EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 32022R1369
Gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag
Vrijwillige vraagreductie
Krachtens Wijzigingsverordening (EU) 2023/706 moeten lidstaten het gasverbruik gedurende de periode van 1 april 2023 tot en met 31 maart 2024 (reductieperiode) naar beste vermogen met ten minste 15% verminderen ten opzichte van het gemiddelde in de periode van 1 april 2017 tot en met 31 maart 2022 (referentieperiode).
Dit volgt op een effectieve verlaging van de gasvraag in de EU van meer dan 15 % in de periode van augustus 2022 tot januari 2023 in de oorspronkelijke periode die onder Verordening (EU) 2022/1369 valt.
Verplichte vraagreductie wanneer de EU een alarm afkondigt
In geval van een EU-alarm is elke lidstaat verplicht het gasverbruik met ten minste 15 % te reduceren ten opzichte van zijn gasverbruik gedurende de referentieperiode. De vraagreducties die door de lidstaten verwezenlijkt werden tijdens de periode voordat het alarm afgekondigd werd, moeten voor de toepassing van de verplichte vraagreductie in aanmerking worden genomen.
De Raad kan een EU-alarm afkondigen op basis van een voorstel van de Europese Commissie. De Commissie moet een dergelijk voorstel indienen indien zij van oordeel is dat:
De Commissie dient ook een voorstel in om een EU-alarm af te kondigen op verzoek van vijf or meer bevoegde autoriteiten die op nationaal niveau een alarm op grond van Verordening (EU) 2017/1938 afgekondigd hebben (zie de samenvatting).
De Commissie raadpleegt ook de relevante risicogroepen zoals vervat in bijlage I bij Verordening (EU) 2017/1938 en de Groep coördinatie gas.
Uitzonderingen
Vrijstellingen voor de verplichte reductie van 15 % omvatten gevallen waar:
Een lidstaat kan het referentiegasverbruik dat gebruikt wordt voor de berekening van de verplichte vraagreductie beperken:
Een lidstaat die in een elektriciteitscrisis verkeert, kan de verplichte vraagreductie tijdelijk of volledig beperken, indien er geen economische alternatieven voorhanden zijn ter vervanging van het gas dat noodzakelijk is om elektriciteit op te wekken zonder de leveringszekerheid ernstig in het gedrang te brengen.
Er gelden termijnen voor de lidstaten om de Commissie in kennis te stellen als zij aanspraak willen maken op vrijstellingen op basis van referentiegasverbruik of andere afwijkingen.
Maatregelen om vraagreductie te verwezenlijken
De bevoegde autoriteit van elke lidstaat is verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering van de vraagreductiemaatregelen.
Het staat de lidstaten vrij de nodige maatregelen te kiezen om de vraag te reduceren. De maatregelen moeten duidelijk worden omschreven en transparant, proportioneel, niet-discriminerend en controleerbaar zijn, met inachtneming van de in Verordening (EU) 2017/1938 neergelegde beginselen. Met name:
Een beschermde afnemer is voornamelijk een op een gasdistributienet aangesloten afnemer. Lidstaten mogen ook kleine en middelgrote ondernemingen en essentiële sociale diensten hiertoe rekenen, en stadsverwarmingsinstallaties voor zover zij verwarming leveren aan dergelijke entiteiten, op voorwaarde dat deze installaties niet kunnen omschakelen op andere brandstoffen dan gas.
Lidstaten mogen die afnemers ook uitsluiten van die maatregelen, op basis van objectieve en transparante criteria, waarbij rekening wordt gehouden met:
De lidstaten moeten ook het volgende overwegen:
Nieuwe regel voor het specifieke geval van een verhoogd gasverbruik als gevolg van de overstap van steenkool naar gas
Wijzigingsverordening (EU) 2023/706 bevat een nieuwe regel op grond waarvan een lidstaat het referentiegasverbruik mag aanpassen dat wordt gebruikt voor het berekenen van de verplichte vraagreductiedoelstelling op basis van het volume van het toegenomen gasverbruik als gevolg van de overstap van steenkool naar gas dat wordt gebruikt voor stadsverwarming, indien die stijging ten minste 8 % bedraagt in de periode van 1 augustus 2023 tot en met 31 maart 2024, ten opzichte van het gemiddelde gasverbruik gedurende de referentieperiode en voor zover die stijging rechtstreeks kan worden toegeschreven aan de overstap.
Coördinatie, monitoring, handhaving en evaluatie
De lidstaten moeten:
Indien een EU-alarm is afgekondigd, moet maandelijks verslag uitgebracht worden.
De lidstaten kunnen in hun verslag een uitsplitsing van het gasverbruik per sector opnemen.
Indien de Commissie merkt dat een lidstaat de verplichte vraagreductie dreigt niet te zullen halen, verzoekt de Commissie de lidstaat een plan in te dienen met een strategie om daadwerkelijk te voldoen aan deze verplichting.
De Commissie moest een evaluatie van deze verordening verrichten in het licht van de algemene situatie van gaslevering aan de EU en uiterlijk op 1 maart 2024 verslag uitbrengen bij de Raad over de belangrijkste bevindingen van deze evaluatie. Op basis van dat verslag moest de Commissie beslissen al dan niet een voorstel te doen tot verlenging van de geldigheidsduur van Verordening (EU) 2022/1369.
Ondanks de vraagreductie die in de loop van de winter van 2022-2023 is bereikt met Verordening (EU) 2022/1369, blijven er zorgen bestaan over de continuïteit van de energievoorziening in de winter van 2023-2024, waarbij de prijzen in de zomer en het najaar van 2023 met meer dan 50 % zijn gestegen in enkele weken.
In de evaluatie van de Commissie van februari 2024 werd (zie hierboven) vastgesteld dat de EU de gasvraag tussen augustus 2022 en december 2023 gezamenlijk met 18 % heeft verminderd, wat een besparing inhoudt van ongeveer 101 miljard kubieke meter gas. Deze reductie overschreed de doelstelling die in de zomer van 2022 was gesteld en was van cruciaal belang voor het behoud van een stabiele voorziening, het stabiliseren van de EU-energiemarkten en het tonen van solidariteit met Oekraïne.
In het licht van het bovenstaande heeft de Commissie voorgesteld om, in plaats van de geldigheid van Verordening (EU) 2022/1369 te verlengen, een aanbeveling van de Raad inzake voortgezette maatregelen voor reductie van de gasvraag aan te nemen. Daarom heeft de Raad op 25 maart 2024 zijn Aanbeveling inzake het voortzetten van gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag aangenomen. Dit moedigt de lidstaten aan om op vrijwillige basis maatregelen te treffen om een collectieve reductie van de vraag van 15 % ten opzichte van de gemiddelde vraag tussen april 2017 en maart 2022 te handhaven.
Zie voor meer informatie:
Verordening (EU) 2022/1369 van de Raad van 5 augustus 2022 inzake gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag (PB L 206 van 8.8.2022, blz. 1-10)
Achtereenvolgende wijzigingen aan Verordening (EU) 2022/1369 werden in de basistekst opgenomen. Deze geconsolideerde versie is enkel van documentaire waarde.
Aanbeveling van de Raad van 25 maart 2024 inzake het voortzetten van gecoördineerde maatregelen ter reductie van de gasvraag (PB C, C/2024/2476 van 27.3.2024)
Verslag van de Commissie aan de Raad: evaluatie van de werking van Verordening (EU) 2022/1369 inzake gecoördineerde reductie van de gasvraag, gewijzigd bij Verordening (EU) 2023/706 (COM(2024) 88 final van 27.2.2024).
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — “Gas besparen voor een veilige winter” (COM(2022) 360 final van 20.7.2022).
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — REPowerEU-plan (COM(2022) 230 final van 18.5.2022).
Verordening (EU) 2017/1938 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2017 betreffende maatregelen tot veiligstelling van de gasleveringszekerheid en houdende intrekking van Verordening (EU) nr. 994/2010 (PB L 280 van 28.10.2017, blz. 1-56)
Zie de geconsolideerde versie.
Verordening (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1775/2005 (PB L 211 van 14.8.2009, blz. 36-54)
Zie de geconsolideerde versie.
Laatste bijwerking 08.02.2024