een particuliere vennootschap valt niet onder deze bepaling. |
4. |
Ingevolge artikel 86 EEG-Verdrag is niet het bestaan van een machtspositie als zodanig verboden, doch slechts het misbruik daarvan door de onderneming die de machtspositie inneemt. |
5. |
De verlening van uitsluitende televisierechten door een Lid-Staat aan een particuliere naamloze vennootschap en de uitbreiding van die rechten tot kabeltelevisie is niet in strijd met artikel 90 juncto artikel 86 EEG-Verdrag. |
6. |
Het voorbehouden, aan een naamloze vennootschap in een Lid-Staat, van het uitsluitende recht om op het gehele grondgebied van de staat per televisie reclameberichten uit te zenden, houdt geen schending van artikel 7 EEG-Verdrag in. |
( 1 ) Vertaald uit het Duits.