BIJLAGE

PARTNERSCHAPSPRIORITEITEN EU-LIBANON EN PACT

PARTNERSCHAPSPRIORITEITEN EU-LIBANON

Een hernieuwd partnerschap EU-Libanon (2016-2020)

Het kader voor de partnerschapsprioriteiten EU-Libanon

Libanon heeft een voortrekkersrol gespeeld in besprekingen en raadplegingen over de herziening van het Europees nabuurschapsbeleid (ENB). De Arabische standpuntnota die werd ingediend tijdens de conferentie in Beirut over de herziening van het Europese nabuurschapsbeleid was een belangrijk instrument in de raadplegingsprocedure over die herziening. De prioriteiten bouwen op de toezegging van Libanon in de ENB-herziening en vormen een kader voor politieke betrokkenheid en voor ingrijpen op korte en middellange termijn op basis van door de Libanese regering bepaalde prioriteiten. Bovendien staan Libanon en de EU als partners meer dan ooit voor rechtstreekse uitdagingen die voortvloeien uit aanslepende crises. Daarom moet in het kader rekening worden gehouden met de uitzonderlijke omstandigheden in de regio en hun gevolgen voor Libanon.

De EU en Libanon beschouwen hun partnerschap als de belichaming van gedeelde waarden en een erkenning van hun wederzijdse belangen. De mensenrechten en fundamentele vrijheden zoals vastgelegd in de internationale, regionale en nationale wetgeving, vormen gedeelde waarden. De eerbiediging van democratische beginselen en de mensenrechten is een essentieel element van de betrekkingen tussen de EU en Libanon. De gedeelde doelstelling om tot een gemeenschappelijke ruimte van vrede, welvaart en stabiliteit te komen, vereist samenwerking, met name via gedeelde zeggenschap, differentiatie en doorgedreven partnerschap, voortgestuwd door het belang Libanon te behouden als model voor gematigdheid in de hele regio, en het opmaken van de balans van de belangrijke rol van de levendige particuliere sector en het dynamische maatschappelijk middenveld.

De EU en Libanon pakken de meest dringende problemen — waaronder migratie en terrorisme — aan en blijven daarnaast werk maken van de belangrijkste doelstellingen van hun duurzaam partnerschap, namelijk het bevorderen van duurzame stabiliteit van het land en de regio, terwijl de EU actief zal samenwerken met de Libanese autoriteiten en een dialoog zal voeren met alle politieke partijen, voor een duurzame economische groei via sterke staatsinstellingen en de heropleving van de Libanese economie, onder meer door de mogelijkheden van de Libanese particuliere sector en het maatschappelijk middenveld te stimuleren. Binnen elke hieronder genoemde overeengekomen prioriteit vergt een aantal aspecten directe stappen, en vergen andere aspecten de nodige voorbereiding voor een geslaagde uitvoering op middellange termijn.

De Associatieraad EU-Libanon steunt dit nieuwe partnerschap als paradigma voor een nieuw, op maat gemaakt bilateraal engagement waarin een doorgedreven politieke dialoog vervat zit. De periode meteen na de Associatieraad zal cruciaal zijn om de verbintenissen om te zetten in acties; beide partijen moeten de partnerschapsprioriteiten en het pact daarbij daadwerkelijk uitvoeren. Met een tussentijdse herziening kunnen de partnerschapsprioriteiten waar nodig worden aangepast. Uiteindelijk zal het welslagen van het hernieuwde partnerschap worden beoordeeld op basis van hoe goed het voldoet aan de behoeften van Libanon en de EU. De in dit document en de bijlage uiteengezette prioriteiten en toezeggingen zijn niet-exhaustief, en de EU staat paraat om Libanon te laten delen in de voordelen van EU-initiatieven voor prioritaire derde landen in de regio.

Een omvattende aanpak voor de humanitaire crisis:

Sinds 2011 draagt Libanon door de massale toestroom van Syriërs op zijn grondgebied een zwaardere last dan ooit tevoren. Vandaag vangt Libanon ongeveer 1,5 miljoen Syriërs en 0,5 miljoen Palestijnen op. Zowel per hoofd als per vierkante kilometer is Libanon daardoor het land dat het grootste aantal ontheemden en vluchtelingen opvangt. De recente migratiecrisis in de EU heeft de politieke, economische en sociale gevolgen duidelijk gemaakt. Libanon is 440 keer kleiner en 120 keer minder dichtbevolkt dan de EU, maar vangt de jongste jaren in absolute cijfers ongeveer evenveel vluchtelingen op.

De EU en Libanon zijn van mening dat op lange termijn de enige duurzame oplossing voor Syrische vluchtelingen en ontheemden in Libanon is dat zij veilig kunnen terugkeren naar hun land van oorsprong. Zorgen voor vluchtelingen en ontheemden in en uit Syrië en voor hun gastgemeenschappen, is een dringende prioriteit voor de hele internationale gemeenschap, die haar inspanningen ter zake moet opdrijven. Beide zijden zullen ervoor blijven zorgen dat wordt voldaan aan de nodige voorwaarden om vluchtelingen uit Syrië en ontheemde Syriërs veilig te laten terugkeren, ook tijdens de overgangsperiode, overeenkomstig alle normen van internationaal humanitair recht en rekening houdend met de belangen van de gastlanden.

In die context zullen Libanon en de EU concrete voordelen halen uit hun gezamenlijke verbintenis om hun politieke dialoog te verbeteren en samen te werken aan het beoordelen en stimuleren van die voorwaarden, zowel bilateraal als in de geschikte internationale fora waar de EU en de lidstaten de situatie in Libanon bespreken en de noodzaak om rekening te houden met de cruciale belangen zullen bespreken. Zij zullen ook hun ernstige bezorgdheid uiten over het feit dat Libanon ruim een miljoen door de UNHCR geregistreerde vluchtelingen opvangt, en over de gevolgen voor gastgemeenschappen en veiligheid en stabiliteit in Libanon en de ruimere regio.

In dit kader en omdat de vluchtelingencrisis blijft duren, is de Libanese regering met een nieuwe aanpak gestart voor het beheer van het tijdelijke en voortdurende verblijf van ontheemden uit Syrië op zijn grondgebied en voor het verminderen van de druk van de massale toestroom van Syriërs op het land en zijn burgers. Bij deze aanpak wordt erop toegezien dat de belangen van het land of de Libanese burgers, noch van de vluchtelingen, worden geschaad. De nieuwe visie werd uiteengezet in de intentieverklaring van Libanon op de conferentie in Londen in februari 2016, samen met de nodige internationale steun qua middelen en instrumenten. Het is de bedoeling dat deze visie tot een aanzienlijke verbetering van de situatie leidt. De regering van Libanon faciliteert de beschikbaarheid van de internationale middelen en instrumenten voor de verschillende actielijnen, met name die welke gericht zijn op initiatieven inzake nationale economie, infrastructuur en het scheppen van banen, met de nodige administratieve en regelgevende maatregelen overeenkomstig de Libanese wet- en regelgeving.

De EU en Libanon streven naar interventies met veel invloed, met alle vormen van financiële bijstand, subsidies en leningen, om de drastische gevolgen van de Syrische crisis op de Libanese financiën (1), de gastgemeenschappen en economie, infrastructuur en milieu van het land te verzachten. Betere economische kansen voor vluchtelingen en ontheemden uit Syrië moeten passen in de ruimere context van meer economische veerkracht voor het land als geheel, via buitenlandse en lokale investeringen in projecten om banen te scheppen en infrastructuur en de lokale economie te ontwikkelen. Dankzij dergelijke interventies wordt ook gewerkt aan een klimaat waarin de kosten voor leningen bij de schatkist aanzienlijk kunnen dalen.

Met de partnerschapsprioriteiten worden gezamenlijke belangen gestimuleerd en wordt de samenwerking verstevigd. Ze hangen onderling samen en versterken elkaar. Zij bieden ook een strategisch kader voor de coördinatie van inspanningen op het vlak van beleid, veiligheid en samenwerking in de komende vier jaar (2016-2020). De hieronder uiteengezette prioriteiten en doelstellingen bouwen voort op bestaande plannen en strategieën van de regering. Zij vormen ook de basis om de bijstand af te stemmen op de visie van de regering. Met de partnerschapsprioriteiten wordt gestreefd naar gendergelijkheid, via betere participatie van vrouwen aan politieke en beleidsmakersfora.

1.   Veiligheid en terrorismebestrijding

De voornaamste doelstelling is te komen tot meer veiligheid voor alle Europese en Libanese burgers. Libanon en de EU zullen vorderingen maken met de hervormingen en verbeteringen in de veiligheidssector door de institutionele capaciteit van de veiligheidsactoren te ontwikkelen, met inbegrip van wetshandhaving, veiligheidsbeheer, toezichtorganen en justitie, met absolute inachtneming van de mensenrechten en de democratische normen.

De aanslagen door Da'esh tonen aan dat Europa en Libanon een gemeenschappelijke terroristische dreiging ondergaan. Onze inspanningen zullen gericht zijn op de opbouw van een ruim partnerschap inzake veiligheid en terrorismebestrijding. Met het stappenplan dat Libanon en de EU overeenkwamen na de terrorismebestrijdingsdialoog van 26 januari 2016 moet meer en concreter worden samengewerkt bij de bestrijding van door de Veiligheidsraad van de VN als terroristisch bestempelde organisaties. Er wordt samengewerkt inzake justitie en rechtshandhaving, bij de aanpak van de financiering van terrorisme, voor grensbeheer, luchthaven- en burgerluchtvaartveiligheid, en bij de bestrijding van gewelddadig extremisme. Daartoe mobiliseert de EU al haar middelen, instrumenten en deskundigheid die zijn bestemd voor prioritaire derde landen die met een ernstige terroristische dreiging te maken hebben.

Libanon en de EU werken aan een gecoördineerde nationale aanpak van de terroristische dreiging. Libanon zal, met EU-steun, zijn nationale terrorismebestrijdingsstrategie ontwikkelen, met bijdragen van deskundigen uit de lidstaten, Europol, Cepol, Frontex en Eurojust. Het resultaat wordt een strategie waarbij ieder onderdeel van de Libanese regering een unieke bijdrage levert aan de bestrijding van terrorisme en gewelddadig extremisme.

2.   Bestuur en rechtsstaat

Om tot een stabiel Libanon te komen, moet vooruitgang worden geboekt inzake goed bestuur en de rechtsstaat. De EU zal samenwerken met Libanon om:

—	samenwerkingsprojecten op te zetten op het vlak van de institutionele capaciteitsopbouw binnen het kader van de strategie voor administratieve hervorming van Libanon;

—	een stimulans te bieden voor de gedeelde waarden van democratie en de rechtsstaat, met inbegrip van goed bestuur en transparante, stabiele en efficiënte instellingen, vrije meningsuiting en onafhankelijke media;

—

inspanningen te leveren voor hervormingen waarmee de doeltreffendheid en de onafhankelijkheid van het rechtsstelsel worden vergroot, en voor een meer efficiënte overheid. Een betere bestrijding van corruptie, die groei en economische ontwikkeling afremt, blijft belangrijk om met alle partnerschapsprioriteiten resultaten te boeken.

De hervorming van de kieswetgeving en het kader voor de verkiezingen is cruciaal om het land te moderniseren. Libanon is verheugd over de bereidheid van de EU om de verkiezingshervormingen te stimuleren en het bestuur op gemeentelijk niveau te verbeteren. Duurzame ontwikkeling vraagt ook om het bevorderen van mensenrechten, ook voor gemarginaliseerde bevolkingsgroepen.

3.   Stimuleren van groei en scheppen van banen

a)   Gemeenten:

Inspanningen om de veerkracht van de gemeenschap te vergroten, zijn een prioriteit. Economische verschillen in Libanon breken het groeipotentieel van het land af en bedreigen de stabiliteit. Behoeftige gebieden krijgen bijzondere aandacht, onder meer door gemeenten, unies van gemeenten en lokale autoriteiten het heft in eigen handen te laten nemen en de maatschappelijke organisaties te versterken om het lokaal bestuur te verbeteren. Om te komen tot een inclusieve aanpak voor duurzame groei wordt een grotere deelname van vrouwen en jongeren ondersteund. Ook betere dienstverlening, zoals gezondheidszorg, en investeringen in gemeentelijke infrastructuurprojecten zijn nodig. Gemeenten staan zwaar onder druk door de bevolkingstoename, aangezien zij hun basisdiensten moeten uitbreiden en de onmiddellijke behoeften van zowel de Syrische bevolking als van de gastgemeenschappen moeten aanpakken, waardoor de kwaliteit van de dienstverlening afneemt.

b)   Particuliere investeringen:

Er zijn inspanningen nodig om de Libanese economie nieuw leven in te blazen, met aandacht voor goede arbeidskansen voor iedereen en een brede basis voor inclusieve groei door doorgedreven particuliere investeringen. De economie speelt een belangrijke rol bij de inspanningen van Libanon om de gevolgen van de Syrische crisis te verkleinen. Het is wenselijk de inspanningen voort te zetten om de macro-economische onevenwichten en kwetsbaarheden op begrotingsvlak van Libanon aan te pakken met de nodige hervormingen, om het pad te effenen voor meer duurzame groei.

Als over het hele land banen worden gecreëerd, leidt dat tot meer vertrouwen in de regering en overheidsinstellingen, en bevordert dat de sociale cohesie. Een groeiende formele economie genereert belangrijke inkomsten om de openbare dienstverlening te financieren en de legitimiteit van overheidsinstellingen op te bouwen. Meer concurrentievermogen en diversificatie, in combinatie met een bloeiende particuliere sector, zullen de veerkracht van de nationale economie vergroten en bijgevolg leiden tot meer werkgelegenheid in overeenstemming met de Libanese wet- en regelgeving, en op die manier sektarische en sociale spanningen voorkomen. Dit kan worden bereikt via een breed gestoelde verbintenis van bedrijven en de bevolking, met inbegrip van de Libanese diaspora, in innovatie en op kennis gebaseerde economische activiteiten, en het creëren van banen die iedereen ten goede komen. De tenuitvoerlegging van de toezeggingen in het pact EU-Libanon biedt bijkomende mogelijkheden voor de ontwikkeling van het land.

c)   Infrastructuur:

Libanon en de EU bestuderen de mogelijkheid om gebruik te maken van concessionele financiering voor de uitbreiding van cruciale infrastructuur om de productiviteit van sectoren met een grote prioriteit op te drijven. De betrokkenheid van internationale financiële instellingen om nieuwe methoden, waaronder bijzondere subsidies, niet-financiële bijstand en concessionele leningen, te introduceren, wordt gezamenlijk bestudeerd. Er worden bijzondere inspanningen geleverd om betrekkingen aan te knopen met organisaties uit de particuliere sector die interesse kunnen hebben om gebruik te maken van de mogelijkheden die de Europese financieringsfaciliteiten bieden. Het doel is de ontwikkeling van cruciale infrastructuur zoals elektriciteit- en watervoorziening, afvalbeheer en transport, te ondersteunen en prioritaire steun te bieden aan de productieve sectoren. Gerichte financiële bijstand, met inbegrip van begrotingsbijstand, zal waar nodig ook worden overwogen. Daarnaast kijkt Libanon uit naar het opzetten van specifieke EU-mechanismen om de risico's die samenhangen met grote investeringsprogramma's, te verkleinen. De EU en Libanon zullen samenwerken aan het bereiken van de juiste voorwaarden voor concrete financiële interventies, met name Europese, ter ondersteuning van cruciale infrastructuurprojecten, en zullen verschillende financiële instrumenten van de EU inschakelen waar nodig.

Over deze actielijnen zal nauw worden overlegd zodat concrete resultaten worden bereikt.

d)   Handel, landbouw, industrie:

Libanon en de EU wensen ook hun handelsrelatie te versterken. Daarvoor zullen zij een gezamenlijke werkgroep oprichten en regelmatig bijeenroepen om de handel verder te bevorderen en niet-tarifaire belemmeringen voor goederen en diensten te verminderen. Deze werkgroep wordt zo snel mogelijk voor de eerste keer bijeengeroepen.

Libanon en de EU hebben gezamenlijk belang bij het stimuleren van de handelsrelatie door het concurrentievermogen van industriële producten, de dienstensector en de landbouw- en agro-voedingssector te vergroten, onder meer door de kwaliteitsnormen voor Libanese landbouwproducten te verbeteren en het begrip „duurzame consumptie en productie” bekender te maken.

De werkzaamheden op dit vlak zullen helpen bij het verlichten van de gevolgen van de Syrische crisis voor de handel, en bij het stimuleren van investeringen in arbeidsintensieve sectoren als landbouw en industrie. Kansen die dankzij de Associatieovereenkomst worden geboden, moeten grondig worden geoptimaliseerd om zo beide zijden voordelen op te leveren; er moeten inspanningen worden geleverd om de toegang van Libanese producten tot de EU- en andere markten, nog te vergemakkelijken. Er wordt gezorgd voor doorgedreven samenwerking en technische bijstand inzake sanitaire en fytosanitaire normen, onder meer in samenwerking met de Libanese particuliere sector, om deze kwesties op gepaste wijze te kunnen aanpakken. Zo kan Libanon meer landbouwproducten uitvoeren en zoveel mogelijk voordeel halen uit bestaande mogelijkheden voor markttoegang, met inbegrip van het voldoen aan landbouwtariefcontingenten in de Associatieovereenkomst.

De EU blijft Libanon stimuleren en ondersteunen inzake het lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie en inzake preferentiële deelname aan de overeenkomst van Agadir.

e)   Energieveiligheid, klimaatactie en behoud van natuurlijke hulpbronnen:

Meer aandacht voor het milieu via energie-efficiëntie, hernieuwbare energie, afvalbeheer, waterbeheer en bescherming van natuurlijke hulpbronnen, kan het toeristisch potentieel van het land vergroten, het nationale welzijn beschermen en de blootstelling van de bevolking aan ziekten en gezondheidsrisico's, verminderen. Samenwerking en partnerschappen op het vlak van onderzoek en innovatie kunnen hierbij een cruciale rol spelen, door het stimuleren van het potentieel van een geïntegreerd en efficiënt beheer van natuurlijke hulpbronnen via een nexusbenadering.

Beide partijen streven ernaar het potentieel van energiesamenwerking te realiseren. Een energiedialoog kan leiden tot meer energiesamenwerking, onder meer inzake de exploratie en exploitatie van de olie- en gassector en daarmee verband houdende offshore-mogelijkheden. Na de Overeenkomst van Parijs, die is goedgekeurd in het kader van het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering, bestuderen de EU en Libanon versterkte samenwerking bij de tenuitvoerlegging van de voorgenomen nationaal vastgestelde bijdrage van Libanon. Een schuldregeling in ruil voor natuurbeschermingsmaatregelen kan worden overwogen om de overheidsschuld te verminderen en het behoud van natuurlijke rijkdommen te verbeteren.

4.   Migratie en mobiliteit:

Libanon en de EU onderhandelen over een gezamenlijke mededeling over de start van hun mobiliteitspartnerschap waartoe de aanzet is gegeven met de dialoog over migratie, mobiliteit en veiligheid, en beide partijen zullen ook een bijlage overeenkomen met concrete prioritaire acties om het nieuwe mobiliteitspartnerschap te doen slagen.

Beide zijden wensen hun samenwerking op het vlak van migratie en mobiliteit op te voeren via het EU-Libanon mobiliteitspartnerschap, dat een langetermijnkader biedt voor de versterking van de capaciteit van Libanon om zowel reguliere als irreguliere migratie te beheren, daarbij rekening houdend met zijn belangen als gastland en met de specifieke context, de schaarse middelen en de zware last die het land draagt sinds het begin van de Syrische crisis.

Libanon en de EU wensen vooruitgang te boeken met de samenwerking op meerdere gebieden, met dien verstande dat migratie en mobiliteit om een omvattende aanpak vragen en dat elke doelstelling van het mobiliteitspartnerschap met evenveel inspanning moet worden nagestreefd. De volledige en daadwerkelijke uitvoering ervan is cruciaal voor de samenwerking tussen de EU en Libanon op dit gebied. Dit houdt onder meer in dat de goed beheerde mobiliteit van Libanese en EU-burgers tussen de beide grondgebieden moet worden versterkt, de capaciteit om de migratiestromen te beheren moet worden vergroot, de capaciteit inzake grensbeheer moet worden versterkt, de dialoog over zaken van internationale bescherming moet worden opgedreven als wederzijdse belangen worden besproken en vooral dat de nexus tussen migratie en ontwikkeling nog moet worden versterkt en zichtbare resultaten moet opleveren voor de Libanese bevolking.

5.   Mechanismen voor dialoog en wederzijdse coördinatie:

Het algemene kader voor samenwerking tussen Libanon en de EU is de Associatieovereenkomst, die in 2006 in werking trad. De tenuitvoerlegging van de Associatieovereenkomst moet worden gerationaliseerd en geoptimaliseerd, onder meer door de dialogen en de subcomités die worden georganiseerd, opnieuw te bekijken. Door de subcomités te groeperen in thematische en minder frequente bijeenkomsten, kan vooruitgang worden geboekt met de samenwerking in prioritaire domeinen. Tegelijk kunnen ook ruimere initiatieven, met betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld en niet-statelijke actoren, worden georganiseerd.

Beide partijen staan ervoor open de politieke dialoog uit te diepen, onder meer door doorgedreven inspanningen op het vlak van buitenlands beleid. Er wordt bekeken hoe de mate van samenwerking en raadpleging met het Libanese ministerie van Buitenlandse zaken en emigranten (een aandachtspunt in het ENB) kan worden opgedreven, rekening houdend met het principiële standpunt van de EU om steun te verlenen aan de soevereiniteit, de territoriale integriteit, het pluralisme en de inclusieve stabiliteit in Libanon.

Beide zijden stellen een coördinatiemechanisme op om de uitvoering van de partnerschapsprioriteiten en het pact regelmatig te herzien en te monitoren, om zo te zorgen voor medezeggenschap, transparantie en wederzijds voordelige uitvoering.

PACT EU-LIBANON

Bijlage bij de partnerschapsprioriteiten EU-Libanon

Inleiding

In het licht van het herziene Europees Nabuurschapsbeleid (ENB) en zoals aangekondigd op de conferentie „Supporting Syria and the Region” (steun voor Syrië en de regio) die in februari 2016 plaatsvond in Londen, stelt de EU een volledig ondersteuningspakket voor waarin verschillende beleidsaspecten binnen de bevoegdheden van de EU worden gecombineerd. Het document bevat een aantal onderling overeengekomen acties die beide zijden te goeder trouw ten uitvoer zullen leggen, zonder afbreuk te doen aan hun wetgevende kaders. Maatregelen die binnen de reikwijdte van dit pact worden genomen, mogen niet schadelijk zijn voor de Libanese bevolking en moeten overeenstemmen met de Libanese grondwet en de Libanese wet- en regelgeving.

In het pact EU-Libanon en de begeleidende partnerschapsprioriteiten, worden de acties bepaald die prioritair zijn om de stabilisering van het land te ondersteunen. De prioritaire acties bouwen voort op de prioriteiten die de regering van Libanon heeft geïdentificeerd, onder meer in haar intentieverklaring op de Conferentie van Londen en in het crisisresponsplan voor Libanon. Met het pact EU-Libanon wordt vooral de wederzijdse samenwerking versterkt tussen de regering van Libanon en de EU in de periode 2016-2020. Het mechanisme voor toezicht op de vooruitgang met de tenuitvoerlegging van het pact zal onder meer bouwen op de beleidsdialogen die worden gevoerd in het algemene kader van de Associatie-overeenkomst EU-Libanon.

De prioritaire acties in het pact worden gefinancierd via bijkomende EU-middelen die aan Libanon zijn toegezegd op de conferentie van Londen, met onder meer ten minste 400 miljoen EUR toe te wijzen in 2016 en 2017, en bijkomende middelen die de EU zal vrijmaken in de loop van de resterende jaren van de periode waarop dit document betrekking heeft. Met deze financiële middelen worden programma's gefinancierd die worden uitgevoerd met partners zoals staatsautoriteiten, unies van gemeenten, gemeenten, agentschappen van EU-lidstaten, ngo's en internationale organisaties. Steun voor zowel de staat als de particuliere sector kan ook worden verstrekt via blending van EU-subsidies met leningen door financiële instellingen uit Europa of de lidstaten, waar nodig in partnerschap met andere internationale financiële instellingen, om het risico te beperken en de voorwaarden voor de leningen aantrekkelijker te maken.

De kerndoelstellingen van het pact EU-Libanon zijn het bieden van een geschikte en veilige omgeving voor vluchtelingen (2) en ontheemden uit Syrië, gedurende hun tijdelijk verblijf in Libanon, en het bieden van een gunstige omgeving voor Libanon, gastgemeenschappen en kwetsbare groepen. Zo kunnen de behoeften, met inbegrip van humanitaire behoeften, op een doeltreffende, waardige en eerlijke manier worden aangepakt. Deze aanpak moet kaderen in de ruimere context van toenemende veerkracht van de Libanese nationale economie, infrastructuur en investeringen in projecten voor banencreatie.

De EU zegt toe haar interventie af te stemmen op deze brede aanpak, en bijzondere aandacht te hebben voor de ontwikkelingsbehoeften van Libanon en waar nodig de humanitaire bijstand op te trekken. Op basis van deze aanpak, en met het oog op het vergemakkelijken van het tijdelijk verblijf in Libanon van Syrische onderdanen die de oorlog in Syrië ontvluchtten, verbindt Libanon zich ertoe, in overeenstemming met de Libanese wetgeving, te blijven zoeken naar manieren om de regelgeving over hun verblijf te stroomlijnen, bijvoorbeeld een periodieke vrijstelling van verblijfsbijdragen en vereenvoudigde eisen inzake documenten zoals de belofte om niet te werken, met de bedoeling hun gecontroleerde toegang tot de arbeidsmarkt te vergemakkelijken in sectoren die geen rechtstreekse concurrentie vormen met de Libanese sectoren, zoals landbouw, bouw en andere arbeidsintensieve sectoren.

In dat opzicht streeft Libanon, ondersteund door UNHCR, naar de volledige administratieve zeggenschap over de aanpak van de Syrische crisis om te zorgen voor een efficiënt en transparant beheerskader waarin er ook rekening mee wordt gehouden dat de vaststelling van de status en de registratie de eerste verantwoordelijkheid zijn van het gastland, in samenwerking met de bevoegde VN-agentschappen.

Dit pact wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking tussen de twee zijden zoals bepaald in het in de partnerschapsprioriteiten beschreven coördinatiemechanisme.

1.   Meer stabiliteit:
veiligheid en terrorismebestrijding
Toezeggingen van de EU	Toezeggingen van Libanon
a) Actief de uitvoering ondersteunen van het stappenplan voor terrorismebestrijding, met technische bijstand en financiële en niet-financiële steun. b) Technische bijstand en financiële ondersteuning bieden bij de bestrijding van criminele activiteiten, zoals de strijd tegen mensen-, drugs- en vuurwapensmokkel en illegale handel. c) Het geïntegreerde grensbeheer versterken door ondersteuning van de vier grensagentschappen. d) Steun verlenen aan de strijd tegen witwaspraktijken en de financiering van terrorisme. e) Steun verlenen aan conflictpreventie en bemiddeling, en aan interventies om gewelddadig extremisme aan te pakken en spanningen te verminderen. f) Samenwerking en ondersteuning versterken inzake veiligheid en beveiliging van de luchtvaart.	i) De coördinatie van veiligheidsdiensten, waaronder agentschappen voor grensbeheer, verbeteren. ii) De operationele activiteiten van het op 26 mei 2016 opgerichte interministerieel comité voor terrorismebestrijding ondersteunen. iii) Een volledige geïntegreerde strategie voor terrorismebestrijding ontwerpen en uitvoeren overeenkomstig de relevante resoluties van de VN-Veiligheidsraad. iv) Een strategie voor geïntegreerd grensbeheer overeenkomen, met inbegrip van meer coördinatie van de Libanese veiligheidsagentschappen en samenwerking binnen de relevante EU-programma's. v) Samenwerking versterken inzake veiligheid en beveiliging van de luchtvaart.
2.   Bestuur en rechtsstaat
a) Belangrijke democratische functies versterken (bijvoorbeeld kiesstelsel, parlementaire toezicht, institutionele coördinatie, corruptiebestrijdingsorganen). b) Rechtstelsel moderniseren, onder meer door een betere toegang tot justitie en de installatie van een onafhankelijk en performant rechtstelsel, de capaciteit van de actoren uit het strafrecht vergroten, onder meer door institutionele capaciteitsopbouw om te voldoen aan de internationale verplichtingen op het vlak van mensenrechten. c) Meer steun bieden aan lokale autoriteiten via ontwikkelingsprogramma's in prioritaire regio's die in overleg met de Libanese autoriteiten moeten worden bepaald. d) Steun verlenen aan het maatschappelijk middenveld door ngo-initiatieven te financieren, in overeenstemming met de Libanese wetgeving, voor projecten die gericht zijn op sociale, culturele en economische ontwikkeling, bevordering van mensenrechten, democratie en beginselen van goed bestuur. e) Financiële en technische ondersteuning bieden voor de institutionele capaciteitsopbouw binnen het kader van de strategie voor administratieve hervorming van Libanon.	i) Werken aan de verkorting van het voorarrest en aan beter gevangenisbeheer. ii) Stimuleren van deelname van het maatschappelijk middenveld aan publieke besluitvorming. iii) Lokale beheersstructuren versterken door: a) toewijzen van de nodige financiële middelen aan gemeenten, zoals bepaald in de wetgeving; b) vergroten van de participatie van lokale autoriteiten en unies van gemeenten bij het adviseren over behoeften van gemeenschappen en leemtes in de dienstverlening. iv) Ontwikkelen van centra voor sociale ontwikkeling met werknemers, dienstverleners en partnerschappen tussen ngo's en de overheid, met onder meer vroege opsporing van kinderen in een risicosituatie.
3.   Stimuleren van groei en scheppen van banen
a) Meer ondersteuning bieden voor de ontwikkeling van de particuliere sector, met focus op sectoren met een groot multiplicatoreffect voor werkgelegenheid, onder meer door ondersteuning van een innoverend ondernemersklimaat. b) Samenwerking en technische bijstand inzake sanitaire en fytosanitaire normen en kwaliteits- en handelsnormen versterken. c) Samenwerking en bijstand versterken zodat de particuliere sector gebruik kan maken van de bestaande markttoegang tot de EU, ook door een verbetering van het internationale concurrentievermogen van Libanese producten en producenten, en door gebruik te maken van de beschikbare manoeuvreerruimte om Libanese producten meer toegang te geven tot de EU-markt. Daarvoor zal de EU zich inspannen in de gezamenlijke werkgroep om de handel verder te bevorderen en niet-tarifaire belemmeringen voor goederen en diensten te verminderen. d) Libanon steunen voor het lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). e) Technische bijstand en capaciteitsopbouw bieden aan Libanon om zijn dienstensector verder te ontwikkelen (financiële diensten, creatieve industrie, mode, audiovisuele industrie, IT en telecom), overeenkomstig de prioriteiten van het land. f) Libanon ondersteunen bij het gunstig gebruikmaken van de toetreding tot de Overeenkomst van Agadir. g) In de context van de lopende procedure voor toetreding van Libanon tot de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD), een besluit ondersteunen om van Libanon een volwaardig ontvangend land te maken. Ook steun verlenen aan een toename van de verstrekking van leningen door de Europese Investeringsbank in Libanon, overeenkomstig het mandaat voor externe leningen. De betrekkingen met andere internationale financiële instellingen vergemakkelijken, ter ondersteuning van concessionele financiering voor investeringen in infrastructuur en helpen aan de opbouw van een klimaat waarin de leningskosten kunnen dalen. h) Financiële en niet-financiële steun voor de overgang naar hernieuwbare energie vergroten, ook voor faciliteiten, capaciteitsopbouw en onderzoek en innovatie, en energiebesparingsmaatregelen op het niveau van de gemeenten en unies van gemeenten. i) Kansen onderzoeken voor meer energiesamenwerking en delen van technische deskundigheid waar nodig, ook in de olie- en gassector.	I. Maatregelen nemen om de capaciteit te vergroten op het vlak van wet- en regelgeving en de institutionele en administratieve capaciteit voor goede infrastructuur, en om het ondernemings- en investeringsklimaat te verbeteren, en de macro-economische onevenwichten en kwetsbaarheden op begrotingsvlak van Libanon aan te pakken met de nodige hervormingen. II. Versterken van de capaciteit inzake beleidsvorming en beheer van overheidsfinanciën in overheidsinstanties op centraal en lokaal niveau. III. Goedkeuren van een beleid ter ondersteuning van export. IV. Voortzetten van onderhandelingen voor de toekomstige toetreding van Libanon tot de WTO. V. Problemen inzake handel in diensten identificeren en aanpakken. VI. Actief deelnemen aan het werk van het secretariaat van de Overeenkomst van Agadir. VII. Waar nodig betrekkingen aangaan met geschikte internationale financiële instellingen om concessionele financiering te krijgen. VIII. Een strategie ontwerpen en uitvoeren voor de energiesector, rekening houdend met de bestaande afspraken in de energiesector, zoals die zijn bepaald in het beleidsdocument voor 2010 van de elektriciteitssector. Met name het huidige tariefstelsel herzien, het lage inzamelpercentage en de hoge productiekosten aanpakken en de capaciteit voor stroomopwekking vergroten.
j) Nieuwe programma's voor technische beroepsopleiding onderzoeken om banen te scheppen, met name voor jongeren en kwetsbare groepen, zowel Libanezen als Syriërs. k) Meer ondersteuning bieden aan het plan om alle kinderen te bereiken met onderwijs (RACE — Reaching All Children with Education). l) Steun blijven bieden voor toegang tot onderwijs en de kwaliteit van het onderwijs, en voor het niet-formele onderwijs. m) Steun bieden aan het nationale plan om kinderen en vrouwen, net als mindervaliden in Libanon te beschermen. n) Steun bieden aan een volledig programma voor de emancipatie van jongeren en vrouwen. o) Steun bieden aan de regering van Libanon om te reageren op de huidige humanitaire crisis. Meer steun bieden aan de meeste kwetsbare Libanezen en vluchtelingen. p) De capaciteit opbouwen van het Libanese maatschappelijk middenveld en maatschappelijke organisaties, met name bij hun inspanningen ter ondersteuning van de meest kwetsbare bevolkingsgroepen in Libanon. q) De toegang tot EU-programma's voor hoger onderwijs en onderzoek vergemakkelijken voor daarvoor in aanmerking komende Syrische en Palestijnse vluchtelingen en Libanezen uit gastgemeenschappen.	IX. De erkenning van de bestaande opleidingscentra voltooien en een actieplan voor technisch en beroepsonderwijs en -opleiding uitvoeren. X. Zorgen dat kwetsbare kinderen toegang hebben tot een goede leeromgeving, met inbegrip van het vergroten van het absorptievermogen van onderwijs en de bijhorende geografische dekking. XI. Zorgen dat het door de EU gefinancierde systeem voor het beheer van schoolinformatie volledig operationeel wordt. XII. Het beleid voltooien in verband met informeel onderwijs dat gericht is op het verbinden van informeel en formeel onderwijs op basis van het huidige programma voor versneld leren. XIII. Verbeteren van de mechanismen voor kinderbescherming en verwijzing. XIV. Overeenkomstig de Libanese wetgeving de registratie vergemakkelijken van internationale ngo's in Libanon, net als de uitreiking van de nodige werk- en verblijfsvergunningen voor personeelsleden van internationale ngo's.
r) Het netwerk van centra voor eerstelijnsgezondheidszorg versterken in samenwerking met Libanese en internationale ngo's. s) Toegang tot eerste- en tweedelijnsgezondheidszorg bevorderen voor zowel kwetsbare Libanezen als Syriërs.	XV. Het openbare gezondheidsstelsel op duurzame wijze blijven ontwikkelen en versterken. XVI. Overeenkomstig de Libanese wetgeving gezondheidszorg voor iedereen bevorderen. XVII. Bevorderen dat kritieke gevallen meteen toegang krijgen tot een ziekenhuis en de kwaliteitscontrole in ziekenhuizen verbeteren. XVIII. Gelijke toegang tot essentiële medicijnen bevorderen, op voorwaarde dat donorfinanciering beschikbaar is.
t) Financieren van activiteiten op het vlak van schoon water, sanitaire voorzieningen en hygiëne. u) Water- en afvalwaterinfrastructuur financieren via bilaterale bijstand en blending (bijstand in combinatie met leningen). v) Steun aan infrastructuur voor de meest behoeftige gebieden bekijken op basis van de door de Libanese regering vastgelegde prioriteiten.	XIX. Integreren van infrastructuurinvesteringen in masterplannen (bestaande plannen of plannen in voorbereiding). XX. Bestaande hindernissen wegwerken en bouwen op de goede praktijken van geslaagde projecten op het vlak van afval- en waterbeheer. XXI. Instellingen bevoegd voor energie en water versterken. XXII. Streven naar uitvoering van de waterwetgeving en een duurzame tariefhervorming ondersteunen.
4.   Migratie en mobiliteit
Gezamenlijke doelstellingen EU-Libanon
Zodra er overeenstemming is bereikt, zullen de EU en Libanon de wederzijdse politieke verbintenissen van het mobiliteitspartnerschap volledig uitvoeren na de goedkeuring ervan, net als de acties in deze bijlage, overeenkomstig de volgende prioriteiten: — stimuleren en bevorderen van goed beheerde wettelijke migratie en mobiliteit — versterken van de capaciteit van de bevoegde Libanese autoriteiten om de grenzen te beheren en irreguliere migratie te voorkomen — versterking van de samenhang tussen migratie en ontwikkeling — versterking van de dialoog en de samenwerking inzake vluchtelingen, zodat grondige bespreking van bezorgdheden mogelijk is.

---

(1)  Er werd nota genomen van de gevolgen van de Syrische crisis, en de aanwezigheid van vluchtelingen, voor Libanon, die door de Wereldbank tijdens de conferentie op 13 januari 2016 zijn geraamd op 5,6 miljard USD voor 2015, met een cumulatieve kost van ruim 13,1 miljard USD over de periode 2012-2015.

(2)  Niets in dit document doet afbreuk aan het standpunt van Libanon om Syrische onderdanen die sinds 2011 uit Syrië zijn gevlucht, te beschouwen als ontheemden, noch aan de strategische doelstelling van Libanon om te werken aan een vermindering van hun aantal, met name om te komen tot hun veilige en volledige terugkeer naar Syrië zonder refoulement.