EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52021DC0573

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Nieuw Europees Bauhaus: mooi, duurzaam, samen

COM/2021/573 final

Brussel, 15.9.2021

COM(2021) 573 final

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EMPTY

Nieuw Europees Bauhaus: mooi, duurzaam, samen









Inhoudsopgave

1.    Inleiding    

2.    Voortbouwen op cocreatie: een transformatieproject van ons allemaal voor ons allemaal    

3.    De vorm van het Nieuw Europees Bauhaus    

3.1.    Van de historische beweging naar het Nieuw Europees Bauhaus    

3.2.    Drie basisbeginselen    

3.2.1.    Een multilevelaanpak: van mondiaal tot lokaal niveau    

3.2.2.    Een participatieve aanpak    

3.2.3.    Een transdisciplinaire aanpak    

3.3.    Thematische zwaartepunten bij de transformatie    

3.3.1.    Weer voeling krijgen met de natuur    

3.3.2.    Een gevoel van verbondenheid hervinden    

3.3.3.    Prioriteit geven aan de plaatsen en mensen die er het meest behoefte aan hebben    

3.3.4.    De behoefte aan een levenscyclusbenadering voor de lange termijn in het industriële ecosysteem    

4.    Uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus    

4.1.    Samenwerken met de Nieuw Europees Bauhaus-gemeenschap: het Nieuw Europees Bauhaus-lab    

4.2.    Een drievoudige transformatie    

4.2.1.    Lokale transformatie    

4.2.2.    Transformatie van het innovatieklimaat    

4.2.3.    Verspreiding van nieuwe betekenissen    

5.    Volgende stappen    



1.Inleiding 

Het Nieuw Europees Bauhaus geeft uitdrukking aan de ambitie van de EU om mooie, duurzame en inclusieve plekken, producten en manieren van leven te creëren. Het bevordert een nieuwe levensstijl waarin duurzaamheid samengaat met stijl en versnelt zo de groene transitie in verschillende sectoren van onze economie, zoals de bouw, meubilair en mode. Die vernieuwing heeft ook betrekking op onze samenleving en op andere gebieden van het dagelijkse leven.

Het doel is om alle burgers toegang te bieden tot circulaire en minder koolstofintensieve goederen die het herstel van de natuur ondersteunen en de biodiversiteit beschermen.

Het Nieuw Europees Bauhaus is een project dat hoop schept en perspectieven opent. Het voegt aan de Europese Green Deal een culturele en creatieve dimensie toe die duurzame innovatie, technologie en economie bevordert. Het belicht de voordelen van de milieutransitie aan de hand van concrete ervaringen op lokaal niveau. Het verbetert ons dagelijks leven.

Dit kan alleen worden verwezenlijkt als mensen met verschillende achtergronden en uit verschillende gebieden meedenken en samenwerken. Daarom is de Commissie het project gestart met een zes maanden durende fase van cocreatie waaraan iedereen kon bijdragen met ideeën, visies, voorbeelden en uitdagingen voor het Nieuw Europees Bauhaus.

In deze mededeling wordt het concept van het Nieuw Europees Bauhaus gepresenteerd op basis van de bevindingen uit de fase van cocreatie en worden de volgende stappen beschreven. Bijlage 1 bevat meer details over het proces van cocreatie.

Om de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus te verwezenlijken, zal de Commissie blijven werken aan een beweging van belanghebbende mensen en organisaties. Voor de uitvoering ervan combineert de Commissie relevante EU-initiatieven en stelt zij een reeks nieuwe acties en financieringsmogelijkheden voor. Die worden in hoofdstuk 5 van deze mededeling samengevat. Daarbij gaat het onder meer om:

·de oprichting van het Nieuw Europees Bauhaus-lab om gemeenschappen te laten groeien en beleidsmaatregelen voor te bereiden;

·een startbudget voor transformatieve projecten in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus in de EU-lidstaten;

·financiering van sociale huisvestingsprojecten gebaseerd zijn op de waarden van het Nieuw Europees Bauhaus;

·een nieuwe benadering van de gebouwenstrategie van de Commissie zelf;

·de cocreatie van routekaarten voor de groene transitie van het bouw- en textielecosysteem;

·oproepen voor startersbedrijven en burgerinitiatieven;

·een jaarlijks Nieuw Europees Bauhaus-festival met een prijs;

·de opname van het Nieuw Europees Bauhaus in eTwinning en DiscoverEU 2022.

Verandering voltrekt zich niet van de ene dag op de andere. Het Nieuw Europees Bauhaus zal de ruimte creëren voor het onderzoeken en testen van beleids-, financierings- en andere instrumenten waarmee voor alle generaties een beter dagelijks leven kan worden ontworpen en gerealiseerd.

2.Voortbouwen op cocreatie: een transformatieproject van ons allemaal voor ons allemaal 

Om te beginnen heeft de Commissie bij dit participatieproject het maatschappelijk middenveld en de belanghebbenden benaderd in het kader van de fase van cocreatie. Na de aankondiging van het project door voorzitter Ursula von der Leyen in september 2020 1 was deze fase van cocreatie een open uitnodiging aan iedereen om te zeggen wat het Nieuw Europees Bauhaus zou moeten inhouden, om aan te geven welke uitdagingen moeten worden aangegaan en om daarvoor ideeën en expertise te delen 2 . Het concept van het Nieuw Europees Bauhaus is gebaseerd op de verschillende inputs die in deze fase zijn ontvangen.

Het proces van cocreatie was afhankelijk van de bereidheid van belanghebbende mensen, organisaties, politieke instellingen en bedrijven om evenementen, gesprekken en workshops te organiseren. De officiële partners van het Nieuw Europees Bauhaus 3 hebben ertoe bijgedragen dat de boodschappen werden uitgedragen en de activiteiten navolging kregen. Achttien denkers en doeners vormden een rondetafelconferentie op hoog niveau van het Nieuw Europees Bauhaus om als klankbord voor het initiatief te fungeren en regelmatig hun inbreng te geven 4 . De allereerste conferentie over het Nieuw Europees Bauhaus in april 2021 vormde het hoogtepunt van dit wereldwijde gesprek, met zo’n 8 000 onlinedeelnemers van over de hele wereld. Hieruit bleek eens te meer dat de beweging ook wereldwijd aansluiting moest zoeken.

De meeste activiteiten vonden plaats in EU-landen, maar ook in andere delen van de wereld groeit de belangstelling, zowel in buurlanden als in Zuid- en Noord-Amerika. Om de mondiale dimensie van het project te onderstrepen, heeft de Commissie ook uitdrukkelijk om bijdragen van buiten de EU gevraagd.

Het Nieuw Europees Bauhaus valt in goede aarde: gebouwen, openbare ruimten, bedrijven en sociale praktijken, culturele activiteiten en onderwijsprogramma’s zijn bakens van het initiatief en inspireren tot nieuwe ideeën. De Nieuw Europees Bauhaus-prijs 5 werd in de fase van cocreatie in het leven geroepen om deze inspirerende voorbeelden en ideeën van jonge talenten in de schijnwerpers te zetten.

3.De vorm van het Nieuw Europees Bauhaus

3.1.Van de historische beweging naar het Nieuw Europees Bauhaus 

Verschillende kenmerken van het historische Bauhaus dienden als basis voor de visie van het Nieuw Europees Bauhaus.

Het historische Bauhaus werd in 1919 opgericht en ontstond op een moment van diepgaande transformatie – op de drempel van het moderne maatschappelijke en industriële tijdperk. De oprichters gingen de uitdaging van deze transformatie aan en zochten in hun werk naar nieuwe oplossingen. Bauhaus groeide al snel uit tot een wereldwijde culturele beweging van kunstenaars, ontwerpers, architecten en ambachtslieden. Deze transdisciplinaire benadering is ook nu hoogstnodig, gezien de uitdagingen van onze tijd, waarin we opnieuw worden geconfronteerd met diepgaande transformatie.

De kwestie van innovatieve materialen was honderd jaar geleden van cruciaal belang en dat is nu niet anders. Terwijl de oplossing destijds bestond uit cement en staal, moeten we nu zoeken naar natuurlijkere materialen, die op duurzame wijze worden geproduceerd, en moeten we voor alle materialen koolstofarme productieoplossingen ontwikkelen. Dit geldt zowel voor de bouw als voor mode, design, meubilair, transport en energie. Een driehoek van waarden

Een driehoek van drie onscheidbare kernwaarden vormt de leidraad voor het Nieuw Europees Bauhaus:

·duurzaamheid 6 , van klimaatdoelstellingen tot circulariteit, nulvervuiling en biodiversiteit;

·esthetiek, kwaliteit van de ervaring en stijl, naast loutere functionaliteit;

·inclusie, waardering van diversiteit, gelijkheid voor iedereen, toegankelijkheid en betaalbaarheid.

De uitdaging bestaat erin aan de drie waarden tegelijkertijd gestalte te geven en creatieve oplossingen te ontwikkelen die zo goed mogelijk in de behoeften van mensen voorzien, tegen lagere totale kosten.

3.2.Drie basisbeginselen 

De Commissie heeft aan het proces van cocreatie drie basisbeginselen ontleend die als leidraad moeten dienen voor het Nieuw Europees Bauhaus:

·Combinatie van de mondiale en de lokale dimensie

·Participatie

·Transdisciplinariteit

3.2.1.Een multilevelaanpak: van mondiaal tot lokaal niveau 

Het Nieuw Europees Bauhaus onderschrijft een multilevelaanpak voor transformatie – van mondiaal tot lokaal. Klimaatverandering en de groene transitie brengen uitdagingen mee die wereldwijd moeten worden aangepakt. Tegelijkertijd is het op lokaal niveau dat verandering plaatsvindt en als betekenisvol wordt ervaren 7 . Het Nieuw Europees Bauhaus richt zich dan ook op verschillende niveaus van de transformatie: van het mondiale perspectief tot de steden, dorpen en wijken.

Om het Nieuw Europees Bauhaus te verwezenlijken, moeten dan ook lokale gebieden worden bereikt met een plaatsgebonden aanpak. Uit het succes van kleinschalige projecten blijkt dat transformatie-initiatieven, ongeacht hun omvang, voor iedereen en overal uitvoerbaar zijn. Het Nieuw Europees Bauhaus zal nagaan hoe kleinschalige initiatieven van individuen, wijken en lokale gemeenschappen kunnen worden ondersteund.

Dit moet niet beperkt blijven tot de Europese Unie. Het Nieuw Europees Bauhaus zal de Europese grenzen mettertijd overstijgen, teneinde de beginselen van duurzaamheid, inclusie en esthetiek wereldwijd te verbreiden.

3.2.2. Een participatieve aanpak 

De Europese Commissie is een uitgesproken voorstander van een participatieve aanpak, zoals blijkt uit de lopende Conferentie over de toekomst van Europa, die ten doel heeft de betrokkenheid van de burger te verdiepen en in stand te houden. De Commissie zal blijven luisteren naar en samenwerken met de mensen ter plaatse en samen met hen onderzoeken waar beleids-, financierings- en andere instrumenten echt een verschil maken. Dat zal voornamelijk gebeuren in het Nieuw Europees Bauhaus-lab. De participatieve aanpak is gericht op het maatschappelijk middenveld en mensen van alle leeftijden, in al hun diversiteit, met inbegrip van vrouwen (die in een aantal belangrijke sectoren zijn ondervertegenwoordigd) en kansarme groepen 8 . De bedoeling van deze noodzakelijke focus op inclusie is dat niemand achteropraakt en vloeit voort uit het inzicht dat de meest creatieve oplossingen voortkomen uit collectief overleg. Nieuwe oplossingen moeten alledaagse problemen verhelpen en de levenskwaliteit voor iedereen verbeteren.

3.2.3. Een transdisciplinaire aanpak 

Het Nieuw Europees Bauhaus wil bruggen bouwen tussen ideeën en beroepen. De combinatie van cultuur en technologie, innovatie en design, techniek, vakwerk, alfa- en natuurwetenschappen is in staat om een betere toekomst te creëren.

De coronacrisis heeft aangetoond dat er meer dan ooit behoefte is aan geïntegreerde benaderingen om de complexe problemen op onze planeet en van onze samenleving aan te pakken. Voor een zinvolle transformatie zijn veel verschillende competenties en soorten kennis nodig. Werken en leren in verscheidene disciplines maakt een kruisbestuiving van ideeën, kennis, vaardigheden en methoden mogelijk.

3.3.Thematische zwaartepunten bij de transformatie

Het creëren van een beweging betekent werken met mensen en hun belangen, behoeften en motivaties. Bij de analyse van de input die tijdens de fase van cocreatie is ontvangen, zijn vier thematische zwaartepunten geïdentificeerd. De Commissie heeft besloten dat deze als leidraad moeten dienen bij de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus. 

3.3.1.Weer voeling krijgen met de natuur

In de bijdragen is blijk gegeven van meer bewustzijn en van een grotere bereidheid om klimaatverandering (mitigatie en adaptatie) aan te pakken en de blootstelling aan verontreiniging te verminderen.

Wat mensen ervaren als een behoefte om weer voeling te krijgen met de natuur, ook met het oog op gezondheid en welzijn, wordt gestaafd door onderzoek: meer mogelijkheden voor contact met groene openbare ruimten vertalen zich in betere volksgezondheid en verminderen inkomensgerelateerde ongelijkheden op gezondheidsgebied 9 . Op de natuur gebaseerde oplossingen in steden kunnen helpen om overstromingen en andere extreme weersomstandigheden tegen te gaan en de bebouwde omgeving aantrekkelijker te maken.

Klimaatactie wordt niet langer gezien als een abstracte strijd, maar als een integraal onderdeel van ons dagelijks leven dat de lucht-, water- en bodemkwaliteit en de algemene levensomstandigheden kan verbeteren. Deze ervaring is nog versterkt tijdens de pandemie, toen onze levensruimte beperkt werd en mensen hun steden, dorpen en groene ruimten herontdekten. De pandemie benadrukte het directe verband tussen natuurbescherming en lichamelijke en geestelijke gezondheid voor iedereen.

Het mensgerichte perspectief moet plaatsmaken voor een levensgericht perspectief, waarbij inspiratie uit de natuur wordt gehaald en van de natuur wordt geleerd. De opties zijn talrijk: van het groener maken van onze steden en het gebruiken van duurzame natuurlijke materialen tot innovatieve oplossingen die gebaseerd zijn op het nabootsen van elementen uit de natuur; van het verzorgen van de bodem tot het hergebruiken of recyclen van afval; van het aanleggen van groene stadscorridors voor actieve mobiliteit tot het herzien van de vervoersinfrastructuur.

Weer voeling krijgen met de natuur begint op jonge leeftijd. Miljoenen jongeren hebben opgeroepen tot meer actie voor een betere planeet en hebben ons milieubewustzijn gescherpt. De bijdragen uit de fase van cocreatie onderstrepen de cruciale rol die onderwijs en cultuur spelen bij de paradigmaverschuiving naar nieuw gedrag en nieuwe waarden. Kinderen en jongeren op een participatieve manier opleiden en in staat stellen om duurzaamheid en inclusie te begrijpen, te ervaren en te omarmen, zal bij toekomstige generaties voor een sterke verbondenheid met de natuur zorgen.

3.3.2.Een gevoel van verbondenheid hervinden

De Nieuw Europees Bauhaus-beweging gaat over onze collectieve en particuliere ervaringen. Uit de bijdragen spreekt een sterk verlangen naar het bouwen van bruggen tussen mensen.

Dat houdt in: het bevorderen van intergenerationele solidariteit, het ontwikkelen van verbindingen tussen onderwijs en kunst in de buurt, en het verbeteren van onze gemeenschappelijke ruimten en ontmoetingsplaatsen. De nabijheidseconomie, met concepten als de “15-minutenstad” 10 , waardoor burgers op loopafstand toegang krijgen tot belangrijke diensten en voorzieningen, is ook een manier om de verbindingen te versterken en een gezonde, duurzame en actieve mobiliteit te bevorderen.

Cultuurgoederen (erfgoed, kunst, lokale ambachten, knowhow enz.), natuurlijke rijkdommen (landschappen, natuurlijke hulpbronnen enz.) en sociale troeven (ondernemingen in de sociale economie, lokale organisaties en verenigingen enz.) maken een plek uniek. Het culturele leven, kunstevenementen en concerten bieden mogelijkheden voor verbinding en sociale interactie, dat een gevoel van saamhorigheid creëert.

3.3.3.Prioriteit geven aan de plaatsen en mensen die er het meest behoefte aan hebben 

Uit de fase van cocreatie bleek dat het Nieuw Europees Bauhaus inclusief moet zijn. Dit heeft niet alleen betrekking op mensen, maar ook op de plaatsen waar ze wonen.

Mooie en duurzame oplossingen moeten betaalbaar en toegankelijk zijn voor iedereen. Er moet terdege rekening worden gehouden met de specifieke situatie van de kwetsbaarste groepen en personen, die bijvoorbeeld moeten vrezen voor uitsluiting, armoede of dakloosheid. Zo moeten er in de EU elk jaar 800 000 sociale woningen worden gerenoveerd (5 % van het totale sociale woningbestand) en zijn er 450 000 nieuwe sociale woningen per jaar nodig 11 . Kansarme groepen lopen een groter risico op energiearmoede en luchtverontreiniging en hebben minder toegang tot het openbaar vervoer.

Inclusie houdt ook in dat bebouwde en virtuele omgevingen en goederen en diensten toegankelijker worden gemaakt, volgens het beginsel “ontwerpen voor iedereen”.

Het Nieuw Europees Bauhaus beperkt zich nadrukkelijk niet tot de grote stadscentra, maar strekt zich uit tot de meest uiteenlopende plaatsen, waaronder kleine dorpen, plattelandsgebieden, krimpende steden, verloederde stadsdelen en gede-industrialiseerde gebieden. Dit vraagt om territoriale ontwikkeling zonder ruimtelijke segregatie van sociale groepen, waardoor een gevoel van saamhorigheid wordt gecreëerd. De verschillende delen van een stad, een dorp of een wijk moeten met elkaar in verbinding staan. Er moet werk worden gemaakt van ontbrekende verbindingen tussen stad en platteland. Zoals we tijdens de COVID-19-pandemie hebben ervaren, is digitaal contact tussen mensen van essentieel belang voor zelfstandig wonen, toegang tot informatie en het bijwonen van culturele evenementen.

Zoals we tijdens de COVID-19-pandemie hebben ervaren, is digitale connectiviteit voor iedereen 12 van essentieel belang waar het gaat om zelfstandig wonen, actieve betrokkenheid bij de groene transitie, toegang tot informatie en het bijwonen van culturele evenementen.

3.3.4.De behoefte aan een levenscyclusbenadering voor de lange termijn in het industriële ecosysteem

In de fase van cocreatie wezen respondenten op een duidelijke behoefte aan meer circulariteit om het niet-duurzame gebruik van hulpbronnen en afval aan te pakken. Zij doelden daarbij ook op toepassingen voor verouderde gebouwen of infrastructuur. Deze uitdagingen moeten worden aangepakt in het gehele industriële ecosysteem, van productie tot levering en consumptie. De circulaire economie moet hier steeds het uitgangspunt zijn.

Zo moeten hergebruik, regeneratie, verlenging van de levensduur en transformatie van bestaande gebouwen waar mogelijk de voorkeur krijgen boven nieuwbouw. Circulaire, duurzame vormen van design en architectuur moeten het nieuwe normaal worden.

Herbruikbare en hernieuwbare materialen moeten meer op waarde worden geschat in alle relevante disciplines en deel gaan uitmaken van ontwerpparadigma’s. Het gebruik van duurzaam geproduceerde en verkregen natuurlijke bouwmaterialen, zoals hout, bamboe, stro, kurk of steen, moet worden verbeterd. Nieuwe productietechnologieën moeten helpen de koolstofvoetafdruk van staal of cement te verkleinen, textiel dat anders zou worden verspild te recyclen en de groene transitie van energie-intensieve industrieën te versnellen.

Nieuwe bedrijfsmodellen, bio-economie, benaderingen in de sociale economie en duurzaam design 13 kunnen de transformatie van sectoren zoals textiel, toerisme, afvalbeheer en energieproductie ondersteunen. De digitale transitie zal een systemische rol spelen bij de ontwikkeling en realisering van het Nieuw Europees Bauhaus. Digitale instrumenten zoals 5G, kunstmatige intelligentie, op gegevens gebaseerde instrumenten, robotica en 3D-printtechnologieën of digitale tweelingen in de bouwsector kunnen de duurzaamheidsprestaties van materialen, producten en gebouwen verbeteren.

4.Uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus 

De Commissie wil, in samenwerking met het Europees Parlement, de andere EU-instellingen en de lidstaten, een faciliterend kader voor het Nieuw Europees Bauhaus creëren, waarin de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) en relevante EU-beleidslijnen en -initiatieven zijn geïntegreerd. Dit faciliterende kader is bedoeld om een ruimte te creëren voor het ontwikkelen en testen van beleids- en financieringsinstrumenten voor de transformatie van onze samenlevingen en economie.

Dit kader is er in de eerste plaats op gericht meer te bereiken met de beleids- en financieringsinstrumenten waarover wij reeds beschikken. Synergieën tussen bestaande en geplande EU-beleidslijnen of -programma’s moeten worden geïntensiveerd zodat ze de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus kunnen ondersteunen. Ze kunnen allemaal bijdragen aan een cultureel project dat duurzaamheid, inclusie en esthetiek samenbrengt op de plekken waar mensen wonen en in de manier waarop zij leven.

Het Nieuw Europees Bauhaus creëert vraagstukken die met één enkel instrument niet adequaat kunnen worden opgelost en vaak onopgemerkt blijven.

Daarnaast voert het Nieuw Europees Bauhaus specifieke en speciale acties uit om de transformatie te helpen realiseren.

Dit eerste uitvoeringskader zal in het licht van de resultaten evolueren, door middel van herhaalde beoordelingen en evaluaties.

4.1.Samenwerken met de Nieuw Europees Bauhaus-gemeenschap: het Nieuw Europees Bauhaus-lab

Om de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus te ondersteunen, zal de Commissie een Nieuw Europees Bauhaus-lab oprichten, de “denk-en-doetank” voor het cocreëren, het ontwikkelen van prototypen en het testen van de instrumenten, oplossingen en beleidsacties die de transformatie in concreto zullen vergemakkelijken. Het lab zal als een katalysator en spil fungeren.

Het gemeenschapsopbouwende werk van het lab begint met de rondetafelconferentie op hoog niveau en de officiële partners om zich vervolgens te richten op de concrete projecten die geïnspireerd zijn door het Nieuw Europees Bauhaus — ondersteund door EU-middelen of andere initiatieven — en deze met elkaar in contact te brengen. Het doel is om elkaar te steunen en van elkaar te leren. Het lab zal ook aansluiting zoeken bij gevestigde gemeenschappen die al bezig zijn met relevante onderwerpen en het zal de politiek, de industrie en de samenleving benaderen om bruggen te slaan en te experimenteren met nieuwe vormen van samenwerking.

Bij het opzetten van de ondersteunende infrastructuur, met inbegrip van een digitaal platform, zal de Commissie de Nieuw Europees Bauhaus-gemeenschap uitnodigen om samen te werken rond de volgende onderwerpen en om met concrete aanbevelingen te komen:

·Etiketteringsstrategie: Wat zijn de kenmerken van concrete initiatieven die aansluiten bij de ambitie van het Nieuw Europees Bauhaus? Wat maakt een project een Nieuw Europees Bauhaus-project? Hoe kan een Nieuw Europees Bauhaus-label van de EU worden gecombineerd met toegang tot financiering voor projecten?

·Innovatieve financiering: Kan crowdfunding nuttig worden gecombineerd met overheidsfinanciering om basisinitiatieven te bereiken en de selectie van projecten te verbeteren? Welke aanpak zou het best particuliere financiering, onder meer van filantropen, kunnen aantrekken om Nieuw Europees Bauhaus-projecten te ondersteunen? Hoe kunnen investeerders in verscheidene sectoren, zoals onroerend goed en toeristische infrastructuur, worden gestimuleerd om de ambitie van het Nieuw Europees Bauhaus te omarmen? Hoe kan de sociale economie het Nieuw Europees Bauhaus ondersteunen?

·Regelgevingsanalyse en -experimenten: Hoe kan het regelgevingskader de ontwikkeling van Nieuw Europees Bauhaus-projecten ondersteunen in de bouwsector, energie-intensieve industrieën, mobiliteit, nabijheids- en sociale economie, culturele en creatieve industrieën, toerisme, textiel? Hoe kan het Nieuw Europees Bauhaus ten volle gebruikmaken van nieuwe technologische ontwikkelingen, met inbegrip van de digitale transformatie? Wat zijn de resterende obstakels en de knelpunten in de regelgeving? Hoe kunnen overheidsopdrachten en vereenvoudiging van regelgeving Nieuw Europees Bauhaus-prioriteiten op Europees, nationaal en regionaal niveau bevorderen? Kan in samenwerking met de lidstaten en lokale autoriteiten experimentele regelgeving worden overwogen om nieuwe regelgevingsbenaderingen te testen die leiden tot meer ambitie op het gebied van het Nieuw Europees Bauhaus?

·Kernprestatie-indicatoren Hoe kan het succes van het Nieuw Europees Bauhaus in zowel 2024 als 2030 worden gemeten? Welke resultaten willen we in de verschillende fasen van het project zien? Hoe kunnen we de resultaten op een zinvolle manier evalueren?

De Commissie zal naar aanleiding van de resultaten van het Nieuw Europees Bauhaus-lab met verdere acties en initiatieven komen en daarbij de lidstaten, het Europees Parlement, het Comité van de Regio’s en andere partners betrekken. Zij zal de ontwikkelingen volgen en analyseren, contacten tussen belanghebbenden vergemakkelijken en positieve resultaten en bevindingen verzamelen en valideren. Zij zal nieuwe thema’s identificeren die via het lab moeten worden onderzocht en in de loop van de tijd bijdragen aan de aanpassing van het EU-steunkader.

4.2.Een drievoudige transformatie

Uit de vele verhalen, gesprekken en essays die tijdens de gezamenlijke ontwerpfase zijn verzameld, zijn drie aangrijpingspunten naar voren gekomen waarvoor specifieke acties moeten worden uitgevoerd: i) verandering teweegbrengen op specifieke plaatsen in het veld, ii) dingen anders doen teneinde succesvol te innoveren, onder meer door onze vaardigheden en methoden te verbeteren en iii) de intenties en de manier van denken die aan onze acties ten grondslag liggen aanpassen. 14 De steun- en financieringsinstrumenten zijn op deze drie punten toegesneden.

Een gemeenschapsgevoel tot stand brengen en innovaties voor het voetlicht brengen is van cruciaal belang voor het Nieuw Europees Bauhaus. Om de aanjagers van verandering een podium te bieden, vorderingen en resultaten te delen en te bespreken, en de betrokkenheid van de burgers te bevorderen, zal de Commissie in het voorjaar van 2022 het eerste Nieuw Europees Bauhaus-festival organiseren.

Het wordt een zowel fysieke als virtuele bijeenkomst voor de hele gemeenschap., waarop mensen elkaar ontmoeten, debatteren, delen, leren en vieren.

Het festival zal uit drie delen bestaan:

·een forum met debatten om het project vorm te geven. Hier worden denkers, beleidsmakers en mensen uit de praktijk bijeengebracht in een wereldwijd gesprek over wetenschap en technologie, cultuur en onderwijs, regionale en lokale ontwikkeling, en internationale perspectieven;

·een beurs voor de presentatie van projecten, prototypen en output die bijdragen aan het Nieuw Europees Bauhaus en waarop de Nieuw Europees Bauhaus-prijs wordt uitgereikt;

·een feest met een cultureel programma waarin fysieke en virtuele tentoonstellingen, performances en kunstwerken worden gecombineerd.

De eerste editie van het festival vindt plaats in Brussel en zal worden georganiseerd en gefinancierd door de Europese Commissie. Voortbouwend op de ervaringen met de eerste editie overweegt de Commissie vanaf 2023 jaarlijks een evenement te organiseren, idealiter op plaatsen binnen en buiten de EU.



4.2.1.Lokale transformatie

De gebouwenstrategie van de Commissie

De Commissie is begonnen alle drie de dimensies van het Nieuw Europees Bauhaus te integreren in de ontwikkeling van haar gebouwenbeheer en maatregelen op de plaatsen waar haar diensten zijn gevestigd. In Brussel zullen deze waarden worden toegepast bij de renovatie van het bezoekerscentrum van de Commissie en de Commissie zal de relevante autoriteiten van het Brusselse Gewest een partnerschap voorstellen voor het ontwerp van de nieuwe stadsplanning van de Europese wijk. De raadplegingen, die in het najaar van 2021 van start gaan, zullen zorgen voor een dialoog met de burger over de Europese wijk. De waarden van het Nieuw Europees Bauhaus zullen ook worden meegenomen in de door de Commissie voorgestelde nieuwbouw- en renovatieprojecten voor de vestigingen van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek in Sevilla en Geel.

Veranderingen moeten plaatsvinden op zoveel mogelijk specifieke plaatsen, rond woningen en wijken, in de stad en op het platteland, en in fysieke en virtuele ontmoetingsruimten. Voor de succesvolle uitrol van het Nieuw Europees Bauhaus moeten duidelijke lessen worden geleerd uit innovatieve en emblematische projecten en moet deze kennis worden gedeeld. Dergelijke “proefdemonstratieprojecten” in de schijnwerpers zetten, stimuleert het enthousiasme om mee te doen en leidt tot navolging. Tegelijkertijd zijn initiatieven vaak afkomstig uit het veld en zal er ook steun voor kleinschalige projecten nodig zijn.

De Europese Commissie zal

— vanaf september 2021 oproepen tot het indienen van voorstellen doen voor de selectie van innovatieve proefprojecten die de waarden van het Nieuw Europees Bauhaus bij uitstek belichamen, met inbegrip van specifieke oproepen in het kader van Horizon Europa voor toonaangevende demonstratieprojecten en demonstratieprojecten met betrekking tot sociale, betaalbare en duurzame woonwijken. In 2022 zullen aanvullende Nieuw Europees Bauhaus-demonstratieprojecten worden ondersteund door het Stedelijk Europa-initiatief van het cohesiebeleid 15 . Na 2022 zal de aanpak gericht zijn op synergieën met de activiteiten die in het kader van de Horizon Europa-missies 16 zijn opgestart;

technische bijstand verlenen om geïnteresseerde belanghebbenden, zoals regionale en lokale overheden, te ondersteunen bij de ontwikkeling en de uitvoering van Nieuw Europees Bauhaus-projecten, met een eerste focus op betrokkenheid van burgers en interdisciplinaire methoden voor het uitwerken van projecten en cocreatie; 

— een speciaal financieringsinstrument voor stedelijke ontwikkeling invoeren om EU- en particuliere investeringen aan te trekken en zo Nieuw Europees Bauhaus-projecten in lidstaten te ondersteunen. Met dit instrument zullen niet alleen projecten worden gefinancierd, maar ook opleiding en projectuitvoering worden ondersteund;

— onderzoeken hoe kleinschalige projecten het best kunnen worden ondersteund, waarbij wordt voortgebouwd op de werkzaamheden van het Europees Instituut voor innovatie en technologie 17 .

— een Nieuw Europees Bauhaus-excellentiekeurmerk in het leven roepen om de aandacht te vestigen op projecten van hoge kwaliteit die vanwege budgettaire beperkingen niet door EU-programma’s konden worden gefinancierd. Het excellentiekeurmerk kan worden gezien als een eerste stap in de richting van een Nieuw Europees Bauhaus-label. Geselecteerde projecten zullen in de Nieuw Europees Bauhaus-gemeenschap worden geïntegreerd en worden gepromoot om meer mogelijke financiers aan te trekken.

Naast initiatieven onder leiding van de Commissie vereist de financiering van transformatieprojecten in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus nauwe samenwerking met de lidstaten. De plaatsgebonden en vanuit de gemeenschap geleide lokale ontwikkelingsaanpak van het cohesiebeleid kan Nieuw Europees Bauhaus-projecten op regionaal en lokaal niveau bevorderen door de deelname van lokale gemeenschappen.

De Europese Commissie zal de lidstaten verzoeken om:

— het Nieuw Europees Bauhaus op te nemen in hun sociaal-economische en territoriale ontwikkelingsstrategieën en blijk te geven van hun inzet voor de ondersteuning en mainstreaming van het Nieuw Europees Bauhaus in de uitvoering van het cohesiebeleid 2021-2027 als onderdeel van de partnerschapsovereenkomsten en relevante operationele programma’s;

— gebruik te maken van het Nieuw Europees Bauhaus-financieringsinstrument voor de financiering van projecten ter plaatse;

de relevante delen van hun herstel- en veerkrachtplannen (bv. inzake renovatie of infrastructuur) te mobiliseren voor transformatieprojecten in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus.

4.2.2.Transformatie van het innovatieklimaat

Of de transformatie in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus tot betaalbare maatoplossingen zal leiden, hangt af van de industriële ecosystemen – van de bouwsector tot de lifestyle- en creatieve sectoren, van materialen tot bedrijfsmodellen, van digitaal tot landbouw. Zoals uit de ontwerpfase is gebleken, speelt innovatie een belangrijke rol. Hierbij gaat het niet alleen om innovatie in de zin van nieuwe technologieën; innovatie kan ook een combinatie zijn van nieuwe en traditionele technieken of een nieuwe aanpassing van lokale ambachten en kennis.

De diversiteit en complexiteit van de relevante wetgeving en de duur van administratieve processen kunnen een uitdaging vormen voor transformatieprojecten en zelfs een belemmering zijn voor innovatie. Innovatieve benaderingen moeten worden getest en toegepast in een experimentele context, in nauwe samenwerking met de nationale, regionale en lokale autoriteiten van de lidstaten.

Het effectieve gebruik van nieuwe materialen, productieprocessen en andere instrumenten vereist (om)scholing, ook via beroepsonderwijs en -opleiding, in verschillende sectoren en op meerdere niveaus.

De Commissie zal:

— door middel van cocreatie tegen 2022 transitietrajecten uitzetten naar i) een groen, digitaal en veerkrachtig bouwecosysteem via het bouwforum op hoog niveau, ii) een groen, digitaal en veerkrachtig ecosysteem voor de nabijheids- en sociale economie, ter aanvulling van het EU-actieplan voor de sociale economie, en iii) een groen, digitaal en veerkrachtig textielecosysteem, ter aanvulling van de EU-strategie inzake textiel;

— een zelfbeoordelingsinstrument ontwikkelen om te bepalen in hoeverre een project duurzaam, inclusief en esthetisch is en om te helpen vaststellen in welke opzichten het voor verbetering vatbaar is. Hierin zouden alle bestaande normen, regels en richtsnoeren op de relevante gebieden worden gecombineerd. Daarnaast zal zij digitale instrumenten voor e-learning en beoordeling ontwikkelen, ter ondersteuning van het gebruik van het EU-kader voor duurzame gebouwen, dat tot bevordering strekt van de levenscyclusanalyse en de beoordeling van de koolstofemissies tijdens de hele levenscyclus met betrekking tot de milieuprestaties van gebouwen.

— het programma Horizon Europa verder mobiliseren om het Nieuw Europees Bauhaus te ondersteunen door middel van onderzoek en innovatie. De Commissie zal een workshop op hoog niveau over onderzoek en innovatie voor het Nieuw Europees Bauhaus organiseren om vooraanstaande deskundigen bijeen te brengen en een toekomstgerichte onderzoeks- en innovatieagenda op te stellen ter ondersteuning van het Nieuw Europees Bauhaus en als input voor de cocreatie van toekomstige werkprogramma’s in het kader van Horizon Europa;

het Europees Instituut voor innovatie en technologie 18 (EIT) en de Europese Innovatieraad 19 (EIC) mobiliseren om een eerste reeks gecoördineerde oproepen tot het indienen van voorstellen te doen voor de aanpak van de belangrijkste innovatie-uitdagingen die zullen voortvloeien uit de transformatieprojecten in het veld;

— het Nieuw Europees Bauhaus opnemen in de prioriteiten van het LIFE-programma 20 om met name projecten ter bevordering van circulariteit, nulvervuiling en biodiversiteit te ondersteunen;

— het programma voor de interne markt 21  en de COSME-pijler 22 daarvan mobiliseren ter ondersteuning van zakelijke partnerschappen in de lifestylesector (mode, design, meubilair enz.) tussen ontwerpers, fabrikanten, ambachtslieden en technologieleveranciers (partnerschapsproject “Worth” 23 ) en ter ondersteuning van partnerschappen op het gebied van de sociale economie en lokale Green Deals 24 ;

— transdisciplinaire innovatie voor duurzaamheid, inclusie en welzijn bevorderen in de culturele en creatieve sectoren in het kader van het programma Creatief Europa, met name door middel van creatieve innovatielabs;

— in de relevante sectoren (met inbegrip van de bouwsector) digitale innovatiehubs mobiliseren om echte en virtuele omgevingen en ervaringen te ontwikkelen met behulp van digitale deep tech (AI, high-performance computing, big data) ter ondersteuning van het Nieuw Europees Bauhaus;

— met ingang van 2021 thema’s en prioriteiten voorstellen die bijdragen aan het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief in de werkprogramma’s van Digitaal Europa;

innovatieve aanbestedingen in de context van het Nieuw Europees Bauhaus bevorderen voor een benadering die is gebaseerd op kwaliteit, duurzaamheid en inclusiviteit in plaats van alleen op kosten, onder meer via het “Big Buyers”-initiatief 25 .

4.2.3. Verspreiding van nieuwe betekenissen

In nauwe samenwerking met de “Onderwijs voor klimaat”-coalitie (*) zal de Commissie een oproep doen voor het indienen van blijken van belangstelling voor onderwijs- en kenniscentra (openbare bibliotheken, scholen en universiteiten) om hun eigen Nieuw Europees Bauhaus-projecten te ontwikkelen. De Commissie zal deze projecten met elkaar in verband brengen en zichtbaarheid geven. In 2023 worden de beste projecten in het zonnetje gezet met een speciale Nieuw Europees Bauhaus-prijs. (* https://education-for-climate.ec.europa.eu/_en )

Een beweging inspireren begint met waarden. Het is essentieel om samen te werken met degenen die over onze waarden nadenken en ze bestuderen en uitdragen, zoals kunstenaars, sociale wetenschappers, docenten, onderwijsinstellingen en jongerenorganisaties.

Kunstenaars en creatieve professionals uit alle vakgebieden vestigen sedert lange tijd de aandacht op de sociaal-economische en ecologische uitdagingen van onze tijd. Hun kritische houding en uitdagende werken over de hedendaagse samenleving kunnen als eyeopener fungeren en helpen de wereld van morgen op een andere leest te schoeien. Dit geldt ook voor de begrippen esthetiek en schoonheid, waarvoor geen universele normen of codes meer bestaan.

Samen met onderwijs-, opleidings- en jongerenorganisaties zijn de culturele en de creatieve industrie en sector nieuwe bronnen van slimme, duurzame en inclusieve groei en banen. Hun bijdrage aan innovatie wordt steeds meer gestuurd door niet-technologische factoren zoals creativiteit, design en nieuwe organisatorische processen of bedrijfsmodellen en samenwerking. Daarom is duurzaamheid een belangrijk aandachtspunt voor het jeugd- en onderwijsbeleid van de EU, met inbegrip van het hoger onderwijs en het steunkader, waardoor veel synergieën met het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief mogelijk zijn.

De Commissie zal:

— voorstellen om in het kader van Erasmus+ in de oproep van 2022 voor allianties voor innovatie 26 een specifieke prioriteit op te nemen met betrekking tot het Nieuw Europees Bauhaus, gericht op zowel het hoger onderwijs als beroepsonderwijs en -opleiding; de Commissie zal een prioriteit voor het Nieuw Europees Bauhaus voorstellen in de oproep tot het indienen van projecten ter ondersteuning van transnationale partnerschappen voor jongerenorganisaties in het kader van het Erasmus+-programma Europese jongeren samen 2022;

— voorstellen om door middel van Creatief Europa “artist in residence”-programma’s en andere soorten plaatsgebonden culturele activiteiten te ondersteunen in ruimten die door het Nieuw Europees Bauhaus zijn geïdentificeerd of gelabeld;

— jaarlijks de Nieuw Europees Bauhaus-prijs organiseren, waarbij elk jaar verschillende dimensies van het Nieuwe Europees Bauhaus worden belicht;

— een peer learning-actie ontwikkelen om lokale overheden te helpen in de bebouwde omgeving de kwaliteitsbeginselen te integreren en toe te passen zoals ontwikkeld in het Davos-proces 27 en door de deskundigengroep van de lidstaten 28 , die is opgericht in het kader van de nieuwe Europese agenda voor cultuur. ;

— het jaarthema van eTwinning 2022 29 in het teken stellen van onderwerpen die verband houden met het Nieuw Europees Bauhaus;

thema’s voorstellen die verband houden met het Nieuw Europees Bauhaus als onderdeel van de thematische prioriteiten voor de Europese prijs voor innovatief onderwijs 2022;

— het jaarthema van de DiscoverEU-actie 30 van 2022 koppelen aan het Nieuw Europees Bauhaus;

— voor de oproep van 2022 voor het Europees Solidariteitskorps projecten voorstellen die kunnen bijdragen aan het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief.

5.Volgende stappen

Het Nieuw Europees Bauhaus bouwt voort op de kracht van zijn groeiende gemeenschap. In de afgelopen zes maanden groeide het enthousiasme voor het initiatief en werden duizenden ideeën verzameld, die als basis dienden voor deze mededeling. De mobilisatie van geïnteresseerde actoren zal worden voortgezet en het gesprek zal zowel binnen Europa als daarbuiten in bredere kring worden gevoerd, in samenwerking met de Europese Dienst voor extern optreden, de delegaties van de Europese Unie en de geïnteresseerde internationale organisaties en netwerken. In dit verband zullen synergieën met relevante beleids- en samenwerkingskaders worden vastgesteld, met name in de buurlanden van de EU.

De Europese Commissie rekent op de samenwerking van het Europees Parlement, de Raad, het Comité van de Regio’s en het Europees Economisch en Sociaal Comité om het debat onder de aandacht te brengen en aan te zwengelen in hun basis, burgers en actoren uit de particuliere sector te mobiliseren en de beschikbare middelen te delen om het Nieuw Europees Bauhaus te ondersteunen.

De samenwerking tussen de lidstaten en de overheidsinstanties op internationaal, nationaal, regionaal en lokaal niveau, en de deelname van onder meer het maatschappelijk middenveld en vertegenwoordigers van diverse gemeenschappen, zullen van cruciaal belang zijn. Van de bevordering van participatieve processen voor cocreatie tot het vermogen om de financiering van lokale transformatieprojecten te ondersteunen: voor het Nieuw Europees Bauhaus zal binnen dit hele multilevelbestuur nauwe samenwerking nodig zijn.

Om te beginnen zal de lidstaten worden verzocht een entiteit aan te wijzen als contactpunt voor het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief. Dit contactpunt zorgt voor verbinding tussen en coördinatie van de initiatieven in het respectieve land en neemt deel aan een informeel EU-netwerk voor de uitwisseling van informatie en ervaringen.

De Europese Commissie zal in 2022 verslag uitbrengen over de voortgang van het initiatief.

Bijlagen:

1.    Verslag over de fase van cocreatie

2.    EU-programma’s mobiliseren

3.    Beleidsecosysteem van het Nieuw Europees Bauhaus

Colofon

OMSLAG

·Tree-House School © Valentino Gareri

·Architectuur © Adobe Stock — lilymary

·Luchtfoto van mensen op het gras in het park © Adobe Stock — Watman

Binnenkant

·Nautilus © Adobe Stock — Dean Pennala

·Groene bladeren © Adobe Stock — Vera Kuttelvaserova

·Luchtfoto van mensen op het gras in het park © Adobe Stock — Watman

·Laracha Health Centre © H. Santos-Díez

·Domo — duurzaam architectuuronderwijs op middelbare school © Dolores Victoria

·La Ferme du Rail © Myr Muratet

·The Arch © O.S.T. & Constructlab

·Wunderbugs © Francesco Lipari

·Palaluxottica © Simone Bossi

·Holmes Road Studios © Peter Barber Architects

·Proto-Habitat © Flavien Menu

·Regentuinen in Rundelsgatan in Vellinge © Bron: edges

·Tree-House School © Valentino Gareri

·Domo — duurzaam architectuuronderwijs op middelbare school © Dolores Victoria

·Gleis 21 © H. Hurnaus

·Garden house © C. Pavlou

·Garden house © C. Pavlou

·The Salt House © R. Hofmanis

(1)   Nieuw Europees Bauhaus: Commissie start ontwerpfase (europa.eu)
(2)   Co-designing the New European Bauhaus (europa.eu)
(3)   Partners (europa.eu)
(4)   Rondetafelconferentie op hoog niveau (europa.eu)
(5)   Nieuw Europees Bauhaus-prijzen 2021 (europa.eu)
(6)      In het kader van het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief wordt onder “duurzaamheid” verstaan “milieuduurzaamheid”.
(7)      Deze lokale context heeft meerdere facetten die samen bepalend kunnen zijn voor de kwaliteit van leven op de betrokken plaats: nabijheid van lonend werk, toegang tot verschillende soorten infrastructuur en faciliteiten, betaalbaarheid van huisvesting enz.
(8)      Daarbij gaat het onder meer om personen die vaker te maken krijgen met armoede, marginalisering en/of discriminatie, zoals jongeren en ouderen, mensen met een handicap, lesbische, homoseksuele, biseksuele, transseksuele, niet-binaire, interseksuele en queer (LGBTIQ) mensen, mensen die tot een raciale of etnische minderheid behoren, zoals Roma, en religieuze minderheden.
(9)      Zie EEA-verslag nr. 21/2019, hoofdstuk 3 (“Healthy environment, healthy lives: how the environment influences health and well-being in Europe”).
(10)       15-Minute City (15minutecity.com)
(11) Boosting investment in social infrastructure in Europe, Publicatiebureau van de EU (europa.eu) https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d3129b80-6f7c-11e8-9483-01aa75ed71a1/language-en/format-PDF  
(12)   https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/digital-compass  
(13)   https://www.routledge.com/Design-for-Sustainability-A-Multi-level-Framework-from-Products-to-Socio-technical/Gaziulusoy/p/book/9781032089959
(14)

  http://revistas.unisinos.br/index.php/sdrj/article/view/sdrj.2021.141.02  

(15)       Explanatory MEMO: European Urban Initiative- POST 2020 (Europa.Eu)
(16)       Missions in Horizon Europe | Europese Commissie (europa.eu)
(17) Het Europees Instituut voor innovatie en technologie heeft een oproep tot het indienen van voorstellen inzake de betrokkenheid van burgers gelanceerd dat is afgestemd op het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief. Het doel bestaat erin activiteiten te ontwikkelen waarbij burgers niet alleen wordt gevraagd om de relevante uitdagingen van hun stad in kaart te brengen, maar ook de kans krijgen om samen potentiële oplossingen te creëren in een brainstormproces ( https://www.eiturbanmobility.eu/launch-of-cross-kic-new-european-bauhaus-call-for-proposals-for-citizen-engagement /)
(18)   Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) (europa.eu)
(19)   Europese Innovatieraad (europa.eu)
(20) De subprogramma’s LIFE Natuur en biodiversiteit en LIFE Circulaire economie en kwaliteit van leven LIFE (europa.eu)
(21)   Programma voor de interne markt Europese Commissie (europa.eu)
(22)   COSME. Het Europese programma voor kleine en middelgrote ondernemingen. | Interne markt, industrie, ondernemerschap en midden- en kleinbedrijf (europa.eu)
(23)   Partnerschapsproject “Worth” (worthproject.eu)
(24) Link naar de oproep toevoegen indien deze klaar is om te worden gedaan vóór 14 september
(25) https://bigbuyers.eu/
(26)      Deze oproep beoogt samenwerking te bevorderen tussen een breder scala van belanghebbenden: studenten, universiteiten, bedrijven, ngo’s, het maatschappelijk middenveld enz.
(27)      Zie het Davos-kwaliteitssysteem voor Baukultur – Davos-verklaring 2018.
(28)      Het eindverslag van de deskundigengroep voor hoogwaardige architectuur en bebouwde omgeving voor iedereen zal in de tweede helft van september 2021 worden gepubliceerd.
(29)       eTwinning - Startpagina
(30)       DiscoverEU | Europees Jongerenportaal (europa.eu)
Top

Brussel, 15.9.2021

COM(2021) 573 final

Verslag over de fase van cocreatie

BIJLAGE

bij de

Mededeling van de Europese Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s

Nieuw Europees Bauhaus: mooi, duurzaam, samen


Inhoudsopgave

1.    Tijdlijn van de fase van cocreatie    

2.    Grondbeginselen.    

2.1.    Alles begint met waarden    

2.2.    Geïnspireerd door bestaande projecten en ideeën    

2.3.    Gesprekken als sleutelinstrument    

2.4.    Een gemeenschap laten groeien    

2.4.1.    Partners    

2.4.2.    Rondetafelconferentie op hoog niveau    

3.    Methodologie en instrumenten    

3.1.    De website van het Nieuw Europees Bauhaus als eerste contactpunt    

3.1.1.    De verzamelaar van korte verhalen    

3.1.2.    De verzamelaar van vrije bijdragen    

3.1.3.    De vruchten plukken van gesprekken    

3.2.    Gegevens analyseren: algemene benadering    

3.2.1.    Beginselen    

3.2.2.    Katalysatoren en schaalniveaus: een matrix    

4.    Activiteiten en bevindingen    

4.1.    Activiteiten    

4.2.    Bereik    

4.2.1.    Digitale communicatie    

4.2.2.    Officiële partners van het Nieuw Europees Bauhaus    

4.2.3.    Verzamelde verhalen    

4.2.4.    Geografische en sectorale evenwichten    

4.3.    Bevindingen    

5.    Opkomende assen    

5.1.    Opnieuw verbinding maken met de natuur    

5.2.    Een gevoel van saamhorigheid hervinden    

5.3.    Voorrang voor plekken en mensen die dit het hardst nodig hebben    

5.4.    De behoefte aan langetermijn-, levenscyclus- en geïntegreerd denken in het industriële ecosysteem    

6.    Ideeën voor acties    

6.1.    Aandacht voor kleinschalige interventies    

6.2.    Werken op meerdere schaalniveaus tegelijk    

6.3.    Werken met transdisciplinariteit voor een geïntegreerde benadering    

6.4.    Uitgaan van een participatieve aanpak    

6.5.    Innovatie die verdergaat dan technologie    

6.6.    Tussen heden en verleden    

6.7.    Nieuwe financieringsvormen    

7.    Conclusies en volgende stappen    

VERSLAG OVER DE FASE VAN COCREATIE

Voor het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief heeft de Commissie een ongebruikelijke aanpak gekozen: ze bedacht een bottom-upproject, gebaseerd op participatie en inclusie. Nadat het project in september 2020 1 door Commissievoorzitter Von der Leyen werd gelanceerd, stelde de Commissie zich als toehoorder op, waarbij zij alle belangstellenden de kans gaf om ideeën, voorbeelden, visies en uitdagingen te noemen die in het project aan de orde zouden moeten komen. 

In deze bijlage vindt u een verslag over de “fase van cocreatie” die als uitgangspunt heeft gediend voor het concept van het Nieuw Europees Bauhaus dat vandaag in de mededeling van de Commissie wordt voorgesteld. Gedurende zes maanden heeft de Commissie een uitgebreide samenwerking met burgers, professionals en organisaties begeleid om daar vervolgens de belangrijkste uitdagingen en ideeën uit te distilleren die op korte en lange termijn richting zullen geven aan het Nieuw Europees Bauhaus.

In totaal vonden meer dan 200 multidisciplinaire gesprekken plaats en konden meer dan 2 000 contribuanten hun ideeën, uitdagingen en visies direct delen via de website van het Nieuw Europees Bauhaus. Bovendien volgden ongeveer 12 000 mensen het initiatief op Instagram, waar ze er ook op konden reageren, en keken meer dan 8 500 kijkers online naar de conferentie over het Nieuw Europees Bauhaus 2 . In deze fase was de steun van zowel de officiële partners van het Nieuw Europees Bauhaus als de leden van de rondetafelconferentie op hoog niveau van essentieel belang, aangezien zij hun netwerken activeerden om zo nieuwe gesprekken te stimuleren en het project ruchtbaarheid te geven.

In dit document worden de belangrijkste bevindingen van de fase van cocreatie samengevat. Ook staan de gebruikte methoden en hulpmiddelen erin beschreven.

1.Tijdlijn van de fase van cocreatie

·Januari tot midden februari: officiële start van het initiatief op 18 januari 2021 met de lancering van de specifieke website. Ontwikkeling van een strategie om gesprekken rond het initiatief op gang te brengen (informatieve webinars, oproep om partner te worden, contacten leggen met netwerken). Selectie van de leden van de rondetafelconferentie op hoog niveau.

·Midden februari tot midden maart: wekelijkse webinars en workshops om de betrokkenheid van organisaties en gemeenschappen te vergroten; de rondetafelconferentie op hoog niveau krijgt gestalte; de eerste lichting partners wordt geselecteerd.

·Midden maart tot midden april: start van de screening van ontvangen bijdragen: trends, kernthema’s en uitdagingen afleiden uit de verzamelde inbreng; organiseren van de conferentie over het Nieuw Europees Bauhaus (22-23 april). Eerste vergaderingen van de rondetafelconferentie op hoog niveau; activiteiten van partnerorganisaties.

·Midden april tot eind juni: verzamelen en screenen van bijdragen. De rondetafelconferentie op hoog niveau komt om de twee weken samen. Wekelijks een selectie van een nieuwe lichting partners. De eerste resultaten van de zinvolle verwerking van de bijdragen op de website worden gedeeld, besproken, getest en verrijkt tijdens de vele evenementen die door partners en andere onafhankelijke belanghebbenden worden georganiseerd.

·Eind juni: afsluiten van de fase van cocreatie.

2.Grondbeginselen. 

2.1.Alles begint met waarden 

Vanaf het begin werd het Nieuw Europees Bauhaus geassocieerd met drie fundamentele waarden — esthetiek, duurzaamheid en inclusie — met een sterke nadruk op leefruimten en levensstijl. De ambitie om van de Green Deal een culturele, mensgerichte en positieve, tastbare ervaring te maken, is precies op deze reeks waarden gebouwd.

De fase van cocreatie vloeide voort uit de driehoek “mooi, duurzaam, samen” en was opgezet om een antwoord te geven op een reeks kernvragen:

·Wat betekenen de begrippen esthetiek, duurzaamheid en inclusie voor mensen als het gaat om woonplekken en woonvormen?

·Wat zijn de grootste uitdagingen waarmee burgers in hun eigen leefomgeving worden geconfronteerd?

·Welke concrete ideeën kunnen dienen als ondersteuning van het Nieuw Europees Bauhaus?

·Wat zouden de uiteindelijke reikwijdte en de voornaamste prioriteiten van het Nieuw Europees Bauhaus moeten zijn?

2.2.Geïnspireerd door bestaande projecten en ideeën

Er bestaan al veel goede initiatieven op het raakvlak van duurzaamheid, inclusie en esthetiek. Dit geldt voor duurzame architectuur, zoals geïllustreerd door de winnaars van de Pritzker-prijs 2021 3 , voor de transformatie van sociale woningen in Bordeaux 4 . Het wordt bijvoorbeeld ook weerspiegeld in het groeiende aantal gemeenschapstuinen waar buren deelnemen aan de transformatie van de openbare groene ruimte, of in cultuurfestivals die het bewustzijn over milieukwesties verhogen door middel van kunst.

Om diegenen te activeren die al bezig zijn met dimensies van het Nieuw Europees Bauhaus, hun projecten naar waarde te schatten en hun ideeën te benutten, werd in de fase van cocreatie onder meer de nadruk gelegd op bestaande projecten die als inspiratie kunnen dienen voor het initiatief. In totaal werden ongeveer 1 800 voorbeelden op de website ingediend.

De Nieuw Europees Bauhaus-prijzen 5 2021 versterkten deze aanpak.

Er werden tien verschillende categorieën vastgesteld waarmee de diversiteit aan dimensies werd beklemtoond die relevant zijn voor het Nieuw Europees Bauhaus: In elke categorie werd een speciale prijs voor de jongere generatie uitgereikt:

1.Technieken, materialen en processen voor bouw en ontwerp

2.Bouwen in een geest van circulariteit

3.Oplossingen voor de co-evolutie van de bebouwde omgeving en de natuur

4.Geregenereerde stedelijke en rurale ruimten

5.Producten en levensstijl

6.In stand gehouden en getransformeerd cultureel erfgoed

7.Heruitgevonden plaatsen voor ontmoetingen en uitwisselingen

8.Mobilisatie van cultuur, kunst en gemeenschappen

9.Modulaire, aanpasbare en mobiele woonoplossingen

10. Interdisciplinaire onderwijsmodellen

Met meer dan 2 000 aanvragen uit de hele EU op één maand tijd was de respons indrukwekkend. Bovendien was het selectieproces participatief van aard, met een openbare stemming en een evaluatie door de officiële partners van het Nieuw Europees Bauhaus. De uiteindelijke winnaars zullen op 16 september tijdens een prijsuitreiking in Brussel bekend worden gemaakt.

2.3.Gesprekken als sleutelinstrument

Op grond van diners en kantoorvergaderingen weten we dat de beste ideeën voortkomen uit gesprekken. En ze worden nog beter wanneer je mensen met verschillende achtergronden en meningen samenbrengt. Daarom waren gesprekken op verschillende niveaus het belangrijkste instrument voor de fase van cocreatie.

De nadruk lag daarbij op het streven naar samenwerking tussen verschillende sectoren, institutionele actoren en zo divers mogelijke groepen, om de gevestigde “silo’s” te doorbreken en nieuwe connecties tot stand te brengen op basis van samenwerking met het oog op gemeenschappelijke doelstellingen.

De Commissie heeft deze gesprekken ondersteund met een toolkit die op de website beschikbaar is gesteld en door zelf deel te nemen aan deze gesprekken.

De gesprekken werden georganiseerd op lokaal niveau, door nationale overheden en door pan-Europese initiatieven. De resultaten van deze gesprekken zijn aan de Commissie meegedeeld. 

In april heeft de Commissie een wereldwijd gesprek georganiseerd: de conferentie over het Nieuw Europees Bauhaus, een hybride evenement met meer dan 40 internationale sprekers en gespreksleiders. De conferentie trok meer dan 8 500 kijkers uit 85 landen. Tijdens verschillende paneldiscussies en acht workshops kwamen vruchtbare dialogen tussen de deelnemers tot stand. De resultaten van de workshops werden tijdens de sessies verzameld en gebruikt voor de zinvolle verwerking.

2.4.Een gemeenschap laten groeien 

Het Nieuw Europees Bauhaus bouwt de groeiende gemeenschap verder uit aan de hand van twee acties die de beweging inspireren: de oproep voor officiële partners en de rondetafelconferentie op hoog niveau.

2.4.1.Partners

Aan het begin van de fase van cocreatie heeft de Commissie op de website een oproep voor officiële partners van het Nieuw Europees Bauhaus gelanceerd.

De officiële partners zijn organisaties zonder winstoogmerk die de waarden van het Nieuw Europees Bauhaus delen en concrete acties hebben voorgesteld om de verdere ontwikkeling en uitvoering ervan te ondersteunen, bijvoorbeeld in de vorm van evenementen, verslagen en gesprekken.

Op 25 maart werd gestart met een eerste groep van 20 partners, maar tegen het einde van de fase van cocreatie was de gemeenschap van officiële partners al uitgegroeid tot meer dan 200. De oproep voor partners blijft tijdens de hele uitvoeringsfase van kracht om de gemeenschap verder te helpen groeien 6 .

2.4.2.Rondetafelconferentie op hoog niveau 

Uit een oorspronkelijke groep van bijna 80 deskundigen die door de Commissie waren aangewezen om voor het Nieuw Europees Bauhaus een rondetafelconferentie op hoog niveau te vormen, werden 18 leden 7 geselecteerd op grond van hun persoonlijke ervaring en deskundigheid met betrekking tot de verschillende dimensies van dit initiatief. Zij vertegenwoordigen geen organisaties of landen. Bij het selectieproces werd er bijzondere aandacht besteed aan een geografisch, sectoraal en genderevenwicht.

De rol van de rondetafelconferentie op hoog niveau bestaat erin de ideeën van de leden over belangrijke thema’s, innoverende ideeën en uitdagingen uit te wisselen en uit te drukken. De leden wisselden regelmatig ideeën uit met de voorzitter en de twee verantwoordelijke Commissarissen en werkten samen via een reeks workshops. Zij traden ook op als ambassadeurs van de gemeenschap, waarbij ze hun netwerken inschakelden om de boodschap te verspreiden en inzichten in hun thuislanden en daarbuiten te verzamelen.

Voortbouwend op hun uitwisselingen hebben de leden van de rondetafelconferentie op hoog niveau hun visies en ideeën voor acties in een conceptdocument gegoten 8 .

3.Methodologie en instrumenten

3.1.De website van het Nieuw Europees Bauhaus als eerste contactpunt

Gezien de beperkingen als gevolg van de pandemie had het publiek alleen directe toegang tot de fase van cocreatie via een digitaal platform waar mensen gemakkelijk hun ideeën en ervaringen konden delen. Sinds de lancering op 18 januari 2021 biedt de website twee belangrijke toegangspunten voor bijdragen: één voor het verzamelen van korte verhalen en één voor vrije bijdragen.

3.1.1.De verzamelaar van korte verhalen

Dit toegangspunt is opgezet om korte bijdragen te verzamelen (gemiddeld ongeveer 2 000 tekens). De bijdragen konden worden ingediend via drie afzonderlijke kanalen, die elk over een andere dimensie gingen:

·bestaande voorbeelden en projecten: al gerealiseerd en ontwikkeld;

·visies en ideeën: projectvoorstellen zijn nog niet uitgevoerd;

·uitdagingen: wensen en behoeften van burgers.

3.1.2.De verzamelaar van vrije bijdragen

Een andere inspraakmogelijkheid bestond erin bij de indiening van een bijdrage een formulier met vier open vragen in te vullen. Dit diende als hulpmiddel om de bijdrage in het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief in te passen.

3.1.3.De vruchten plukken van gesprekken

Gedurende de volledige fase van cocreatie zijn er veel gesprekken gehouden rond het initiatief van het Nieuw Europees Bauhaus. Vooral in de eerste weken werden er tientallen “activeringssessies” door de Commissie georganiseerd om de deelname binnen specifieke netwerken te stimuleren. Terwijl deze eerste bijeenkomsten nog nauwlettend werden gevolgd en gecureerd door het Nieuw Europees Bauhaus-team zelf, volgde er vanzelf, week na week, een groeiend aantal evenementen met kruisbestuiving, vooral na de conferentie over het Nieuw Europees Bauhaus in april. In veel gevallen deelden de organisatoren van de evenementen het resultaat van de gesprekken op de website.

3.2.Gegevens analyseren: algemene benadering 

3.2.1. Beginselen

De fase van cocreatie, met name de activiteiten in verband met het verzamelen van bijdragen, was opgebouwd rond een aantal sleutelbeginselen.

3.2.1.1. Transparantie

Wil een proces volledig open en participatief zijn, dan moet het consequent transparant zijn. Dit beginsel wordt gewaarborgd via de website van het Nieuw Europees Bauhaus, waar naast de essentiële links naar de participatie-instrumenten ook informatie is te vinden over de rondetafelconferentie op hoog niveau, de partners, en een kalender met de belangrijkste evenementen in verband met het initiatief. Bovendien zijn alle bijdragen geleidelijk toegankelijk gemaakt voor het publiek 9 via de ontwikkeling van een visualisatiesysteem. Dankzij dit instrument en de bijbehorende onderzoeksmogelijkheden heeft elke geïnteresseerde gebruiker of organisatie de mogelijkheid om zijn/haar eigen zinvolle verwerking en analyse uit te voeren.

3.2.1.2. Diversiteit en gelijke behandeling

De profielen van de contribuanten zijn zeer uiteenlopend, gaande van korte getuigenissen en lange samenvattingen over een reeks gebeurtenissen tot essays, standpuntnota’s en onderzoeksartikelen. Ondanks de verschillen in complexiteit, formulering en lengte was het belangrijk alle inzendingen met evenveel aandacht te screenen.  

3.2.1.3.Clusters

Een ander fundamenteel punt dat bij de screening als leidraad diende, was het idee om de bijdragen niet in specifieke, vooraf bepaalde categorieën onder te brengen en vervolgens te werk te gaan volgens een kwantitatieve aanpak. Dat zou de analyse namelijk hebben beperkt tot hoeveel inzendingen over een bepaald onderwerp handelen.

De methode werd daarentegen voortdurend aangepast afhankelijk van de inhoud die gaandeweg werd verzameld, waarbij verhalen en ideeën werden gegroepeerd in verschillende clusters van onderwerpen en vragen waarop zij een antwoord konden bieden.

Na de identificatie van specifieke trends was het van cruciaal belang om geen individuele stemmen verloren te laten gaan in de massa en de unieke inzendingen extra aandacht te geven, als tegenwicht voor de grote volumes aan vergelijkbare bijdragen.

3.2.2.Katalysatoren en schaalniveaus: een matrix

Naast de identificatie van trends en uitschieters was het clusterproces ook gericht op de identificatie van een reeks katalysatoren (“enablers”), oftewel een indeling van de middelen die nodig zijn om de transformatie te ondersteunen (netwerken, cultuur, onderwijs, onderzoek, infrastructuur, plekken, technologie, beleid en regelgevend kader, strategieën en programma’s). De lijst van katalysatoren werd vergeleken met schaalniveaus voor toepassingen, beginnend bij de lokale dimensie, om vervolgens “uit te zoomen” tot een mondiale context (gebouw, buurt, dorp en stad, regionaal, nationaal, Europees, wereldwijd en meerlagig).

De katalysatoren en schaalniveaus werden gecombineerd in een matrix. Dat was een belangrijke mijlpaal om de algemene trends in de ambities te verbinden met de meer concrete ideeën over hoe vooruitgang kan worden geboekt in de richting van de gewenste transformaties.

4.Activiteiten en bevindingen

4.1.Activiteiten 

De georganiseerde activiteiten waren enorm verscheiden en divers. De Commissie oefende geen controle uit op de activiteiten die door andere organisaties werden voorgesteld om het gesprek zo inclusief en open mogelijk te houden. Het is onmogelijk om alle organisaties en activiteiten in dit document te vermelden. Er zijn nog talrijke andere voorbeelden.

Er werd een breed doelpubliek bereikt: van architecten tot wetenschappers, van organisaties voor sociale huisvesting tot de industrie, van kinderen en kunststudenten tot overheidsinstanties.

Lokale basisorganisaties sloegen de handen in elkaar en organiseerden evenementen in hun eigen buurt of regio (Galicië in Spanje, Gdynia in Polen). In andere gevallen deden partners een beroep op hun Europese netwerken om over heel Europa gesprekken rond een bepaald thema op gang te brengen (Housing Europe 10 , The Bureau of European Design Associations (BEDA) 11 , IFLA Europe (International Federation of Landscape Architects), New European Bauhaus Collective 12 , Europeana 13 , Europa Nostra 14 , Triennale Milano 15 , Wood4Bauhaus Alliance 16 ).

In sommige lidstaten werd het initiatief door nationale spelers of ministeries overgenomen (Zweden, Denemarken, Spanje, Litouwen, Duitsland, Slovenië, Estland, Italië en andere). Vertegenwoordigers van andere steden en lidstaten namen



contact op met collega’s in buurlanden om regionale gesprekken te organiseren (Nordic Bauhaus 17 , Bauhaus of the Sea 18 of “NEB goes South”, een platform dat de architectuurafdelingen van zes universiteiten bijeenbrengt 19 ).

De officiële partners en de leden van de rondetafel op hoog niveau van het Nieuw Europees Bauhaus speelden bij deze initiatieven heel vaak een cruciale rol.

Dankzij het Nieuw Europees Bauhaus werden talloze activiteiten ontwikkeld met de betrokkenheid van kinderen en jongeren, vaak met het doel hun creativiteit op te nemen in de fase van cocreatie. Zo heeft het Beierse ministerie voor huisvesting, bouw en verkeer een wedstrijd uitgeschreven voor kinderen jonger dan 14, waarbij hen werd gevraagd een foto in te sturen als inspiratie voor de toekomst van de woningbouw en het samenleven. Het Saksische ministerie van justitie en democratie, Europa en gelijkheid heeft samen met de stad Chemnitz en haar bureau voor school en onderwijs een vergelijkbare wedstrijd georganiseerd, waarbij een prijs werd uitgereikt aan jonge burgers van 14 tot 18 jaar voor de beste toekomstvisie, uitgebeeld in de vorm van tekeningen, schilderijen, grafisch werk, beeldhouwwerken of maquettes.

Arkki, een Fins cultureel platform, heeft een kunstwedstrijd uitgeschreven om na te denken over het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief, terwijl Architektūros Fondas, een non-profitorganisatie uit Litouwen, in zeven kleine steden over het hele land vijfdaagse workshops zal organiseren om jongeren meer inzicht te geven in hun leefomgeving, hun creativiteit aan te moedigen en een gevoel van persoonlijke verantwoordelijkheid te bevorderen.

Het Nieuw Europees Bauhaus wekte ook veel belangstelling in de industrie. Verschillende brancheorganisaties hebben zich aangemeld als partner voor het Nieuw Europees Bauhaus, door evenementen en workshops te organiseren (bv. Fashion Council Germany, LafargeHolcim foundation of het concrete initiatief). De Europese houtindustrie heeft de alliantie Wood4Bauhaus in het leven geroepen. Het was de allereerste keer dat de sector een poging deed om de krachten te bundelen rond een gemeenschappelijk project. De Europese rondetafel voor de industrie organiseerde twee sessies over het Nieuw Europees Bauhaus, vooral gericht op de bouwsector. De gemeenschap van hernieuwbare energiebronnen nam deel aan de gesprekken en bracht interessante inzichten mee naar het proces.

Het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) heeft zijn ecosysteem van partners in de hele EU geactiveerd om het Nieuw Europees Bauhaus meer bekendheid te geven en samen interdisciplinaire activiteiten in steden en plattelandsgebieden op te zetten rond thema’s zoals een groene transitie via architectonische, culturele en historische locaties, circulariteit en veerkracht van steden en universele mobiliteit als sleutelfactor voor sociale inclusie.

Nationale regeringen en regionale entiteiten hebben actief deelgenomen aan de fase van cocreatie. Zo heeft het Spaanse ministerie van vervoer, mobiliteit en stedelijke agenda een conferentie georganiseerd om na te gaan welke rol Spanje kan spelen bij de vaststelling en uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus en een institutionele dialoog en een uitwisseling van ervaringen tussen relevante projecten en actoren op gang gebracht. Een vergelijkbare actie is die van het “Nordic Bauhaus”, waar meer dan 1 600 mensen uit verschillende Noordse landen onder leiding van het Finse ministerie van milieu belangrijke onderwerpen voor het Noordse klimaat bespraken en zich lieten inspireren door de traditionele plaatselijke houten dorpen en de Noordse welvaartsstaat. In Duitsland heeft het ministerie van binnenlandse zaken een workshop georganiseerd om input van verschillende actoren in het veld te verzamelen. In Litouwen organiseerde het ministerie van milieu samen met het ministerie van cultuur een nationale discussie over het Nieuw Europees Bauhaus.

Het Nieuw Europees Bauhaus wekte ook veel belangstelling in het Europees Parlement. De Commissie cultuur en onderwijs (CULT) en de Commissie industrie, onderzoek en energie (ITRE) hebben een reeks evenementen rond het Bauhaus georganiseerd, variërend van informele uitwisselingen met de Commissie tot een officiële hoorzitting met deskundigen uit verschillende lidstaten 20 . Er werd een partij- en commissieoverschrijdende vriendschapsgroep opgericht, die de holistische benadering van het Nieuw Europees Bauhaus weerspiegelt en meer dan 30 leden van het Europees Parlement telt. Zij namen deel aan de fase van cocreatie en organiseerden een publiek evenement met het maatschappelijk middenveld.

Het Comité van de Regio’s heeft met steun en deelname van de Commissie een gesprek georganiseerd tussen burgemeesters van Europese culturele hoofdsteden, Europese innovatiesteden en de eigen leden.

De Europese Commissie heeft naast een reeks webinars om de verschillende gemeenschappen te informeren en hun inbreng te verzamelen, ook de conferentie over het Nieuw Europees Bauhaus 21 georganiseerd. De verschillende diensten van de Commissie die zich met bepaalde aspecten van het Nieuw Europees Bauhaus bezighouden, hebben de hand uitgestoken naar hun respectieve gemeenschappen; daarnaast hebben ze workshops en evenementen georganiseerd, bijvoorbeeld met vertegenwoordigers van de jeugd of van steenkoolregio’s om na te gaan hoe het Nieuw Europees Bauhaus volgens hen de transitie zou kunnen bevorderen.

De meeste gesprekken en evenementen waren gericht op een Europees publiek, maar er vonden ook activiteiten plaats buiten de EU, bijvoorbeeld in Turkije, Zuid-Amerika en de VS. De Commissie heeft er bewust voor gekozen niet-Europeanen bij de rondetafelconferentie op hoog niveau te betrekken om de mondiale ambitie van het project te onderstrepen. Daarnaast hebben verschillende partners van buiten Europa evenementen georganiseerd waarbij zij contacten hebben gelegd met Europese tegenhangers.

4.2.Bereik 

4.2.1.Digitale communicatie

De belangrijkste uitgangspunten voor de communicatiestrategie zijn openheid, betrokkenheid en gezamenlijk creëren, met inhoud die is gebaseerd op de verhalen die door mensen zijn gedeeld. De visuele identiteit van de fase van cocreatie was zeer gering en slechts voorzichtig uitgestippeld. Het doel was om mensen de kans te geven zich het concept eigen te maken en er creatief mee aan de slag te gaan.

Sinds januari 2021 heeft de campagne een aanzienlijk publiek in heel Europa bereikt en bij de campagne kunnen betrekken:

·Instagram: het account (dat vanwege zijn visuele karakter als het voornaamste communicatieplatform werd gekozen) bereikte meer dan 12 000 volgers.

·Twitter: gesprekken met de hashtag #NewEuropeanBauhaus genereerde ongeveer 23 000 interacties, en dat zonder eigen twitteraccount.

·De officiële website registreerde meer dan 350 000 bezoeken.

·De nieuwsbrief telt meer dan 20 000 abonnees.

·Er werd een Pinterest-pagina geactiveerd.

·De webinars bereikten een publiek van 4 300 deelnemers.

4.2.2.Officiële partners van het Nieuw Europees Bauhaus

Na afloop van de ontwerpfase hadden 750 entiteiten een officieel partnerschap aangevraagd. 270 daarvan werden geaccepteerd en op de website gepubliceerd.

Het bereik van de gemeenschap van officiële partners varieert van lokale organisaties tot netwerken die actief zijn in de hele EU en uit meerdere entiteiten bestaan. Het cumulatieve bereik van de huidige, officiële partnerorganisaties bedraagt naar schatting miljoenen mensen.

(netwerken verwijzen naar partnerorganisaties met leden in verschillende landen, terwijl activiteiten verwijzen naar partners die in slechts één staat zijn gevestigd, maar een deel van hun activiteiten in andere landen ontwikkelen)

De partners vertegenwoordigen een grote diversiteit wat betreft sectoren en vakgebieden.

De gemeenschap telt partners in de meeste lidstaten en 36 % daarvan zijn transnationale netwerken met leden in vele lidstaten en daarbuiten, waardoor het geografische bereik en het evenwicht worden verbeterd.

Geografische spreiding van partners, met inbegrip van de dekking van netwerken

4.2.3.Verzamelde verhalen

4.2.3.1.De verzamelaar van korte verhalen

In totaal werden ongeveer 1 800 bijdragen verzameld via de verzamelaar van korte verhalen. Sommige waren lange uiteenzettingen van onderzoek; andere waren korte opmerkingen over een idyllische plek, een herinnering of een bepaald gebouw of specifieke techniek.

Aantal bijdragen: voorbeelden (1 145), ideeën (452), uitdagingen (167).

4.2.3.2.De verzamelaar van vrije bijdragen

Ongeveer 200 bijdragen werden gedeeld via de verzamelaar van vrije bijdragen. De meest uiteenlopende deelnemers vonden hun weg naar dit toegangspunt: professionals, onderzoekers en onderzoeksgroepen, particuliere bedrijven, scholen en universiteiten, culturele organisaties, gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties, regionale en nationale agentschappen, netwerken en hubs. Er kon ook een zekere variatie worden opgetekend binnen de groepen en verenigingen wat betreft hun mate van betrokkenheid en het niveau waarop ze actief waren, van het lokale tot het internationale en mondiale niveau.

4.2.4.Geografische en sectorale evenwichten

De Commissie heeft bijzondere aandacht besteed aan het geografische en sectorale evenwicht: tijdens de eerste weken van de inzameling waren Italië, Spanje en Duitsland de landen met het grootste aantal bijdragers en activiteiten. Dankzij de stimulerende interventies van de Commissie, de partnerorganisaties, de leden van de rondetafelconferentie op hoog niveau en anderen kon het project via evenementen, gesprekken en activeringssessies een breder publiek bereiken.

Wat de rol van de contribuanten betreft, trok het Nieuw Europees Bauhaus uiteraard de aandacht van de bouwsector (architecten en ingenieurs), vooral vanwege de expliciete verwijzing naar de architectonische wereld die in de naam van het project vervat zit. Sectoren die niet (of minder) vertegenwoordigd zijn, werden aangesproken via een reeks evenementen over actuele thema’s die rechtstreeks met en voor specifieke organisaties werden gepland. Samen met de integratie van partners uit verschillende vakgebieden kon dit de sectorale diversiteit verbeteren.

Wat is uw rol?

De meeste bijdragen kwamen van het lokale niveau.

4.3.Bevindingen 

De analyse van de bevindingen is gebaseerd op de gegevens die zijn verzameld door de verzamelaar van korte verhalen, de verzamelaar van vrije bijdragen, de verwerkte gesprekken en de evenementen die de Europese Commissie heeft georganiseerd en/of bijgewoond.

Om na te gaan wat de begrippen duurzaamheid, sociale inclusie en esthetiek betekenen voor mensen als het gaat om plekken en woonvormen, moesten de inzendingen en de meervoudige dimensies eerst worden ontward.

Duurzaamheid werd meestal in verband gebracht met “groene” aspecten, zoals circulaire economie, energie-efficiëntie, hergebruik van materialen. Inclusie werd gekoppeld aan meer aandacht voor de behoeften van achtergestelde of kwetsbare groepen, deelname aan de besluitvorming door alle groepen van de samenleving, beter betaalbare en toegankelijke woningen, bruggen slaan en mensen verbinden. Esthetiek houdt meestal verband met een herontdekking van de geschiedenis en het architectonisch erfgoed, plekken die vertrouwd aanvoelen, of in harmonie zijn met de natuur, plekken of vormen die tot de creativiteit en de verbeelding van de mensen spreken.

“Vertrouwen in morgen mag echter niet betekenen dat we zomaar in een toekomst springen zonder link met het verleden, maar eerder dat we de positieve wisselwerking verkennen met de identiteitsachtergrond van een land (zijn genius loci), aan de hand van de talen, materialen, technieken en productiemethoden van de wereld van vandaag.”

“Het gaat de bewoners niet alleen om de praktische kennis van de renovatiewerkzaamheden. Zij zijn ook emotioneel betrokken en voelen de behoefte aan een poëtische en gevoelsmatige band met de plekken waar zij in deze veranderende tijden leven.”

(Website Nieuw Europees Bauhaus, verzamelaar van korte verhalen)

De meeste onderwerpen hangen met elkaar samen: toegang hebben tot groene ruimten kan er bijvoorbeeld ook voor zorgen dat mensen samenkomen; betaalbare woningen moeten dicht bij de arbeidsmarkt liggen om een gezond en functioneel levend ecosysteem te creëren. De lokale opwaardering van een plek is niet mogelijk zonder rekening te houden met het DNA van de omgeving.



5.Opkomende assen

Door de inzendingen te clusteren, zijn vier fundamentele assen ontstaan, die in deze mededeling worden toegelicht:

·Opnieuw verbinding maken met de natuur 

·Een gevoel van gemeenschap en saamhorigheid terugvinden 

·Voorrang voor plekken en mensen die dit het hardst nodig hebben

·De noodzaak van langetermijn-, levenscyclus- en geïntegreerd (circulair) denken in het        industriële ecosysteem 

5.1.Opnieuw verbinding maken met de natuur

Een steeds terugkerende wens die uit de inzendingen naar voren is gekomen, is de fundamentele behoefte om opnieuw een band met de natuur te krijgen en op te bouwen. Er is een algemene tendens om terug te keren naar een holistische zienswijze, waarbij levensstijl en mentaliteit, economie, samenleving en de grenzen van de planeet ecocentrisch worden benaderd.

“Mensen in stadscentra zijn al tientallen jaren vervreemd van de natuur. De behoefte aan open groene ruimten is groter dan ooit tevoren.”

“Natuur (verticaal groen, groene gebouwen, groene pleinen, stadsmoestuinen…) hoeft niet langer iets te zijn dat zich buiten de stad bevindt en daar en los van staat, maar kan worden opgevat als een van haar voornaamste materialen).”

“Het Barcelona Superblocks-programma heeft als doel een stad gezonder en leefbaarder te maken en de afstanden te verkorten.” Het doet dit door de gezondheid van mensen op de voorgrond te plaatsen, de mobiliteit te reorganiseren en efficiënter en veiliger te maken en tegelijkertijd ook actieve en duurzame mobiliteit te bevorderen, ruimte te maken voor sociale relaties en te streven naar een groenere en meer natuurlijke stad met een rijke biodiversiteit.”

“Mijn voorstel is gebaseerd op de ontwikkeling van permanente onderwijsprogramma’s om kinderen van jongs af aan te betrekken bij de ontwikkeling en bescherming van het milieu.”

“We hebben niets uitgevonden. We zetten alleen de visie van onze voorouders voort door de natuur te respecteren en haar met ons te laten samenleven.”

(Website Nieuw Europees Bauhaus, verzamelaar van korte verhalen)

 In verschillende bijdragen werd gesteld dat de bebouwde en de natuurlijke omgeving niet als afzonderlijke elementen, maar als onderling verbonden delen van hetzelfde ecosysteem moeten worden behandeld. In de steden zou de natuur een inherent onderdeel van het stadsweefsel moeten zijn, met ingrepen variërend van kleinschalige tuinen tot grotere projecten, met als gemeenschappelijk doel om de natuur opnieuw in de stad te brengen en haar haar gang te laten gaan. Een van de steeds terugkerende ideeën is de aanpak van verwaarloosde stadsgebieden, met name waar ongebruikte ruimten kunnen worden omgevormd tot hoogwaardige, actieve plekken om te leven en de biodiversiteit en heropleving te bevorderen.

In ruimtelijke termen moet bij stadsplanning aan meerdere dimensies tegelijk evenveel aandacht worden besteed. Het herstel van biodiversiteit en habitats moet worden aangepakt in combinatie met een verschuiving van de mobiliteitspatronen, van een omgeving gedomineerd door auto’s naar een omgeving om in te wandelen, en met onderling verbonden stadsdelen voor gezondere en leefbaardere steden. De verbetering van de lucht- en waterkwaliteit door het niet-duurzaam gebruik van hulpbronnen en afvalbeheer aan te pakken, zal ook leiden tot een betere levenskwaliteit en gezondheid voor de stadsbewoners en voor de natuur.

“De groene gordel van het plein werd gezien als het begin van een stadsbos, het startpunt van een bezinning over de volledige stad als ecosysteem.”

(Skanderbegplein, Tirana, Albanië — website Nieuw Europees Bauhaus, verzamelaar van korte verhalen)

Buiten de steden zijn het verlies van biodiversiteit, de kwetsbaarheid van het milieu, het verlies van lokale kennis en boerderijen uitdagingen waarmee veel plattelandsgebieden worden geconfronteerd. Op dat vlak hebben de voorgestelde oplossingen vooral betrekking op duurzaam toerisme, permacultuur- of boslandbouwmodellen, slimme of ecologische dorpen, het herstel van biodiversiteit en de integratie van landelijke en stedelijke dynamiek.



“We willen graag duurzame planningsstrategieën introduceren die door lokale en regionale spelers in Alpengebieden kunnen worden gebruikt bij de omvorming van voormalige industriële locaties tot goede werk- en leefomgevingen. Bij een dergelijke complexe taak moet rekening worden gehouden met de plaatselijke economische, ecologische en sociale context en dat kan één enkele deskundige niet alleen.”

(Alpine Industrial Landscapes Transformation-project — website Nieuw Europees Bauhaus, vrije bijdrage)

5.2.Een gevoel van saamhorigheid hervinden

Een belangrijk onderwerp dat uit de bijdragen naar voren is gekomen, is de noodzaak om een gevoel van saamhorigheid te bevorderen, en om mensen opnieuw in contact te brengen met hun leefomgeving en met de plaatselijke cultuur en geschiedenis, zodat zij weer oog krijgen voor de eigenheid van specifieke plaatsen.

“Gebrek aan creatieve culturele openbare ruimten. Ruimten die een brug slaan tussen kunst en samenleving. Ruimten voor culturele sociale groei. Ruimten voor openbare discussies en gesprekken. Ruimten voor gezamenlijk creëren en samenwerken. Ruimten voor de ontwikkeling van vaardigheden en workshops. Ruimte voor totale inclusiviteit.”

“Er is een duidelijk verlangen naar een gemeenschapsleven, een verlangen om samen te zijn, om ergens deel van uit te maken.”

“Voor immigranten is het belangrijk een familiedimensie terug te vinden om momenten met anderen te delen. Daarbij horen vaak samen eten en gemeenschappelijke ruimten in gedeelde huisvesting.”

“Culturele activiteiten helpen om een gemeenschappelijk verhaal en gemeenschappelijke waarden te creëren, gekoppeld aan respect voor het milieu. Een gemeenschappelijke ruimte kan dienen als forum waar met nieuwe culturele benaderingen sociale problemen kunnen worden opgelost en gemeenschappelijk welzijn kan worden bereikt. We weten allemaal dat culturele activiteiten vier assen van duurzaamheid ondersteunen: economisch, sociaal, ecologisch en bovenal menselijk kapitaal.”

“Het DNA van een gemeenschap vastleggen. Dit idee is geïnspireerd door de beginselen van het Bauhaus — vernieuwd en opnieuw uitgevonden voor de moderne tijd. Het gaat om een proefproject dat onderzoek en visievorming combineert met raadplegingsmethoden, om de gemeenschap haar eigen unieke ervaringssignatuur te laten formuleren. Op die manier wil het voorstel bijdragen tot de ontwikkeling van meer relevante en zinvolle architectuur en openbare ruimten, als een weerspiegeling en herontdekking van elementen die op een bepaalde plaats of tijd gekoesterd en gewaardeerd worden, en die de identiteit ervan bepalen.”

(website Nieuw Europees Bauhaus, verzamelaar van korte verhalen)

Een goed voorbeeld in dit verband zijn de gesprekken tussen verschillende belanghebbenden uit steenkoolregio’s die zich momenteel in een overgangsfase bevinden. Zij vestigden de aandacht op het feit dat overgangsbeleid gericht is op duurzaamheid, innovatie en het scheppen van nieuwe banen, maar dat daarbij vaak voorbij wordt gegaan aan de dimensie van gemeenschapsvorming, cultureel en architectonisch erfgoed en zingeving. Bij de transitie moeten de behoeften van de gemeenschap en haar visie op de transformatie van haar omgeving weer centraal staan.

Een andere belangrijke uitdaging die werd genoemd, heeft te maken met geschikte plaatsen om elkaar te ontmoeten, ideeën uit te wisselen en in contact te komen met anderen. Het gebrek daaraan heeft een negatieve invloed op zowel de sociale samenhang als het individuele welzijn. Dat is bijvoorbeeld het geval in de voormalige Sovjetwijken en -gebouwen, waar het renovatieproces niet alleen gericht moet zijn op het eigenlijke (ver)bouwen, maar ook op het vinden van een nieuw gevoel van identiteit en de bevordering van het welzijn.

“We moeten de binnenplaatsen en wijken uit het Sovjettijdperk menselijker maken. Momenteel zijn er geen echte openbare ruimten die als stimulans kunnen dienen voor gemeenschapszin, vrijetijdsactiviteiten of lokale bedrijven. Dit probleem vraagt om innovatieve, onorthodoxe planning, instrumenten en oplossingen voor de stad.

“Bestaande ideeën over stedelijke ruimten en typologieën voor stadscentra of oude steden zullen nooit kunnen worden toegepast op Sovjetwijken, omdat deze wijken fundamenteel anders zijn gebouwd. Daarom moeten we deze ruimten bijna opnieuw gaan uitvinden en nieuwe stadsruimten creëren waar gemeenschappen van kunnen genieten en in kunnen wonen.”

 (website Nieuw Europees Bauhaus, vrije bedragen)

Kunst en cultuur spelen een cruciale rol bij het opnieuw in contact brengen van mensen met het karakter, de geschiedenis en de tradities die samen het kenmerkende “gevoel” van een plek creëren. Bovendien fungeren zij als katalysator om mensen samen te brengen en sociale afstanden te overbruggen door verschillende standpunten en ervaringen te delen, en kunnen zij ook een rol spelen bij het revitaliseren van buurten of zelfs hele grondgebieden.

Het opentrekken van het begrip cultuur, het behoud van architectonisch erfgoed en culturele bezienswaardigheden kunnen een belangrijke rol spelen, vooral binnen herontwikkelings- en renovatieprojecten. Met lokale kennis en technieken kunnen mensen opnieuw een band krijgen met hun woonplaats, maar hierin ligt ook een mogelijkheid om de economie te verjongen.

Bovendien werd de ambitie geuit om actief deel te nemen aan de ondersteuning van het lokale, zakelijke ecosysteem en aan de decentralisatie van verschillende toeleveringsketens, van voedselproductie tot gedistribueerde productie van diverse goederen. Door een “economie van nabijheid” en een “15-minutenstad” (of “complete communities”) te ondersteunen, ontstaan meer lokale kansen en bruisende gemeenschappen met gemengd gebruik waar iedereen alles binnen handbereik heeft.

5.3.Voorrang voor plekken en mensen die dit het hardst nodig hebben 

De belangrijkste dimensies die op dit gebied naar voren zijn gekomen, zijn:

·het belang van gelijkwaardige deelname van burgers aan de besluitvorming en de noodzaak van een inclusieve aanpak waarbij rekening wordt gehouden met de ervaringen en behoeften van verschillende groepen in zowel openbare als particuliere contexten;

·De noodzaak om plattelandsgebieden met steden te verbinden, maar ook om de digitale kloof te dichten;

·De noodzaak om dakloosheid aan te pakken en huisvesting betaalbaarder en toegankelijker te maken voor groepen die daarbij de grootste moeilijkheden ondervinden.

“Maar (herinnerend aan het Bauhaus) een huis is niets zonder diensten, sociaal weefsel en gemeenschappelijke of openbare ruimten. Daar komt het op neer: focussen op huisvesting betekent werken aan de kern van onze samenleving. Het betekent zorg dragen voor mensen, voor alle mensen, ongeacht hun huidskleur, afkomst, geslacht of religie, of zij nu autochtoon of migrant zijn.”

“Inclusie — een woord met één betekenis, maar duizenden manieren om echt te worden opgenomen in onze samenleving. Mensen met een visuele, auditieve of motorische beperking maken niet altijd volledig deel uit van onze moderne samenleving.”

Kleine steden en dorpen die de economische veranderingen niet aankonden, zagen hoe de jongere generaties vertrokken, hun oudere inwoners meer geïsoleerd raakten en hun bebouwde omgeving geleidelijk aan werd verlaten.”

“In Europa zijn er heel wat gemeenten en kleine plattelandskernen die in verval raken en aan het verdwijnen zijn. Veel van deze gebieden hebben echter een groot potentieel aangezien zij de essentie van historische, culturele, erfgoedgerelateerde en natuurlijke authenticiteit samenbrengen.”

“Mensen met een handicap ervaren een sterk zelfisolerend fenomeen als gevolg van de houding van de mensen in hun omgeving (een subjectieve factor die te maken heeft met vooroordelen) en door een bebouwde omgeving die ontoegankelijk is voor hen (een objectieve factor met een directe invloed op de mobiliteit). Dit fenomeen begint tijdens de kinderjaren, op speelplaatsen — de plek waar kinderen ontdekken wie ze zijn en zich bewust worden van hun onderlinge verschillen.”

“Vooral jongeren en ouderen worden uitgesloten van het huidige [huisvestings]aanbod. De eerste groep vooral vanwege hun inkomen, de laatste groep vanwege een hele reeks factoren (toegankelijkheid, afstand tot het stadscentrum, eenzaamheid, behoeften).”

(Website Nieuw Europees Bauhaus, verzamelaar van korte verhalen)

Om de sociale inclusie te verbeteren, moet worden ingespeeld op de behoeften van achtergestelde of kwetsbare groepen, zoals ouderen, personen met een handicap of immigranten, en moet iedereen gelijke toegang krijgen tot diensten, groene ruimten en digitale hulpmiddelen. Die laatste worden in veel bijdragen vermeld als een goed hulpmiddel om mensen mondiger te maken en de deelname aan de besluitvorming te democratiseren.

Veel plattelandsgebieden hebben te kampen met ontvolking, wat op haar beurt leidt tot economische en/of sociale deprivatie en achteruitgang van de natuurlijke en bebouwde omgeving. Plattelandsgebieden lijden vaak onder een gebrek aan (fysieke en digitale) connectiviteit en een daaruit voortvloeiend gebrek aan kansen wat betreft werkgelegenheid of innovatiepotentieel. Het aanpakken van connectiviteit en toegankelijkheid als een manier om de sociale integratie te verbeteren, is ook belangrijk in stedelijke gebieden, waar bepaalde buurten fysiek en/of sociaal geïsoleerd zijn en daardoor te lijden hebben onder marginalisatie en ongelijke toegang tot diensten. In stedelijke gebieden heeft de kwestie van “krimpende” steden ook negatieve economische, sociale en infrastructurele gevolgen die een langetermijnstrategie vereisen.

In heel wat bijdragen en gesprekken wordt bevestigd dat de focus niet alleen moet worden gelegd op huisvesting en de bebouwde omgeving, maar ook op het vergemakkelijken van de toegang tot diensten en infrastructuur.

5.4.De behoefte aan langetermijn-, levenscyclus- en geïntegreerd denken in het industriële ecosysteem

Er is een grote behoefte om het niet-duurzame gebruik van hulpbronnen en afval in verschillende industrieën (bv. bouw, mode, fabricage) aan te pakken.

“Aangezien het Bauhaus ooit een discussie op gang heeft gebracht over hoe wij gebouwen bedenken en realiseren, moet het Nieuw Europees Bauhaus nadenken over hoe het bouwproces de ecosystemen waar wij deel van uitmaken belast.”

“Het gebruik van gedroogd zeewier als thermische isolatie herinnert ons eraan dat we niet in een huis leven, maar in een ecosysteem.”

“Levenscyclusgegevens en regelgeving als basis voor een duurzame industrie — met hout als voorbeeld.”

“Wij stellen voor om mycelium (plutorus spp.) en afval te gebruiken om een composietmateriaal te maken dat de huidige, zeer giftige bouwmaterialen kan vervangen.”

“Upcycling kan ons minder afhankelijk maken van invoer en bijdragen tot het scheppen van banen in de lokale productie.”

“De manier waarop architecten meubelprojecten aanpakken in nieuwe woningen, zou meer ontwrichtend en creatiever moeten zijn. Hergebruikte meubelstukken moeten worden geassembleerd en gecombineerd.”

(Website Nieuw Europees Bauhaus, verzamelaar van korte verhalen)

In de bouwsector is de belangrijkste boodschap dat sloop moet worden vermeden door de nadruk te leggen op het renoveren en hergebruiken van oude gebouwen.

Natuurlijke oplossingen en materialen zijn essentieel voor een nieuwe manier van denken in industriële ecosystemen. Oplossingen die geïnspireerd zijn op de natuur kunnen bijdragen tot een meer geïntegreerde en circulaire aanpak. Gebouwen en industriële processen moeten worden gezien als onderdeel van het natuurlijke ecosysteem. Voorbeelden van circulaire praktijken, zoals upcycling en het vermijden en hergebruiken van verschillende soorten afval, kunnen worden overgedragen en opgeschaald.

Wat stadsvernieuwing of de renovatie van woningen betreft, moet met het oog op een geïntegreerde langetermijnaanpak rekening worden gehouden met een aantal essentiële elementen.

“Een van de grootste uitdagingen in Vlaanderen en in Europa is de vernieuwing van bestaande gebouwen in steden. Typisch voor België is dat er veel particuliere eigenaren zijn. Dit maakt het tot een uitdaging om oplossingen te vinden voor de vernieuwing en renovatie van bestaande gebouwen in samenwerking met de particuliere eigenaren. Hoe kunnen we dit stimuleren en particuliere eigenaren de middelen geven om betrokken te zijn, mee te doen en manieren te vinden om te renoveren? Hoe kunnen we het systeem aanpassen om rekening te houden met de specifieke situatie in België?”

(website Nieuw Europees Bauhaus, vrije bedragen)

Nieuwe technieken en materialen kunnen oplossingen bieden voor een langetermijnperspectief in de bouwsector. Het gebruik van ge-upcyclede materialen of sloopafval, maar ook van biologische materialen, kan bij renovaties de structurele integriteit versterken en de thermische isolatie van oude gebouwen verbeteren. Naast natuurlijke en circulaire oplossingen kunnen ook andere technologieën en innovaties een belangrijke rol spelen, zoals warmteterugwinning en hernieuwbare energie, 3D-printen, hulpmiddelen voor het verzamelen en delen van gegevens met het oog op een betere energie-efficiëntie, watergebruik en afvalbeheer. Digitale instrumenten kunnen een doeltreffende rol spelen bij het vastleggen van het “leven” van gemeenschappen en kunnen de samenwerking met en betrokkenheid van gemeenschappen bij de stadsontwikkeling bevorderen of interessante informatie verschaffen over de behoeften van de bewoners als het gaat om hun leefomgeving.

Voor de transformatie van bepaalde economische sectoren is een betere opleiding en omscholing van de beroepsbevolking nodig om de levenscyclusbenadering en -praktijken in alle dimensies en processen van het industriële ecosysteem op te nemen. Een herevaluatie en meer onderzoek naar de kosten van niet-duurzame praktijken zijn nodig om prioriteiten te stellen en de schadelijkste cycli om te buigen.

De levenscyclusbenadering moet op alle schaalniveaus worden toegepast: op buurtniveau, door lokale materialen te bewerken en te hergebruiken, bijvoorbeeld afgedankte materialen omvormen tot stadsmeubilair of gemeenschappelijke ruimten, of op nationaal of internationaal niveau door veranderingen door te voeren in de waardeketen van belangrijke industrieën.



6.Ideeën voor acties

Contribuanten benadrukten dat er verschillende behoeften bestaan om de overgang en de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus mogelijk te maken. Deze behoeften variëren van financiering tot netwerken en een betere zichtbaarheid van kansrijke projecten en producten:

Naast deze horizontale aanduiding kwamen uit de bijdragen enkele duidelijke aanbevelingen voor actie naar voren.

6.1.Aandacht voor kleinschalige interventies

Het Nieuw Europees Bauhaus moet bijzondere aandacht schenken aan acties en veranderingen op straat- en buurtniveau, want zelfs de kleinste acties kunnen een groot verschil maken. Bovendien zijn buren experts in hun eigen buurt. Succesvolle kleinschalige projecten verlagen ook de drempel voor verandering: kleine initiatieven zijn er al en hebben alleen nog een duwtje in de rug nodig. Vanwege de opzet van de oproepen is het voor hen vaak moeilijk om EU-financiering aan te vragen.

6.2.Werken op meerdere schaalniveaus tegelijk 

Er is een groeiend besef dat de acties die in Europa worden ondernomen, van invloed zijn op de rest van de wereld — en omgekeerd. Ook is men zich bewust van de onderlinge verbondenheid van kleinere en grotere schaalniveaus en van de mogelijkheid om dezelfde beginselen toe te passen op verschillende structuren. De verwachting is dan ook dat de gesprekken en de samenwerking in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus een mondiaal karakter zullen krijgen en dat een aantal bijdragen concrete ideeën op dit gebied zullen opleveren.

6.3.Werken met transdisciplinariteit voor een geïntegreerde benadering

Om een plek op een zinvolle manier te transformeren, volstaat het niet om er verschillende competenties en kennis bij te betrekken; zij moeten ook nog eens worden ingezet in transdisciplinaire dialogen en verkenning. Multidisciplinaire manieren van werken worden vaak genoemd, maar veel verhalen gaan verder dan het concept van inter- of multidisciplinariteit. Bij die verhalen ligt de ware innovatie in het combineren en aanvaarden van kennisondersteuning door deskundigen en niet-deskundigen, waarbij “doen” en “denken” even belangrijk zijn. Idealiter gaat dit gepaard met werken in een veilige omgeving, op basis van wederzijds vertrouwen en samenwerking.

6.4. Uitgaan van een participatieve aanpak

Een geslaagde en inclusieve stadsplanning is alleen mogelijk als iedereen wordt uitgenodigd om aan het gesprek deel te nemen. Al te vaak werd in de bijdragen vermeld dat het participatieproces in deze context onvolledig of zelfs symbolisch is. Ervoor zorgen dat het proces wordt gestuurd door de mensen die ook baat zullen hebben bij het uiteindelijke ontwerp, is de sleutel om oplossingen zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de behoeften en de locatie in kwestie. Als hulpmiddel voor een betere participatie noemen de contribuanten vaak crowdfunding en andere coöperatieve financieringsmogelijkheden voor burgers.

6.5.Innovatie die verdergaat dan technologie

Er is een nieuw innovatieparadigma nodig dat verder gaat dan strikt technologische modellen en dat een harmonieuze relatie tussen technologie en samenleving tot stand brengt. Technologische innovatie kan een grote bijdrage leveren aan de ambitie van het Nieuw Europees Bauhaus, van het slimme gebruik van digitale hulpmiddelen tot nieuwe materialen. Het effect van innovatie vloeit echter niet noodzakelijk voort uit het vernieuwende aspect of de technologie zelf: de innovatie-uitdaging kan bijvoorbeeld schuilen in nieuwe industriële methoden die de kosten drukken en beschikbare oplossingen betaalbaarder maken, of in het verweven van nieuwe technologie met traditionele ambachtelijke en lokale oplossingen die bij specifieke contexten of esthetische keuzes passen. Ook het gebied “kunst en wetenschap” is genoemd als een veelbelovende invalshoek om tot een bredere aanpak van innovatie te komen.

6.6.Tussen heden en verleden

Erkenning en waardering van erfgoed, lokale kennis en tradities en hun rol bij het vormgeven van een duurzame toekomst. De noodzaak om praktijken die ongeschikt zijn voor de huidige sociale en ecologische uitdagingen opnieuw te evalueren en daarbij oude vormen van kennis in overweging te nemen die kunnen bijdragen tot het uitstippelen van nieuwe richtingen voor de toekomst.

6.7. Nieuwe financieringsvormen

Innovatie kan ook de vorm aannemen van financieringsoplossingen. Nieuwe publiek-private partnerschappen, een ander soort beheer van projecten, nieuwe mogelijkheden om burgers en kleinere ondernemingen beter te betrekken.

7.Conclusies en volgende stappen 

De fase van cocreatie was de eerste belangrijke stap voor het Nieuw Europees Bauhaus. Het heeft dit initiatief een identiteit gegeven, zowel procesmatig als inhoudelijk.

In de volgende fasen zal het Nieuw Europees Bauhaus doorgaan met een participatieve aanpak en verder werken aan de uitdieping van de assen die uit de fase van cocreatie naar voren zijn gekomen. Om een breder publiek aan te trekken en de aanpak nog inclusiever te maken, zullen meer inspanningen worden geleverd om de mensen te bereiken.

De instrumenten die werden gebruikt om ervaringen en visies te verzamelen, bleken, gezien de beperkingen als gevolg van de pandemie, de juiste te zijn. Toch sluiten digitale instrumenten bepaalde groepen of mensen uit, waardoor hun stem niet wordt gehoord. In de volgende fasen moeten verschillende omgevingen en voorwaarden worden opgenomen zodat met mensen op het terrein kan worden gewerkt.

De gemeenschap van partners zal groeien en diverser worden, en er moet speciale aandacht worden besteed aan partners buiten Europa om de mondiale dimensie van het initiatief vorm te geven en te versterken. De partners zullen ook politieke actoren en de industrie nauwer betrekken als belangrijke speler die een transformatie van het industriële ecosysteem mogelijk moet maken.



Dankbetuigingen

Wij willen onze oprechte waardering uitspreken voor alle mensen en organisaties die de moeite hebben genomen om verslagen, standpunten en expertise te delen en gesprekken te organiseren en eraan deel te nemen. Samen maken we dit initiatief tot een succes.

Bronvermelding foto’s

Bladzijde 3

·Nautilus-schelp © Adobe Stock – Dean Pennala

·Structuur van groene bladeren © Adobe Stock — Vera Kuttelvaserova

·Bovenaanzicht van mensen op een grasveld in een park © Adobe Stock – Watman

Bladzijde 8

· https://www.nordicbauhaus.eu/digital-bauhaus#/page=1  

· https://www.up.pt/neb-goes-south/  

· https://bauhaus-mar.pt/en/conference/  

· https://www.janvaneyck.nl/news/het-nieuwe-bauhaus  

· https://www.activehouse.info/wp-content/uploads/2021/02/Active-House-Newsletter-February-2021.pdf  

· https://www.daysoforis.com/en/homepage-spring-en/  

· https://centrumdesignu.gdynia.pl/  

· https://www.arcticdesignweek.fi/en/  

· https://europa.eu/new-european-bauhaus/events/bauhaus-north-rhine-westphalia-focus-europe_en  

· https://wood4bauhaus.eu/  

· https://www.dcci.ie/consumers/blog/new-european-bauhaus  

· https://www.uni-weimar.de/en/media/news/news/titel/open-call-for-a-new-european-bauhaus-weimar-2/  

· https://triennale.org/bauhaus

Bladzijde 15

·Wunderbugs / © Francesco Lipari

·Tree-House School / © Valentino Gareri

·The Arch / © O.S.T. & Constructlab

·Protegemos las escuelas © Barcelona City Council

·Palaluxottica / © Simone Bossi

·Straatcarnaval in Clonakilty / © Cork County Council

·UMAR unit / © Empa - Swiss Federal Laboratories for Materials Science and Technology

·Ljuba in Drago / © Ksenja Perko

·Regentuinen in Rundelsgatan in Vellinge / © Bron: edge

·Gyermely / © Balázs Danyi

·© Ireland’s Greenest town initiative

·Blivandehuis / © Ketter Raudmets

·Achtertuin / © CC BY-NC-SA In My Backyard - rioneiva.com/nomeuquintal

·Pupils of Sustainable Dream City © Navet Science Center

·Reincarnation project © Akna Márquez

·Proto-Habitat / © Flavien Menu

·3D-geprint huis / © Bron: Prvok

·Workshop in Salak / © Keliaujančios dirbtuvės

·Housing solution / © A. De Smet, B. Pak & Y. Schoonjans (KU Leuven Faculty of Architecture), G. Bruyneel & T. Van Heesvelde (Samenlevinsopbouw Brussel), B. Van Hoecke (CAW Brussel)

·Projekthaus Potsdam / © Natalia Irina Roman

·Groep die de toolkit gebruikt / © Dan Lockton

·Workshop "Maak een tas van een banner”, 2019 / © Open Design School

·Home for The Homeless © xystudio

·Holmes Road Studios © Peter Barber Architects

·© De Ceuvel

·Domo - sustainable architecture education in secondary school / © Dolores Victoria

·The Salt House © R. Hofmanis

Top

Brussel, 15.9.2021

COM(2021) 573 final

EU-programma’s mobiliseren

BIJLAGE

bij de

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s

Nieuw Europees Bauhaus: mooi, duurzaam, samen


Inhoudsopgave

EU-PROGRAMMA’S MOBILISEREN    

SPECIFIEKE OPROEPEN IN HET KADER VAN HET NIEUW EUROPEES BAUHAUS    

A.1 TRANSFORMATIE VAN PLEKKEN TER PLAATSE    

A.1.1    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen    

A.1.2    Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO)    

A.1.3    Programma voor de interne markt    

A.2    TRANSFORMATIE VAN HET GUNSTIGE ECOSYSTEEM VOOR INNOVATIE    

A.2.1    LIFE-programma    

A.2.2    Horizon Europa — Pijler 3 Innovatief Europa    

A.2.3    Programma voor de eengemaakte markt – COSME-pijler    

A.3    VERSPREIDING VAN NIEUWE BETEKENISSEN    

A.3.1    LIFE — Platform voor de uitwisseling van kennis inzake het Nieuw Europees Bauhaus    

A.3.2    ERASMUS+-activiteiten voor jongeren, scholen en leerkrachten    

OPROEPEN TOT BIJDRAGEN IN HET KADER VAN HET NIEUW EUROPEES BAUHAUS    

B.1. TRANSFORMATIE VAN PLEKKEN TER PLAATSE    

B.1.1    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen    

B.2.    TRANSFORMATIE VAN HET GUNSTIGE ECOSYSTEEM VOOR INNOVATIE    

B.2.1.    Programma voor de interne markt    

B.2.2.    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen    

B.2.3.    Creatief Europa — Sectoroverschrijdend onderdeel    

B.2.4.    ERASMUS+-partnerschappen voor innovatie — Allianties voor innovatie    

B.2.5.    ERASMUS+-partnerschap voor topkwaliteit — Kenniscentra voor beroepsopleiding (CoVE)    

B.3.    VERSPREIDING VAN NIEUWE BETEKENISSEN    

B.3.1.    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen    

B.3.2.    Creatief Europa — Onderdeel CULTUUR    

B.3.3.    Europees Solidariteitskorps    



EU-PROGRAMMA’S MOBILISEREN

De diensten van de Commissie hebben de eerste elementen vastgesteld van een steunkader voor de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus. Deze proefprojecten gaan in september 2021 van start. Er zal een gezamenlijke financiële inspanning nodig zijn. Op EU-niveau zal de combinatie van verschillende financieringsinstrumenten van de Europese Commissie het essentiële element zijn, waarbij wordt uitgegaan van hun complementaire toepassingsgebieden. De financiële gevolgen van het voorstel in verband met de EU-bijdrage zullen worden opgevangen met de huidige financiële middelen 2021-2027 van de betrokken programma’s en binnen de overeengekomen personele middelen.

De financiële steun van de EU-programma’s met andere lokale, regionale en nationale fondsen onder gedeeld beheer moet worden versterkt om de verspreiding van het concept ter plaatse te waarborgen. Vooral de veranderingen in de bebouwde omgeving vereisen een enorme financiering die alleen kan worden bereikt door alle mogelijke bronnen te combineren. De Commissie zal bijzondere aandacht besteden aan de coördinatie van de verschillende programma’s tijdens de uitvoering ervan.

Het steunkader kan worden onderverdeeld in twee componenten: een eerste reeks oproepen is specifiek gewijd aan de financiering van Nieuw Europees Bauhaus-projecten; in een tweede reeks oproepen was het Nieuw Europees Bauhaus als prioriteit of als contextueel element opgenomen, waardoor voor projecten de mogelijkheid ontstaat om aan het initiatief bij te dragen zonder er exclusief op gericht te zijn.

SPECIFIEKE OPROEPEN IN HET KADER VAN HET NIEUW EUROPEES BAUHAUS

A.1 TRANSFORMATIE VAN PLEKKEN TER PLAATSE

De eerste laag van het steunkader moet gericht zijn op het ondersteunen van de lokale concrete transformatie van de bebouwde omgeving in overeenstemming met de kernwaarden esthetiek, duurzaamheid en sociale inclusie. Om de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus te verwezenlijken door lokale transformatieprojecten uit te voeren, is uitgebreide steun nodig voor capaciteitsopbouw van regionale en lokale autoriteiten en beheersautoriteiten.

A.1.1    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: 25 miljoen EUR |WANNEER: september 2021 - januari 2022

HORIZON-MISS-2021-NEB-01-01: Ondersteuning van de inzet van lighthouse-demonstratieprojecten voor het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief in het kader van Horizon Europa-missies: met de lighthouse-demonstratieprojecten worden de voor het Nieuw Europees Bauhaus relevante uitdagingen aangepakt door middel van een missiegerichte aanpak (daadkrachtig, meetbaar, gericht), waarbij rekening wordt gehouden met de drie kernbeginselen van het Nieuw Europees Bauhaus (duurzaamheid, inclusie, esthetiek). Inzet van ten minste vijf ambitieuze en zeer innovatieve “lighthouse-demonstratieprojecten” in de hele EU.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa 

|BEGROTING: 10 miljoen EUR |WANNEER: september 2021 - januari 2022

HORIZON-CL4-2021-RESILIENCE-02-32: Demonstratieprojecten voor sociale en betaalbare woonwijken (IA): demonstratieprojecten voor innovatieve oplossingen voor een duurzame en inclusieve renovatie van sociale en betaalbare woonwijken volgens een geïntegreerde nabuurschapsaanpak, in overeenstemming met de doelstellingen van het initiatief voor betaalbare huisvesting, zullen bijdragen aan de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: 2 miljoen EUR |WANNEER: 2022

HORIZON-MISS-2021-CIT-01-02: Samenwerkingsmodellen van lokaal bestuur om de emblematische transformatie van het stedelijke milieu te versnellen en bij te dragen aan het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief en de doelstellingen van de Europese Green Deal: de oproep is gericht op het ondersteunen van innovatieve en samenwerkingsmodellen van lokaal bestuur waarbij alle burgers worden betrokken, om na te denken over een klimaatneutrale stedelijke transformatie en tegelijkertijd de Nieuw Europees Bauhaus-beginselen te bevorderen.

 

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa 

|BEGROTING: 1 miljoen EUR |WANNEER: september 2021 - januari 2022

HORIZON-CL5-2021-D4-02-03: Versterking van de Europese coördinatie en uitwisseling met betrekking tot de invoering van innovatie met het oog op duurzaamheid, kwaliteit, circulariteit en sociale inclusie in de bebouwde omgeving als bijdrage aan het Nieuw Europees Bauhaus (dit thema zal worden uitgevoerd in het kader van het Built4People Partnership). De oproep is gericht op de ondersteuning van een coördinatie- en ondersteuningsactie ter: verhoging van het gebruik van innovatieve oplossingen voor een duurzame, mensgerichte en inclusieve bebouwde omgeving van hoge kwaliteit; intensivering van peer learning; verhoging van het bewustzijn omtrent de voordelen van innovatie en synergetische grensoverschrijdende samenwerking in de sector van de bebouwde omgeving; verbetering van de erkenning en integratie van kwaliteitsbeginselen voor architectuur en ontwerp; versterking van netwerken en medefinanciering van innovatie.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: 6 miljoen EUR |WANNEER: januari 2022 – april 2022

HORIZON-CL2-2022-HERITAGE-01-10: Het Nieuw Europees Bauhaus – vormgeven aan een groenere en eerlijkere manier van leven in creatieve en inclusieve samenlevingen door middel van architectuur, ontwerp en kunst: de rol van hoogwaardige architectuur in overweging genomen door de nadruk te leggen op duurzame en inclusieve architectuur en ontwerp als middel om menselijke diversiteit te omarmen en welzijn, toegankelijkheid en veiligheid voor iedereen te waarborgen. Er moet rekening worden gehouden met de koppeling tussen virtuele en fysieke ruimten, ook met het oog op het opkomende concept “hybride omgeving”.

A.1.2    Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO)

VOOR: Overheidsinstanties |BEGROTING: 2,5 miljoen EUR |WANNEER: februari 2022

Technische bijstand: capaciteitsopbouw, identificatie van financieringsbronnen, ontwikkeling van methodieken en goede procedures ter ondersteuning van het participatieve gezamenlijke ontwerp op lokaal niveau, onderzoek naar bredere horizontale invalshoeken, zoals het mogelijk maken/remmen van factoren voor de totstandbrenging van Nieuw Europees Bauhaus-projecten.

VOOR: Overheidsinstanties |BEGROTING: 20 miljoen EUR |WANNEER: derde kwartaal 2022

Stedelijk Europa-initiatief: ondersteuning van een extra aantal (vier of meer) zeer innovatieve projecten. De oproep zal projecten financieren om concrete, levensechte voorbeelden te geven van Nieuw Europees Bauhaus-interventies waarin de drie kernwaarden van het Nieuw Europees Bauhaus zijn geïntegreerd.

A.1.3    Programma voor de interne markt

VOOR: in aanmerking komend in het kader van het programma voor de interne markt 

|BEGROTING: 1,2 miljoen EUR |WANNEER: juli 2021 – oktober 2021

SMP-COSME-2021-HOUS-01 Initiatief voor betaalbare huisvesting: op EU-niveau een partnerschap voor een initiatief voor betaalbare huisvesting opzetten dat steun zal verlenen aan lokale industriële partnerschappen (lokale overheden, aanbieders van sociale huisvesting en kmo’s in de bouwsector, investeerders) voor een betere toegang tot financieringsmogelijkheden, financiële en technische bijstand, capaciteitsopbouw, uitwisseling van beste praktijken en kennisoverdracht. Dit partnerschap zal actoren op lokaal niveau op het gebied van betaalbare en sociale huisvesting mobiliseren voor de uitrol van lighthouse-renovatieprojecten op wijkniveau, die gericht zijn op sociale en betaalbare huisvesting en volgens een geïntegreerde nabuurschapsaanpak (duurzaamheid, leefbaarheid, toegang tot lokale en sociale diensten, innovatie, zakelijke kansen).

A.2    TRANSFORMATIE VAN HET GUNSTIGE ECOSYSTEEM VOOR INNOVATIE

Onze productiesystemen moeten volledig gebaseerd zijn op een grondiger begrip van de maatschappelijke en culturele gevolgen van producten en diensten, waarbij ook wordt uitgegaan van “design for all”-benaderingen die verschillende disciplines kunnen omvatten. Innovatie moet ook gericht zijn op de integratie van duurzaamheid, inclusie en esthetiek in nieuwe oplossingen en producten.

A.2.1    LIFE-programma

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van LIFE 

|BEGROTING: 13 miljoen EUR (schatting) |WANNEER: juli 2021 – november 2021

LIFE-2021-SAP-ENV-ENVIRONMENT: De LIFE-projecten zullen het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief ondersteunen om van de Green Deal een culturele, mensgerichte en positieve, “tastbare” ervaring te maken. Specifieke incubatorprojecten zijn gericht op transversale milieu-uitdagingen en betrekken de relevante wetenschappelijke, overheids-, civiele en ondernemende gemeenschappen met het oog op het ontwerpen van toekomstige manieren van leven, gelegen op het kruispunt tussen wetenschap, milieu, kunst en cultuur. In deze projecten zullen de drie dimensies van het Nieuw Europees Bauhaus worden geïntegreerd. Niet-exclusieve specifieke actiegebieden kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op stedelijke, recreatieve, leef- en werkomgevingen, gebouwen en bouwschillen, mobiliteitsregelingen, duurzame materialen, recycling, duurzaam bodemgebruik, ontwikkeling van groene ruimte en bescherming van de biodiversiteit enz.

A.2.2    Horizon Europa — Pijler 3 Innovatief Europa 

VOOR: Startende ondernemingen |BEGROTING: 700 000 EUR |WANNEER: oktober 2021

Versnelling van de ontwikkeling van in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus startende ondernemingen door het EIT: identificeren van de meest veelbelovende Europese startende en doorgroeiende ondernemingen met innovatieve oplossingen die het Nieuw Europees Bauhaus kunnen ondersteunen. Versnellen van hun ontwikkeling met de meest geschikte diensten zodat er Europese paradepaardjes ontstaan die het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief kunnen ondersteunen om het scheppen van banen, innovatie en groei voor Europa te bevorderen.

A.2.3    Programma voor de eengemaakte markt – COSME-pijler 1

VOOR: Ontwerpers, creatieve professionals, kmo’s, technologieleveranciers

|BEGROTING: 4 miljoen EUR |WANNEER: oktober 2021

Partnerschapsproject “WORTH”: Een van de oproepen tot het indienen van blijken van belangstelling in het kader van het Worth Partnership Project zal worden gewijd aan het Nieuw Europees Bauhaus. Deze incubatie- en acceleratieactie biedt gerichte ondersteuning (mentorschap, coaching en zichtbaarheid) aan zakelijke partnerschappen tussen ontwerpers, fabrikanten/ambachtslieden en technologieleveranciers. De geselecteerde partnerschappen worden ondersteund bij het ontwikkelen van nieuwe bedrijfsideeën (producten, diensten, productieprocessen of bedrijfsmodellen) in lifestyle-industrieën, waaronder meubelinrichting, interieurontwerp en architectuur, evenals mode.

VOOR: Publieke afnemers (steden, regio’s, ziekenhuizen, aankoopcentrales enz.)

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: Open

Het collectieve inlichtingen- en actieprogramma Big Buyers (Big Buyers 3 — BB3) heeft tot doel de samenwerking tussen deelnemers te bevorderen om de aanbestedingspraktijk te verbeteren, expertise te delen, gezamenlijk de markt te betrekken en het gebruik van innovatieve aankopen te bevorderen. De deelnemers moeten elementen voorbereiden voor de desbetreffende aanbestedingsprocedures. Bovendien moet het totale gewicht ervan worden gebruikt om de markt in de richting van de ontwikkeling van innovatieve oplossingen te brengen. Dit project heeft tot doel bij te dragen aan het economisch herstel van de EU en innovatie en startende ondernemingen te stimuleren. Ten minste één van de tien op te richten werkgroepen moet worden opgericht met het oog op het Nieuw Europees Bauhaus.

A.3    VERSPREIDING VAN NIEUWE BETEKENISSEN

Een meer systematische toepassing van gezamenlijke ontwerpprocessen waarbij gemeenschappen en het maatschappelijk middenveld betrokken zijn en die afhankelijk zijn van intergenerationele en multidisciplinaire samenwerking (waaronder wetenschap en technologie, digitale toepassingen, sociologie, sociale wetenschappen, politieke wetenschappen, economie, cultuur, onderwijs, ontwerp) lijkt een essentieel element te zijn om sociale en milieu-uitdagingen aan te pakken, zoals gemeld door de contribuanten aan de gezamenlijke ontwerpfase in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus.

A.3.1    LIFE — Platform voor de uitwisseling van kennis inzake het Nieuw Europees Bauhaus

VOOR: IEDEREEN |BEGROTING: 150 000 EUR |WANNEER: november 2021

Op een bijeenkomst van het platform worden via de LIFE- en H2020-programma’s gefinancierde projecten gepresenteerd die goede voorbeelden zijn van de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus. Het doel is inspiratie te bieden voor nieuwe projecten en te helpen de Nieuw Europees Bauhaus-waarden breder uit te dragen.

A.3.2    ERASMUS+-activiteiten voor jongeren, scholen en leerkrachten 2  

VOOR: Publieke of particuliere organisaties die actief zijn op het gebied van jongeren |BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: 2022

De actie “Europese jongeren samen” ondersteunt transnationale partnerschappen voor jongerenorganisaties om de Europese dimensie van hun activiteiten te versterken door jongeren in heel Europa in staat te stellen gezamenlijke projecten op te zetten, uitwisselingen te organiseren en opleidingen te bevorderen. Deze actie kan bijdragen aan de activiteiten in verband met het Nieuw Europees Bauhaus.

VOOR: Schoolpersoneel in OOJK 3 , basisonderwijs, voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en -opleiding (bv. leerkrachten, schoolhoofden) |BEGROTING: n.v.t. 4 |WANNEER: 2022

Het eTwinning-jaarthema van 2022 is “Onze toekomst mooi, duurzaam, samen: scholen en het Nieuw Europees Bauhaus: een voorstelling maken van een creatieve leeromgeving in groene en inclusieve scholen”. Leerkrachten en schoolpersoneel zullen worden uitgenodigd om met hun leerlingen na te denken over hun school na corona. Zij zullen hun visie op de ideale school ontwikkelen. Het eTwinning-jaarthema wordt het hele jaar door in de schijnwerpers gezet door middel van campagnes, de jaarlijkse eTwinning-conferentie in oktober en het eTwinning-jaarboek. Daarnaast zullen belangrijke evenementen in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus, die relevant zijn voor belanghebbenden in het schoolonderwijs, worden toegevoegd aan de agenda op de School Education Gateway en zullen evenementen die relevant zijn voor professionals in het volwassenenonderwijs worden toegevoegd aan de agenda’s op het elektronisch platform voor volwassenenonderwijs in Europa (Epale). De respectieve socialemediakanalen van alle platforms zullen hier evenveel aandacht aan schenken.

VOOR: Organisaties die een Erasmus+-project hebben afgerond, met uitstekende onderwijspraktijken

|BEGROTING: Geen specifieke begroting |WANNEER: tweede kwartaal 2022

De Europese prijs voor innovatief onderwijs 2022 zou in het teken kunnen staan van thema’s die verband houden met het Nieuw Europees Bauhaus, met name op het verband tussen duurzaamheid, participatie en inclusie, alsook innovatieve onderwijs- en leermethoden en de heleschoolbenaderingen die alle actoren op gemeenschapsniveau samenbrengen. Dit zou succesvolle projecten in het kader van het Erasmus+-programma onder de aandacht brengen en de betrokkenen in de gelegenheid stellen om met elkaar in contact te komen en samen te werken.

VOOR: Deelnemers aan DiscoverEU |BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: 2022

Elk jaar bevordert DiscoverEU activiteiten rond een bepaald thema. In 2022 zal het jaarthema van DiscoverEU worden gekoppeld aan het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief.



OPROEPEN TOT BIJDRAGEN IN HET KADER VAN HET NIEUW EUROPEES BAUHAUS

Sommige andere acties zullen bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus door het initiatief als contextueel element op te nemen in hun oproepen.

B.1. TRANSFORMATIE VAN PLEKKEN TER PLAATSE

Onderzoek en experimenten met betrekking tot de sectoren bouw, renovatie en erfgoed kunnen bijdragen aan het Nieuw Europees Bauhaus door de ontwikkeling van nieuwe instrumenten en nieuwe oplossingen die kunnen worden vastgelegd in transformatieprojecten.

B.1.1    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: juni 2021 – september 2021

HORIZON-CL4-2021-TWIN-TRANSITION-01-10: Digitale vergunningen en nalevingscontroles voor gebouwen en infrastructuur (IA): drie projecten ter verbetering van a) efficiëntie en productiviteitswinsten, minder fouten in ontwerp- en bouwprocedures; b) geautomatiseerde, snellere, nauwkeurigere en efficiëntere vergunningen en naleving voor bouwwerken (bv. regelgeving, gezondheid en veiligheid, prestaties); c) verbeterde bouwkwaliteit en efficiënt gebruik van hulpbronnen in de bouw, in overeenstemming met de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: oktober 2021maart 2022

HORIZON-CL4-2022-TWIN-TRANSITION-01-09: Aantonen van het gebruik van een digitaal logboek voor gebouwen (IA): twee projecten om te werken aan a) een efficiënter gebruik van hulpbronnen en het koolstofvrij maken van gebouwen; b) een betere koppeling tussen bestaande databanken, instrumenten en bronnen voor digitale logboeken voor gebouwen; c) een betere bruikbaarheid van digitale logboeken voor gebouwen door de ervaring van de gebruiker, rekening houdend met zowel toegankelijkheid als inclusiviteit; d) nieuwe of verbeterde instrumenten voor het verzamelen en bijwerken van relevante gegevens; e) het aantonen van andere voordelen van het gebruik van digitale logboeken voor gebouwen, zoals veiligheid en gezondheid in gebouwen en de bouw, bijvoorbeeld door structurele gezondheidsmonitoring; kosteneffectiviteit, efficiëntieverhoging in termen van tijd; verbeterde klimaatveerkracht.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag

|WANNEER: oktober 2021 – februari 2022/september 2022

HORIZON-CL6-2022-CIRCBIO-02-01-two-stage: geïntegreerde oplossingen voor circulariteit in gebouwen en de bouwsector (IA) om bij te dragen aan het Nieuw Europees Bauhaus door: 1) projecten voor een betere invoering en marktintroductie van innovatieve oplossingen a) voor bouw, afvalpreventie, verlenging van de levensduur en verbetering van de levenscyclusprestaties van gebouwen en hun componenten; b) voor ontwerp en productie voor demontage, afvalpreventie en -beheer, hergebruik en recycling in de bouwsector, met inbegrip van productie en assemblage; 2) betere verspreiding van geavanceerde digitale oplossingen; 3) hogere terugwinnings- en recyclingpercentages van bouw- en sloopafval; 4) verbeterde verwijdering van gevaarlijke stoffen uit secundaire materialen; 5) meer upcycling van hergebruikt en gerecycleerd materiaal in de bouw; en 6) meer kennis over de algemene ecologische voetafdruk van gebouwen en bouwmaterialen en een betere praktische toepassing van de methode van de Commissie voor de PEF-methode.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: september 2021 - januari 2022

HORIZON-CL5-2021-D4-02-02: Kosteneffectieve, duurzame multifunctionele en/of geprefabriceerde holistische renovatiepakketten, waarin hernieuwbare energiebronnen worden geïntegreerd en met inbegrip van hergebruikte en gerecycleerde materialen (Built4People). Moet betrekking hebben op grootschalige, levensechte demonstraties van veelbelovende technologische innovaties die de duurzaamheidsbeginselen van de levenscyclus eerbiedigen, nuttig zijn voor een breed scala aan milieucondities en leiden tot een verbetering van het binnenmilieu en het comfort, de tevredenheid en de toegankelijkheid van de gebruiker, met inachtneming van de esthetiek, de historische waarde en/of de lokale architecturale identiteit.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: september 2021 - januari 2022

HORIZON-CL5-2022-D4-02-03: Duurzame en bronefficiënte oplossingen voor een open, toegankelijk, inclusief, veerkrachtig en emissiearm cultureel erfgoed: preventie, monitoring, beheer, onderhoud en renovatie (Built4People). Om technisch en sociaal innovatieve, duurzame, energie- en bronefficiënte oplossingen te bieden voor de kosteneffectieve verbetering en instandhouding van de bebouwde omgeving van cultureel erfgoed in alle relevante aspecten: inclusie, toegankelijkheid, veerkracht, milieu- en energieprestaties en gedurende de volledige levenscyclus. De betrokkenheid van relevante belangengroepen (bv. maatschappelijke organisaties, verenigingen, belanghebbenden op het gebied van cultureel erfgoed, zoals organen voor de bescherming van cultureel erfgoed) en de acceptatie van burgers en sociaal innovatieve ideeën moeten worden gewaarborgd.

B.2.    TRANSFORMATIE VAN HET GUNSTIGE ECOSYSTEEM VOOR INNOVATIE

Het transformeren van plekken volgens de Nieuw Europees Bauhaus-beginselen vereist ook dat bedrijfsmodellen worden aangepast en nieuwe benaderingen worden ontwikkeld. In deze context kan de sociale economie een belangrijke bijdrage leveren aan het initiatief.

B.2.1.    Programma voor de interne markt

VOOR: In aanmerking komende entiteiten in het kader van het programma voor de interne markt

|BEGROTING: 4 miljoen EUR |WANNEER: september 2021

Sociale economie en lokale Green Deals die kmo’s helpen veerkrachtiger te zijn: Deze oproep tot het indienen van voorstellen zal de opbouw van partnerschappen tussen regio’s en steden op het gebied van lokale Green Deals en de sociale economie ondersteunen om de territoriale veerkracht te vergroten en de lokale economische groei opnieuw vorm te geven. Met de focus op capaciteitsopbouw voor ondernemingen van steden/lokale overheden en de sociale economie, participatie en empowerment van burgers, zal de actie partnerschappen ondersteunen bij de uitvoering van lokale Green Deals en bij de bevordering van de veerkracht van de gemeenschap van de sociale economie met het oog op duurzame en inclusieve lokale ontwikkeling en de dubbele transitie. Het Nieuw Europees Bauhaus is een van de prioritaire thema’s.

B.2.2.    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: juni 2021 – september 2021

HORIZON-CL4-2021-RESILIENCE-01-31: Europese fabriek voor technologische en sociale innovatie (RIA): financiële steun en steun voor capaciteitsopbouw voor sociale vernieuwers om hun ideeën te ontwikkelen tot concrete oplossingen die zullen bijdragen aan het Nieuw Europees Bauhaus.

Innovatie waarbij de creatieve en educatieve sector betrokken zijn, kan ook bijdragen aan de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus.

B.2.3.    Creatief Europa — Sectoroverschrijdend onderdeel

VOOR: Organisaties die actief zijn in de culturele en de creatieve sector

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: juni – 5 oktober 2021

CREA-CROSS-2021-INNOVLAB Creatieve innovatielabs ondersteunen het ontwerpen en testen van innovatieve digitale oplossingen met een potentieel positief langetermijneffect op meerdere culturele en creatieve sectoren. De labs vergemakkelijken het creëren van innovatieve oplossingen (bv. instrumenten, modellen en methodieken) die gemakkelijk moeten kunnen worden gerepliceerd en potentieel hebben voor marktpenetratie. Projecten kunnen gericht zijn op vergroening van de waardeketen in de culturele en de creatieve sector, met inbegrip van acties die bijdragen aan het Nieuw Europees Bauhaus.

B.2.4.    ERASMUS+-partnerschappen voor innovatie — Allianties voor innovatie

VOOR: Openbare en particuliere organisaties die actief zijn op het gebied van onderwijs en opleiding |BEGROTING: NTB 5 |WANNEER: 2022

De allianties voor innovatie in het kader van Erasmus+ (gericht op samenwerking tussen een breder scala van belanghebbenden: studenten, universiteiten, bedrijven, ngo’s, maatschappelijke organisaties enz.) zullen via een specifieke prioriteit bijdragen aan de activiteiten in verband met het Nieuw Europees Bauhaus. Ze zouden gericht zijn op zowel de sectoren hoger onderwijs als beroepsonderwijs en -opleiding.

B.2.5.    ERASMUS+-partnerschap voor topkwaliteit — Kenniscentra voor beroepsopleiding (CoVE) 6  

VOOR: Aanbieders van beroepsonderwijs en -opleiding, instellingen voor hoger onderwijs, onderzoeksinstellingen, wetenschapsparken, innovatiebureaus, bedrijven, kamers en hun verenigingen, sociale partners, sociale ondernemingen, sectorale expertiseraden enz.

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: september/oktober 2021

Het CoVE-initiatief ondersteunt een bottom-upbenadering voor beroepsopleidingen waarbij een breed scala aan lokale belanghebbenden betrokken is. Het stelt instellingen voor beroepsonderwijs en -opleiding in staat om de onderwezen vaardigheden snel aan te passen aan de veranderende economische en sociale behoeften, waarop bijvoorbeeld ook de digitale en groene transities van invloed zijn. Zij kunnen bijdragen aan de uitvoeringsfase van het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief door samen te werken met de gemeenschappen die betrokken zijn bij de lokale transformaties die door het initiatief worden bevorderd. Kenniscentra voor beroepsopleiding opereren in een bepaalde lokale context en vormen de spil van ecosystemen met betrekking tot vaardigheden voor innovatie, regionale ontwikkeling en sociale inclusie, en werken via internationale samenwerkingsnetwerken samen met kenniscentra voor beroepsopleiding in andere landen.

B.3.    VERSPREIDING VAN NIEUWE BETEKENISSEN

Samenwerken met gemeenschappen zal een fundamentele leerruimte vormen voor het Nieuw Europees Bauhaus.

B.3.1.    Horizon Europa — Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: juni 2021 - oktober 2021

HORIZON-CL4-2021-HUMAN-01-19: Het testen van innovatieve oplossingen op vraag van lokale gemeenschappen (CSA): cocreatie en testen van maatschappelijke oplossingen, zodat in Europa ontwikkelde onderzoeken en innovatie kunnen worden getest op lokale gemeenschappen, ter ondersteuning van de samenwerkingsaanpak die door het Nieuw Europees Bauhaus wordt bevorderd.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: oktober 2021 – februari 2022

HORIZON-CL6-2022-GOVERNANCE-01-08: Een succesvol voorstel zal bijdragen tot de brede toepassing en toegevoegde waarde van opmerkingen met betrekking tot de omgeving door het gebruik en de validatie van door burgers verzamelde gegevens te verbeteren en de betrokkenheid en inzet van de burgers te vergroten. Op die manier wordt bijgedragen aan de doelstellingen van de Europese Green Deal en een versterkt wereldwijd systeem van systemen voor aardobservatie. Gezien de nadruk op de stedelijke omgeving en het verzoek om aandacht voor de sociale en culturele dimensies van burgerobservatie en -betrokkenheid, moeten de projecten een bijdrage leveren aan het Nieuw Europees Bauhaus.

VOOR: Alle in aanmerking komende entiteiten in het kader van Horizon Europa

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: oktober 2021 – februari 2022

HORIZON-CL6-2022-COMMUNITIES-01-05: Beoordeling van de sociopolitieke aspecten van op de natuur gebaseerde oplossingen voor inclusievere en veerkrachtigere gemeenschappen: de projecten moeten een bijdrage leveren aan het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief door de groene en digitale transities in de leefomgevingen van gemeenschappen te ondersteunen door duurzaamheid, inclusie en kwaliteit van ervaring samen te voegen. Er kunnen kleinschalige proefprojecten worden overwogen om natuurlijke oplossingen te verkennen die innovatief zijn, wat betreft hun functionele reikwijdte, sociaal-economisch bereik, geïntegreerde benaderingen of toepassing in nieuwe omgevingen.

Culturele, educatieve en jongerenvrijwilligersprojecten kunnen een nuttige bijdrage leveren aan het Nieuw Europees Bauhaus.

B.3.2.    Creatief Europa — Onderdeel CULTUUR 7

VOOR: Organisaties die actief zijn in de culturele en de creatieve sector 

|BEGROTING: geen vooraf vastgesteld bedrag |WANNEER: 2022

Europese culturele samenwerkingsprojecten hebben tot doel de samenwerking tussen organisaties die actief zijn op het gebied van cultuur te bevorderen, de Europese dimensie van het creëren en verspreiden van Europese artistieke inhoud te vergroten en het ontwikkelen, uitproberen, verbreiden of toepassen van nieuwe en innovatieve praktijken te bevorderen. Europese samenwerkingsprojecten zijn ook bedoeld om bij te dragen aan de uitvoering van opkomende EU-beleidsinitiatieven op het gebied van cultuur, zoals het Nieuw Europees Bauhaus. De oproepen zullen thema’s en thematische prioriteiten omvatten die relevant zijn voor het Nieuw Europees Bauhaus.

B.3.3.    Europees Solidariteitskorps

VOOR: Organisaties en jongeren die in aanmerking komen voor deelname aan de acties van het Europees Solidariteitskorps |BEGROTING: (ntb) 8 |WANNEER: 2022

In de jaarlijkse oproep van 2022 van het Europees Solidariteitskorps maakt het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief deel uit van de horizontale prioriteit inzake milieuduurzaamheid en klimaatdoelstellingen.

(1)

https://eufundingoverview.be/funding/cosme

(2)

De financiering van Erasmus kan worden aangevuld met andere nationale of Europese fondsen, zoals de herstel- en veerkrachtfaciliteit, het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling (EFRO), het Europees Sociaal Fonds (ESF+), het instrument voor technische ondersteuning, Horizon Europa en InvestEU.

(3)

Voor- en vroegschoolse educatie en opvang

(4)

Het jaarlijkse eTwinning-thema wordt georganiseerd en uitgevoerd door de centrale eTwinning-ondersteuningsdienst die door Erasmus+ wordt gefinancierd. Alle gerelateerde activiteiten, publicaties en campagnes maken integraal deel uit van het desbetreffende dienstencontract.

(5)

De begroting voor deze actie maakt deel uit van het jaarlijkse werkprogramma van Erasmus+ voor 2022, met inbegrip van de verdeling van de jaarlijkse begroting over acties, die door het Erasmus+-comité moet worden gevalideerd en jaarlijks door de Commissie moet worden vastgesteld.

(6)

Webpagina Kenniscentra voor beroepsopleiding

(7)

De begroting voor deze actie maakt deel uit van het jaarlijkse werkprogramma van Creatief Europa voor 2022, met inbegrip van de verdeling van de jaarlijkse begroting over acties, die door het beheercomité van Creatief Europa moet worden gevalideerd en jaarlijks door de Commissie moet worden vastgesteld.

(8)

De begroting voor deze actie maakt deel uit van het Europees Solidariteitskorps 2022, met inbegrip van de verdeling van de jaarlijkse begroting over acties, die door het Europees Solidariteitskorps-comité moet worden gevalideerd en jaarlijks door de Commissie moet worden vastgesteld

Top

Brussel, 15.9.2021

COM(2021) 573 final

Het beleidsecosysteem van het Nieuw Europees Bauhaus

BIJLAGE

bij de

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s

Nieuw Europees Bauhaus: mooi, duurzaam, samen


Inhoudsopgave

HET BELEIDSECOSYSTEEM VAN HET NIEUW EUROPEES BAUHAUS    

1.    Green Deal    

1.1.    De renovatiegolf    

1.2.    Het pakket Fit for 55    

1.3.    Het actieplan voor een circulaire economie    

1.4.    Het actieplan om de vervuiling tot nul terug te brengen    

1.5.    De EU-strategie voor groene infrastructuur    

1.6.    De Europese aanpassingsstrategie    

1.7.    De EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030    

1.8.    De “van boer tot bord”-strategie    

1.9.    De EU-strategie voor de bossen    

1.10.    De EU-strategie voor duurzaam textiel    

1.11.    De strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen    

1.12.    De EU-strategie voor de bio-economie    

1.13.    Het Europees klimaatpact    

1.14.    De strategie voor duurzame en slimme mobiliteit    

2.    Territoriaal beleid    

2.1.    Het cohesiebeleid    

2.2.    De langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU    

3.    Culturele en creatieve sectoren    

3.1.    De nieuwe Europese agenda voor cultuur    

3.2.    Het Europees actiekader voor cultureel erfgoed    

4.    De sociale dimensie    

4.1.    De strategieën voor een Unie van gelijkheid    

4.2.    De Europese pijler van sociale rechten    

4.3.    De EU-strategie voor de rechten van het kind en de Europese kindergarantie    

5.    Onderwijs en vaardigheden    

5.1.    De Europese onderwijsruimte    

5.2.    Milieuduurzaamheidseducatie    

5.3.    De Europese vaardighedenagenda 2030    

6.    Het Digitaal Decennium    

6.1.    Het digitaal kompas 2030    

6.2.    Het programma Digitaal Europa    

6.3.    De verordening datagovernance    

6.4.    Het AI-pakket    

7.    Onderzoek en innovatie    

7.1.    Horizon Europa    

7.2.    Missies van Horizon Europa:    

8.    De dimensie van ondernemingen en industrie    

8.1.    De nieuwe industriestrategie voor Europa    

HET BELEIDSECOSYSTEEM VAN HET NIEUW EUROPEES BAUHAUS

Het Nieuw Europees Bauhaus is gericht op de integratie van duurzaamheid met sociale inclusie en esthetische kwaliteit, naast andere elementen van de kwaliteitservaring. Het is dus transversaal van aard en transdisciplinair van opzet.

Het Nieuw Europees Bauhaus is gericht op het overbruggen van en verbindingen leggen tussen disciplines, plekken en mensen, met gebruikmaking van de gezamenlijke intelligentie en kennis om de complexiteit van de voor ons liggende uitdagingen aan te pakken. Met een geïntegreerde aanpak kunnen ook de effecten van het beleid worden geoptimaliseerd door synergieën voor wederzijdse versterking te bevorderen.

Het Nieuw Europees Bauhaus bouwt voort op een rijke Europese beleidscontext, die strategische doelstellingen en referentiepunten oplevert voor de verschillende dimensies die het initiatief beoogt te integreren. Hoewel veel beleidsinitiatieven slechts op één van de dimensies van het Nieuw Europees Bauhaus gericht zijn, dragen zij al wel bij tot het scheppen van voorwaarden voor de ontwikkeling ervan. Deze bijlage heeft tot doel deze relevante beleidskaders te presenteren.

1.Green Deal

1.1.De renovatiegolf 1

In Mededeling COM(2020) 662 van de Commissie “Een renovatiegolf voor Europa” worden de doelstellingen van het voorgestelde Nieuw Europees Bauhaus toegelicht en ook een aantal beginselen vastgesteld voor decarbonisatie tussen nu en 2050, zoals: levenscyclusbenadering en circulariteit; decarbonisatie en integratie van hernieuwbare energiebronnen; betaalbaarheid; energie-efficiëntie op de eerste plaats; strenge gezondheids- en milieunormen; veiligheid; toegankelijkheid; de dubbele uitdaging van de groene en de digitale transitie aanpakken; respect voor esthetische en architecturale kwaliteit. De meest kwetsbare mensen en de slechtst presterende gebouwen in de categorieën woningen, kantoren, scholen en zorginstellingen zijn aangewezen als kernprioriteiten voor renovatie.

Het actieplan voor de renovatiegolf omvat een reeks vervolginitiatieven op verschillende beleidsterreinen. Zo zal de routekaart voor 2050 om gedurende de hele levenscyclus de koolstofemissies in gebouwen te verminderen (gereed in 2023) als basis dienen voor toekomstige beleids- en marktontwikkelingen gedurende een lange periode en op alle geografische niveaus, op zowel Europees, nationaal als regionaal niveau. Ze wordt gebaseerd op de levenscyclusbenadering waarbij specifiek rekening wordt gehouden met het potentieel van circulariteit om de koolstofuitstoot in het algemeen te verminderen en zo de verwezenlijking van klimaatdoelstellingen te ondersteunen. De routekaart zorgt voor visie en geeft daarmee de richting aan voor de sector en de overheden.

1.2. Het pakket Fit for 55

Twee elementen van het pakket Fit for 55 zijn in het bijzonder interessant voor het Nieuw Europees Bauhaus: Richtlijn 2012/27/EU betreffende energie-efficiëntie en Richtlijn 2010/31/EU betreffende de energieprestatie van gebouwen. Beide ondersteunen de transformatie van de bebouwde omgeving in overeenstemming met de klimaatdoelstellingen van de Europese Unie.

Daarnaast zal het Nieuw Europees Bauhaus bijdragen aan de uitvoering van het wetgevingspakket Fit for 55 door nieuwe innovatieve ideeën aan te dragen voor het verhogen van de energie-efficiëntie in de bebouwde omgeving, duurzame infrastructuur en de integratie van hernieuwbare energie en natuurlijke oplossingen in de bebouwde omgeving. In het pakket worden overwegingen op het gebied van klimaatverandering en duurzaamheid met de kwaliteit van ons leven gecombineerd.

1.3.Het actieplan voor een circulaire economie 2

Het tweede actieplan voor een circulaire economie is in 2020 vastgesteld en is gericht op een efficiënter gebruik van hulpbronnen, een kleinere consumptievoetafdruk en geringere globale milieu- en klimaateffecten. In aanvulling op een reeks wetgevingsmaatregelen wordt hierin een reeks vrijwillige instrumenten voorgesteld, waaronder groene overheidsopdrachten, de EU-milieukeur en Level(s) om duurzame productie en gebruik van hulpbronnen te bevorderen en op die manier bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Green Deal. Van bijzonder belang voor het Nieuw Europees Bauhaus is dat de bestaande criteria voor groene overheidsopdrachten ten aanzien van duurzame gebouwen worden herzien, zodat zij via de indicatoren van Level(s) 3 stevig op circulariteitsconcepten worden gebaseerd. Het toepassingsgebied is toegespitst op typische openbare gebouwen zoals kantoren, sociale huisvesting en scholen, en omvat zowel nieuwbouw als renovatie. De criteria hebben betrekking op circulariteit, gezondheid en comfort, veerkracht tegen klimaatverandering en levenscycluskosten, en zijn bedoeld om openbare aanbesteders te ondersteunen om voorop te lopen op de weg naar duurzamere gebouwen. Deze activiteit draagt bij aan de ontwikkeling van het zelfbeoordelingsinstrument van het Nieuw Europees Bauhaus; als richtsnoer om te meten in hoeverre een project duurzaam, inclusief en esthetisch is. Bedrijven en consumenten kunnen aan het Nieuw Europees Bauhaus bijdragen door producten en diensten met het EU-Ecolabel aan te schaffen die gedurende hun hele levenscyclus aan strenge milieunormen voldoen. Er zijn EU-Ecolabelcriteria voor harde vloer- en wandbekledingsproducten, vloerbedekkingen op hout-, kurk- en bamboebasis, verf en vernis, textielproducten, meubelen en matrassen voor bedden. In het actieplan voor een circulaire economie wordt een modernisering van de EU-afvalwetgeving aangekondigd en nog eens herhaald dat de Commissie overweegt streefcijfers vast te stellen voor de voorbereiding voor hergebruik en recycling van bouw- en sloopafval en de materiaalspecifieke fracties daarvan.

1.4.Het actieplan om de vervuiling tot nul terug te brengen 4

In het EU-actieplan “Verontreiniging van lucht, water en bodem naar nul” wordt de ambitie geformuleerd ervoor te zorgen dat, ook binnenshuis, geen verontreiniging plaatsvindt die schadelijk is voor onze gezondheid en ecosystemen. Dit is vooral van belang voor onze woonomgeving. Daarom worden er vlaggenschipinitiatieven vastgesteld om de belangrijkste behoeften op het gebied van stedelijke vergroening en innovatie in kaart te brengen en gebruik te maken van Local Digital Twins om verontreiniging, zowel binnen als buiten, te voorkomen. Het plan zal dan ook bijdragen tot de duurzaamheidsdimensie van het Nieuw Europees Bauhaus

1.5.De EU-strategie voor groene infrastructuur 5

Groene infrastructuur verbindt vitale natuurgebieden opnieuw met stedelijke centra en herstelt en verbetert hun functionele rol. Het is een essentieel planningsconcept voor de bescherming van het natuurlijk kapitaal en tegelijkertijd voor de verbetering van de levenskwaliteit, en levert daarmee een essentiële bijdrage aan duurzaamheid, een sleutelelement van het Europees Bauhaus-initiatief.

1.6.De Europese aanpassingsstrategie 6

De nieuwe EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering heeft tot doel de inspanningen van de EU om de bescherming van de natuur, de mens en zijn bestaansmiddelen tegen de onvermijdelijke gevolgen van de klimaatverandering op te voeren en te versnellen. Deze zal derhalve bijdragen aan de duurzaamheidsdimensie van het Nieuw Europees Bauhaus door de integratie van klimaatbestendigheidsoverwegingen in de bouw en renovatie van gebouwen en kritieke infrastructuur te vergemakkelijken. De missie voor Horizon Europa inzake de aanpassing aan klimaatverandering is een belangrijke uitvoeringsvector van de strategie. Een thema waarop het Nieuw Europees Bauhaus en het beleid inzake klimaataanpassing kunnen worden afgestemd, ligt in op maat gesneden en plaatsgebonden reacties en maatregelen waarbij de burgers nauw worden betrokken bij het ontwerpen, ontwikkelen en testen ervan.

1.7.De EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030 7

In de EU-biodiversiteitsstrategie wordt de nadruk gelegd op de talrijke voordelen van groene stedelijke ruimten, met inbegrip van groene daken en muren, die een belangrijk element vormen voor het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief, zowel door hun belangrijke bijdrage aan de duurzaamheid als door hun esthetische aspect. De recente lockdowns als gevolg van de coronacrisis hebben duidelijk gemaakt hoe waardevol groene stedelijke ruimten zijn voor ons fysieke en mentale welzijn. Bovendien helpt vegetatie om stedelijke gebieden af te koelen en de gevolgen van natuurrampen te beperken. De uitvoering van de biodiversiteitsstrategie en de toepassing op grote schaal van natuurlijke oplossingen dragen bij aan het Nieuw Europees Bauhaus. Ontwerpen geïnspireerd op de natuur is immers een van de meest efficiënte, duurzame en zeker esthetische manieren van ontwerpen is.

1.8.De “van boer tot bord”-strategie 8

De “van boer tot bord”-strategie is erop gericht voedselsystemen eerlijk, gezond en milieuvriendelijk te maken. Doel is ervoor te zorgen dat iedereen toegang heeft tot voldoende, veilig, voedzaam en duurzaam voedsel en door voedselverlies te beperken en verspilling te voorkomen. De “van boer tot bord”-strategie draagt bij tot de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus voor duurzaamheid en inclusie, bijvoorbeeld via stedelijke voedselsystemen, eetbare tuinen en circulaire voedselsystemen.

1.9.De EU-strategie voor de bossen 9

De EU-strategie voor de bossen is gericht op grotere, gezondere en meer diverse bossen dan we op dit moment hebben, met name voor de opslag en vastlegging van koolstof, om het verlies aan habitats en soorten een halt toe te roepen en de sociaal-economische functies van bossen voor de komende decennia te waarborgen. In de strategie wordt ook gepleit voor een optimaal gebruik van hout volgens het beginsel van cascadering bij de opbouw van een duurzame en klimaatneutrale economie. Dit betekent dat zo veel mogelijk gebruik moet worden gemaakt van hout voor materialen en producten met een lange levensduur. Het huidige lage marktaandeel van hout als bouwmateriaal moet worden verhoogd, ter vervanging van energie-intensieve materialen en materialen op basis van fossiele brandstoffen. Om dit op grote schaal te kunnen doen, is verder onderzoek en innovatie nodig op het gebied van duurzame en veilige bouwmaterialen op houtbasis. Daarbij gaat het ook om hout voor gebouwen, een toepassing die een rol zal spelen in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief.

1.10.De EU-strategie voor duurzaam textiel 10

Met deze strategie wordt verandering gebracht in de wijze waarop wij textiel produceren, gebruiken en hergebruiken. Voor de jongere generaties is een specifieke rol weggelegd om een brug te slaan tussen de generaties, ons gebruik van textiel opnieuw vorm te geven en innovatie en ondernemerschap te bevorderen. Dit wordt aangemoedigd door steun te verlenen aan nieuwe bedrijfsmodellen voor duurzaamheid, herstelbaarheid en deelbaarheid, de ontwikkeling van innovatieve materialen, de terugwinning van materialen voor meubilair of bouwproducten in overeenstemming met de afvalhiërarchie en de beginselen van het Nieuw Europees Bauhaus, demonstraties en bewustmakingsprojecten die worden gefinancierd met EU-financieringsprogramma’s zoals LIFE en Horizon Europa.

1.11.De strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen 11

Onder de bevolking van de EU leeft grote bezorgdheid over schadelijke chemische stoffen en de gevolgen daarvan voor de gezondheid en het milieu. Materialen en producten die in de bouw worden gebruikt voor interieur- en exterieurontwerp, textiel, koolstofarme mobiliteit, batterijen, windturbines, hernieuwbare energiebronnen en consumentenproducten bevatten een brede waaier aan chemische stoffen, waarvan er veel schadelijk zijn en onze levenskwaliteit kunnen aantasten. De acties in het kader van de strategie voor duurzaam gebruik van chemische stoffen met het oog op een gifvrij milieu zijn gericht op een betere bescherming van mens en milieu, en op de bevordering van chemische stoffen en materialen die met het oog op veiligheid en duurzaamheid ontwikkeld zijn, door de ontwikkeling van relevante criteria ter ondersteuning van de groene transitie, waardoor er tevens voor wordt gezorgd dat toekomstige gebouwen, infrastructuren en andere producten veiliger zijn, bijdragen tot een duurzame toekomst en de algehele milieuvoetafdruk verkleinen.

1.12.De EU-strategie voor de bio-economie 12

In de bio-economie wordt gezocht naar nieuwe vormen van productie en consumptie die de ecologische grenzen van onze planeet eerbiedigen en om af te stappen van een lineaire economie die gebaseerd is op een extensief gebruik van fossiele en minerale bronnen. Hernieuwbare, biogebaseerde materialen en groene omgevingen kunnen helpen bij: 1). het bereiken van doelstellingen voor koolstofneutraliteit, circulariteit en duurzaamheid; 2). het scheppen van werkgelegenheid, met name op het platteland, en van bestaansmiddelen op het platteland; en 3) het bereiken van betere levenskwaliteit voor mensen (zo wordt hout, als bouwmateriaal, beschouwd als esthetisch aantrekkelijk materiaal dat stress vermindert en goede akoestische eigenschappen heeft).

1.13.Het Europees klimaatpact 13

Het Nieuw Europees Bauhaus hangt nauw samen met het Europees klimaatpact, een EU-breed initiatief om mensen, gemeenschappen en organisaties te betrekken bij klimaatactie en het bouwen aan een groener Europa. Het pact zal het doen van toezeggingen stimuleren, de vooruitgang meten en discussies faciliteren tussen de verschillende actoren in de toeleveringsketen voor renovatie. Het zal via Horizon Europa samen met de burgers oplossingen creëren en ideeën distilleren die kunnen bijdragen tot het Nieuw Europees Bauhaus. Het Europees klimaatpact telt al meer dan 500 ambassadeurs 14 die de klimaatmaatregelen zullen versnellen en aldus zullen bijdragen aan bepaalde door het Nieuw Europees Bauhaus benadrukte onderwerpen.

1.14.De strategie voor duurzame en slimme mobiliteit 15

De strategie voor duurzame en slimme mobiliteit bevat een blauwdruk waarmee het vervoerssysteem in de EU de groene en digitale transformatie tot stand kan brengen en beter bestand kan worden tegen toekomstige crises. Deze strategie draagt bij tot het Nieuw Europees Bauhaus door van vervoer een belangrijke factor voor sociale interactie te maken en door mensen en regio’s in Europa dichter bij elkaar te brengen. De strategie biedt ook oplossingen om vervoer en mobiliteit duurzamer te maken en bij te dragen tot gezondere steden. Ook moet mobiliteit toegankelijker en betaalbaarder worden voor iedereen, ook mensen met beperkte mobiliteit, overeenkomstig het inclusiviteitsbeginsel van het Nieuw Europees Bauhaus.

2.Territoriaal beleid

2.1.Het cohesiebeleid

Het cohesiebeleid is een belangrijk instrument om de groene en eerlijke transformatie in steden en regio’s in Europa te ondersteunen en zo bij te dragen aan de Europese Green Deal en de renovatiegolf. Aangezien het cohesiebeleid onder gedeeld beheer functioneert, biedt het een belangrijk potentieel en een belangrijke kans voor de verankering van het Nieuw Europees Bauhaus in stedelijke en regionale ontwikkelingsecosystemen en verdere deelname van de nationale, regionale en lokale overheden. De geïntegreerde territoriale ontwikkeling die door het cohesiebeleid en specifieke instrumenten wordt bevorderd, stelt nationale, regionale en lokale belanghebbenden in staat om de beginselen van het Nieuw Europees Bauhaus op een manier die recht doet aan het betreffende gebied op investeringen toe te passen. Bovendien biedt het cohesiebeleid een unieke kans om via grensoverschrijdende en transnationale samenwerking nieuwe oplossingen te creëren.

De steun voor duurzame stedelijke ontwikkeling via het verplicht oormerken voor stedelijke gebieden in het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (8 % van de totale nationale toewijzing) en het Stedelijk Europa-initiatief (400 miljoen euro) bieden mogelijkheden voor het aanpakken van complexe stedelijke uitdagingen, die een interdisciplinaire beleidsreactie op de groene transitie vergen in samenhang met de beginselen van het Nieuw Europees Bauhaus, door het bevorderen van een lokale, geïntegreerde en inclusieve aanpak en de betrokkenheid van plaatselijke belanghebbenden.

Voorts wordt verwacht dat in het kader van het cohesiebeleid in de periode 2021-2027 meer dan 100 miljard euro wordt geïnvesteerd in projecten in verband met klimaat en milieu. Bovendien wordt in het kader van dit beleid onderzoek naar de vergroening van de economie gefinancierd. Wat investeringen in gebouwen betreft, kan het cohesiebeleid projecten ondersteunen die gericht zijn op openbare gebouwen, appartementsgebouwen en sociale huisvesting. Het cohesiebeleid kan de regio’s ook helpen om O&O&I in de bouwsector te stimuleren en de ontwikkeling van nieuwe materialen en oplossingen voor betaalbare en duurzame renovaties te ondersteunen.

2.2.De langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU

In de mededeling van de Commissie over de langetermijnvisie voor de plattelandsgebieden van de EU worden de belangrijkste uitdagingen voor de plattelandsgebieden opgesomd en wordt gewezen op de kansen die zich aandienen.

Met de visie wordt beoogd deze uitdagingen aan te pakken door voort te bouwen op de nieuwe kansen van de sociaal duurzame groene en digitale transitie en op de lessen die uit de coronacrisis zijn getrokken, en door manieren te vinden om de levenskwaliteit op het platteland te verbeteren, een evenwichtige territoriale ontwikkeling tot stand te brengen en de economische groei te stimuleren. In het kader van de gepresenteerde visie, die gebaseerd is op prognoses en brede raadplegingen van burgers en andere actoren in de plattelandsgebieden, worden een plattelandspact en een actieplan voor het platteland voorgesteld, die tot doel hebben onze plattelandsgebieden sterker, verbonden, veerkrachtig en welvarend te maken; hierin worden alle fondsen opgeroepen om samen te werken aan de duurzame ontwikkeling van plattelandsgebieden.

Tot de voorgestelde acties behoort het vlaggenschipinitiatief inzake steun voor plattelandsgemeenten bij de energietransitie en de bestrijding van klimaatverandering, dat acties omvat om de kwaliteit van woningen en andere gebouwen op het platteland te verbeteren en waarin het gebruik van structuurfondsen voor de financiering van de renovatiegolf wordt aangemoedigd, waarbij specifiek wordt aangesloten bij het Nieuw Europees Bauhaus-initiatief.

3.Culturele en creatieve sectoren

3.1.De nieuwe Europese agenda voor cultuur 16

Een van de leidende beginselen van de nieuwe Europese agenda voor cultuur en het werkplan voor cultuur 2019-2022 van de Raad is de bijdrage van cultuur aan een duurzame sociale en economische ontwikkeling. Dit komt tot uiting in verschillende lopende deskundigengroepen van de lidstaten die door de Commissie worden gecoördineerd (over kwalitatief hoogstaande architectuur, cultureel erfgoed en klimaatverandering en de culturele dimensie van duurzame ontwikkeling), terwijl andere het bredere ecosysteem aanpakken (arbeidsomstandigheden van kunstenaars, gendergelijkheid ...). Daarnaast zal het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) een kennis- en innovatiegemeenschap oprichten, specifiek op het gebied van culturele en creatieve sectoren en bedrijfstakken. Een andere strategische doelstelling van de agenda is de kracht van cultuur en culturele verscheidenheid in te zetten voor sociale cohesie en welzijn. De agenda draagt daarmee bij aan de doelstellingen en de drie dimensies van het Nieuw Europees Bauhaus.

3.2.Het Europees actiekader voor cultureel erfgoed 17

Als resultaat van het Europees Jaar van het cultureel erfgoed 2018 vestigt het Europees kader met 60 acties de aandacht op het potentieel van cultureel erfgoed om sociaal kapitaal te versterken, economische groei te stimuleren en ecologische duurzaamheid te waarborgen. Als kenmerkend onderdeel van onze (bebouwde) omgeving kunnen cultureel erfgoed en historische gebouwen bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus ten aanzien van inclusieve, mooie en duurzame ontwikkeling.

4.De sociale dimensie

4.1.De strategieën voor een Unie van gelijkheid 

De EU zet zich actief in voor de totstandbrenging van een Unie van gelijkheid. In specifieke strategieën 18 worden mechanismen en maatregelen beschreven om de omstandigheden te scheppen waarin iedereen kan leven en floreren, ongeacht verschillen op grond van geslacht, ras of etnische afkomst, godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid. Naast gerichte maatregelen is het voor het bewerkstelligen van een Unie van gelijkheid van belang dat gelijkheid en toegankelijkheid in alle beleidsmaatregelen, wetgeving en financieringsprogramma’s van de EU worden geïntegreerd, en dus ook in het Nieuw Europees Bauhaus.

Volgens de strategie voor de rechten van personen met een handicap 2021-2030 19 is de toegankelijkheid van gebouwen en virtuele omgevingen voor mensen met een handicap een voorwaarde om een autonoom leven te leiden en ten volle deel te nemen aan alle aspecten van het leven. Toegankelijkheid is ook een essentieel element voor de duurzaamheid van gebouwen, waardoor ze inclusiever, bruikbaar voor meer diverse mensen en duurzamer worden, zodat ze beter geschikt zijn voor de veranderende behoeften als gevolg van de vergrijzing. Voor het Nieuw Europees Bauhaus is ook de doelstelling van het strategisch kader voor gelijkheid, inclusie en participatie van de Roma van belang om tussen nu en 2030 te zorgen voor effectieve gelijke toegang tot adequate gedesegregeerde huisvesting en essentiële voorzieningen.

4.2.De Europese pijler van sociale rechten 20

Met het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten heeft de Commissie de ambitieuze doelstelling geformuleerd ervoor te zorgen dat in de EU tegen 2030 ten minste 15 miljoen mensen — onder wie ten minste 5 miljoen kinderen — niet meer hoeven te vrezen voor armoede of sociale uitsluiting. Het Nieuw Europees Bauhaus zal bijdragen tot de bevordering van sociale integratie door de bevordering van toegankelijkheidsbeginselen, niet alleen voor de fysieke toegankelijkheid, maar ook voor de toegankelijkheid tot informatie en tot de besluitvormingsprocessen. Er zal ook bijzondere aandacht gaan naar acties rond betaalbaarheid. Beide initiatieven zijn dan ook nauw met elkaar verbonden.

4.3.De EU-strategie voor de rechten van het kind 21 en de Europese kindergarantie 22

De bestrijding van kinderarmoede en de bevordering van inclusieve en kindvriendelijke samenlevingen, gezondheids- en onderwijsstelsels zijn belangrijke elementen van de EU-strategie voor de rechten van het kind, en dat geldt ook voor het Nieuw Europees Bauhaus. In de strategie wordt gesteld dat elk kind vanaf de geboorte recht heeft op een adequate levensstandaard, en wordt onderstreept dat kinderen uit gezinnen met een laag inkomen de gevolgen van ernstige woningnood of te kleine behuizing veel eerder ondervinden en sneller dakloos zijn. In de aanbeveling van de Raad tot instelling van een Europese kindergarantie worden de lidstaten opgeroepen om alle kinderen die het risico lopen op armoede of sociale uitsluiting een doeltreffende toegang te bieden tot adequate huisvesting (en tot verscheidene andere essentiële diensten, waarvan sommige gratis zouden moeten zijn). De nationale actieplannen voor de uitvoering van de Europese kindergarantie moeten betrekking hebben op de periode tot 2030 en moeten worden gecombineerd met de plannen voor territoriale hervormingen in het kader van de Green Deal.

5.Onderwijs en vaardigheden

5.1.De Europese onderwijsruimte

De Education for Climate Coalition 23 is bedoeld om gezamenlijk een participatieve onderwijsgemeenschap op te zetten ter ondersteuning van de veranderingen die voor een klimaatneutrale maatschappij noodzakelijk zijn. Via haar onlineplatform, en in het algemeen via haar onderlinge communicatie, kan de Education for Climate Coalition gesprekken en participatieve uitdagingen (“toezeggingen”) organiseren over aan het Nieuw Europees Bauhaus gerelateerde prioriteiten. Concreet kan de Education for Climate Coalition acties aanmoedigen die een kruisbestuiving bevorderen tussen groene scholen, als fysieke structuren, en alle andere elementen van een leeromgeving (innovatieve pedagogische methoden, projectonderwijs, vakoverschrijdende lerarenteams enz.).

Samenwerking tussen Europese universiteiten 24 kan bijdragen aan het Nieuw Europees Bauhaus door studenten uit verschillende disciplines en landen aan te moedigen samen te werken met architecten, kunstenaars, ingenieurs en ontwerpers om duurzaamheid tot stand te brengen. Dit bevordert ook een instellingsbrede aanpak waarbij duurzaamheid in alle activiteiten wordt verankerd, in overeenstemming met het Nieuw Europees Bauhaus.

5.2.Milieuduurzaamheidseducatie

Voor eind 2021 wordt een voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake milieuduurzaamheidseducatie voorzien. Deze aanbeveling heeft tot doel de integratie van de groene transitie en duurzaamheid in alle fasen en stadia van onderwijs en opleiding te ondersteunen, met inbegrip van basisonderwijs, hoger onderwijs en beroepsopleiding.

Erasmus+ biedt op verschillende manieren steun aan acties voor scholen en hoger onderwijs op het gebied van onderwijs voor ecologische duurzaamheid, met inbegrip van de ondersteuning van een integrale benadering van duurzaamheid, alsmede creativiteit en innovatie in overeenstemming met het Nieuw Europees Bauhaus.

5.3.De Europese vaardighedenagenda 2030 25

De gecombineerde effecten van snelle technologische veranderingen, digitalisering, klimaatverandering, demografische trends en nieuwe vormen van werk vragen om innovatieve ideeën om ervoor te zorgen dat onderwijs en beroepsopleiding zich niet alleen aan de veranderingen aanpassen, maar ook vooroplopen bij het beheersen en aansturen van deze veranderingen. De Europese vaardighedenagenda zal van fundamenteel belang zijn voor de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus. De agenda heeft immers tot doel de relevantie van vaardigheden in de EU te verbeteren om het duurzame concurrentievermogen te versterken, sociale rechtvaardigheid te waarborgen en onze veerkracht op te bouwen. Het recht op hoogwaardig en inclusief onderwijs, opleiding en een leven lang leren wordt hierin uitdrukkelijk vermeld. De agenda is ook stevig verankerd in de Europese Green Deal, de nieuwe digitale strategie, de nieuwe industriestrategie en de nieuwe kmo-strategie, aangezien vaardigheden van essentieel belang zijn voor het succes ervan. Voorts ondersteunt de agenda het voorstel voor een aanbeveling van de Raad inzake Een brug naar banen – versterking van de jongerengarantie.

6.Het Digitaal Decennium

6.1.Het digitaal kompas 2030 26

Voortbouwend op de strategie over de vormgeving van de digitale toekomst van Europa, die een beleidshervormingsprogramma bevatte, en met de verordening datagovernance, de wet inzake digitale diensten, de wet inzake digitale markten, de verordening artificiële intelligentie en de strategie voor cyberbeveiliging moet het digitale decennium de digitale ambitie van de EU voor 2030 — digitale autonomie in een open en onderling verbonden wereld, en een digitaal beleid voeren waarmee mensen en bedrijven zicht hebben op een mensgerichte, duurzame en meer welvarende digitale toekomst — in concrete acties omzetten. De doelstellingen die zijn bepaald voor het sneller ter beschikking stellen van horizontale digitale technologieën en diensten (vaardigheden, connectiviteit, digitalisering van het bedrijfsleven en overheidsdiensten) dragen bij aan de respons op de uitdagingen die door het Nieuw Europees Bauhaus zijn vastgesteld (connectiviteit, digitale kloof, overbrugging van lokale naar mondiale niveaus). De mobilisatie en versterking van Europese digitale innovatiehubs is een belangrijke doelstelling van het digitale decennium. Een aantal van de 200 hubs in het netwerk zullen naar verwachting ook zijn gericht op de bouwsector, of op creativiteit en kunst. Deze zullen in de context van het Nieuw Europees Bauhaus worden gemobiliseerd om duurzame, inclusieve, reële en virtuele omgevingen en ervaringen te ontwikkelen.

6.2.Het programma Digitaal Europa

Het nieuwe programma Digitaal Europa biedt strategische financiering om het economisch herstel te versnellen en de digitale transformatie van de Europese samenleving en economie vorm te geven, met name via de ontwikkeling en het brede gebruik van digitale technologieën.

Met name zal steun worden verstrekt voor participatieve benaderingen en de uitrol van infrastructuur voor slimme gemeenschappen die bijdragen tot de uitvoering van het Nieuw Europees Bauhaus. De Local Digital Twins kunnen bijdragen tot participatieve stadsplanning voor een groenere en duurzame leefomgeving. Het programma zal ook steun verlenen voor een aantal AI-test- en ‑experimenteerfaciliteiten (TEF) om innovatie op het gebied van gezondheid en slimme gemeenschappen te bevorderen.

Verschillende digitale initiatieven zullen, via Creatief Europa, Europeana, of het S+T+ARTS-programma, zullen bruggen helpen slaan tussen digitale innovatoren en “makers” (kunstenaars, stadsbestuurders en ‑ontwikkelaars, de gezondheidssector), en zo bijdragen tot het succes van het Nieuw Europees Bauhaus.

6.3.De verordening datagovernance

In november 2020 presenteerde de Commissie een verordening inzake datagovernance, waarin het kader voor het delen van data en de governance van dataruimten wordt vastgesteld. Dit regelgevingskader maakt het mogelijk meer gegevens te verzamelen en te gebruiken om de gebouwen van de toekomst milieuvriendelijker te maken en de koolstofvoetafdruk zo klein mogelijk te houden of tot nul terug te brengen.

6.4.Het AI-pakket

Met het in april 2021 goedgekeurde AI-pakket heeft de Commissie de basis gelegd voor een eerste regelgevingskader op dit gebied in de EU en gaf zij het startschot voor een gecoördineerd plan met de lidstaten. Het pakket heeft tot doel de veiligheid en de grondrechten van mensen en bedrijven te waarborgen en tegelijkertijd het draagvlak voor AI, investeringen en innovatie in de hele EU te versterken. Het gebruik van AI zal een essentieel onderdeel zijn van nieuwe bedrijfsmodellen die zich binnen het Nieuw Europees Bauhaus zullen ontwikkelen en zal een bron zijn van innovatieve digitale oplossingen voor gepersonaliseerde benaderingen, waarbij tegelijkertijd een optimaal evenwicht wordt bewaard tussen zowel esthetische overwegingen als het uitgangspunt om met de natuur te werken en hiermee opnieuw verbinding te maken.

7.Onderzoek en innovatie 

7.1.Horizon Europa 27  

Horizon Europa ondersteunt de groene transitie van Europa op basis van concurrerende Europese waardeketens in de industrie en de dienstverlening. Een dergelijke transitie vergt aanzienlijke inspanningen in interdisciplinair onderzoek en innovatie op het gebied van schone technologieën en sociale transities, zoals het Nieuw Europees Bauhaus voorstaat. Onderzoek en innovatie zullen bepalend zijn voor de snelheid waarmee deze transitie kan plaatsvinden, en rechtstreeks van invloed zijn op de effecten en nevenvoordelen, zoals een betere luchtkwaliteit, meer werkgelegenheid, sociale integratie, duurzaam beheer van hulpbronnen, en een verminderde afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Al deze maatregelen zullen de samenleving en de burgers ten goede komen doordat zij oplossingen bieden voor de uitdagingen van onze tijd. Samenwerking en creativiteit — vooral op wetenschappelijk, sociaal en technologisch gebied — vormen de basis voor vrede en welvaart voor iedereen. Onderzoek en innovatie kunnen ook een rol spelen bij de verspreiding van het Nieuw Europees Bauhaus buiten de EU, via de globale aanpak ten aanzien van onderzoek en innovatie 28 , bijvoorbeeld door informatie uit te wisselen over normen, beste praktijken en nieuwe ideeën.

Het Europees Instituut voor innovatie en technologie (EIT) voert via zijn kennis- en innovatiegemeenschappen activiteiten uit die de kennisdriehoek van onderwijs, onderzoek en innovatie samenbrengen om de doelstellingen van het Nieuw Europees Bauhaus te verwezenlijken. Door middel van zijn plaatsgebonden interventiemodel en zijn ecosysteem van meer dan 2 000 partners in de hele EU, maakt het EIT burgers betrokken en vergroot het hun bewustzijn over het Nieuw Europees Bauhaus, ondersteunt het nieuwe bedrijfsideeën waarin de beginselen van het Nieuw Europees Bauhaus zijn geïntegreerd, en versnelt het de groei van startende ondernemingen binnen het Nieuw Europees Bauhaus.

7.2.Missies van Horizon Europa 29 : 

Om ambitieus, gedurfd langetermijnonderzoek en -innovatie te helpen stimuleren, zijn er vijf missies voorgesteld in het kader van Horizon Europa. Dit zijn: 1) honderd klimaatneutrale steden tegen 2030 – door en voor de burgers; 2) een klimaatbestendig Europa: Europa voorbereiden op klimaatverstoringen en de transformatie naar een klimaatbestendig en rechtvaardig Europa tegen 2030 versnellen; 3) zorgen voor de bodem is zorgen voor leven; 4) missie Starfish 2030: onze oceanen en wateren herstellen; en 5) kanker overwinnen: het kán. Deze missies hebben tot doel op grote schaal Europese publieke goederen te produceren om grote systeemuitdagingen op te lossen. Net als het Nieuw Europees Bauhaus hebben de missies tot doel het publiek te inspireren en tot de verbeelding te spreken, samen te werken en gezamenlijk met burgers en belanghebbenden projecten op te zetten, en ideeën, prototypes, producten en oplossingen te ontwikkelen om de groene en digitale transitie te stimuleren. Naast de lancering van demonstratieprojecten in het kader van het Nieuw Europees Bauhaus, bieden missies op het gebied van steden en klimaataanpassing veelbelovende mogelijkheden voor de ontwikkeling van verdere synergieën met het Nieuw Europees Bauhaus. In de stedenmissie wordt een specifieke actie opgestart om de beginselen en waarden van het Nieuw Europees Bauhaus op te nemen in de ontwikkeling van de klimaatcontracten voor steden.

8.De dimensie van ondernemingen en industrie

8.1.De nieuwe industriestrategie voor Europa 30

De industrie en het bedrijfsleven spelen een belangrijke rol bij de levering van infrastructuur, producten en diensten die de realisering van Nieuw Europees Bauhaus in heel Europa en daarbuiten mogelijk maken en daaraan bijdragen.

De Europese Commissie heeft haar industriestrategie in mei 2021 geactualiseerd om ervoor te zorgen dat onze industriële ambitie rekening houdt met de nieuwe omstandigheden na de coronacrisis, en dat de Europese industrie het voortouw kan nemen bij de transitie naar een groene, digitale en veerkrachtige economie. Transitietrajecten voor de 14 aangegeven ecosystemen zullen van cruciaal belang zijn om die doelstelling te bereiken. Het ecosysteem van de bouw heeft prioriteit gekregen bij het verwezenlijken van die transitie en zal gebaseerd zijn op een routekaart die samen met de belanghebbenden en de verschillende sectoren van de Commissie zal worden opgesteld via het forum op hoog niveau voor de bouw.

Het transitietraject van het ecosysteem van de bouw is relevant voor het Nieuw Europees Bauhaus, omdat het zich richt op duurzaamheid om mens en milieu beter te helpen beschermen door innovatie aan te moedigen, mensen beter op te leiden en veilige en duurzame alternatieven voor of duurzaamheid van bouwproducten te ontwikkelen en de energie-efficiëntie en milieuprestaties van gebouwde activa te verbeteren. Naast de bouw zijn ook “nabijheid, sociale economie en civiele veiligheid”, “culturele en creatieve industrieën”, “toerisme” of “textielproducten” industriële ecosystemen die in het kader van de industriestrategie worden geïdentificeerd, in het bijzonder relevant voor het Nieuw Europees Bauhaus. Groene en digitale transformatie in deze ecosystemen, ondersteund door op handen zijnde transitietrajecten kan er in hoge mate toe bijdragen dat de waarden van het Nieuw Europees Bauhaus concreet en over verschillende waardeketens heen worden bevorderd.

(1)

  https://ec.europa.eu/energy/topics/energy-efficiency/energy-efficient-buildings/renovation-wave_nl  

(2)

  https://ec.europa.eu/environment/pdf/circular-economy/new_circular_economy_action_plan.pdf  

(3)

  https://ec.europa.eu/environment/levels_en  

(4)

COM(2021)400: https://ec.europa.eu/environment/strategy/zero-pollution-action-plan_nl  

(5)

  https://ec.europa.eu/environment/nature/ecosystems/strategy/index_en.htm  

(6)

EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering, COM(2021)82 final

(7)

  https://ec.europa.eu/environment/strategy/biodiversity-strategy-2030_nl  

(8)

  https://ec.europa.eu/food/horizontal-topics/farm-fork-strategy_nl

(9)

  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12674-Forests-new-EU-strategy_nl  

(10)

  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12822-EU-strategy-for-sustainable-textiles_nl  

(11)

  https://ec.europa.eu/environment/strategy/chemicals-strategy_en

(12)

  https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/research-area/environment/bioeconomy/bioeconomy-strategy_en  

(13)

  https://ec.europa.eu/clima/policies/eu-climate-action/pact_nl  

(14)

  https://europa.eu/climate-pact/ambassadors/meet-our-ambassadors_nl  

(15)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A52020DC0789

(16)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?qid=1527241001038&uri=COM:2018:267:FIN

(17)

  Europees actiekader voor cultureel erfgoed – publicatiebureau van de EU (europa.eu)  

(18)

De strategie voor gendergelijkheid 2020-2025, het actieplan tegen racisme 2020-2025, het strategisch kader voor gelijkheid, inclusie en participatie van de Roma 2020-2030, de strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers en de strategie voor de rechten van personen met een handicap 2021-2030.

(19)

19  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=COM:2021:101:FIN#PP4Contents  

(20)

  https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/economy-works-people/jobs-growth-and-investment/european-pillar-social-rights_nl  

(21)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/nl/TXT/?uri=CELEX%3A52021DC0142  

(22)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32021H1004  

(23)

  https://education-for-climate.ec.europa.eu/_en

(24)

  https://ec.europa.eu/education/education-in-the-eu/european-education-area/european-universities-initiative_nl  

(25)

  https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1223&langId=nl

(26)

  https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age/europes-digital-decade-digital-targets-2030_nl  

(27)

https://op.europa.eu/en/web/eu-law-and-publications/publication-detail/-/publication/3c6ffd74-8ac3-11eb-b85c-01aa75ed71a1  

(28)

  https://ec.europa.eu/info/files/communication-global-approach-research-and-innovation_nl  

(29)

  https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/missions-horizon-europe_nl  

(30)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0102  

Top