Instelling van het Europees Openbaar Ministerie

KERNPUNTEN

Deelnemende landen

• De verordening tot instelling van het EOM in het kader van nauwere samenwerking is van toepassing op de 24 deelnemende EU-lidstaten: België, Bulgarije, Tsjechië, Duitsland, Estland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Italië, Cyprus, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Finland en Zweden.
• Ierland en Hongarije kunnen zich te allen tijde aansluiten. Denemarken geniet een permanente opt-out van de EU-maatregelen op strafrechtelijk gebied.

Toepassingsgebied

• Het EOM is een onafhankelijk openbaar ministerie van de EU met een gedecentraliseerde structuur. Het is bevoegd om strafbare feiten tegen de EU-begroting, zoals fraude (van meer dan 10 000 EUR), corruptie, witwassen van geld, verduistering of grensoverschrijdende btw-fraude van meer dan 10 miljoen EUR te onderzoeken, te vervolgen en voor de rechter te brengen (voor nationale rechtbanken).
• Bestaande EU-organen, zoals het Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF), het Europees Agentschap voor samenwerking op strafrechtelijk gebied (Eurojust) en het Europees Agentschap voor samenwerking op het gebied van rechtshandhaving (Europol), beschikken niet over de bevoegdheden om strafrechtelijke onderzoeken en vervolgingen uit te voeren. Het EOM heeft met deze organen nauwe betrekkingen aangeknoopt op basis van wederzijdse samenwerking binnen hun respectieve mandaten.

Organisatie

Het EOM is in twee niveaus opgebouwd.

• Het centrale niveau, dat bestaat uit een centraal kantoor in de vestigingsplaats van het EOM in Luxemburg en dat wordt gevormd door de Europese hoofdaanklager, zijn twee plaatsvervangers, de Europese aanklagers (een per deelnemende lidstaat) en de administratief directeur.
• Het decentrale niveau, dat bestaat uit gedelegeerde Europese aanklagers die in de deelnemende lidstaten zijn gevestigd.

Onafhankelijkheid

• Het personeel van het EOM handelt in het belang van de EU als geheel en mag geen instructies van derden aanvragen of ontvangen.
• Het EOM is structureel onafhankelijk van andere EU-instellingen of -diensten.
• De Europese hoofdaanklager wordt geselecteerd op basis van een openbare sollicitatieoproep en wordt benoemd door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie. De ambtstermijn duurt maximaal zeven jaar en kan niet worden verlengd.
• De Europese hoofdaanklager kan alleen op verzoek van het Parlement, de Raad of de Europese Commissie door een beslissing van het Hof van Justitie van de EU worden ontslagen.
• Gedelegeerd Europese aanklagers moeten volledig onafhankelijk zijn van nationale strafvervolgingsinstanties.

Start van de operaties

In een uitvoeringsbesluit, Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/856, is 1 juni 2021 vastgesteld als datum waarop het EOM de onderzoeks- en vervolgingstaken op zich heeft genomen die het bij Verordening (EU) 2017/1939 heeft gekregen.

Verwerking van operationele persoonsgegevens

Bij een gedelegeerde handeling, Gedelegeerde Handeling (EU) 2020/2153, is Verordening (EU) 2017/1939 gewijzigd en is een bijlage toegevoegd met de categorieën operationele persoonsgegevens en de categorieën betrokkenen van wie de operationele persoonsgegevens door het EOM in het register van dossiers mogen worden verwerkt.