EUROPESE COMMISSIE
Brussel, 18.5.2016
COM(2016) 348 final
Aanbeveling voor een
AANBEVELING VAN DE RAAD
over het nationale hervormingsprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijk
en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijk
Aanbeveling voor een
AANBEVELING VAN DE RAAD
over het nationale hervormingsprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijk
en met een advies van de Raad over het convergentieprogramma 2016 van het Verenigd Koninkrijk
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4,
Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid, en met name artikel 9, lid 2,
Gezien de aanbeveling van de Europese Commissie,
Gezien de resoluties van het Europees Parlement,
Gezien de conclusies van de Europese Raad,
Gezien het advies van het Comité voor de werkgelegenheid,
Gezien het advies van het Economisch en Financieel Comité,
Gezien het advies van het Comité voor sociale bescherming,
Gezien het advies van het Comité voor de economische politiek,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)Op 26 november 2015 heeft de Commissie haar goedkeuring gehecht aan de jaarlijkse groeianalyse en daarmee de aanzet gegeven tot het Europees semester 2016 voor coördinatie van het economisch beleid. De prioriteiten van de jaarlijkse groeianalyse zijn op 17-18 maart 2016 door de Europese Raad bekrachtigd. Op 26 november 2015 heeft de Commissie op grond van Verordening (EU) nr. 1176/2011 het waarschuwingsmechanismeverslag aangenomen, waarin zij het Verenigd Koninkrijk heeft genoemd als een van de lidstaten die aan een diepgaande evaluatie zouden worden onderworpen.
(2)Op 26 februari 2016 is het landverslag 2016 voor het Verenigd Koninkrijk gepubliceerd. Daarin werd de vooruitgang beoordeeld die het Verenigd Koninkrijk bij de tenuitvoerlegging van de op 14 juli 2015 door de Raad vastgestelde landspecifieke aanbevelingen heeft gemaakt, alsmede de vooruitgang die het Verenigd Koninkrijk richting de nationale doelstellingen van Europa 2020 heeft geboekt. Het bevatte ook de diepgaande evaluatie die op grond van artikel 5 van Verordening (EU) nr. 1176/2011 is uitgevoerd. Op 8 maart 2016 heeft de Commissie de resultaten van de diepgaande evaluatie gepresenteerd. Op basis van haar analyse concludeert de Commissie dat het Verenigd Koninkrijk niet te kampen heeft met macro-economische onevenwichtigheden. De hoge schulden van de sector huishoudens, de hoge huizenprijzen en de grote tekorten op de lopende rekening kunnen kwetsbaarheden vormen. Tegelijkertijd staan de huishoudens globaal genomen in een sterke financiële positie en blijft het bankwezen aan veerkracht winnen. Op korte termijn lijken de huishoudens en de economie in bredere zin weerbaarder te zijn geworden tegen risico's zoals een renteschok of een plotse verandering in de werkgelegenheid. Diverse regeringsinitiatieven moeten echter nog een reëel effect krijgen op de onbalans tussen vraag en aanbod op de woningmarkt. De risico's door de grote tekorten op de lopende rekening, worden beperkt door een gunstig institutioneel kader en weinig verplichtingen in vreemde valuta. Het tekort is toegenomen als gevolg van het groeiende gebrek aan primaire inkomsten en zal naar verwachting afnemen naarmate de ongunstige conjunctuurontwikkelingen afnemen.
(3)Op 24 maart 2016 heeft het Verenigd Koninkrijk zijn nationale hervormingsprogramma 2016 en zijn convergentieprogramma 2016 ingediend. Om met de onderlinge verbanden tussen beide programma's rekening te houden, zijn deze tegelijkertijd geëvalueerd.
(4)Relevante landspecifieke aanbevelingen zijn meegenomen in de programmering van de Europese structuur- en investeringsfondsen voor de periode 2014-2020. Overeenkomstig artikel 23 van Verordening (EU) nr. 1303/2013 kan de Commissie, wanneer dit nodig is om de uitvoering van relevante aanbevelingen van de Raad te ondersteunen, een lidstaat verzoeken zijn partnerschapsovereenkomst en de betrokken programma's te evalueren en wijzigingen daarop voor te stellen. De Commissie heeft nadere bijzonderheden ter zake verstrekt in richtsnoeren over de toepassing van de maatregelen om de doeltreffendheid van de Europese structuur- en investeringsfondsen te koppelen aan gezond economisch bestuur.
(5)Het Verenigd Koninkrijk valt momenteel onder het preventieve deel van het stabiliteits- en groeipact. Op voorwaarde dat het buitensporige tekort in 2016-2017 duurzaam wordt gecorrigeerd, zal het Verenigd Koninkrijk vanaf 2017-2018 aan het preventieve deel en de overgangsregel voor de schuld worden onderworpen. Volgens haar convergentieprogramma 2015-2016 verwacht de regering dat het nominale tekort in 2016-2017 onder 3 % van het bbp zal uitkomen en dat het tegen 2017-2018 verder zal dalen tot 2,0 % van het bbp. Het herberekende structurele tekort wijst op een structurele verbetering van 0,6 procentpunt van het bbp in 2015-2016, 0,9 procentpunt van het bbp in 2016-2017 en 0,7 procentpunt van het bbp in 2017-2018. In het convergentieprogramma is geen budgettaire middellangetermijndoelstelling opgenomen. Volgens het convergentieprogramma zal de overheidsschuldquote naar verwachting stijgen van 88,0 % in 2015-2016 naar een piek van 88,3 % van het bbp in 2016-2017 om vervolgens te dalen tot 87,1 % in 2017-2018. Het macro-economische scenario dat aan de begrotingsprognoses ten grondslag ligt, is plausibel. De maatregelen om in 2016-2017 en 2017-2018 de geplande tekortdoelstellingen te ondersteunen, zijn voldoende gespecificeerd. Het is echter minder zeker wat het effect zal zijn van sommige maatregelen in 2017-2018, waarvan de impact op de begroting wordt geraamd op circa 0,2 % van het bbp. Uitgaande van de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie zou het Verenigd Koninkrijk in 2015-2016 het aanbevolen nominale tekort van 4,1 % van het bbp bereiken en de aanbevolen begrotingsinspanning hebben geleverd. Het Verenigd Koninkrijk zal er naar verwachting in slagen zijn buitensporige tekort binnen de termijn van 2016-2017 te corrigeren als aanbevolen door de Raad, al zal het de aanbevolen nominaaltekortdoelstelling van 2,7 % van het bbp niet halen. Verwacht wordt dat op cumulatieve basis een iets lagere dan aanbevolen begrotingsinspanning zal worden geleverd in de periode van de buitensporigtekortprocedure. In de periode 2017-2018 zal het Verenigd Koninkrijk bij ongewijzigd beleid naar verwachting voldoen aan de aanbevolen aanpassing in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling. Het Verenigd Koninkrijk zal volgens de prognose in 2017-2018 ook aan de overgangsregel voor de schuld voldoen. Op basis van zijn beoordeling van het convergentieprogramma en rekening houdend met de voorjaarsprognoses 2016 van de Commissie is de Raad van mening dat het Verenigd Koninkrijk naar verwachting grotendeels aan de bepalingen van het stabiliteits- en groeipact zal voldoen.
(6)De productiviteit in het Verenigd Koninkrijk stagneert sinds 2008. Dit kan worden toegeschreven aan verschillende factoren, zoals geringe kapitaalinvesteringen, tekorten aan vakkrachten, discrepanties tussen de gevraagde en de aangeboden vaardigheden en een verschuiving in de samenstelling van de economie naar sectoren met een lagere productiviteit. In dit verband moeten ook de uitdagingen met betrekking tot het woningtekort, vooral in gebieden met een grote economische groei, worden bekeken. De door de regering in juli 2015 opgestelde beleidsnota "Fixing the foundations - creating a prosperous nation" vormt hierop een brede reactie. Gelet op de nog bestaande investeringsbelemmeringen en het lage publieke en particuliere investeringspeil in het Verenigd Koninkrijk komt de regering op het juiste moment met beleidsmaatregelen om de vaardigheidsniveaus en investeringen in innovatie en infrastructuur op te krikken, al zal de effectieve uitvoering ervan een belangrijke rol spelen. Een van de belangrijkste investeringsuitdagingen is de uitbouw van een adequate netwerkinfrastructuur. Het in maart 2016 bijgewerkte nationale infrastructuurplan bevat gedetailleerde informatie over de voortgang van infrastructuurprojecten binnen een coherent en consistent kader. In het plan wordt voor een groot deel van de investeringen vertrouwd op een toename van de particuliere financiering. Hierbij zijn uitvoering en monitoring, alsook transparantie en verantwoordingsplicht van cruciaal belang. Ondanks de uiteenlopende regeringsinitiatieven overtreft de vraag naar woningen nog steeds het aanbod, wat tot uiting komt in hoge en stijgende woningprijzen. De woningnood is het meest acuut in de snel groeiende regio’s van Londen en in het zuidoosten van het land. De grond wordt gebruikt volgens de beginselen van het nationale kader inzake het ruimtelijk beleid en een effectieve tenuitvoerlegging van het hervormde stelsel van ruimtelijke ordening zou tot meer woningbouw kunnen leiden.
(7)De arbeidsmarkt van het Verenigd Koninkrijk blijft dynamisch. In 2015 bedroeg de arbeidsparticipatie 76,9 % (leeftijdsgroep 20-64), terwijl het werkloosheidspercentage verder daalde tot 5,3 %. Ook de jeugdwerkloosheid en het aantal jongeren zonder werk, scholing of leerlingplaatsen is verder gedaald. Toch blijft er ruimte voor verbetering van de vooruitzichten voor geheel of gedeeltelijk werklozen en laaggeschoolde werknemers. Betere arbeidsmarktvooruitzichten en duidelijkere bijscholingstrajecten zouden personen met een laag loon en/of beperkt deeltijds werk kunnen helpen. Dit zou ook een oplossing bieden voor de tekorten aan vaardigheden in bepaalde sectoren van de economie, zoals in de bouw. Het zal zorgvuldige aandacht vergen om de middelen die afkomstig zijn uit de heffingen op leerlingplaatsen, met succes in te zetten. Voorstellen ter verbetering van het aanbod van kinderopvang zullen tijdig moeten worden uitgevoerd, aangezien de beschikbaarheid en de betaalbaarheid van kinderopvang een uitdaging blijven.
(8)In de context van het Europees semester heeft de Commissie een brede analyse van het economische beleid van het Verenigd Koninkrijk verricht. Deze analyse is gepubliceerd in het landverslag 2016. Voorts heeft de Commissie zowel het convergentieprogramma als het nationale hervormingsprogramma doorgelicht en onderzocht welk gevolg is gegeven aan de aanbevelingen die in eerdere jaren tot het Verenigd Koninkrijk zijn gericht. Daarbij heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar budgettair en sociaaleconomisch beleid in het Verenigd Koninkrijk, maar is zij ook nagegaan of de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak de algemene economische governance van de Europese Unie te versterken door middel van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. De aanbevelingen in het kader van het Europees semester worden in de onderstaande aanbevelingen 1 tot en met 3 weergegeven.
(9)In het licht van deze beoordeling heeft de Raad het convergentieprogramma onderzocht en zijn advies daarover is met name in de onderstaande aanbeveling 1 weergegeven.
BEVEELT AAN dat het Verenigd Koninkrijk in de 2016 en 2017 de volgende actie onderneemt:
1.Het buitensporige tekort in 2016-2017 op duurzame wijze trachten te corrigeren. Na de correctie van het buitensporige tekort een begrotingsaanpassing van 0,6 % van het bbp in de richting van de budgettaire middellangetermijndoelstelling bereiken in 2017-2018.
2.Het tekort aan investeringen in netwerkinfrastructuur aanpakken, onder meer door de prioriteiten van het nationale infrastructuurplan te verwezenlijken. Verdere stappen ondernemen om het woningaanbod te stimuleren, onder meer door de hervormingen van het nationale kader inzake het ruimtelijk beleid uit te voeren.
3.De discrepanties tussen de gevraagde en de aangeboden vaardigheden aanpakken en zorgen voor een verbetering van de vaardigheden, onder meer door middel van leerlingplaatsen van betere kwaliteit. De beschikbaarheid van betaalbare en hoogwaardige voltijdse kinderopvang verder verbeteren.
Gedaan te Brussel,
Voor de Raad
De voorzitter