ECO/680
Assistenza addizzjonali għar-reġjuni ultraperiferiċi
OPINJONI
Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali
Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
li jemenda r-Regolament (UE) Nru 228/2013 fir-rigward ta’ assistenza addizzjonali u aktar flessibbiltà għar-reġjuni ultraperiferiċi affettwati minn diżastri naturali severi u fil-kuntest taċ-ċiklun Chido, li kellu effetti devastanti f’Mayotte
[COM(2025) 190 final — 2025/0104 (COD)]
Relatur: Joël DESTOM
|
|
|
|
Konsultazzjoni
|
Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 2/5/2025
Parlament Ewropew, 13/5/2025
|
|
Bażi legali
|
Artikolu 42, Artikolu 43(2) u Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea
|
|
Kummissjoni kompetenti
|
Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali
|
|
Adottata fis-sezzjoni
|
5/6/2025
|
|
Riżultat tal-votazzjoni
(favur/kontra/astensjonijiet)
|
57/0/3
|
|
Adozzjoni fis-sessjoni plenarja
|
D/M/2025
|
|
Sessjoni plenarja Nru
|
…
|
|
Riżultat tal-votazzjoni
(favur/kontra/astensjonijiet)
|
…/…/…
|
1.Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
1.1Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea, li tirrikonoxxi bis-sħiħ il-vulnerabbiltà strutturali tar-reġjuni ultraperiferiċi għad-diżastri naturali u t-tibdil fil-klima billi tikkunsidra miżuri ta’ flessibbiltà biex jitqiesu l-emerġenzi klimatiċi u umanitarji f’dawn ir-reġjuni, b’mod partikolari Mayotte.
1.2Il-KESE jappoġġja l-emendi mmirati għar-Regolament (UE) Nru 228/2013 li għandhom l-għan li:
-tiġi żgurata il-kontinwità tal-appoġġ taħt il-Programm ta’ Soluzzjonijiet Speċifiċi Relatati mal-Periferiċità u l-Insularità (POSEI) matul il-fażijiet ta’ rikostruzzjoni, anke fin-nuqqas ta’ attività produttiva;
-jitneħħa l-limitu massimu ta’ 10 % għar-riallokazzjoni tal-fondi tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) għal Mayotte;
-tiġi estiża l-iskadenza għall-għażla tal-benefiċjarji lil hinn mit-30 ta’ Ġunju 2025.
1.3Madankollu, kif diġà indika fl-Opinjoni preċedenti tiegħu, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri biex:
-jiżguraw li r-riallokazzjonijiet tal-fondi ma jsirux għad-detriment ta’ proġetti strutturali ta’ żvilupp rurali. L-assistenza ta’ emerġenza trid titfassal bħala komplement u mhux bħala sostitut għal strateġiji ta’ reżiljenza fit-tul;
-jinkludu fir-Regolament dispożizzjoni li tinkoraġġixxi l-użu ta’ soluzzjonijiet naturali fil-fażi ta’ rikostruzzjoni ta’ wara diżastru;
-jżommu monitoraġġ annwali rigoruż u trasparenti tal-impenji tal-benefiċjarji.
1.4Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea taħdem mill-qrib mal-Istati Membri, mal-awtoritajiet lokali u mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili biex isir l-aktar użu effettiv u rapidu tal-possibbiltajiet ta’ appoġġ għar-reġjuni milquta. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, il-ħaddiema, l-SMEs u l-NGOs sofrew ħsara kbira minħabba d-diżastri naturali u parti sostanzjali tal-fondi jridu jiġu diretti lejhom sabiex jirkupraw mill-ħsarat serji.
1.5Barra minn hekk, il-KESE jirrakkomanda li:
-proċedura rapida ta’ rikonoxximent tad-diżastri naturali tiġi formalizzata fil-livell Ewropew;
-il-ħolqien ta’ Fond Ewropew speċifiku għad-Diżastri Klimatiċi huwa previst li jirreaġixxi b’mod effettiv għal kriżijiet kbar mingħajr ma jikkomprometti l-politiki strutturali ffinanzjati mill-FAEŻR jew mill-Politika Agrikola Komuni (PAK). Dan il-fond, komplementari għall-Fond ta’ Solidarjetà tal-Unjoni Ewropea, jiżgura s-sostenibbiltà ta’ għajnuna futura f’kuntest ta’ amplifikazzjoni ta’ riskji kbar;
-l-adattamenti tar-Regolament jkunu parti mill-qafas strateġiku usa’ tal-Viżjoni fit-tul għaż-żoni rurali tal-UE, waqt li tkun żgurata l-koerenza bejn l-assistenza ta’ emerġenza, ir-reżiljenza territorjali u l-iżvilupp rurali sostenibbli.
1.6Il-KESE huwa tal-fehma li l-UE teħtieġ mekkaniżmu ta’ finanzjament ġdid, stabbli u solidu li jrid ikun adattiv, flessibbli u lest biex jindirizza kriżijiet ġodda u emerġenti fis-snin u fid-deċennji li ġejjin. Huwa kruċjali li l-funzjonament ta’dan il-mekkaniżmu, li huwa aktar iffukat fuq reazzjonijiet rapidi u urġenti, ikun koerenti mal-politiki globali tal-UE dwar il-klima, l-ambjent u l-enerġija, li fit-tul se jnaqqsu d-dipendenza mir-reazzjonijiet għall-emerġenzi u jipproteġu r-riżorsi umani u naturali.
1.7Fl-aħħar nett, il-KESE jappella għal koordinazzjoni akbar bejn id-diversi strumenti Ewropej ta’ rispons għad-diżastri u l-istabbiliment ta’ qafas ta’ prevenzjoni strutturat, inkluż punt uniku ta’ servizz għar-reġjuni ultraperiferiċi u mekkaniżmu ta’ twissija bikrija dwar il-klima/ir-reġjuni ultraperiferiċi u proċeduri amministrattivi semplifikati għall-għoti tal-għajnuna. Dawn il-miżuri għandhom jippermettu investigazzjoni aċċellerata tal-applikazzjonijiet f’każ ta’ diżastru, waqt li jiżguraw rispons rapidu mfassal apposta għall-ħtiġijiet tat-territorji affettwati.
2.Kuntest tal-Opinjoni
2.1L-arċipelagu ta’ Mayotte ntlaqat b’mod vjolenti miċ-ċiklun Chido f’Diċembru 2024, segwit mill-maltempata Dikeledi f’Jannar 2025. Dawn l-avvenimenti tat-temp ikkawżaw ħsara bla preċedent: it-telf ta’ ħajjiet, il-qerda ta’ infrastruttura vitali u l-kollass tal-forom kollha ta’ produzzjoni.
2.2Dan id-diżastru doppju enfasizza l-vulnerabbiltà akbar tar-reġjuni ultraperiferiċi għat-tibdil fil-klima, aggravata minn vulnerabbiltajiet strutturali bħall-insularità, id-distanza, id-diversifikazzjoni ekonomika baxxa ħafna u l-predominanza tal-monokultura.
2.3F’dan il-kuntest, il-Proposta tal-Kummissjoni għandha l-għan li tintroduċi flessibbiltajiet immirati għar-Regolament POSEI, li jagħmluha possibbli li l-fondi Ewropej jiġu mobilizzati bl-aħjar mod possibbli fl-interess tat-territorji affettwati.
3.Kummenti ġenerali
3.1Il-KESE jirrikonoxxi n-natura mmirata u ġustifikata tal-Proposta. Dan jikkostitwixxi rispons konkret għal sitwazzjoni ta’ emerġenza f’reġjun ultraperiferiku tal-Unjoni.
3.2Il-KESE jilqa’ r-rikonoxximent espliċitu tal-Kummissjoni tal-limiti tal-prinċipju klassiku ta’ force majeure u l-inklużjoni ta’ perjodu estiż u flessibbli ta’ rikostruzzjoni fil-POSEI.
3.3Il-KESE huwa mħasseb dwar l-impatt tar-rikorrenza u l-kobor ta’ avvenimenti bħal dawn fuq il-finanzjament ta’ miżuri ta’ emerġenza ad hoc għad-detriment tal-istrateġiji ta’ żvilupp fuq terminu medju u twil.
3.4Il-KESE jappella għal approċċ olistiku, antiċipatorju u strutturat għar-reżiljenza territorjali tar-reġjuni ultraperiferiċi, ibbażat fuq it-trijangolu tal-prevenzjoni, l-adattament u r-rikostruzzjoni.
4.Kummenti speċifiċi
4.1Dwar l-impenn ta’ kull benefiċjarju tal-POSEI: il-KESE jappoġġja impenn formali semplifikat mill-benefiċjarju biex jirrestawra l-produzzjoni. Jissuġġerixxi bil-qawwa l-introduzzjoni ta’ għodod ta’ monitoraġġ kwalitattiv u ta’ appoġġ tekniku, b’mod partikolari għal azjendi agrikoli żgħar u anke żgħar ħafna, biex jinżamm monitoraġġ annwali rigoruż u trasparenti tal-impenji tal-benefiċjarji.
4.2Dwar it-tneħħija tal-limitu massimu tal-FAEŻR għal Mayotte: il-KESE jqis li l-miżura hija meħtieġa u proporzjonata. Jirrakkomanda li l-impatt fuq id-diversi proġetti jiġi kkomunikat b’mod wiesa’ ħafna lin-nies u lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili organizzata.
4.3Dwar is-soluzzjonijiet magħżula għar-rikostruzzjoni: il-KESE jirrakkomanda l-inklużjoni fir-Regolament ta’ dispożizzjoni espliċita li tħeġġeġ l-użu ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura fi proċeduri ta’ rikostruzzjoni wara diżastru.
Brussell, 5 ta’ Ġunju 2025.
Il-president tas-Sezzjoni għall-Unjoni Ekonomika u Monetarja u l-Koeżjoni Ekonomika u Soċjali
VARDAKASTANIS Ioannis
_____________