SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla)

15 ta’ Ottubru 2015 ( * )

“Rinviju għal deċiżjoni preliminari — Regolament (KE) Nru 1346/2000 — Artikoli 4 u 13 — Proċedura ta’ insolvenza — Atti li jikkawżaw preġudizzju — Kawża għall-ħlas lura tal-pagamenti mwettqa qabel id-data ta’ ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza — Liġi tal-Istat Membru ta’ ftuh tal-proċedura ta’ insolvenza — Liġi ta’ Stat Membru ieħor li tirregola l-att inkwistjoni — Liġi li ma tippermettix ‘xi meżżi biex jiġi disputat dak l-att fil-każ relevanti’ — Oneru tal-prova”

Fil-Kawża C‑310/14,

li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Helsingin hovioikeus (qorti ta’ appell ta’ Ħelsinki, il-Finlandja), permezz ta’ deċiżjoni tas‑26 ta’ Ġunju 2014, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fit‑30 ta’ Ġunju 2014, fil-proċedura

Nike European Operations Netherlands BV

Sportland Oy, fi stralċ,

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Is-Sitt Awla),

komposta minn F. Biltgen, President tal-Għaxar Awla, li qiegħed jaġixxi bħala President tas-Sitt Awla, M. Berger (Relatur) u S. Rodin, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: M. Wathelet,

Reġistratur: A. Calot Escobar,

wara li rat il-proċedura bil-miktub,

wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:

—	għal Nike European Operations Netherlands BV, minn A. Saarikivi, asianajaja,

—	għall-Gvern Finlandiż, minn H. Leppo, bħala aġent,

—	għall-Gvern Belġjan, minn M. Jacobs, bħala aġent,

—	għall-Gvern Ġermaniż, minn T. Henze u J. Kemper, bħala aġenti,

—	għall-Gvern Spanjol, minn L. Banciella Rodríguez‑Miñón, bħala aġent,

—	għall-Kummissjoni Ewropea, minn E. Paasivirta u M. Wilderspin, bħala aġenti,

wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1	It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 4(2)(m) u 13 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1346/2000, tad‑29 ta’ Mejju 2000, dwar proċedimenti ta’ falliment (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 1, p. 191).

2	Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Nike European Operations Netherlands BV (iktar ’il quddiem “Nike”) u Sportland Oy, fi Stralċ (iktar ’il quddiem “Sportland”), fir-rigward ta’ azzjoni revokatorja.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni

Il-premessa 24 tar-Regolament Nru 1346/2000 tiddikjara:

“L-għarfien awtomatiku ta’ proċedimenti ta’ falliment li għalihom normalment japplikaw il-liġijiet ta’ l-Istat li jiftahom jistgħu ifixklu l-liġijiet li bihom jitwettqu t-transazzjonijiet fl-Istati Membri l-oħra. Sabiex jitħarsu l-aspettativi leġittimi u iċ-ċertezza ta’ transazzjonijiet fi Stati Membri apparti minn dak ta’ fejn ikunu nfetħu l-proċedimenti, għandhom isiru dispożizzjonijiet għal numru ta’ eċċezzjonijiet għar-regola ġenerali.”

L-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament jipprovdi:

“1. Ħlief fejn ipprovdut b’mod ieħor f’dan ir-Regolament, il-liġi applikabbli għal proċedimenti ta’ falliment u l-effetti tagħhom għandha tkun dik ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu tinfetaħ tali proċedura, minn hawn ’il quddiem imsemmija bħala l-‘Istat tal-ftuħ tal-proċedimenti’.

2. Il-liġi ta’ l-Istat tal-ftuħ tal-proċedimenti għandha tiddetermina l-kondizzjonijiet tal-ftuħ ta’ dawk il-proċedimenti, il-manjiera tagħhom u l-egħluq tagħhom. Għandu jiddetermina b’mod partikolari:

[...]

m)	ir-regoli li għandhom x’jaqsmu ma’ invalidità, nuqqas ta’ irbit u nuqqas ta’ enforzabilità ta’ atti legali detrimentali għal kredituri kollha.”

Skont l-Artikolu 13 tal-istess regolament:

“[Il-punt m tal-]Artikolu 4(2) m’għandux japplika meta l-persuna li tibbenefika minn att detrimentali għal-kredituri kollha tipprovdi prova li:

—	l-imsemmi att huwa suġġett għall-liġi ta’ Stat Membru apparti minn dak l-Istat tal-ftuħ tal-proċedimenti, u

—	dik il-liġi ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att fil-każ relevanti.”

Id-dritt Finlandiż

L-Artikolu 10 tal-Liġi dwar ir-riintegrazzjoni fl-assi llikwidati (takaisinsaannista konkurssipesään annettu laki) jipprovdi li l-pagament ta’ dejn li jsir inqas minn tliet xhur qabel id-data ta’ referenza għandu jiġi annullat jekk id-dejn tħallas permezz ta’ mezzi ta’ pagament mhux użwali jew qabel l-iskadenza jew jekk, b’rabta mal-importanza tal-assi llikwidati fil-falliment, l-ammont tal-pagament jidher li huwa kunsiderevoli.

Id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi

Skont l-Artikolu 47 tal-Liġi dwar il-falliment (Faillissementswet), il-ħlas ta’ dejn eżiġibbli jista’ jiġi kkontestat biss jekk jiġi pprovat li l-benefiċjarju tal-pagament kien jaf, meta rċieva l-pagament, li kienet tressqet talba għal ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza fil-qrati jew li l-kreditur u d-debitur kienu kkonkludew ftehim bil-għan li jiffavorixxu kreditur għad-detriment tal-kredituri l-oħra.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

Sportland, stabbilita f’Ħelsinki (il-Finlandja), kienet tbigħ bl-ingrossa prodotti pprovduti minn Nike, stabbilita f’Hilversum (il-Pajjiżi l-Baxxi), konformement ma’ kuntratt ta’ franchising. Bis-saħħa ta’ dan il-kuntratt, li kien suġġett għad-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi, Sportland ħallset lil Nike dejn li kien dovut, għax-xiri tal-ishma msemmija fil-kuntratt, f’għaxar pagamenti tul il-perijodu mill-10 ta’ Frar 2009 sal‑20 ta’ Mejju 2009, li kien jikkorrispondi għas-somma totali ta’ EUR 195108.15.

Adita b’rikors ippreżentat fil‑5 ta’ Mejju 2009, il-Helsingin käräjäoikeus (qorti tal-ewwel istanza ta’ Ħelsinki) iddeċidiet il-ftuħ, fis‑26 ta’ Mejju 2009, ta’ proċedura ta’ insolvenza fir-rigward ta’ Sportland. Din tal-aħħar ippreżentat azzjoni quddiem il-Helsingin käräjäoikeus intiża sabiex il-pagamenti msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza jiġu annullati u li Nike tiġi mġiegħla tħallas lura l-ammonti mħallsa kif ukoll l-interessi konformement mal-Artikolu 10 tal-Liġi dwar ir-riintegrazzjoni tal-assi llikwidati.

Nike titlob sabiex l-azzjoni tiġi miċħuda. Hija invokat, b’mod partikolari, l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u sostniet li l-pagamenti kkontestati jaqgħu taħt id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi. Issa, abbażi tal-Artikolu 47 tal-Liġi dwar il-falliment, dawn il-pagamenti ma setgħux jiġu annullati.

Il-Helsingin käräjäoikeus laqgħet l-azzjoni ta’ Sportland. Hija kkunsidrat b’mod partikolari li l-espert li kien deher quddiemha ma kienx eżamina l-kwistjoni tal-possibbiltà fid-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, ta’ riintegrazzjoni tal-pagamenti fl-assi llikwidati. Din il-qorti kkonkludiet minn dan li Nike ma kinitx weriet li, għall-finijiet tal-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, il-pagamenti ma setgħux jiġu kkontestati.

Nike, li qieset li kienet ipprovdiet biżżejjed spjegazzjonijiet dwar il-kontenut tal-leġiżlazzjoni tal-Pajjiżi l-Baxxi, appellat minn din id-deċiżjoni quddiem il-Helsingin hovioikeus (qorti ta’ appell ta’ Ħelsinki). Sportland talbet sabiex dan l-appell jiġi miċħud, b’mod partikolari minħabba l-fatt li Nike ma kinitx ipprovdiet spjegazzjonijiet la dwar il-kontenut ta’ dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi minbarra dawk relatati mal-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-falliment, u lanqas dwar il-prinċipji ġenerali ta’ dan id-dritt.

Fid-deċiżjoni ta’ rinviju tagħha, il-Helsingin hovioikeus tfakkar li, skont l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1346/2000, il-liġi applikabbli għall-proċedura ta’ insolvenza u għall-effetti tagħha hija dik tal-Istat ta’ ftuħ tal-proċedura. Skont l-Artikolu 4(2)(m) ta’ dan ir-regolament, din il-liġi tiddetermina b’mod partikolari r-regoli relatati man-nullità, mal-annullament jew man-nuqqas ta’ infurzabbiltà tal-atti li jikkawżaw preġudizzju lill-kredituri kollha. Issa, skont l-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, l-Artikolu 4(2)(m) ta’ dan l-istess regolament ma huwiex applikabbli meta min ibbenefika minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha jipproduċi l-prova li dan l-att huwa suġġett għal-liġi ta’ Stat Membru minbarra l-Istat ta’ ftuħ u li, f’dan il-każ, din il-liġi ma tippermetti bl-ebda mod li dan l-att jiġi kkontestat.

Il-qorti tar-rinviju tosserva li l-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux, l-ewwel nett, dwar l-interpretazzjoni tal-kliem “ma tippermettix xi mezzi biex jiġi disputat dak l-att fil-każ relevanti”, it-tieni nett, dwar il-portata tal-obbligu ta’ Nike li tipprovdi indikazzjonijiet dwar il-kontenut tad-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi u, it-tielet nett, dwar it-tqassim tal-oneru tal-prova bejn il-partijiet.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Helsingin hovioikeus iddeċidiet li tisspospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:

“1)	L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem ‘dak l-att fil-każ relevanti’ jfissru li l-att ma jistax jiġi kkontestat, meta jiġu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża?

Jekk ir-risposta għad-domanda (1) hija affermattiva u jekk il-konvenut f’tali azzjoni invoka d-dispożizzjoni ta’ liġi fis-sens tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 13, li jipprovdi li l-ħlas ta’ dejn li għandu jitħallas jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi li huma previsti fih u li ma humiex elenkati fl-azzjoni mressqa taħt il-liġi tal-Istat fejn inbdew il-proċeduri ta’ insolvenza,

hemm raġunijiet li jipprekludu li l-Artikolu 13 jiġi interpretat fis-sens li l-parti li tikkontesta l-att għandha, wara li ssir taf b’din id-dispożizzjoni, tinvoka dawn iċ-ċirkustanzi jekk, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istat Membru fejn inbdew il-proċeduri ta’ insolvenza, hija marbuta tispjega ċ-ċirkustanzi kollha li fuqhom tkun ibbażata l-azzjoni kkontestata, jew

b)	huwa neċessarju li l-konvenut juri li dawn iċ-ċirkustanzi ma kinux jeżistu f’din il-kawża u li, konsegwentement, skont id-dispożizzjoni inkwistjoni, il-kontestazzjoni hija impossibbli, mingħajr ma l-parti li tikkontesta l-att ma tkun marbuta tinvoka b’mod speċjali dawn iċ-ċirkustanzi?

Irrispettivament mir-risposta għad-domanda 2(a), l-Artikolu 13 għandu jiġi interpretat fis-sens li

a)	huwa l-konvenut li għandu l-oneru tal-prova li ċ-ċirkustanzi msemmija fid-dispożizzjoni ma jeżistux f’din il-kawża, jew

b)	l-oneru tal-prova dwar l-eżistenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi jista’ jiġi ddeterminat skont il-liġi applikabbli għall-att, li hija dik ta’ Stat Membru differenti minn dak tal-ftuħ tal-proċedura u li tipprovdi li l-oneru tal-prova hija l-parti li tikkontesta l-att, jew

c)	l-Artikolu 13 jista’ wkoll jiġi interpretat fis-sens li din id-domanda tal-oneru tal-prova hija rregolata skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali tal-Istat tal-forum?

4)	L-Artikolu 13 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem ‘ma tippermettix xi meżżi biex jiġi disputat dak l-att’ ikopru, minbarra d-dispożizzjonijiet tal-liġi dwar l-insolvenza, li għaliha huwa suġġett l-att, ukoll id-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali ta’ din il-liġi, applikabbli għall-att?

Jekk ir-risposta għad-domanda 4) tkun affermattiva,

a)	l-Artikolu 13 tar-Rogalament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut għandu juri li l-liġi fis-sens tal-Artikolu 13 ma tinkludix dispożizzjonijiet jew prinċipji ġenerali jew oħrajn, li skonthom kontestazzjoni abbażi ta’ punti ta’ fatt hija possibbli u

skont l-Artikolu 13, qorti tista’, meta hija tikkunsidra li l-konvenut ikun ippreżenta spjegazzjonijiet suffiċjenti dwar is-suġġett, tqis li l-parti l-oħra għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-leġiżlazzjoni fil-qasam ta’ falliment jew tal-liġi ġenerali applikabbli għall-att, li huma ta’ Stat Membru ieħor minbarra l-Istat tal-ftuħ tal-proċeduri fis-sens tal-Artikolu 13, li tipprovdi li l-kontestazzjoni hija madankollu possibbli?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda

Permezz tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tiegħu hija suġġetta għall-kundizzjoni li l-att ikkonċernat jista’ jiġi kkontestat biss abbażi tal-liġi applikabbli għal dan l-att (iktar ’il quddiem il-“lex causae”), fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-formulazzjoni tal-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, fil-verżjoni tiegħu bil-lingwa Finlandiża, hija kemxejn differenti mill-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra, sa fejn tidher li ma tinkludix il-kliem “fil-każ relevanti” jew espressjoni analoga. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, in-neċessità ta’ interpretazzjoni uniformi ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni tirrikjedi, fil-każ ta’ diverġenza bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ din id-dispożizzjoni, li d-dispożizzjoni inkwistjoni tiġi interpretata skont il-kuntest u l-għan tal-leġiżlazzjoni li hija tagħmel parti minnha (ara s-sentenza Christie’s France, C‑41/14, EU:C:2015:119, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).

Fir-rigward tal-kuntest u tal-għan tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000, għandu jitfakkar, minn naħa, li dan l-artikolu jipprovdi eċċezzjoni għar-regola ġenerali, stabbilita fl-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament, li l-liġi applikabbli għall-proċedura ta’ insolvenza u għall-effetti tagħha hija l-liġi tal-Istat ta’ ftuħ tal-proċedura (iktar ’il quddiem il-“lex fori concursus”). Min-naħa l-oħra, din l-eċċezzjoni, li għandha bħala għan, hekk kif tipprovdi l-premessa 24 tal-imsemmi regolament, li tipproteġi l-aspettattivi leġittimi u s-sigurtà tat-tranżazzjonijiet fl-Istati Membri differenti minn dak tal-ftuħ tal-proċedura, għandha tiġi interpretata strettament u l-portata tagħha ma tistax tmur lil hinn minn dak li hu neċessarju biex jintlaħaq dan l-għan (ara s-sentenza Lutz, C‑557/13, EU:C:2015:227, punt 34).

B’hekk, l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 huwa intiż li jipproteġi l-aspettattivi leġittimi tal-persuna li bbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha, billi jipprovdi li dan l-att għandu jibqa’ rregolat, anki wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, mid-dritt li kien applikabbli għalih fid-data ta’ meta twettaq, jiġifieri l-lex causae.

Issa, minn dan l-għan jirriżulta b’mod ċar li l-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 jirrikjedi t-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ. Fil-fatt, ma jistax ikun hemm ċertezza legali fil-fatt li l-validità ta’ att għandha tiġi evalwata, wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, billi jiġu esklużi dawn iċ-ċirkustanzi, meta, fl-assenza tal-ftuħ ta’ tali proċedura, dawn iċ-ċirkustanzi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni.

Barra minn hekk, l-obbligu li tiġi interpretata strettament l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament jipprekludi interpretazzjoni estensiva tal-portata ta’ dan l-artikolu, li jippermetti lil min ibbenefika minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha milli jevita l-applikazzjoni tal-lex fori concursus billi jinvoka biss b’mod purament astratt in-natura mhux ikkontestabbli tal-att ikkonċernat abbażi ta’ dispożizzjoni tal-lex causae.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tiegħu huwa suġġett għall-kundizzjoni li l-att inkwistjoni ma jistax jiġi kkontestat abbażi tal-lex causae, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

Fuq it-tieni u t-tielet domandi

Permezz tat-tieni u t-tielet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u fl-ipoteżi fejn il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att iqajjem dispożizzjoni tal-lex causae li tgħid li dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi previsti minn din id-dispożizzjoni, quddiem min għandha tiġi invokata l-assenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi u quddiem min għandha tiġi prodotta l-prova ta’ din l-assenza.

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, l-applikazzjoni tal-Artikolu 4(2)(m) tal-istess regolament tista’ tiġi evitata biss meta l-persuna li tkun ibbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha jipproduċi l-prova li dan l-att huwa suġġett għal-liġi ta’ Stat Membru ieħor minbarra dan l-Istat ta’ ftuħ tal-proċedura u li din il-liġi bl-ebda mod ma tippermetti li l-imsemmi att jiġi kkontestat.

Għalhekk mill-formulazzjoni nnifisha tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 jirriżulta li huwa l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att li għandu jipproduċi l-prova li dan l-att, abbażi tal-lex causae, ma jistax jiġi kkontestat. Barra minn hekk, billi jipprovdi li dan il-konvenut għandu jipproduċi l-prova li l-att ikkunsidrat ma jista’ jiġi kkontestat bl-ebda mod, u dan, kif jirriżulta mill-punt 22 ta’ din is-sentenza, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, l-imsemmi Artikolu 13 jimponi wkoll lil dan il-konvenut, mill-inqas impliċitament, l-obbligu li jipproduċi l-prova kemm tal-eżistenza tal-punti ta’ fatt li jippermettu li jiġi konkluż li l-att ikkonċernat ma jistax jiġi kkontestat kif ukoll tal-assenza ta’ kull element li jmur kontra din il-konklużjoni.

Peress li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 jattribwixxi għaldaqstant espressament l-oneru tal-prova lill-konvenut li jinvoka dan l-artikolu, il-parti li tressaq azzjoni, fil-kuntest ta’ azzjoni bbażata fuq id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-lex fori concursus, ma tistax tiġi obbligata tinvoka, jew saħansitra li tipproduċi l-prova, li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni tal-lex causae li tippermetti, bħala prinċipju, li jiġi kkontestat l-att inkwistjoni, bħall-Artikolu 47 tal-liġi dwar il-falliment inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ġew sodisfatti.

Madankollu, għalkemm l-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament jirregola espressament l-attribuzzjoni tal-oneru tal-prova, huwa ma jinkludix dispożizzjonijiet relatati mal-aspetti proċedurali iktar speċifiċi. B’hekk, dan l-artikolu ma jinkludix dispożizzjonijiet relatati, b’mod partikolari, mal-modalitajiet ta’ produzzjoni tal-prova, mal-mezzi ta’ prova ammissibbli quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti jew mal-prinċipji li jirregolaw l-evalwazzjoni, minn din il-qorti, tas-saħħa probatorja tal-provi prodotti quddiemha.

Issa, hija ġurisprudenza stabbilita li, fl-assenza fid-dritt tal-Unjoni ta’ armonizzazzjoni ta’ dawn ir-regoli, huwa l-ordinament ġuridiku nazzjonali ta’ kull Stat Membru li għandu jistabbilixxi tali regoli, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, bil-kundizzjoni madankollu li dawn ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt nazzjonali (prinċipju ta’ ekwivalenza), u li ma jirrendux impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kušionová, C‑34/13, EU:C:2014:2189, punt 50 u l-ġurisprudenza ċċitata).

B’mod partikolari fir-rigward tal-prinċipju ta’ effettività msemmi fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, dan jipprekludi, minn naħa, l-applikazzjoni ta’ regoli proċedurali nazzjonali li fil-prattika jagħmluha impossibbli jew eċċessivament diffiċli li wieħed jirrikorri għall-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000, billi jipprovdi regoli stretti wisq, b’mod partikolari fir-rigward tal-prova negattiva tal-assenza ta’ ċirkustanzi determinati. Min-naħa l-oħra, dan il-prinċipju jipprekludi regoli nazzjonali ta’ prova li jkunu wisq ftit eżiġenti li l-applikazzjoni tagħhom twassal, fil-prattika, sabiex jinqaleb l-oneru tal-prova prevista fl-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament.

Madankollu, is-sempliċi diffikultà li tiġi prodotta l-prova tal-eżistenza ta’ ċirkustanzi li fihom il-lex causae teskludi li jiġi kkontestat l-att inkwistjoni, jew, jekk ikun il-każ, tal-assenza taċ-ċirkustanzi, previsti mil-lex causae, li fihom dan l-att jista’ jiġi kkontestat, ma tippreġudikax, fiha nnifisha, il-prinċipju ta’ effettività, iżda pjuttost tissodisfa r-rekwiżit, imfakkar fil-punt 18 ta’ din is-sentenza, li l-imsemmi artikolu għandu jiġi interpretat strettament.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għat-tieni u għat-tielet domandi għandha tkun li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u fl-ipoteżi fejn il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att iqajjem dispożizzjoni tal-lex causae li tgħid li dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi previsti minn din id-dispożizzjoni, huwa dan il-konvenut li għandu jinvoka l-assenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi u li għandu jipproduċi l-prova ta’ dan.

Fuq ir-raba ’ domanda

Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-kliem “ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att” huwa intiż, minbarra għad-dispożizzjonijiet tal-lex causae applikabbli fil-qasam tal-insolvenza, għad-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali kollha ta’ din il-liġi.

F’dan ir-rigward, mill-punt 19 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-Artikolu 13 huwa intiż li jipproteġi l-aspettattivi leġittimi tal-persuna li bbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha, billi jipprovdi li dan l-att għandu jibqa’ rregolat, anki wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, mil-lex causae. Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-punt 22 ta’ din is-sentenza, l-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu 13 favur tali benefiċjarju jirrikjedi t-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

Issa, l-għan ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi kif ukoll il-ħtieġa li jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ jirrikjedu interpretazzjoni tal‑Artikolu 13 tal-istess regolament fis-sens li l-imsemmi benefiċjarju għandu jipproduċi l-prova li l-att ikkunsidrat ma jistax jiġi kkontestat la abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-lex causae applikabbli fir-rigward tal-insolvenza, u lanqas tal-lex causae kollha kemm hi.

Fil-fatt, minn naħa, il-kliem tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 huwa kjarament favur tali interpretazzjoni, ġaladarba dan jimponi lill-benefiċjarju ta’ att li jikkawża preġudizzju l-oneru li jipproduċi l-prova li dan l-att ma jista’ jiġi kkontestat b’ebda mod. Min-naħa l-oħra, ma jistax ikun hemm aspettattivi leġittimi fil-fatt li att, li jista’ jiġi kkontestat abbażi ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju ġenerali tal-lex causae, jiġi evalwat, wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, biss fir-rigward tas-sempliċi dispożizzjonijiet tal-lex causae applikabbli fir-rigward tal-insolvenza.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem “ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att” huwa intiż, minbarra għad-dispożizzjonijiet tal-lex causae applikabbli fil-qasam tal-insolvenza, għad-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali kollha ta’ din il-liġi.

Fuq il-ħames domanda

Permezz tal-ħames domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-lex causae, kollha kemm hi, ma tippermettix li dan l-att jiġi kkontestat. Barra minn hekk, din il-qorti tixtieq issir taf, essenzjalment, jekk il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni bħal din tistax, meta tikkunsidra li l-konvenut ippreżenta biżżejjed spjegazzjonijiet, tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-lex causae li skonthom l-imsemmi att jista’ jiġi kkontestat.

Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-imsemmi Artikolu 13, il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-lex causae, kollha kemm hi, ma tippermettix li l-att jiġi kkontestat, għandu jitfakkar li, kif jirriżulta mill-punt 31 ta’ din is-sentenza, huwa l-konvenut li għandu jinvoka l-assenza taċ-ċirkustanzi li jippermettu li jiġi kkontestat dan l-att abbażi tal-lex causae u li jipproduċi l-prova ta’ dan.

Issa, l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 ma jagħmilx distinzjoni bejn id-dispożizzjonijiet tal-lex causae applikabbli fil-qasam tal-insolvenza u d-dispożizzjonijiet u l-prinċipji tal-lex causae, applikabbli għal oqsma oħra, iżda jipprovdi li huwa l-konvenut li għandu jipproduċi l-prova li l-att ikkonċernat ma jista’ jiġi kkontestat b’ebda mod. Għaldaqstant mill-formulazzjoni ta’ dan l‑artikolu jirriżulta b’mod ċar li dan għandu jiġi interpretat fis-sens li l-istess konvenut għandu juri li l-lex causae, kollha kemm hi, ma tippermettix li dan l-att jiġi kkontestat.

Din il-konklużjoni hija wkoll konformi mal-prinċipju, imfakkar fil-punt 18 ta’ din is-sentenza, li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat strettament. Fil-fatt, interpretazzjoni kuntrarja, fis-sens li l-oneru tal-prova fir-rigward tal-assenza ta’ kull dispożizzjoni jew ta’ kull prinċipju tal-lex causae li jippermettu kontestazzjoni għandu jaqa’ fuq l-awtur tal-kontestazzjoni, tiffaċilita eċċessivament l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni u tagħtiha portata kunsiderevolment wiesgħa.

Barra minn hekk, hija biss konklużjoni bħal din li tikkorrispondi għall-għan tal-imsemmi Artikolu 13, imfakkar fil-punt 19 ta’ din is-sentenza, li jipproteġi l-aspettattivi leġittimi tal-persuna li bbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha billi jipprovdi li dan l-att għandu jibqa’ rregolat mid-dritt li kien applikabbli għalih fid-data ta’ meta twettaq. Fil-fatt, f’din id-data, l-imsemmi att kien irregolat mil-lex causae, kollha kemm hi, applikabbli lil hinn mill-proċedura ta’ insolvenza, fejn bħala prinċipju l-istess Artikolu 13 ma japplikax, skont il-ġurisprudenza, għall-atti li jseħħu wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza (ara s-sentenza Lutz, C‑557/13, EU:C:2015:227, punt 36).

Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà tistax, meta tikkunsidra li l-konvenut ippreżenta biżżejjed spjegazzjonijiet, tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-lex causae li skonthom dan l-att jista’ jiġi kkontestat, għandu jiġi osservat li mill-punt 25 ta’ din is-sentenza jirriżulta li huwa dan il-konvenut li għandu jipproduċi l-prova li l-imsemmi att ma jistax jiġi kkontestat.

Barra minn hekk, mill-punti 27 sa 29 ta’ din is-sentenza jirriżulta li peress li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 ma jinkludix dispożizzjonijiet relatati, b’mod partikolari, mal-modalitajiet ta’ produzzjoni tal-prova, mal-mezzi ta’ prova ammissibbli quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti jew mal-prinċipji li jirregolaw l-evalwazzjoni, minn din il-qorti, tas-saħħa probatorja tal-provi prodotti quddiemha, huwa l-ordinament ġuridiku nazzjonali ta’ kull Stat Membru li għandu jistabbilixxi tali regoli, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, bil-kundizzjoni madankollu li l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività jiġu osservati. Regoli nazzjonali ta’ prova li jkunu wisq ftit eżiġenti li l-applikazzjoni tagħhom twassal, fil-prattika, sabiex tinqaleb l-attribuzzjoni tal-oneru tal-prova ma humiex konformi mal-prinċipju ta’ effettività.

Għalhekk il-qorti nazzjonali kompetenti tista’ tqis li hija l-parti li tressaq azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att, li għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-lex causae li skonthom dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss meta din il-qorti tqis li l-konvenut, prima facie, stabbilixxa b’mod effettiv, fir-rigward tar-regoli normalment applikabbli skont id-dritt proċedurali nazzjonali, li l-att ikkonċernat, bis-saħħa tal-lex causae, ma jistax jiġi kkontestat. Madankollu, l-istabbiliment, billi jiġu osservati l-prinċipji ta’ effettività u ta’ ekwivalenza, tal-kriterji li jippermettu li jiġi evalwat jekk il-parti li ressqet l-azzjoni effettivament ipproduċiex din il-prova jaqa’ taħt l-awtonomija proċedurali tal-Istat Membru kkonċernat.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għall-ħames domanda għandha tkun li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-lex causae, kollha kemm hi, ma tippermettix li l-imsemmi att jiġi kkontestat. Il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni bħal din tista’ tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova tal-eżistenza ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-lex causae li skonthom l-imsemmi att jista’ jiġi kkontestat biss meta din il-qorti tqis li l-konvenut, prima facie, stabbilixxa b’mod effettiv, fir-rigward tar-regoli normalment applikabbli skont id-dritt proċedurali nazzjonali, li l-att ikkonċernat, bis-saħħa tal-lex causae, ma jistax jiġi kkontestat.

Fuq l-ispejjeż

Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 13 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1346/2000, tad‑29 ta’ Mejju 2000, dwar proċedimenti ta’ falliment, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tiegħu huwa suġġett għall-kundizzjoni li l-att inkwistjoni ma jistax jiġi kkontestat abbażi tal-lex causae, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u fl-ipoteżi fejn il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att iqajjem dispożizzjoni tal-liġi applikabbli għal dan l-att (lex causae) li tgħid li dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi previsti minn din id-dispożizzjoni, huwa dan il-konvenut li għandu jinvoka l-assenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi u li għandu jipproduċi l-prova ta’ dan.

L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem “ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att” huwa intiż, minbarra għad‑dispożizzjonijiet tal-liġi applikabbli għal dan l-att (lex causae) applikabbli fil-qasam tal-insolvenza, għad-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali kollha ta’ din il-liġi.

L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-liġi applikabbli għal dan l-att (lex causae), kollha kemm hi, ma tippermettix li l-imsemmi att jiġi kkontestat. Il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni bħal din tista’ tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova tal-eżistenza ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-imsemmija liġi li skonthom l-imsemmi att jista’ jiġi kkontestat biss meta din il-qorti tqis li l-konvenut, prima facie, stabbilixxa b’mod effettiv, fir-rigward tar-regoli normalment applikabbli skont id-dritt proċedurali nazzjonali, li l-att ikkonċernat, bis-saħħa tal-istess liġi, ma jistax jiġi kkontestat.

Firem

( * ) Lingwa tal-kawża: il-Finlandiż.