52006DC0140

[pic] | COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN |

Brussel, 27.3.2006

COM(2006) 140 definitief

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

over de tenuitvoerlegging van het ENERGY STAR-programma in de Europese Gemeenschap in de periode 2001 – 2005

MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT

over de tenuitvoerlegging van het ENERGY STAR-programma in de Europese Gemeenschap in de periode 2001 – 2005

1. INLEIDING

Kantoorapparatuur – i.e. computers, printers, kopieerapparaten, enz. – heeft een groot aandeel in het elektriciteitsverbruik in de tertiaire en woningsector in de Europese Unie. Dit aandeel neemt bovendien toe ten gevolge van de snelle penetratie van de informatie- en communicatietechnologie in het algemeen en kantoorapparatuur in het bijzonder in alle sectoren van de samenleving, alsmede van de voortdurende toename van de prestaties van dergelijke apparatuur.

Aangezien kantoorapparatuur wereldwijd wordt verhandeld, is in december 2000 een "Overeenkomst tussen de regering van de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Gemeenschap over de coördinatie van programma's voor energie-efficiëntie-etikettering voor kantoorapparatuur"[1] ondertekend. Het doel was de etketteringsprogramma's voor energie-efficiënte kantoorapparatuur in twee van de belangrijkste markten ter wereld te coördineren. Het ENERGY STAR-programma van het US EPA (United States Environmental Protection Agency) wordt ook ten uitvoer gelegd door andere belangrijke mondiale handelspartners. De overeenkomst is bedoeld om de internationale handel in kantoorapparatuur te bevorderen door het voor producenten/verkopers van dergelijke apparatuur gemakkelijker te maken deel te nemen aan het ENERGY STAR-programma. De overeenkomst loopt ten einde in juni 2006.

Krachtens de overeenkomst beheren het US EPA en de Europese Commissie gezamenlijk het ENERGY STAR-programma voor kantoorapparatuur. Binnen de EU is het programma ten uitvoer gelegd bij "Besluit 2003/269/EG van de Raad van 8 april 2003 betreffende de sluiting namens de Gemeenschap van de Overeenkomst tussen de regering van de Verenigde Staten van Amerika en de Europese Gemeenschap over de coördinatie van programma's voor energie-efficiëntie-etikettering voor kantoorapparatuur"[2] en "Verordening (EG) nr. 2422/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 betreffende een communautair energie-efficiëntie-etiketteringsprogramma voor kantoorapparatuur"[3].

Het ENERGY STAR-programma vestigt een kader voor de bevordering van de energie-efficiëntie van kantoorapparatuur door coördinatie van de etiketteringsregelingen voor dergelijke producten in de VS en de EU. Het programma biedt de fabrikanten de mogelijkheid om op basis van vrijwilligheid hun kantoorapparaten welke voldoen aan bepaalde in het kader van het programma vastgelegde energie-efficiëntienormen te registreren, waarna zij voor marketingdoeleinden gebruik kunnen maken van het ENERGY STAR-logo. Voorts worden instrumenten voor de bevordering van de productie/aankoop van energie-efficiënte kantoorapparatuur, de verbetering van de transparantie van de markt en het verhogen van het energie-efficiëntiebewustzijn van het publiek ingevoerd en gehanteerd. Het uiteindelijke doel is aankopers en consumenten te stimuleren om energiezuinige apparaten te kopen en die op een efficiënte wijze te gebruiken.

De Commissie werd belast met de tenuitvoerlegging van het programma als beheersinstantie. Zij wordt daarbij bijgestaan door een adviserende instantie, het EG-Energy Starbestuur (ECESB; "Besluit 2003/168/EG van de Commissie van 11 maart 2003 tot oprichting van het EG-Energy Starbestuur"[4]). In samenwerking met het ECESB heeft de Commissie activiteiten opgezet ter herziening van de technische specificaties voor producten die aan de ENERGY STAR-normen voldoen, heeft zij dergelijke producten geregistreerd en de aankoop ervan bevorderd en heeft zij het publiek geïnformeerd over het efficiënte gebruik van kantoorapparatuur. Hierna volgt een overzicht van deze activiteiten:

- in deel 2 wordt de huidige stand van de herziening van de technische specificaties gegeven;

- deel 3 bevat een overzicht van de activiteiten ter bevordering van het ENERGY STAR-programma;

- in deel 4 wordt een samenvatting gegeven van de resultaten van het overleg binnen het ECESB en van de ervaring die is opgedaan bij de tenuitvoerlegging van het ENERGY STAR-programma in de EU in de periode 2001-2005;

- deel 5 tenslotte bevat de conclusies van de Commissie inzake een eventuele verlenging van de overeenkomst na raadpleging van het ECESB en het US EPA.

2. HUIDIGE STAND VAN DE HERZIENING VAN DE TECHNISCHE SPECIFICATIES

Het ENERGY STAR-programma is gericht op optimalisering van het energieverbruik van kantoorapparatuur. Om dat doel te bereiken moeten de technische specificaties voor producten die het ENERGY STAR-logo krijgen op gezette tijden worden herzien om ze aan te passen aan de snelle ontwikkeling van zowel de technologie als de markt, die immers zelf ook weer op het ENERGY STAR-programma reageert.

De in de overeenkomst opgenomen technische specificaties zijn toegespitst op eisen inzake de slaap- of spaarstand , d.w.z. een stand van verminderd energieverbruik waarin het ingeschakelde toestel overgaat na een periode van inactiviteit. Hoewel dergelijke eisen noodzakelijk blijven, hebben zij slechts betrekking op een deel van het energieverbruik van kantoorapparatuur. Aangezien voortdurend krachtiger apparaten in de handel wordt gebracht, wordt het energieverbruik in de aan-stand steeds belangrijker. Het toegenomen gebruik van onder meer het internet en communicatietoepassingen brengt bovendien mee dat apparaten voor langere periodes staan ingeschakeld. Dit alles heeft tot gevolg dat het energieverbruik in de aan-stand een steeds groter aandeel heeft in het totale elektriciteitsverbruik.

Teneinde de in de overeenkomst vervatte verouderde technische specificaties aan te passen aan de recente technologische ontwikkelingen en de gewijzigde gebruikspatronen, heeft de Commissie, met de hulp van sommige lidstaten en betrokken partijen, actief bijgedragen tot de herziening van de technische specificaties voor monitoren (computerbeeldschermen), computers en imaging-apparatuur (printers, kopieerapparaten, enz.). Daartoe zijn verschillende bijeenkomsten van het ECESB en de subgroep van technische deskundigen georganiseerd. De resultaten zijn erkend en worden gebruikt door de beheersinstanties. De Commissie is van oordeel dat de input van Europese deskundigen belangrijk is voor de ontwikkeling van consistente en stringente technische specificaties.

Computermonitoren

De herziening van de technische specificaties van computermonitoren is afgerond in 2004. De Europese partners in het programma hebben op constructieve wijze deelgenomen aan het herzieningsproces. De technische specificaties voor monitoren omvatten – in tegenstelling tot die welke waren vervat in de vorige versie – bepalingen voor het energieverbruik in de aan-stand en staan geen 'grandfathering' toe (d.w.z. om het logo te kunnen krijgen moeten de monitoren steeds aan de laatste specificaties voldoen). De 'reeks 1'-specificaties gelden sinds 1 januari 2005. Nog strengere 'reeks 2'-eisen zijn van toepassing vanaf 1 januari 2006.

Computers

Het proces van herziening van de technische specificaties voor computers is gestart. Op de vergaderingen van de technische subgroep van het ECESB op 15 februari en 26 mei 2005 hebben EG-deskundigen en belanghebbenden besproken hoe ze de herziening van de technische specificaties voor computers gaan aanpakken. EG-deskundigen hebben het EPA geholpen bij het opmaken van een kaderdocument met de krachtlijnen van de herziene technische specificaties. De volgende stap is de vaststelling van de energieverbruikniveaus. Momenteel worden gegevens verzameld en geanalyseerd, met name inzake de niveaus van energieverbruik in de verschillende standen ('aan-', 'uit-', 'waak-', enz). Naar verwachting zal de herziening van de technische specificaties in het tweede kwartaal van 2006 worden afgerond. Het is de bedoeling dat de eerste reeks van de herziene technische specificaties voor computers op 1 januari 2007 in werking treedt.

Imaging-apparatuur

De herziening van de technische specificaties voor imaging-apparatuur (kopieerapparaten, printers, multifunctionele apparaten, enz.) vordert gestaag. De technische subgroep van het ECESB kwam bijeen op 15 februari en 26 mei 2005. De EG-deskundigen hebben het EPA bijgestaan bij het vastleggen van de testprocedures voor de "operational mode" (OM) en het typisch energieverbruik ("typical energy consumption" - TEC) die zullen worden gebruikt voor de bepaling van het energieverbruik van een specifiek apparaat. De testvoorwaarden zijn omschreven. Momenteel worden gegevens verzameld en geanalyseerd met het oog op de vaststelling van de criteria voor het energieverbruik bij de toepassing van de nieuwe testvoorwaarden. Naar verwachting zal de herziening van de technische specificaties zijn afgerond in het tweede kwartaal van 2006. Het is de bedoeling dat de herziene technische specificaties voor imaging-apparatuur op 1 januari 2007 in werking treden.

3. BEVORDERING VAN HET PROGRAMMA EN REGISTRATIE VAN PRODUCTEN

De Commissie heeft een website met portaalfunctie opgezet ( www.eu-energystar.org ) die online is sinds het najaar van 2003. De site vergemakkelijkt de toegang tot relevante informatie die op de behoeften van de betrokken partijen is toegesneden, onder meer richtsnoeren voor de deelname van fabrikanten aan het programma, een zoekprogramma voor de exploratie van de gegevensbank waarin de op de EG-markt verhandelde producten met ENERGY STAR-logo (zie verderop) zijn opgenomen, informatie over nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot het ENERGY STAR-programma, advies voor een goede configuratie en een geschikt gebruik van het energiebeheer, testcases inzake rendabele methoden voor energiebesparing, een energiebesparingscalculator, technische informatie over specifieke kenmerken en functionering van het energiebeheer in verschillende besturingssystemen, enz.

Dit portaal is ook het belangrijkste instrument voor toegang van het publiek, wat de transparantie waarborgt van de activiteiten die in het kader van het programma worden opgezet, inclusief informatie over de activiteiten van het ECESB, herziene technische specificaties en geregelde actualiseringen van het jaarlijkse werkplan.

Het portaal wordt verder onderhouden en ontwikkeld. Sommige onderdelen van het portaal zijn al beschikbaar in 11 talen van de Gemeenschap; er zijn ongeveer 10 000 hits en 600 bezoekers per dag (cijfers voor het tweede kwartaal van 2005).

Met betrekking tot de eis dat wordt gerapporteert over de marktpenetratie van producten die het ENERGY STAR-logo dragen, heeft de Europese ICT-organisatie gegevens verstrekt over vijf ondernemingen, inzake:

Data 1: het percentage van geregistreerde modellen in verhouding tot het totale aantal modellen dat op de markt is, inclusief in de VS;

Data 2: het percentage van alle geregistreerde modellen op de EU-markt in verhouding tot het totale aantal modellen op de EU-markt;

Data 3: het percentage door de EU geregistreerde modellen in verhouding tot het het totale aantal geregistreerde modellen;

Data 4: aantal verscheepte apparaten (totaal aantal geregistreerde apparaten)/percentage van dit totale aantal dat in aanmerking komt voor het logo.

Onderneming | Data 1 | Data 2 | Data 3 | Data 4 |

1 | 98,20% | 100% | 96,30% | 127288 |

2 | 100% | 100% | 100% | /100% |

3 | 96% | 96% | 0 | 5488253/100% |

4 | 99,50% | 99,50% | 881764/ |

5 | 60% | 60% | /80% |

(Status: juni 2005)

Uit bovenstaande data mag worden geconcludeerd dat haast alle modellen van de ondernemingen die gegevens hebben verstrekt, voldoen aan de technische specificaties voor het ENERGY STAR-logo. Dit maakt duidelijk dat bedoelde specificaties snel moeten worden herzien. Anderzijds mag worden verwacht dat een groot deel van de markt na enige tijd opnieuw aan dergelijke herziene en meer stringente technische specificaties zal voldoen. Dit is voornamelijk een gevolg van het feit dat de technische specificaties voor het ENERGY STAR-logo als eis worden gebruikt bij openbare aanbestedingen in de VS. De vaststelling van stringente technische eisen zal naar verwachting dus resulteren in aanzienlijke energiebesparingen.

ENERGY STAR-gegevensbank

De Commissie heeft onophoudelijk de op de Europese (EER) markt verkochte producten die in aanmerking komen voor het ENERGY STAR-logo geregistreerd. Dit is een onderdeel van de taken van de Commissie als "beheersinstantie" voor de EG, die zij na de overeenkomst tussen de EVA-landen en het US EPA ook vervult voor de EER. Via de website hebben de gebruikers toegang tot de gegevensbank van geregistreerde producten en desbetreffende producenten. In de database zijn niet alleen de door de EG geregistreerde producten opgenomen, maar ook de door het EPA geregistreerde producten die op de EG-markt te koop zijn. Daartoe worden gegevens betreffende de door het EPA geregistreerde producten doorgestuurd, gecontroleerd en – als het model op de EG-markt wordt verkocht – gepubliceerd op de EG-website. De gegevensbank van de EG-ENERGY STAR-website en de lijst van geregistreerde ondernemingen en producten worden permanent geactualiseerd.

Momenteel bevat de gegevensbank ongeveer 10 000 modellen. Het ECESB beschouwt de gegevensbank als een waardevol instrument om de transparantie van de markt te verbeteren. Aangezien deze gegevens publiek zijn, kunnen de lidstaten de ENERGY STAR-database gebruiken als een middel om buitengewoon energie-efficiënte producten te identificeren.

4. LESSEN UIT DE PERIODE 2001 TO 2005

Zoals vereist heeft de Commissie een EG-Energy Starbestuur (ECESB) opgericht met het oog op de geregelde raadpleging van de lidstaten en de betrokken partijen, zoals fabrikanten van kantoorapparatuur en hun associaties, deskundigen inzake markthervorming (energieagentschappen van de lidstaten), milieu-NGO's (bv. het WWF) en consumentenorganisaties (ANEC). Het ECESB heeft ook actief bijgedragen tot de herziening van de technische specificaties (zie hierboven). De Commissie heeft een speciale workshop georganiseerd, met deelname van de voornaamste belanghebbenden, waarop de grondbeginselen van het ENERGY STAR-programma voor kantoorapparatuur werden besproken (Frankfurt am Main, april 2004). De voornaamste conclusies waren:

- de betrokken partijen zijn voorstander van een nieuwe ENERGY STAR-overeenkomst met de VS, maar wensen dan wel dat het desbetreffende programma op een meer doeltreffende wijze in de EU ten uitvoer wordt gelegd. Met name moet de procedure voor de herziening van de technische specificaties worden ingekort. Dit is nodig gezien het uiterst innovatieve karakter van de markt voor kantoorapparatuur en de zeer korte productontwikkelingscyclus in deze sector;

- de coördinatie tussen het US EPA en de EG-Commissie bij de raadpleging van de betrokken partijen over de herziening van de technische specificaties moet worden verbeterd. De human resources voor het sturen van het herzieningsproces moeten worden versterkt;

- de doeltreffendheid en geloofwaardigheid van het programma hangen grotendeels af van het niveau van ambitie van de technische specificaties voor producten die in aanmerking komen voor het ENERGY STAR-logo. De betrokken partijen zijn dan ook van oordeel dat die specificaties zo streng moeten zijn dat op het moment van vaststelling van de specificaties slechts 25% van de modellen op de markt voldoen aan de eisen;

- de Commissie heeft zich gebogen over mogelijkheden om het proces van uitwerking en vaststelling van herziene technische specificaties te vereenvoudigen/in te korten. Om fundamentele redenen blijft het nodig bedoelde specificaties steeds te vertalen naar de talen van de Gemeenschap en vervolgens te publiceren in het Publicatieblad. De voorgestelde vereenvoudiging houdt in dat het speciaal "artikel 133"-comité van de Raad niet moet worden geraadpleegd over de herziene specificaties, aangezien de lidstaten zelf al zijn geraadpleegd binnen het ECESB en het "133"-comité in de praktijk uitsluitend de standpunten van hun vertegenwoordigers in het Energy Starbestuur bekrachtigd. Anderzijds wordt voorgesteld om diverse rapporteringsverplichtingen overeenkomstig de huidige verordening, die gezien het vrijwillige karakter van dit stelsel als buitensporig zwaar worden beschouwd, af te schaffen;

- om de lidstaten ervan te overtuigen dat de herziene technische specificaties voldoende streng zijn, zou in de nieuwe overeenkomst een bepaling moeten worden opgenomen die beide beheersinstanties (de Commissie en het EPA) ertoe verplicht nieuwe technische specificaties op zulke wijze vast te stellen dat op het moment van vaststelling van de criteria slechts 25% van de producten op de markt daaraan voldoen. Door een dergelijke bepaling op te nemen, geeft de Raad een duidelijk mandaat aan de Commissie voor de herziening van de technische specificaties en wordt bovendien de noodzaak van raadpleging van het speciaal comité van artikel 133 opgeheven;

- er wordt voorgesteld niet te eisen van de lidstaten dat zij promotie maken voor apparatuur met het ENERGY STAR-logo. De reden daarvoor is dat het ENERGY STAR-logo een instrument is voor de fabrikanten om promotie te maken voor apparatuur met een dergelijk logo. De activiteiten ter bevordering van het logo moeten dus worden uitgevoerd en betaald door de producenten;

- de openbare ENERGY STAR-gegevensbank kan de consumenten en de overheidsinstanties erbij helpen de meest gunstige verhouding energie-efficiëntie versus functionele prestaties te vinden, met name met het oog op openbare aanbestedingen.

5. CONCLUSIE – VOORSTEL VOOR EEN HERNIEUWING VAN DE OVEREENKOMST

De huidige overeenkomst loopt af in juni 2006. De redenen om eind de jaren negentig een overeenkomst te sluiten met de VS blijven meer dan ooit geldig. Rekening houdend met de ervaring die is opgedaan in de eerste periode van uitvoering van het ENERGY STAR-programma in de EU, wordt voorgesteld de deelname van de EU aan het ENERGY STAR-programma voort te zetten gedurende een tweede periode, meer bepaald om de volgende redenen:

- efficiënt gebruik van energie is een van de voornaamste peilers van een duurzame energievoorziening in de Gemeenschap. In het Groenboek van de Commissie inzake energie-efficiëntie worden de volgende belangrijke voordelen van een efficiënt energiegebruik genoemd: het veilig stellen van het concurrentievermogen van de Europese industrie die voordeel doet bij een lager energieverbruik, bescherming van het milieu dankzij een vermindering van het energiegebruik en de bijbehorende uitstoot van kooldioxide, veiligstelling van de energievoorziening door het verlagen van de energievraag en dus de vermindering van de afhankelijkheid van energie-invoer;

- het energieverbruik van kantoorapparatuur heeft een groot aandeel in het totale elektriciteitverbruik binnen de EG. Dit aandeel kan nog groter worden ten gevolge van o.m. een krachtiger functionaliteit en sterkere prestaties (bv. de verwerkingssnelheid van een computer) en een intensiever gebruik op het werk en thuis. De energie-efficiëntie van kantoorapparatuur moet dus verder worden geoptimaliseerd;

- het EG-ENERGY STAR-programma biedt een kader voor de coördinatie van de inspanningen van de lidstaten en de Gemeenschap ter verbetering van de energie-efficiëntie van kantoorapparatuur. Een gecoördineerde aanpak is noodzakelijk om negatieve effecten voor de industrie en de handel te minimaliseren; ongecoördineerde nationale eisen zouden immers extra kosten meebrengen voor producenten en handelaars en bijgevolg voor de kopers en gebruikers van dergelijke apparatuur;

- aangezien kantoorapparatuur wereldwijd wordt verhandeld moeten maatregelen ter optimalisering van het energieverbruik van die apparatuur samen met de mondiale partners en beleidsmakers worden genomen. Het ENERGY STAR-programma levert een kader voor coördinatie van de acties ter verbetering van de energie-efficiëntie van kantoorapparatuur, samen met de VS, Japan, Korea en andere belangrijke markten;

- het ENERGY STAR-programma wordt breed gedragen door de fabrikanten. In de VS is het bovendien belangrijk bij openbare aanbestedingen aangezien daarbij rekening moet worden gehouden met de technische specificaties, wat de impact van het programma aanmerkelijk versterkt. Als de overheidsinstanties in de Gemeenschap verplicht zouden zijn apparatuur aan te kopen die ten minste de energie-efficiëntie haalt die is vastgelegd in de technische specificaties van het ENERGY STAR-programma, zou dit de markt nog meer stimuleren in de richting van energiezuiniger apparatuur. Idealiter zou dit tot gevolg hebben dat een groot deel van de in de handel gebrachte apparatuur na enige tijd voldoet aan de technische specificaties van het ENERGY STAR-programma. Op voorwaarde dat bedoelde specificaties op het moment van vaststelling van de criteria voldoende streng zijn (d.w.z. zodat slechts 25% van de modellen eraan voldoet), kan dit dus resulteren in aanzienlijke energiebesparingen;

- de Commissie gelooft dat de input van EG-deskundigen belangrijk is en bijdraagt tot de uitwerking van samenhangende en stringente technische specificaties. Aangezien kan worden verwacht dat na enige tijd een groot deel van de markt voldoet aan de technische specificaties van het ENERGY STAR-programma, kan de vaststelling van strenge criteria de aanzet geven tot aanmerkelijke verbeteringen op het gebied van het energieverbruik van kantoorapparatuur;

- hoewel het niet mogelijk is dit duidelijk te kwantificeren, meent de Commissie dat het ENERGY STAR-programma voor kantoorapparatuur heeft bijgedragen tot de verbetering van de energie-efficiëntie van dergelijke apparatuur. Er is echter nog een groot potentieel voor verdere kosteneffectieve verbetering;

- gezien de snelle innovatie en productontwikkeling in de sector van de kantoorapparatuur zijn zeer flexibele instrumenten, zoals etiketteringsregelingen op basis van vrijwilligheid, aangewezen om de snelle marktontwikkelingen te volgen en bij te sturen. Voor deze sector wordt het ENERGY STAR-programma beschouwd als een beter beleidsintsrument voor de Gemeenschap om het energiebesparingspotentieel te realiseren dan de verplichte vermelding van het energieverbruik overeenkomstig Richtlijn 92/75/EG. Het programma is bovendien complementair met Richtlijn 2005/32/EG betreffende eisen inzake ecologisch ontwerp voor energieverbruikende producten;

- het ENERGY STAR-programma – met name de gegevensbank daarvan, die wordt beheerd door de Commissie en het EPA – kan worden gebruikt als uitgangspunt voor activiteiten van nationale, regionale en lokale autoriteiten om de aankoop van bijzonder energie-efficiënte kantoorapparatuur te bevorderen. Het programma vergroot de transparantie in de desbetreffende sector, met name wat de energie-efficiëntie van de apparatuur betreft. Dit is een voorwaarde voor de ontwikkeling van activiteiten die erop gericht zijn consumenten en inkopers van kantoorapparatuur in de openbare en particuliere sector ertoe aan te sporen bij hun aankoopbeslissing ook de energie-efficiëntie en de totale kostprijs, inclusief de totale elektriciteitsfactuur, in rekening te brengen.

Op hun vergadering van 2 december 2005 hebben de partijen binnen het ECESB deze evaluatie goedgekeurd en hebben zij het beginsel aanvaard om een nieuwe overeenkomst te sluiten met de VS waarin de lessen van de eerste periode zijn verwerkt.

[1] PB L 172 van 26.6.2001, blz. 3.

[2] PB L 99 van 17.4.2003, blz. 47.

[3] PB L 332 van 15.12.2001, blz. 1.

[4] PB L 67 van 12.3.2003, blz. 22.