ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 345

European flag  

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 60
13 ta' Ottubru 2017


Avviż Nru

Werrej

Paġna

 

I   Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

 

RIŻOLUZZJONIJIET

 

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

 

Il-527 sessjoni plenarja tal-KESE tal-5 u s-6 ta' Lulju 2017

2017/C 345/01

Riżoluzzjoni dwar Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2018

1

2017/C 345/02

Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Il-White Paper tal-Kummissjoni dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa u lil hinn

11

 

OPINJONIJIET

 

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

 

Il-527 sessjoni plenarja tal-KESE tal-5 u s-6 ta' Lulju 2017

2017/C 345/03

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Intejbu l-effikaċja tal-politiki tal-UE għall-SMEs (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

15

2017/C 345/04

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-industrija tal-prodotti ffalsifikati u l-piraterija (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

25

2017/C 345/05

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar It-tibdil industrijali fl-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

32

2017/C 345/06

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Mid-Dikjarazzjoni ta’ Cork 2.0 għal azzjonijiet konkreti (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

37

2017/C 345/07

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar l-Applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat sabiex jiġi kkumpensat il-forniment ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (Deċiżjoni 2012/21/UE u Qafas Komunitarju) (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

45

2017/C 345/08

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar L-implikazzjonijiet tad-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport għat-tfassil tal-politika tal-UE (Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

52

2017/C 345/09

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Id-dimensjoni esterna tal-ekonomija soċjali (opinjoni fuq inizjattiva proprja)

58


 

III   Atti preparatorji

 

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

 

Il-527 sessjoni plenarja tal-KESE tal-5 u s-6 ta' Lulju 2017

2017/C 345/10

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2010/40/UE fir-rigward tal-perjodu għall-adozzjoni ta’ atti delegati(COM(2017) 136 final — 2017/0060(COD))

67

2017/C 345/11

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill sabiex l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri jingħataw is-setgħa biex ikunu inforzaturi aktar effettivi, u biex jiġi żgurat il-funzjonament tajjeb tas-suq intern[COM(2017) 142 final — 2017/0063 (COD)]

70

2017/C 345/12

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-iskambju transfruntier bejn l-Unjoni u l-pajjiżi terzi ta’ kopji b’format aċċessibbli ta’ xogħlijiet jew materjal ieħor protett bid-dritt tal-awtur u bi drittijiet relatati għall-ġid tal-persuni għomja, b’diżabbiltà fil-vista jew li b’xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat[COM(2016) 595 final – 2016/0279 (COD)]

76

2017/C 345/13

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 904/2010 dwar il-kooperazzjoni amministrattiva u l-ġlieda kontra l-frodi fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud[COM(2016) 755 final – 2016/0371 (CNS)] dwar Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2006/112/KE u d-Direttiva 2009/132/KE fir-rigward ta’ ċerti obbligi tat-taxxa fuq il-valur miżjud għall-provvisti ta’ servizzi u għall-bejgħ mill-bogħod ta’ prodotti[COM(2016) 757 final – 2016/0370 (CNS)] u dwar Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2006/112/KE rigward ir-rati tat-taxxa fuq il-valur miżjud li japplikaw għall-kotba, għall-gazzetti u għall-perjodiċi[COM(2016) 758 final – 2016/0374 (CNS)]

79

2017/C 345/14

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda ir-Regolament (KE) Nru 883/2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali u r-Regolament (KE) Nru 987/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 883/2004[COM(2016) 815 final — 2016/0397 (COD)]  ( 1 )

85

2017/C 345/15

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Il-passi li jmiss għal futur Ewropew sostenibbli — Azzjoni Ewropea għas-sostenibbiltà[COM(2016) 739 final]

91

2017/C 345/16

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — Pjan ta’ Ħidma dwar l-Ekodisinn 2016-2019[COM(2016) 773 final]

97

2017/C 345/17

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Ir-rwol tal-enerġija mill-iskart fl-ekonomija ċirkolari[COM(2017) 34 final]

102

2017/C 345/18

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2011/65/UE dwar ir-restrizzjoni tal-użu ta’ ċerti sustanzi perikolużi fit-tagħmir elettriku u elettroniku[COM(2017) 38 final – 2017/0013 (COD)]

110

2017/C 345/19

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – L-Analiżi tal-Implimentazzjoni Ambjentali tal-UE: L-isfidi ewlenin u kif se ngħaqqdu l-isforzi biex nagħtu riżultati aħjar[COM(2017) 63 final]

114

2017/C 345/20

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Rapport tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Il-prezzijiet u l-ispejjeż tal-enerġija fl-Ewropa[COM(2016) 769 final]

120

2017/C 345/21

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1008/2008 dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità[COM(2016) 818 final — 2016/0411(COD)]

126

2017/C 345/22

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Il-bini ta’ ekonomija Ewropea tad-data[COM(2017) 9 final]

130

2017/C 345/23

Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rispett għall-ħajja privata u l-protezzjoni ta’ data personali f’komunikazzjoni elettronika u li jħassar id-Direttiva 2002/58/KE (Regolament dwar il-Privatezza u l-Komunikazzjoni Elettronika)[COM(2017) 10 final — 2017/0003 (COD)]

138


 


 

(1)   Test b'rilevanza għaż-ŻEE u għall-Iżvizzera.

MT

 


I Riżoluzzjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet

RIŻOLUZZJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-527 sessjoni plenarja tal-KESE tal-5 u s-6 ta' Lulju 2017

13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/1


Riżoluzzjoni dwar “Il-kontribut tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2018”

(2017/C 345/01)

Matul is-sessjoni plenarja tiegħu tal-5 u s-6 ta’ Lulju 2017 (laqgħa tal-5 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta r-riżoluzzjoni li ġejja b’191 vot favur, 6 voti kontra u 16-il astensjoni.

1.   L-iżvilupp ta’ narrattiva pożittiva għall-UE

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jenfasizza l-importanza tas-sena 2018 bħala l-aħħar sena kompletament operattiva għall-Kummissjoni attwali – kif ukoll għall-Parlament Ewropew. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tfassal il-programm ta’ ħidma tagħha b’mod ambizzjuż, iżda prammatiku, sabiex jiġu indirizzati kif xieraq l-isfidi relatati mal-Unjoni Ewropea li tinsab f’salib it-toroq. Minħabba fl-inċertezzi dwar il-Brexit u żviluppi globali, issa huwa meħtieġ aktar minn qatt qabel dibattitu wiesa’, parteċipatorju u strutturat dwar il-futur tal-Ewropa. Huwa importanti li mmorru lura lejn l-għeruq tagħna u nfakkru l-proġett oriġinali u l-valuri u l-objettivi fundamentali tal-Unjoni kif inhuma minquxa fit-Trattati tal-UE.

1.2.

Għandna nibnu fuq ir-riżultati pożittivi miksuba s’issa. Madankollu, id-dehra ta’ orjentazzjonijiet u movimenti nazzjonalisti, protezzjonisti, awtoritarji u populisti għandhom jidhru bħala appell qawwi għall-mexxejja tal-istituzzjonijiet u l-Istati Membri tal-UE sabiex neżaminaw x’jeħtieġ li jsir biex terġa’ tinkiseb il-fiduċja pubblika u jiġi salvagwardjat futur li jirnexxi għall-proġett Ewropew.

1.3.

Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni biex tistinka għal Unjoni qawwija, solida u koeżiva li tkun kapaċi tiġġenera tkabbir sostenibbli, l-impjiegi ta’ kwalità, il-benessri u l-opportunitajiet indaqs għall-poplu Ewropew kollu, abbażi ta’ viżjoni kondiviża u narrattiva pożittiva msejsa fuq l-involviment u l-parteċipazzjoni tal-pubbliku. Unjoni magħquda u koeżiva, mibnija fuq l-impenn tal-Istati Membri favur il-kawża, hija bżonnjuża ferm sabiex twieġeb għall-isfidi ekonomiċi, soċjali u ambjentali li qed tiffaċċja l-UE. Il-koeżjoni interna hija wkoll prerekwiżit għall-UE biex taġixxi bħala attur qawwi u globali f’oqsma bħall-kummerċ internazzjonali, is-sigurtà, l-enerġija, il-politika dwar it-tibdil fil-klima, u l-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem.

1.4.

Il-KESE jirrikonoxxi li n-negozjati tal-Brexit se jagħmlu l-2018 sena ta’ sfida. Madankollu, huwa importanti li l-Kummissjoni tkompli timplimenta miżuri diġà miftiehma, b’mod speċjali dawk relatati ma’ inizjattivi tas-suq uniku. Fl-istess ħin, hija meħtieġa tħejjija għall-futur fit-tul tal-UE. Il-KESE hawnhekk jirreferi għall-opinjonijiet tiegħu dwar il-White Paper dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa. Il-KESE se jippreżenta wkoll opinjonijiet dwar id-dokumenti ta’ riflessjoni assoċjati; għal din ir-raġuni, dawn is-suġġetti ssir referenza għalihom fil-qosor biss f’dan il-kontribut.

1.5.

Billi hemm rabta qawwija bejn l-ekonomija, l-impjiegi, il-benessri tan-nies u l-ambjent, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tadotta l-iżvilupp sostenibbli bħala approċċ globali fil-programm ta’ ħidma tagħha. Il-KESE għaldaqstant jinkwadra l-kontribut tiegħu f’termini tat-tliet “pilastri” tas-sostenibbiltà, kif ġej:

(a)

It-tisħiħ tal-pedamenti ekonomiċi tal-Ewropa;

(b)

It-trawwim tad-dimensjoni soċjali tagħha; u

(c)

L-iffaċilitar tat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju.

1.6.

Il-KESE jenfasizza li l-pilastri huma universali, indiviżibbli u interdipendenti. L-UE għandha tkun ambizzjuża u tistinka biex jinkisbu politiki u inizjattivi li jwasslu għal soluzzjonijiet ta’ benefiċċju (win-win-win) f’termini ta’ benefiċċji ekonomiċi, soċjali u ambjentali.

1.7.

Għaldaqstant, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tiżviluppa l-politiki tagħha b’mod integrat u tapplika approċċ koerenti u konsistenti, filwaqt li tinvolvi l-partijiet kollha tal-Kummissjoni u tiddekompartimentalizza t-tfassil tal-politika u tal-liġijiet. Il-KESE jistieden ukoll lill-Kummissjoni tkompli – b’mod konformi mal-prinċipji tar-regolamentazzjoni aħjar – ittejjeb il-kwalità tat-tfassil tal-liġijiet tal-UE u s-semplifikazzjoni u l-kjarifika tal-leġislazzjoni, bil-għan li jinħolqu benefiċċji prattiċi għall-atturi kollha.

1.8.

Barra minn hekk, il-KESE jtenni t-talba tiegħu biex tinħoloq strateġija globali biex l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) tal-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti jiġu integrati fil-politiki rilevanti kollha tal-UE u jistieden lill-Kummissjoni tħejji viżjoni u strateġija fit-tul dwar is-sostenibbiltà, li jibnu fuq l-opinjoni li jmiss tal-KESE dwar “It-tranżizzjoni lejn futur Ewropew aktar sostenibbli – strateġija għall-2050”.

1.9.

Il-KESE jenfasizza l-importanza kruċjali tal-parteċipazzjoni strutturata tas-soċjetà ċivili fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki, il-programmi u inizjattivi oħra tal-UE sabiex jinkisbu riżultati tanġibbli u l-aċċettazzjoni pubblika u biex tiġi promossa l-koeżjoni fis-soċjetà. L-imsieħba soċjali għandhom rwol speċifiku x’jaqdu fil-ħolqien u l-implimentazzjoni tal-politiki li direttament jew indirettament jaffettwaw l-impjiegi u s-swieq tax-xogħol.

1.10.

Filwaqt li l-proposti għall-azzjoni huma ppreżentati f’aktar dettall fit-taqsimiet 2.-5., il-KESE jiġbor fil-qosor il-prijoritajiet ta’ politika ewlenin tiegħu għall-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2018 kif ġej:

Il-KESE jappella lill-Kummissjoni biex tkompli l-implimentazzjoni tal-istrateġiji u l-programmi mmirati lejn l-iżvilupp ulterjuri tas-suq uniku, filwaqt li tqis id-dimensjonijiet ekonomiċi u soċjali fil-qafas tal-iżvilupp sostenibbli. Filwaqt li jirrikonoxxi li l-UEM hija fil-qalba tas-suq uniku, il-miżuri huma partikolarment meħtieġa fl-oqsma tas-swieq kapitali, kif ukoll tas-swieq diġitali, tal-enerġija u tat-trasport. Barra minn hekk, il-KESE jappella għal politika kummerċjali attiva, filwaqt li titqies il-ħtieġa għal trasparenza u involviment mill-qrib tas-soċjetà ċivili.

Il-Kummissjoni għandha tadotta strateġija komprensiva għall-promozzjoni tal-intraprenditorija, l-innovazzjoni u l-iżvilupp industrijali, inklużi l-opportunitajiet u l-isfidi miġjuba minn megatendenzi globali bħal progress rapidu fid-diġitalizzazzjoni u l-Internet tal-Oġġetti, u t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa d-dimensjoni soċjali tal-UE bl-għan li jiġi promoss il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, jittejbu l-ħiliet u l-kompetenzi, jiżdiedu l-investimenti soċjali u tiġi żviluppata l-ekonomija soċjali, kif ukoll għall-prevenzjoni tal-faqar, l-inugwaljanzi, id-diskriminazzjoni u l-esklużjoni soċjali, b’enfasi speċjali fuq l-inklużjoni taż-żgħażagħ fis-soċjetà. Barra dan, għandha tingħata attenzjoni partikolari lir-rispons għat-tibdil profond għas-soċjetà kollha ikkawżat mid-diġitalizzazzjoni.

Il-KESE jitlob miżuri biex ir-riżorsi finanzjarji pubbliċi jiġu orjentati b’mod effiċjenti u biex jingħata rispons għall-isfidi futuri kkawżati mill-Brexit u l-ħtieġa għal tkabbir sostenibbli, innovazzjoni, impjiegi u koeżjoni. Barra mill-investiment pubbliku, l-inkoraġġiment tal-investiment privat huwa bl-istess mod meħtieġ biex iwieġeb għall-ħtiġijiet ta’ investiment sostanzjali.

Il-Kummissjoni għandha tissokta bl-implimentazzjoni ta’ miżuri, inkluż il-kontroll effettiv tal-fruntieri esterni, biex tipproteġi lill-Ewropej kontra t-theddid tas-sigurtà. Din għandha ssaħħaħ ukoll il-miżuri biex l-UE tkun attur aktar effettiv fil-livell dinji permezz tal-kooperazzjoni multilaterali u l-prevenzjoni attiva tal-kunflitti. Barra minn hekk, il-KESE jikkunsidra li hemm bżonn tissaħħaħ il-kooperazzjoni dwar id-difiża.

Il-KESE jistieden, u joffri l-appoġġ tiegħu lill-Kummissjoni, biex tiżviluppa strateġija bl-għan li jsir djalogu ċivili strutturat li huwa organizzat b’mod effiċjenti u fuq bażi permanenti.

2.   It-tisħiħ tal-pedamenti ekonomiċi tal-Ewropa

2.1.    Is-Semestru Ewropew u l-UEM

2.1.1.

Il-proċess tas-Semestru Ewropew għandu jsaħħaħ ir-rwol ta’ koordinazzjoni tal-Kummissjoni sabiex tiġi żgurata l-konformità tal-Istati Membri mal-miri u r-rakkomandazzjonijiet tal-istrateġija tal-Ewropa 2020 u l-implimentazzjoni tar-riformi strutturali meħtieġa għal tkabbir ekonomiku sostenibbli fit-tul, il-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità u l-progress soċjali. L-involviment aktar mill-qrib tal-imsieħba soċjali u organizzazzjonijiet rappreżentattivi oħrajn tas-soċjetà ċivili u sjieda akbar min-naħa tagħhom fil-formulazzjoni u l-implimentazzjoni tal-programmi ta’ riforma huma fattur ewlieni għas-suċċess f’dan il-proċess, filwaqt li jiġi rikonoxxut li l-imsieħba soċjali għandhom rwol speċifiku x’jaqdu, fid-dawl tal-kompetenzi esklużivi, ir-responsabbiltajiet u l-kompiti tagħhom.

2.1.2.

Il-KESE jitlob aġġustament makroekonomiku simmetriku fiż-żona tal-euro, kondiviż kemm mill-Istati Membri b’defiċit kif ukoll minn dawk b’eċċess. Dan jinkludi wkoll pożizzjoni fiskali pożittiva aggregata għaż-żona tal-euro kollha kemm hi.

2.1.3.

L-Unjoni Ekonomika u Monetarja hija element ewlieni tal-integrazzjoni Ewropea. Il-KESE jirreferi għall-pożizzjonijiet preċedenti tiegħu u jitlob inizjattivi għall-ikkompletar tal-UEM, inkluż l-iżvilupp tal-governanza, il-kontroll demokratiku u d-djalogu makroekonomiku tagħha.

2.2.    Riżorsi finanzjarji u investiment

2.2.1.

Bil-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) li jmiss, il-Kummissjoni għandha twitti t-triq biex tiffoka r-riżorsi b’mod effiċjenti u twieġeb għal sfidi futuri kkawżati mill-Brexit u l-ħtieġa għal żvilupp sostenibbli, kompetittività, innovazzjoni, impjiegi u koeżjoni soċjali, billi tuża approċċ orjentat lejn il-prestazzjoni u r-riżultati. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tallinja d-durata tal-QFP li jmiss maċ-ċiklu politiku tal-Kummissjoni u tal-Parlament. Jitlob ukoll li jsiru tħejjijiet għall-introduzzjoni ta’ tipi ġodda ta’ riżorsi proprji tal-UE.

2.2.2.

Il-KESE jilqa’ t-tieni fażi tal-FEIS (Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi) biex tingħata spinta lill-investiment bl-involviment ta’ aktar kapital privat, flimkien ma’ kapital pubbliku minn sorsi kemm nazzjonali kif ukoll reġjonali. Għaldaqstant, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-FEIS għandu jkopri wkoll fergħat oħra ta’ finanzjament minbarra l-banek.

2.2.3.

Il-KESE jenfasizza li jinħtieġ użu effettiv u effiċjenti tal-fondi Ewropej. Jeħtieġ li jiġi prijoritizzat l-investiment fl-innovazzjoni, l-intraprenditorija, l-iżvilupp tal-ħiliet, il-politiki attivi dwar is-suq tax-xogħol, u s-sistemi diġitali, tal-enerġija u tat-trasport, filwaqt li jiġi żgurat li l-fondi jkunu allokati b’mod adegwat għal proġetti b’impatt soċjali għoli.

2.2.4.

Il-KESE jenfasizza li tinħtieġ implimentazzjoni ulterjuri tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali biex jittejjeb l-aċċess għal finanzjament privat, b’enfasi speċjali fuq il-ħtiġijiet tal-SMEs. Għandu jiġi promoss ukoll aktar użu tal-ekwità u tal-finanzjament tas-suq tal-kapital.

2.2.5.

Fil-każ tal-ikkompletar tal-Unjoni Bankarja, il-KESE jenfasizza li kondiviżjoni ulterjuri tar-riskju trid tiġi akkompanjata minn aktar proposti dwar it-tnaqqis tar-riskju. Fir-riformi li jmiss tar-regolamentazzjoni bankarja, il-Kummissjoni għandha tagħti attenzjoni xierqa lill-karatteristiċi speċifiċi u l-possibbiltajiet ta’ banek żgħar u mhux kumplessi.

2.2.6.

Il-KESE jitlob passi biex jitrażżnu l-frodi tat-taxxa, l-evażjoni tat-taxxa u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa. Il-preġudizzju eżistenti fis-sistemi fiskali li jiffavorixxi l-finanzjament tad-dejn tan-negozju għandu jinbidel. Fir-rigward tal-VAT, il-KESE jtenni r-rakkomandazzjoni tiegħu għal tranżizzjoni lil hinn mis-sistema tranżitorja attwali lejn reġim definittiv tal-VAT imfassal għal suq uniku Ewropew.

2.3.    Sistemi diġitali, tal-enerġija u tat-trasport

2.3.1.

Il-KESE jenfasizza l-importanza tas-suq uniku diġitali għas-soċjetà kollha. Il-ħiliet diġitali, ambjent tan-negozju abilitanti u l-fiduċja tal-konsumaturi huma fost il-kundizzjonijiet l-aktar kritiċi biex isir użu mill-potenzjal tad-diġitalizzazzjoni. Billi d-data hija fattur ta’ produzzjoni u materja prima għall-ħolqien ta’ valur ekonomiku miżjud, l-aċċessibilità u l-fluss liberu tad-data huma ta’ importanza kbira ħafna. Fl-istess ħin, jeħtieġ li tkun żgurata l-protezzjoni adegwata ta’ data privata u kummerċjali, b’attenzjoni speċjali għad-data ġġenerata minn negozji individwali. Il-KESE jħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni tkompli bl-isforzi tagħha biex iżżid il-kapaċitajiet u l-kooperazzjoni fir-rigward taċ-ċibersigurtà. Barra minn hekk, il-KESE jitlob kooperazzjoni internazzjonali fil-qasam diġitali, pereżempju fi ħdan il-qafas tal-OECD.

2.3.2.

Irid jitkompla l-iżvilupp tal-infrastruttura diġitali, inklużi konnessjonijiet tal-banda wiesgħa u mingħajr fili, sistemi tal-enerġija diġitali u t-trasport, u bini u komunitajiet “intelliġenti”. Bl-istess mod jeħtieġ li jiġi promoss l-użu tad-diġitalizzazzjoni fis-setturi tal-edukazzjoni, tas-saħħa u dawk soċjali. Għandu jiġi promoss ukoll l-użu sħiħ tad-diġitalizzazzjoni biex il-proċessi amministrattivi jsiru aktar faċli. Għandha ssir enfasi speċjali biex tingħata kopertura għal żoni remoti u aċċess diġitali minimu għal kulħadd, filwaqt li tiġi msaħħa wkoll l-inklużjoni ta’ gruppi vulnerabbli tas-soċjetà.

2.3.3.

Il-KESE appoġġja b’mod qawwi l-inizjattiva tal-Unjoni tal-Enerġija sa mill-bidu nett. Jistieden lill-Kummissjoni ssegwi l-implimentazzjoni tal-istrateġija tal-Unjoni tal-Enerġija, filwaqt li tiżgura li hemm infrastruttura tal-enerġija adegwata u swieq tal-enerġija li jiffunzjonaw mingħajr intoppi filwaqt li tiġi żgurata d-disponibbiltà ta’ enerġija sikura, affordabbli u li ma tagħmilx ħsara llil-klima għall-pubbliku ġenerali u n-negozji. Il-KESE jenfasizza s-sinifikat tad-djalogu dwar l-enerġija fil-livelli tal-UE, nazzjonali u lokali, bl-involviment sħiħ tas-soċjetà ċivili. Se joħroġ, b’mod regolari, l-opinjonijiet tiegħu dwar l-istat tal-Unjoni tal-Enerġija u inizjattivi individwali.

2.3.4.

It-trasport huwa marbut mill-qrib mal-Unjoni tal-Enerġija. Billi t-trasport huwa wieħed mill-fatturi determinanti bażiċi tal-attivitajiet għas-soċjetà kollha, jixraqlu profil għoli fil-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni. L-għan ewlieni tal-miżuri għandu jkun li jipprovdu lill-nies u lin-negozji b’mobilità u trasport aċċessibbli, mingħajr intoppi, sikuri, affordabbli u li ma jagħmlux ħsara lill-klima. Dan jirrikjedi investiment pubbliku u privat sostanzjali f’sistemi tat-trasport u fl-iżvilupp tat-trasport pubbliku. Il-kwistjonijiet tal-enerġija u tal-klima relatati mat-trasport, u l-introduzzjoni ta’ teknoloġiji ġodda ma għandhomx jiġu żviluppati b’mod iżolat mill-kwistjonijiet tas-suq tat-trasport.

2.3.5.

Filwaqt li titqies l-importanza orizzontali ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (SGEIs), il-KESE jistieden lill-Kummissjoni ttejjeb ir-regoli dwar kumpens pubbliku għall-provvista ta’ SGEIs u l-applikazzjoni tagħhom, sabiex jiġu pprovduti linji gwida u jinħoloq kompendju tal-aħjar prattiki.

2.3.6.

Il-KESE jirrikonoxxi r-rwol tal-ibliet kif ukoll taż-żoni rurali fl-iżvilupp u l-koeżjoni ekonomiċi, soċjali u territorjali. B’enfasi fuq ir-rwol tal-ibliet, l-UE għandha tkompli taħdem fuq Aġenda Urbana definita sew u implimentata kif suppost. Il-potenzjal konsiderevoli taż-żoni rurali, muntanjużi u l-gżejjer għandu jiġi utilizzat fl-approċċ il-ġdid tal-Kummissjoni għal żvilupp territorjali integrat.

2.4.    L-iżvilupp tal-produzzjoni u s-servizzi

2.4.1.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tadotta approċċ komprensiv u strateġija għall-iżvilupp industrijali. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-opportunitajiet u l-isfidi miġjuba minn megatendenzi globali bħal progress rapidu fid-diġitalizzazzjoni u l-Internet tal-Oġġetti, ir-rabta mill-qrib bejn l-industriji tal-manifattura u tas-servizzi, u t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju.

2.4.2.

Il-potenzjal ta’ tkabbir li għandhom is-servizzi, inkluż is-settur tal-bejgħ bl-imnut, għandu jiġi sfruttat ukoll, filwaqt li jiġu salvagwardati d-drittijiet tal-konsumaturi u tal-ħaddiema u jiġi rikonoxxut li għad baqa’ xi ostakli fis-Suq Uniku.

2.4.3.

Il-politika dwar l-innovazzjoni, inkluż l-innovazzjoni soċjali hija kruċjali għall-kompetittività u t-tiġdid ekonomiku u biex jinkisbu l-benefiċċji soċjali. Il-KESE jitlob il-promozzjoni ta’ netwerks sovranazzjonali u netwerks trasversali bejn universitajiet, negozji u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fi ħdan il-kuntest tal-Orizzont 2020. Il-KESE jirrakkomanda wkoll is-semplifikazzjoni ta’ regoli amministrattivi dwar il-finanzjament u l-għajnuna mill-Istat.

2.4.4.

Tinħtieġ strateġija tal-Industrija 4.0 u s-Soċjetà 4.0 madwar l-UE, li tiffoka fuq teknoloġiji u pjattaformi, standards u arkitetturi ta’ referenza, netwerks ta’ Ċentri ta’ Innovazzjoni reġjonali u ħiliet fil-livelli kollha.

2.4.5.

Fir-rigward tal-isfidi li jġibu magħhom megatendenzi globali f’setturi individwali bħall-industriji awtomobilistiċi, tal-azzar u tal-faħam, il-KESE jitlob ġestjoni xierqa tat-tibdil strutturali, permezz ta’ oqfsa ta’ tranżizzjoni ġusti u xierqa u djalogu dwar kwistjonijiet speċifiċi għas-settur mal-imsieħba soċjali. Mill-banda l-oħra, l-opportunitajiet li qed jinħolqu f’oqsma bħall-industriji spazjali u tad-difiża jeħtieġ jinħatfu u jittieħed vantaġġ minnhom, filwaqt li jiġu żgurati kundizzjonijiet favorevoli għall-iżvilupp tas-setturi industrijali inġenerali, b’kundizzjonijiet tajbin tax-xogħol.

2.4.6.

Għandhom jiġu ffokati sforzi speċjali fuq it-titjib tal-finanzjament, l-innovazzjoni u internazzjonalizzazzjoni tal-impriżi ta’ daqs żgħir u medju, u l-Att dwar in-Negozji ż-Żgħar għall-Ewropa jrid jiġi implimentat b’mod sħiħ. Il-politiki dwar l-SMEs għandhom jitfasslu skont il-ħtiġijiet differenti ta’ tipi differenti ta’ intrapriżi bħal negozji tal-familja, intrapriżi tradizzjonali żgħar u mikrointrapriżi, negozji ġodda u negozji li qed jespandu, inklużi intrapriżi tal-ekonomija soċjali. Il-KESE jistieden ukoll lill-Kummissjoni tniedi konsultazzjoni dwar id-definizzjoni ta’ SME.

2.4.7.

Il-KESE jqis li huwa importanti li tittieħed opinjoni komprensiva dwar it-tendenzi ġodda fil-mudelli tal-produzzjoni u tal-konsum, bħal mudelli ekonomiċi kollaborattivi, ċirkolari, ta’ kondiviżjoni u funzjonali, kif ukoll li jiġu żviluppati opportunitajiet bħall-ekonomija soċjali Jinħtieġu miżuri biex tiġi faċilitata l-introduzzjoni ta’ dawn il-mudelli ġodda u diversi, iżda fl-istess ħin, iridu jiġu garantiti kundizzjonijiet ekwi u konformità ma’ leġislazzjoni rilevanti u xierqa sabiex tiġi żgurata l-protezzjoni pubblika u tal-konsumatur, u d-drittijiet tal-ħaddiema.

2.4.8.

Filwaqt li jitqies ir-rwol speċifiku tal-ekonomija soċjali, il-KESE jtenni t-talba tiegħu li jitnieda Pjan ta’ Azzjoni komprensiv għall-Ekonomija Soċjali f’konformità mal-Konklużjonijiet tal-Kunsill ta’ Diċembru 2015 dwar “Il-Promozzjoni tal-ekonomija soċjali bħala mutur ewlieni tal-iżvilupp ekonomiku u soċjali fl-Ewropa”.

2.4.9.

Il-multifunzjonalità, id-diversità ta’ mudelli tal-biedja u s-sostenibbiltà għandhom jinżammu fil-qalba tal-kwistjoni meta jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tal-finanzjament, l-immodernizzar u s-semplifikazzjoni tal-Politika Agrikola Komuni (PAK) bħala parti mill-QFP li jmiss. Jinħtieġu wkoll aktar sforzi fir-riċerka u d-diġitalizzazzjoni fis-settur agrikolu.

2.4.10.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni taqleb għal politika agrikola u tal-ikel aktar integrata, filwaqt li tqis ukoll il-ħtieġa li timxi lejn ekonomija ċirkolari u tnaqqas b’mod drastiku l-iskart tal-ikel. Il-Kummissjoni għandha tadotta wkoll leġislazzjoni biex jiġu elimitati prattiki kummerċjali żleali fil-katina tal-provvista tal-ikel.

2.4.11.

Sabiex ikunu permessi l-iżvilupp u t-tiġdid xieraq tal-industriji u l-agrikoltura, il-qafas politiku u regolatorju għandu jipprovdi investiment stabbli u prevedibbli u ambjent operattiv kif ukoll isegwi l-prinċipji tar-regolamentazzjoni aħjar, għall-benesseri taċ-ċittadini.

2.5.    Il-kummerċ internazzjonali

2.5.1.

Il-KESE jappella għal negozjati kummerċjali attivi u ġusti ma’ msieħba bħall-Ġappun, il-Mercosur u l-ASEAN, kif ukoll l-implimentazzjoni bla intoppi ta’ ftehimiet diġà konklużi, filwaqt li jitqiesu l-kwistjonijiet li tqajmu f’opinjonijiet preċedenti tal-KESE. Fl-implimentazzjoni tal-komunikazzjoni tal-Kummissjoni “Kummerċ għal kulħadd”, il-KESE jikkunsidra li jkun importanti li jiġu konklużi negozjati b’mod bilanċjat u trasparenti, li jwasslu benefiċċji għal negozji u ċittadini, filwaqt li jiġu protetti l-istandards ambjentali, soċjali, tax-xogħol, tal-konsumaturi u oħrajn, kif ukoll is-servizzi pubbliċi. Kollox ma’ kollox, il-KESE jenfasizza s-sinifikat tat-trasparenza u l-involviment tas-soċjetà ċivili fin-negozjar, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ ftehimiet kummerċjali mill-bidu nett.

2.5.2.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon it-titjib li sar b’rabta mas-soluzzjoni ta’ tilwim bejn l-investituri bis-saħħa tal-introduzzjoni ta’ sistema ġdida li tissostitwixxi l-ISDS, iżda jitlob lill-Kummissjoni tieħu passi oħra sabiex l-ICS tkun tista’ topera b’mod ġenwin bħala korp ġudizzjarju internazzjonali indipendenti.

2.5.3.

L-insegwiment tan-negozjati kummerċjali bilaterali m’għandux idgħajjef l-impenn tal-UE lejn id-WTO u favur ftehim multilaterali globali b’saħħtu. Il-KESE jistenna segwitu attiv għall-Konferenza Ministerjali tad-WTO tal-2017 f’oqsma bħall-agrikoltura u l-kummerċ elettroniku. Barra minn hekk, hemm ħtieġa urġenti li jiġu vvalutati r-riskji u l-opportunitajiet, mill-perspettiva tas-soċjetà ċivili, sabiex tiġi ddeterminata t-triq ’il quddiem fin-negozjati multilaterali li għaddejjin fir-rigward tal-Ftehim dwar il-Kummerċ fis-Servizzi (TiSA) u l-Ftehim dwar il-Beni Ambjentali (EGA). Il-KESE jitlob ukoll adozzjoni u implimentazzjoni rapidi tar-riformi tal-politika tal-EU dwar id-Difiża Kummerċjali.

2.5.4.

Il-KESE jqis li huwa importanti li tiġi żgurata l-konsistenza bejn il-politika kummerċjali u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti, il-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-Tibdil fil-Klima u l-politika kummerċjali tal-UE. Għaldaqstant, għandha ssir ħidma biex, fil-ftehimiet kummerċjali, jiġu inklużi kapitoli ta’ kummerċ ambizzjuż u żvilupp sostenibbli b’mekkaniżmi ta’ monitoraġġ qawwija tas-soċjetà ċivili.

2.5.5.

Barra minn hekk, il-KESE jitlob il-monitoraġġ mis-soċjetà ċivili fir-rigward tal-aspetti kollha tal-ftehimiet, inkużi dawk li d-dispożizzjonijiet tagħhom ma jinkludux b’mod speċifiku korp ta’ monitoraġġ konġunt li jinvolvi s-soċjetà ċivili. Il-kompetenza tal-KESE tagħti benefiċċji uniċi lil din il-ħidma.

2.5.6.

Jitlob ukoll li jkun hemm diskussjonijiet mas-soċjetà ċivili dwar il-valutazzjoni tal-impatt u l-implimentazzjoni prattika tal-Qorti tal-Investiment Multilaterali propost.

3.   It-trawwim tad-dimensjoni soċjali tal-Ewropa

3.1.    Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali

3.1.1.

Il-KESE jieħu nota tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u l-proposta għal Proklamazzjoni tal-EPSR, u l-inizjattivi leġislattivi u mhux leġislattivi ta’ akkumpanjament. Il-KESE qed jaħdem fuq dan il-pakkett u se jagħti l-opinjonijiet tiegħu fi żmien debitu.

3.1.2.

Sa issa, il-KESE jirreferi għall-Opinjoni aktar bikrija tiegħu dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali (1), li fih indika l-objettivi ġenerali tiegħu għall-iżvilupp tal-Pilastru permezz ta’ taħlita ta’ strumenti legali u mhux legali relatati ma’ oqsma bħall-futur tax-xogħol, kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti, l-impjiegi, l-infurzar tal-acquis soċjali eżistenti tal-UE, u l-investiment soċjali. Huwa ddikjara li l-Pilastru għandu japplika għall-Istati Membri kollha, filwaqt li jirrikonoxxi li ż-żona tal-Euro jista’ jkollha bżonn strumenti/mekkaniżmi partikolari. Huwa tal-fehma li s-Semestru Ewropew u l-Programmi Nazzjonali ta’ Riforma għandhom isiru l-mekkaniżmi prinċipali għall-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-Pilastru, u talab għal limiti ta’ referenza konkreti fis-Semestru Ewropew.

3.1.3.

Il-kundizzjonijiet qafas fis-swieq tax-xogħol jeħtieġ li jappoġġjaw mogħdijiet ta’ karriera ġodda u iżjed varjati. Jinħtieġu fil-ħajja tax-xogħol forom differenti ta’ kif jinstabu l-ħaddiema kif ukoll forom differenti ta’ ħidma. Dan jirrikjedi li jiġi provdut ambjent leġislattiv adatt għall-protezzjoni tal-impjiegi sabiex ikun provdut qafas għal kundizzjonijiet ta’ xogħol ġusti u sabiex jiġi stimolat ir-reklutaġġ taħt kwalunkwe kuntratt ta’ impjieg.

3.1.4.

Sabiex jingħata rispons għad-domanda li qed tinbidel għall-ħiliet u l-kompetenzi, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jittejbu s-sistema tal-edukazzjoni bbażata fuq ix-xogħol, l-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali, it-tagħlim tul il-ħajja, kif ukoll it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid. Għandhom jiġu żviluppati wkoll modi kif jissaħħu tranżizzjonijiet bla xkiel bejn l-impjiegi u mill-qgħad u l-edukazzjoni lejn ix-xogħol, bil-għan li jinkiseb suq tax-xogħol inklużiv.

3.1.5.

Filwaqt li jirrikonoxxi l-fatt li l-futur tal-UE huwa marbut mill-qrib ħafna mal-fiduċja tal-ġenerazzjonijiet iżgħar fil-proġett tal-UE, il-KESE jenfasizza li l-Kummissjoni għandha ssaħħaħ l-attivitajiet tagħha biex tindirizza b’mod effettiv il-kawżi primarji tal-qgħad fost iż-żgħażagħ u tal-esklużjoni.

3.1.6.

Sabiex jissaħħu t-tkabbir inklużiv u l-koeżjoni soċjali, il-KESE jitlob li jkun hemm miżuri biex tiġi sodisfatta l-ħtieġa għal investiment soċjali, fis-sens tal-investiment f’persuni u f’infrastruttura u servizzi soċjali. Jeħtieġ li tingħata aktar konsiderazzjoni dwar kif il-“Pjan Juncker 2” jista’ jintrabat mal-għanijiet tal-Pakkett ta’ Investiment Soċjali, inkluż permezz tal-FEIS. Barra minn hekk, il-KESE talab Patt ta’ Investiment Soċjali Ewropew, li għandu jappoġġja r-riformi soċjali u l-investimenti soċjali u jgħin biex tinħoloq konverġenza ekonomika, soċjali u territorjali mġedda. L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir għandu jenfasizza wkoll l-investiment soċjali.

3.1.7.

Il-Fond Soċjali Ewropew għandu jkompli jkun komponent ewlieni tal-Fondi SIE, b’attenzjoni speċifika għall-promozzjoni tat-taħriġ u l-integrazzjoni tax-xogħol ta’ gruppi vulnerabbli fil-popolazzjoni (eż. iż-żgħażagħ, l-immigranti u r-refuġjati, u l-persuni b’diżabilità). Il-konsolidazzjoni u l-użu mill-ġdid tal-proċessi l-ġodda tal-Erasmus iridu jsiru aktar sistematiċi u inklużivi. Barra minn hekk, il-KESE jtenni t-talba tiegħu għal opportunitajiet biex iż-żgħażagħ kollha jibbenefikaw minn skambji Ewropej.

3.1.8.

Filwaqt li jirrikonoxxi li t-tnaqqis fil-faqar huwa primarjament il-kompetenza tal-Istati Membri, il-KESE jindika li: it-tnaqqis tal-faqar għandu jiġi indirizzat b’mod sistematiku permezz tal-proċess tas-Semestru Ewropew; ir-riċerka akkademika dwar “baġits ta’ referenza” li jippermettu ħajja b’dinjità għandha tkompli tiġi appoġġjata; u għandu jkun hemm indikaturi komparabbli u komuni eż. dwar il-faqar u l-inugwaljanza, kif ukoll valutazzjonijiet tal-impatt soċjali obbligatorji tal-aġendi tar-riformi kollha proposti mill-Programm Nazzjonali ta’ Riforma u r-Rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-Pajjiż. Il-KESE kien ukoll favur il-ħolqien ta’ fond Ewropew integrat għall-ġlieda kontra l-faqar u l-esklużjoni soċjali, abbażi tal-esperjenzi fl-implimentazzjoni tal-FEAD u l-FSE. Barra minn hekk, l-Istrateġija Ewropa 2020 għandha tkun marbuta mal-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030.

3.2.    Drittijiet taċ-ċittadini u tal-konsumaturi

3.2.1.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni timmonitorja mill-qrib il-konformità mal-valuri u l-prinċipji fundamentali tal-UE fl-Istati Membri kollha, u ssaħħaħ il-proċeduri biex tipproteġi u tiddefendi d-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-drittijiet fundamentali, id-drittijiet tal-bniedem u l-aċċess għall-ġustizzja.

3.2.2.

Il-politika tal-konsumaturi hija qrib l-interessi tal-pubbliku u għalhekk tista’ tinfluwenza l-impenn tan-nies lejn il-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li d-drittijiet tal-konsumaturi huma rrispettati fil-proċess tar-REFIT, fid-dinja diġitali u fis-sikurezza tal-prodotti u s-servizzi. Il-Kummissjoni għandha ssaħħaħ miżuri biex jiġu eliminati l-faqar enerġetiku u l-faqar tal-konsum u biex jissaħħaħ l-aċċess għall-ikel u s-servizzi għall-Ewropej kollha. Il-Kummissjoni għandha tippromovi wkoll id-drittijiet tal-konsumaturi għall-informazzjoni, l-edukazzjoni u l-parteċipazzjoni u d-dritt tagħhom li jorganizzaw lilhom infushom sabiex l-interessi tagħhom jiġu rappreżentati meta jkunu qed jitfasslu r-regoli li jikkonċernawhom.

3.2.3.

Il-Kummissjoni għandha tlesti r-rieżami tagħha tal-istrumenti legali u mhux legali prinċipali tal-politika tal-konsumatur tal-UE bħala politika ta’ ċittadinanza orizzontali trasversali, u trid tippreżenta pjan ta’ azzjoni ġdid biex tipproteġi u tiddefendi l-konsumaturi matul l-għaxar snin li ġejjin.

3.2.4.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tieħu l-miżuri xierqa kollha biex tiġġieled id-diskriminazzjoni bbażata fuq il-ġeneru fis-suq tax-xogħol, l-edukazzjoni u t-teħid tad-deċiżjonijiet, kif ukoll il-vjolenza abbażi tal-ġeneru. Il-KESE jistieden ukoll lill-Kummissjoni tistabbilixxi aġenda biex tipproteġi l-minoranzi u l-gruppi vulnerabbli, filwaqt li tippromovi r-rispett sħiħ tad-drittijiet fundamentali u n-nondiskriminazzjoni. Il-Kummissjoni għandha tintensifika l-isforzi biex tiżblokka d-Direttiva dwar l-implimentazzjoni tal-prinċipji tat-trattament indaqs, u tindirizza l-kundizzjonijiet tat-tfal, in-nisa u l-anzjani f’sitwazzjonijiet vulnerabbli kif ukoll forom ġodda ta’ vulnerabbiltà.

3.2.5.

Il-Kummissjoni għandha ttejjeb l-Istrateġija Ewropea tad-Diżabilità f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kumitat tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità u timplimenta l-UNCRPD fil-politiki u l-programmi esterni tagħha, inkluża t-tnedija ta’ karta tad-diżabilità tal-UE rikonoxxuta fl-Istati Membri kollha. Għandhom jibdew ukoll it-tħejjijiet għal Aġenda Ewropea dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità 2020-2030, u s-sena 2021 għandha tiġi ddikjarata s-Sena Ewropea tad-Drittijiet marbuta mad-Diżabilità.

3.2.6.

L-aċċessibbiltà għal kulħadd għandha tkun integrata fl-inizjattivi tas-suq Uniku Diġitali. Għaldaqstant, il-Kummissjoni għandha żżid l-isforzi tagħha biex tikkonkludi n-negozjati mal-istituzzjonijiet l-oħrajn dwar l-Att Ewropew dwar l-Aċċessibilità. Għandhom jissaħħu wkoll drittijiet tal-passiġġieri, b’attenzjoni speċjali għall-persuni b’diżabilità u b’mobilità mnaqqsa.

3.2.7.

Il-KESE jħeġġeġ ukoll lill-Kummissjoni biex tappoġġja l-attivitajiet fl-istituzzjonijiet edukattivi fil-livelli kollha li jgħinu lill-istudenti biex jiddistingwu bejn l-aħbarijiet foloz u l-fatti bbażata fuq ix-xjenza.

3.3.    Il-migrazzjoni

3.3.1.

Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li jiġu assistiti u integrati r-refuġjati u l-applikanti għal asil. Jappoġġja riforma effiċjenti tas-Sistema Ewropea Komuni tal-Asil li tirrispetta d-drittijiet tal-bniedem u l-istabbiliment ta’ sistema ġenwinament komuni għall-Istati Membri kollha. Jirrakkomanda wkoll li jsir progress fir-rigward tar-risistemazzjoni u l-viżi umanitarji għar-refuġjati sabiex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet reali. Jistieden lill-Kummissjoni timmonitorja l-implimentazzjoni tal-ftehim dwar id-distribuzzjoni tar-refuġjati fost l-Istati Membri.

3.3.2.

Barra minn hekk, jitlob reviżjoni ta’ ftehimiet ta’ sħubija ma’ partijiet terzi ta’ tranżitu u ta’ oriġini ta’ flussi migratorji biex jiġu rispettati d-drittijiet tal-bniedem u l-liġi internazzjonali, u biex jiġu żviluppati strumenti finanzjarji li jindirizzaw il-kawżi ewlenin tal-migrazzjoni.

3.3.3.

Filwaqt li japprezza l-ħidma tal-Kummissjoni fuq il-mezzi legali tal-migrazzjoni permezz tal-evalwazzjoni ta’ direttivi eżistenti, il-KESE jitlob governanza fit-tul tal-migrazzjoni tal-ħaddiema, l-ippjanar għal mezzi tal-mobilità legali aġġornati, u l-iskambju ta’ informazzjoni dwar opportunitajiet tas-suq tax-xogħol. Filwaqt li jqis l-istruttura demografika tal-Ewropa, il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li l-isfida tal-integrazzjoni tar-refuġjati u l-migranti fis-suq tax-xogħol tissarraf f’opportunità. L-investiment fit-taħriġ u sistemi adegwati ta’ appoġġ ser ikunu fattur prinċipali biex jiffaċilitaw l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol biex il-migranti jiġu megħjuna jilħqu l-potenzjal tagħhom, u b’hekk jużaw il-ħiliet, l-ispirtu intraprenditorjali u d-dinamiżmu tagħhom, u filwaqt li jiġi rikonoxxut il-valur tad-diversità u tal-kulturi differenti fis-soċjetà tagħna b’mod ġenerali.

3.3.4.

Il-KESE jikkunsidra li l-2018 – bħala s-Sena Ewropea tal-Wirt Kulturali – tippreżenta opportunità unika biex jiġu mobilizzati l-atturi kollha biex jiġu miġġielda l-populiżmu u n-nazzjonaliżmu u biex tiġi promossa narrattiva pożittiva għall-futur tal-Ewropa. F’dan il-kuntest, tista’ tiġi msaħħa wkoll is-sensibilizzazzjoni dwar il-ħtieġa għal fehim interkulturali fir-rigward tar-refuġjati u l-migranti.

3.4.    Is-sigurtà interna u l-politika esterna

3.4.1.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tkompli timplimenta miżuri, inkluż il-kontroll effettiv ta’ fruntieri esterni, biex tipproteġi lill-Ewropej kontra theddid ta’ sigurtà bħat-terroriżmu, il-kriminalità organizzata u ċ-ċiberkriminalità.

3.4.2.

Barra minn hekk, jikkunsidra li huwa meħtieġ li tissaħħaħ il-kooperazzjoni dwar id-difiża. Għaldaqstant, il-KESE jappoġġja l-ħolqien ta’ Unjoni Ewropea tad-Difiża u jilqa’ l-Pjan ta’ Azzjoni Ewropew għad-Difiża.

3.4.3.

Filwaqt li jqis l-isfidi miġjuba min-nuqqas ta’ previdibilità tal-politika tal-Istati Uniti u r-riskju ta’ żieda fil-protezzjoniżmu u l-unilateraliżmu, il-KESE jinkoraġġixxi lill-UE tkompli taħdem f’konformità mal-Istrateġija Globali tagħha, filwaqt li tappoġġja l-multilateraliżmu fil-qafas tan-Nazzjonijiet Uniti u taħdem b’mod attiv favur il-prevenzjoni tal-kunflitti u s-soluzzjoni ta’ kriżijiet internazzjonali. Il-KESE jenfasizza wkoll il-ħtieġa għal koordinazzjoni aktar mill-qrib tal-objettivi, il-politiki u r-riżorsi fost l-Istati Membri sabiex l-UE tkun attur aktar effettiv fix-xena dinjija.

3.4.4.

L-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 għandha tifforma l-bażi ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE. Biex turi sens ta’ tmexxija, l-UE għandha tippreżenta reviżjoni volontarja tal-attivitajiet interni u esterni tagħha dwar l-SDGs fil-Forum Politiku ta’ Livell Għoli tan-NU.

3.4.5.

Il-KESE jappoġġja l-istabbiliment ta’ pjattaforma għal djalogu mal-imsieħba soċjali fil-kuntest tal-Politika Ewropea tal-Viċinat sabiex is-suq tax-xogħol jiġi valutat aħjar, u jistieden lill-Istati Membri tal-UE jiżviluppaw approċċ Ewropew komuni għall-koordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali bejn l-UE u pajjiżi tal-viċinat tan-Nofsinhar. Il-politika tal-viċinat trid tiċċara r-rabta bejn l-instabbiltà u l-faqar, u l-inugwaljanza u n-nuqqas ta’ opportunitajiet, li jistgħu jżidu l-vulnerabbiltà għar-radikalizzazzjoni u jfixklu l-proċess tad-demokratizzazzjoni.

3.4.6.

Il-KESE jenfasizza s-sinifikat tar-relazzjonijiet ekonomiċi esterni u d-diplomazija internazzjonali għas-salvagwardja u ż-żieda fl-istabbiltà u s-sigurtà, Jinkoraġġixxi wkoll lill-UE tagħmel użu sħiħ mir-rwol li l-kultura jista’ jkollha fir-relazzjonijiet internazzjonali.

4.   L-iffaċilitar tat-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju

4.1.

Il-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari għandu jitwettaq b’mod integrat u konsistenti, u jagħmel użu mill-opportunitajiet għar-rikonċiljazzjoni tal-aspetti ekonomiċi, soċjali u ambjentali. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tinkoraġġixxi l-attivitajiet immexxija mis-suq permezz tal-promozzjoni tal-innovazzjoni, l-iffaċilitar ta’ inizjattivi minn ta’ quddiem, inkluż f’żoni remoti u urbani, u l-espansjoni tagħhom, u l-provvista ta’ qafas regolatorju abilitanti. Jindika wkoll ir-rabtiet bejn l-ekonomija ċirkolari u “mudelli ekonomiċi ġodda” oħrajn.

4.2.

Għandha tingħata wkoll attenzjoni lill-implimentazzjoni ta’ politika u leġislazzjoni ambjentali “tradizzjonali”, li jkopru l-ġestjoni tal-iskart u l-protezzjoni tal-arja, l-ilma, il-ħamrija u l-bijodiversità. Il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni tkompli din il-ħidma bħala parti mill-proċess tar-Reviżjoni Ambjentali Ewropea.

4.3.

Il-miri klimatiċi għall-2030 għandhom jiġu implimentati b’mod kemm jista’ jkun kosteffiċjenti. Għaldaqstant, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni twettaq valutazzjoni komprensiva tal-istrumenti attwali ta’ politika ta’ livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, u tiżgura li l-għodod huma xierqa u jintużaw bl-aktar mod effiċjenti.

4.4.

Il-Kummissjoni għandha tikkunsidra wkoll kwistjonijiet klimatiċi mil-lat tal-ġustizzja tal-klima, jiġifieri mill-perspettiva ta’ kwistjonijiet bħall-ugwaljanza, id-drittijiet tal-bniedem u l-faqar.

4.5.

Id-diplomazija dwar il-klima tibqa’ missjoni importanti għall-UE fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima. Huwa meħtieġ li l-akbar emittenti jimpenjaw ruħhom għal miri li huma tal-inqas ambizzjużi daqs dawk tal-UE. Il-KESE jinkoraġġixxi wkoll lill-Kummissjoni biex tistinka biex tikseb ipprezzar globali għall-emissjonijiet tal-karbonju sabiex jinħolqu kundizzjonijiet ekwi fir-rigward tal-kompetituri barra mill-UE.

4.6.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tħejji strateġija dwar iż-żieda tal-“handprint” tal-klima u ambjentali tagħha, jiġifieri l-impatt globali pożittiv tagħha. Dan jeħtieġ ambjent li jwassal għall-innovazzjoni u l-investiment u kundizzjonijiet kummerċjali favorevoli għall-esportazzjoni ta’ soluzzjonijiet klimatiċi u prodotti b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju. Dan huwa l-mod kif l-UE tista’ tagħmel kontribut effiċjenti għat-tibdil fil-klima u l-isfidi ambjentali u jista’ jkollha impatt ħafna akbar milli sempliċement topera fi ħdan il-fruntieri tagħha stess.

5.   Ir-responsabilizzazzjoni, l-involviment u l-konsultazzjoni tas-Soċjetà Ċivili

5.1.

Il-KESE jenfasizza r-rwol kruċjali tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki fl-istadji kollha u fil-livelli kollha, inkluż il-livell lokali. Dan jirrikjedi bidla fil-kultura u rikonoxximent tal-valur tas-soċjetà ċivili fil-livelli tal-UE u tal-Istati Membri, li diġà huwa minqux fl-Artikolu 11 tat-TUE, li jipprevedi l-promozzjoni u l-iffaċilitar mill-istituzzjonijiet tal-UE tad-djalogu ċivili orizzontali u vertikali, biex iwettqu konsultazzjonijiet wiesgħa u jistabbilixxu l-pedamenti għall-inizjattivi taċ-ċittadini Ewropej. Dawn huma proċessi komplementari li jseħħu mingħajr preġudizzju għall-konsultazzjoni tal-KESE u d-djalogu soċjali.

5.2.

Il-KESE jsegwi mill-qrib u huwa involut b’mod attiv fi djalogi strutturati jew fora konsultattivi (eż. il-Pjattaforma tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari, il-Forum Ewropew dwar il-Migrazzjoni) li jiġbru flimkien u jinvolvu organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u atturi oħrajn mill-istituzzjonijiet tal-UE u l-Istati Membri, u jitlob appoġġ għall-inizjattivi tiegħu għall-ħolqien ta’ Pjattaforma għal Bidla (ugwaljanza bejn il-ġeneri fis-settur tat-trasport) u Forum Istituzzjonali dwar il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini (fil-qafas tal-inizjattiva taċ-ċittadini). Meta tikkostitwixxi dawn il-pjattaformi, eżempju r-REFIT, il-Kummissjoni għandha tqis ir-rappreżentanza tal-KESE, f’konformità mal-mandat li t-trattati jikkonferixxu lill-Kumitat. B’hekk tiżgura li dan jirrifletti l-kompożizzjoni tal-Kumitat fil-forma tat-tliet gruppi tagħha.

5.3.

Bħala proċess komplementarju għall-inizjattivi msemmija hawn fuq, reċentement il-Kummissjoni stabbiliet portal tal-Internet iddedikat imsemmi “Nikkontribwixxu għat-tfassil tal-liġijiet” biex tiġbor l-opinjonijiet tal-pubbliku ġenerali, u għaldaqstant tinkludi kemm organizzazzjonijiet kif ukoll individwi. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tagħmel distinzjoni bejn kontributi minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u dawk minn individwi. Għaldaqstant, il-Kummissjoni għandha twettaq immappjar tal-partijiet interessati f’kooperazzjoni mal-KESE biex tidentifika gruppi destinatarji rappreżentattivi u ġeografikament ibbilanċjati, bl-użu tar-Reġistru ta’ Trasparenza. Minbarra dan, il-Kummissjoni għandha tiżgura li t-tweġibiet ikollhom ponderazzjoni kwantitattiva u kwalitattiva. Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha taħdem kontinwament fuq it-titjib tat-trasparenza, l-aċċessibbiltà, il-feedback u l-obbligu ta’ rendikont għall-parteċipanti.

5.4.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżviluppa approċċ aktar strateġiku għal dawn il-prattiki, filwaqt li tpoġġihom fuq bażi istituzzjonali u rappreżentattiva aktar strutturata billi tieħu vantaġġ mir-riżorsi tal-korpi konsultattivi rappreżentattivi li diġà jeżistu fil-livelli Ewropew, nazzjonali u reġjonali. Għaldaqstant, il-Kummissjoni għandha taħdem mill-qrib mal-KESE u titlob opinjoni esploratorja dwar kif id-djalogu ċivili jista’ jiġi organizzat b’mod effettiv u fuq bażi permanenti, li twassal għal komunikazzjoni speċifika mill-Kummissjoni.

5.5.

Il-KESE jenfasizza li jeħtieġ li tittejjeb l-effettività tal-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej, f’konformità mat-tħabbira tar-reviżjoni tar-regolament tal-ECI li saret mill-Ewwel Viċi President tal-KE Timmermans, u biex jiġu esplorati modi ġodda, bħall-użu ta’ għodod diġitali, biex b’mod partikolari jiżdied l-involviment taż-żgħażagħ u ta’ persuni minn gruppi vulnerabbli.

5.6.

Fl-aħħar nett, il-KESE jirrikonoxxi li l-Kummissjoni qieset ħafna elementi tal-kontribut tal-KESE għall-programm ta’ ħidma għall-2017. Madankollu, hemm ukoll kwistjonijiet li ma ġewx inklużi u għalhekk dawn ġew imtennija f’dan id-dokument. Fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2018, il-KESE huwa lest li jippreżenta l-opinjonijiet tiegħu u jipparteċipa f’ħidma fuq inizjattivi speċifiċi matul is-sena li ġejja.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Opinjoni tal-25 ta’ Jannar 2017 dwar il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni “Tnedija ta’ konsultazzjoni dwar il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali” (ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10).


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/11


Riżoluzzjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Il-White Paper tal-Kummissjoni dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa u lil hinn”

(2017/C 345/02)

Matul is-sessjoni plenarja tiegħu tal-5 u s-6 ta’ Lulju 2017 (laqgħa tal-5 ta’ Lulju), il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta r-riżoluzzjoni li ġejja b’226 vot favur, 16 voti kontra u 15-il astensjoni.

Lejn sens ta’ għan komuni

Il-fehma tal-KESE dwar il-ġejjieni tal-Ewropa  (1)

1.

Is-soċjetà u ċ-ċittadini Ewropej jitolbu UE kredibbli, leġittima u reżiljenti. Għal aktar minn għaxar snin, l-UE ġiet sfidata minn skossi politiċi, ekonomiċi u soċjali, u dan rawwem attitudni ta’ qtigħ il-qalb u inċertezza fost iċ-ċittadini. L-UE teħtieġ strateġiji globali biex tippromwovi l-benesseri taċ-ċittadini tagħha, investimenti robusti u sostenibbli, il-kreattività u l-intraprenditorija, u strateġiji biex tindirizza d-distakk dejjem jikber bejn is-sinjuri u l-foqra, il-faqar u l-inugwaljanza tal-ġid. L-irkupru ekonomiku attwali bl-ebda mod m’għandu jkun ta’ skuża sabiex wieħed jibqa’ passiv. Għall-kuntrarju, il-KESE jħeġġeġ li tinstab triq ’il quddiem ponderata u koeżiva sabiex tissaħħaħ il-fiduċja, kif ukoll sabiex tiffoka fuq riżultati tanġibbli għaċ-ċittadini u fuq il-potenzjal enormi tal-Ewropa.

2.

L-aspettattivi foloz għandhom jiġu evitati. Fuq kollox, l-għan għandu jkun UE li kapaċi tagħti riżultati fil-provvediment ta’ opportunitajiet kompletament indaqs għal kulħadd. Il-fatturi ekonomiċi, soċjali u ambjentali huma interrelatati. Huwa essenzjali li l-kontinent ikun jista’ jaġġusta l-proċess ta’ trasformazzjoni profond tiegħu u l-kompetizzjoni ħarxa madwar id-dinja, u li l-globalizzazzjoni tiġi ffurmata b’mod effettiv skont il-valuri tal-UE.

3.

Il-logħba ta’ “tort ta’ Brussell”, li lagħbu u għadhom jilgħabu wisq nies, trid tieqaf. Huwa indispensabbli li jkun hemm impenn komuni min-naħa tal-Istituzzjonijiet Ewropej u minn firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati fosthom l-imsieħba soċjali u l-organizzazzjoni tas-soċjetà ċivili, kemm fuq livell nazzjonali kif ukoll tal-UE. Il-KESE jenfasizza li l-leġittimità tad-deċiżjonijiet tal-UE fl-aħħar mill-aħħar tiddependi fuq il-kwalità tal-proċess demokratiku.

4.

It-triq ’il quddiem tista’ tiġi segwita b’suċċess biss jekk tiġi ispirata mill-istess sens ta’ għan komuni li kien turija tal-konvinzjoni tal-missirijiet fundaturi, u aktar tard ġie rifless f’pass kbir ’il quddiem. L-UE għandha timmobilizza l-għodod leġislattivi, il-gwida, il-finanzjament u l-kooperazzjoni għad-dispożizzjoni tagħha sabiex l-UE tkun tista’ tavvanza fid-dimensjonijiet mixtieqa kollha. It-Trattat ta’ Lisbona jwitti t-triq.

Ix-xenarji tal-White Paper

5.

Il-KESE ma jemminx li għażla bejn xenarji (2) huwa metodu ta’ suċċess għall-promozzjoni ta’ sens ta’ għan komuni jew sabiex tiġi definita t-triq għall-ġejjieni. L-ewwel nett, l-Ewropa mhijiex qiegħda tibda mill-bidu. Għalhekk, il-Kummissjoni għandha tibbaża l-proposti tagħha fuq analiżi profonda tal-istorja tal-UE – il-kisbiet u n-nuqqasijiet tagħha – bħala sors siewi għall-ġejjieni. L-impenji tal-Istati Membri fid-Dikjarazzjoni ta’ Ruma huma punt ta’ tluq pożittiv u tajjeb (3). Il-ħames xenarji huma indirizzati lill-Istati Membri, b’enfasi fuq it-tibdil istituzzjonali, u b’hekk m’għandhomx rilevanza diretta għaċ-ċittadini Ewropej. Dawn jidhru wkoll artifiċjali.

6.

Għall-KESE, l-ewwel xenarju, jew kif jarah hu, konfużjoni sħiħa, mhuwiex għażla. Ix-xenarju 5 jattira numru ta’ nies, iżda attwalment mhuwiex realistiku. Ix-xenarju 2, b’fokus esklużiv fuq is-suq komuni, huwa limitat wisq. Ix-xenarju 4 jeħtieġ ftehim bejn is-27 Stat Membru, li jista’ jwassal għal paraliżi tal-UE u jippromwovi xejriet ċentrifugali, u b’hekk jpoġġi f’periklu l-miri u l-valuri tal-Unjoni. Skont ix-xenarju 3, il-mekkaniżmi għall-integrazzjoni differenzjata, bħal kooperazzjoni msaħħa, jistgħu jkunu strument utli biex jingħelbu l-ostakli f’oqsma partikolari u biex tiġi promossa dinamika pożittiva fil-proċess ta’ integrazzjoni tal-UE. Madankollu, dawn huma strumenti għall-kisba ta’ objettivi ta’ politika aktar milli għan fih innifsu. Filwaqt li għandhom jiġu rrakkomandati bħala mod biex jingħelbu l-paraliżi jew l-ostakli għal leġislazzjoni mixtieqa tal-UE, il-KESE jenfasizza wkoll il-ħtieġa li tiġi promossa l-konverġenza fi ħdan l-Unjoni u li jiġu miġġielda l-frammentazzjoni u d-diviżjoni. Għaldaqstant, ftehim bejn dawk minn ta’ quddiem nett jew il-pajjiżi katalizzaturi għandu dejjem ikun miftuħ għal dawk li huma lesti filwaqt li għandu jkun prevalenti sens ta’ għan komuni.

Il-fehma tal-KESE dwar il-ġejjieni

A.    Metodu

7.

It-temi strateġiċi għandhom jitpoġġew f’perspettiva komuni sabiex tiġi evitata Europe à la carte imminenti jew tendenzi ċentrifugali. Il-KESE jirrakkomanda żvilupp li permezz tiegħu jiġu stabbiliti kundizzjonijiet għall-kondiviżjoni tal-poter politiku bejn kulħadd b’mod aħjar. Dan kollu jiddependi primarjament fuq ir-rieda politika u bħala tali din għandha tkun kwistjoni ewlenija f’dibattitu ġenwin dwar il-futur.

8.

Id-distinzjoni tradizzjonali bejn il-livell nazzjonali u l-livell tal-UE għandha titneħħa. L-isfidi komuni u r-realtajiet minsuġa madwar il-kontinent jenfasizzaw il-ħtieġa għal missjoni komuni. Flimkien maċ-ċittadinanza nazzjonali dawn jirrikjedu wkoll rikonoxximent ta’ ċittadinanza Ewropea. It-tfassil ta’ politiki għandu jinkludi u jinvolvi l-livelli kollha tas-soċjetà. L-objettivi għandhom jiġu kondiviżi u l-impatt tad-deċiżjonijiet u l-politiki għandu jiġi evalwat ukoll b’mod sistematiku fuq livell nazzjonali, reġjonali u lokali sabiex jinkiseb l-appoġġ taċ-ċittadini.

9.

Il-Parlament Ewropew (PE) għandu jkollu rwol ewlieni fit-tiswir tad-direzzjoni futura tal-Ewropa. Barra minn hekk, hemm bżonn fundamentali li jiġi promoss l-involviment tal-parlamenti nazzjonali, kif ukoll l-interazzjoni tagħhom mal-PE.

10.

L-objettivi ċentrali għandhom ikunu akkumpanjati minn ftehim bejn l-Istati Membri dwar:

il-miri, l-istrumenti komuni u l-iskadenzi; l-iktar ħaġa meħtieġa hija narrattiva komuni, li tibni fuq il-konsistenza, it-trasparenza, il-viżibilità u, fuq kollox, il-komunikazzjoni kondiviża;

riforma mixtieqa tal-Kunsill, li tiżgura l-effettività u t-trasparenza, u kif ukoll Kummissjoni indipendenti fi kwistjonijiet ta’ kompetenzi esklużivi u kompetenzi kondiviżi, b’enfasi qawwija fuq il-metodu tal-Komunità;

il-ħtieġa għal arranġamenti konsultattivi effiċjenti mal-partijiet interessati kollha, kif ukoll implimentazzjoni tajba u rispett għall-istat tad-dritt.

B.    Politiki

11.

Irrispettivament minn liema opzjoni tiġi magħżula għall-ġejjieni tal-Ewropa, il-KESE jrid Unjoni Ewropea koeżiva u koerenti. Bosta politiki attwali huma parti mill-approfondiment tal-integrazzjoni, proċess fit-tul li l-KESE jappoġġja bis-sħiħ. Kważi dwarhom kollha, pjuttost reċentement, il-KESE għamel kummenti dettaljati u proposti għall-ġejjieni.

12.

Is-suq uniku fid-dimensjonijiet ekonomiċi u soċjali kollha tiegħu, kif ukoll fil-qafas ta’ mudell ta’ żvilupp sostenibbli huwa l-pedament indispensabbli tal-integrazzjoni Ewropea. Dan għandu jiżgura kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni ġenwini. Bl-istess mod, l-UEM ġiet meqjusa bħala pass deċiżiv ’il quddiem. Madankollu, minkejja progress impressjonanti, l-arkitettura tagħha għadha fraġli. L-UEM hija fil-qalba tal-iżviluppi futuri fl-UE; għalhekk l-approfondiment tagħha huwa kruċjali. Il-KESE jiffavorixxi perkors gradwali lejn unjoni politika b’firxa ta’ miżuri u dispożizzjonijiet makroekonomiċi u mikroekonomiċi kif ukoll dimensjoni soċjali b’saħħitha. L-ikkompletar tal-UEM jitlob governanza ekonomika ġenwina, inkluż l-immaniġġjar tal-UE tas-settur finanzjarju, riformi organizzati tajjeb fl-Istati Membri kkonċernati, u approċċi kondiviżi għall-politiki tas-suq tax-xogħol. Governanza mtejba għandha ssaħħaħ il-bażi għal aktar konverġenza kif ukoll solidarjetà madwar iż-żona tal-euro. Is-servizzi pubbliċi kompetenti ferm fl-UE jistgħu jkunu ta’ għajnuna. Iż-żona tal-euro għandha tibda kooperazzjoni aktar mill-qrib f’oqsma oħra.

13.

Il-KESE jisħaq ukoll dwar il-ħtieġa għal governanza aktar koeżiva, integrazzjoni aktar profonda u impenn sħiħ tal-Istati Membri fl-oqsma li ġejjin:

politika industrijali Ewropea kkoordinata bbażata fuq il-kompetizzjoni ġusta – anke fl-iskoraġġiment tal-evażjoni tat-taxxa – għandha tiżgura approċċi kondiviżi minflok nazzjonali fit-titjib tal-kundizzjonijiet madwar l-Ewropa għat-trawwim tal-kompetizzjoni f’ekonomija tas-suq soċjali bil-parteċipazzjoni impenjata tal-partijiet interessati kollha fi djalogi kunsenswali u biex jiġi ffaċilitat l-investiment (programmi) u jiġu appoġġjati l-SMEs;

il-promozzjoni ta’ konverġenza soċjali ’l fuq – f’konformità mal-konverġenza ekonomika – f’termini ta’ impjieg u eżiti soċjali, permezz tal-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, filwaqt li jiġu rispettati l-kompetenzi nazzjonali;

Unjoni tal-Enerġija b’governanza tajba, li hija indispensabbli għal suq komuni adatt u għas-sigurtà tal-enerġija;

strateġija Ewropea li tħares ’il quddiem u qafas leġislattiv biex jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima abbażi tal-Ftehim ta’ Pariġi u bħala kontribut għall-ftehimiet internazzjonali dwar il-klima, u l-promozzjoni tal-Aġenda 2030 għal Żvilupp Sostenibbli fil-politiki tal-UE;

Suq Uniku Diġitali bħala element importanti tal-kompetittività futura u l-promozzjoni tal-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, filwaqt li jiġu antiċipati l-effetti tat-trasformazzjoni diġitali fuq l-impjiegi u s-suq tax-xogħol;

strateġija mtejba u madwar l-Ewropa kollha għat-teknoloġija, ir-riċerka u l-innovazzjoni;

politika kummerċjali (multilaterali) li, f’negozjati trasparenti, għandha tiżgura swieq miftuħa u sostenibbiltà soċjali u ambjentali, filwaqt li tenfasizza wkoll l-ugwaljanza fir-relazzjonijiet kummerċjali sabiex tħares l-interessi Ewropej f’dinja li qed taffaċċja dejjem aktar tendenzi protezzjonisti.

politika tal-UE għall-konsumaturi bħala politika ta’ ċittadinanza.

14.

Fil-fehma tal-KESE, il-kwistjonijiet soċjali u l-edukazzjoni għandhom bl-istess mod jiġu indirizzati b’mod aktar sistematiku fil-livell tal-UE biex jinstabu soluzzjonijiet konvinċenti. Is-sigurtà soċjali u l-edukazzjoni huma soġġetti l-aktar għall-principju tas-sussidjarjetà, u għalhekk jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-leġislazzjoni nazzjonali u tal-proċessi għat-teħid ta’ deċiżjonijiet, li spiss jinkludu l-parteċipazzjoni attiva tal-imsieħba soċjali. Il-kompetenzi kondiviżi bejn l-UE u l-Istati Membri jridu jiġu applikati b’mod aħjar fl-affarijiet soċjali. Minħabba tensjonijiet akbar fis-suq tax-xogħol minħabba r-revoluzzjoni diġitali, id-dgħufijiet strutturali fis-swieq tax-xogħol u l-globalizzazzjoni, il-KESE jitlob involviment Ewropew viżibbli bil-għan li titħeġġeġ aktar konverġenza b’rabta ma’ ċerti kundizzjonijiet soċjali u tax-xogħol, filwaqt li tgħin fil-promozzjoni tal-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità, mobilità ġusta u impenn pożittiv miċ-ċittadini. Hemm bżonn ta’ enfasi partikolari fuq iż-żgħażagħ u l-qgħad fost iż-żgħażagħ. Ir-rwol tal-imsieħba soċjali, is-soċjetà ċivili inġenerali u d-djalogu soċjali huma ta’ importanza fundamentali.

15.

Hija meħtieġa aktar konverġenza ekonomika u soċjali fl-UE. Minkejja dan, iridu jitqiesu d-diskrepanzi bejn l-ekonomiji, il-kultura u t-tradizzjonijiet nazzjonali tas-sistemi soċjali. Il-KESE jenfasizza li l-UE m’għandhiex tibqa’ tħares iżda għandha terfa’ responsabbiltà definita tajjeb. Qabel ma tkun tista’ tiġi definita direzzjoni komuni ’l quddiem, l-ewwel huma meħtieġa diskussjonijiet xierqa bejn l-imsieħba soċjali (u partijiet interessati oħrajn). Barra minn hekk, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-importanza li d-direttivi soċjali tal-UE jiġu implimentati b’mod effettiv mill-Istati Membri.

16.

L-edukazzjoni wkoll hija soġġetta għas-sussidjarjetà. Madankollu, wieħed ma jistax jinnega l-fatt li l-ġejjieni soċjali u ekonomiku tal-Ewropa u l-involviment taċ-ċittadini huma marbutin mill-qrib ma’ sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ aġġornati fil-livelli kollha. Il-futur tal-ġenerazzjoni żagħżugħa jiddependi bil-kbir fuq l-edukazzjoni. Il-ħiliet huma kruċjali kemm għaż-żgħażagħ kif ukoll għall-ġenerazzjonijiet aktar kbar fl-età. Għalhekk, l-UE għandha tieħu sehem attiv fil-proċess ta’ modernizzazzjoni li għaddej bħalissa. L-edukazzjoni għandha wkoll rwol importanti fil-komunikazzjoni tal-Ewropa: il-KESE jenfasizza l-bżonn ta’ informazzjoni u edukazzjoni adegwata dwar l-UE – inklużi dwar il-valuri u ċ-ċittadinanza tal-Ewropa – fl-iskejjel primarji u sekondarji.

17.

Il-moviment liberu ta’ persuni fiż-żona Schengen irid jiġi stabbilit mill-ġdid. Fid-definizzjoni, dan ifisser li l-fruntieri komuni jridu jiġu kkontrollati b’mod aktar effettiv. B’mod parallel, trid tiġi indirizzata ż-żieda inaċċettabbli fit-terroriżmu internazzjonali, inklużi l-qtil kif ukoll iċ-ċiberkriminalità, li hija kawża serja ta’ inċertezza pubblika. Aktar minn qatt qabel, hija meħtieġa kooperazzjoni bejn il-forzi tal-pulizija u l-awtoritajiet ġudizzjarji.

18.

Dawn l-oqsma huma direttament relatati mal-politika barranija u mal-problema kbira ta’ stati li qed ifallu u gwerer ċivili fil-viċinat tal-Ewropa, kif ukoll mal-flussi migratorji li jirriżultaw minn dan, li attwalment qed jieħdu prevalenza fuq il-kwistjonijiet Ewropej l-oħra kollha. Il-KESE huwa ferm favur politika konġunta dwar il-migrazzjoni li toffri protezzjoni lir-refuġjati skont il-liġi internazzjonali, Sistema Komuni tal-Asil, azzjoni sabiex jiġu miġġielda l-migrazzjoni illegali u t-traffikar tal-bnedmin, u l-promozzjoni ta’ rotot legali lejn l-UE. Fl-istess kuntest, l-UE għandha tistabbilixxi sħubijiet xierqa mal-pajjiżi ġirien, u b’mod partikolari għandha tniedi mill-ġdid politika Ewro-Mediterranja reali.

19.

L-Ewropa qed taffaċċja l-isfida li tieħu ħsieb l-affarijiet tagħha stess daqs qatt qabel mill-1945. Ir-relazzjonijiet fi ħdan in-NATO u mal-Istati Uniti, u l-ġestjoni Ewropea komuni u effettiva tal-problemi li jinqalgħu fil-viċinat tal-Unjoni Ewropea, kollha jeħtieġu b’urġenza l-approfondiment tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni tal-UE, li sigurtà interna u esterna ta’ suċċess bilfors tkun tiddependi fuqhom.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  B’din ir-riżoluzzjoni, li l-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew adotta waqt is-sessjoni plenarja tiegħu tal-5 ta’ Lulju 2017, il-KESE qed isegwi t-talba tal-4 ta’ April 2017 mill-President tal-Kummissjoni Ewropea Jean Claude Juncker, li talab lill-KESE biex jistabbilixxi l-ideat u l-prijoritajiet tas-soċjetà ċivili organizzata tal-Ewropa għall-iżvilupp ġejjieni tal-Unjoni Ewropea, abbażi tal-White Paper dwar il-Ġejjieni tal-UE.

(2)  Ara l-White Paper dwar il-Ġejjieni tal-Ewropa, Marzu 2017.

(3)  Dikjarazzjoni mill-mexxejja tas-27 Stat Membru u mill-Kunsill Ewropew, il-Parlament Ewropew u l-Kummissjoni Ewropea fil-25 ta’ Marzu 2017:

http://www.consilium.europa.eu/mt/press/press-releases/2017/03/25-rome-declaration/


OPINJONIJIET

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Il-527 sessjoni plenarja tal-KESE tal-5 u s-6 ta' Lulju 2017

13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/15


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Intejbu l-effikaċja tal-politiki tal-UE għall-SMEs”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 345/03)

Relatur:

Milena ANGELOVA

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

21.1.2016

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

Sezzjoni kompetenti

Suq Uniku, Produzzjoni u Konsum

Adottata fis-sezzjoni

7.6.2017

Adottata fil-plenarja

6.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

157/1/4

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE jfaħħar il-fatt li ġie ddikjarat li l-SMEs huma fil-qalba tal-politiki ekonomiċi fl-UE. Japrezza li, tul l-aħħar għaxar snin, ġew adottati ħafna leġislazzjonijiet u ġew allokati ħafna fondi biex jappoġġjawhom. Madankollu, il-KESE huwa tal-istess opinjoni, li sikwit tiġi espressa mill-komunità tal-SMEs, li għad hemm ineffiċjenzi sinifikanti kemm fit-tfassil kif ukoll fl-implimentazzjoni tal-politiki tal-SMEs, li jfixklu b’mod sostanzjali l-effett tal-miżuri ta’ appoġġ.

1.2.

L-istudji reċenti tal-KESE (1) żvelaw li l-politiki tal-SMEs tal-UE u l-mekkaniżmi ta’ appoġġ attwali jikkunsidraw l-għadd kbir ta’ SMEs fl-Ewropa bħala grupp omoġenu u sfortunatament ma jagħmlux distinzjoni bejn il-ħtiġijiet differenti tad-diversi sottogruppi ta’ intrapriżi li huma inklużi fid-definizzjoni ta’ SME. L-eżempji ta’ mekkaniżmi ta’ appoġġ imfassla apposta huma pjuttost rari. L-użu ta’ approċċ “wieħed tajjeb għal kulħadd” biex jiġu żviluppati l-politiki tal-SMEs tal-UE huwa problema kruċjali li jfixkel il-politiki milli jiksbu bis-sħiħ l-effett mixtieq tagħhom fuq l-SMEs (2). Għalhekk, huwa rrakomandat bis-sħiħ li jkun hemm kummerċjalizzazzjoni aħjar tal-politiki tal-SMEs, flimkien ma’ immirar aktar preċiż tal-ħtiġijiet speċifiċi tal-SMEs, apparti l-konsultazzjoni pubblika ppjanata dwar ir-rilevanza tad-definizzjoni tal-SMEs.

1.3.

Il-KESE jwissi li approċċ burokratiku u l-kumplessità tar-regoli amministrattivi għadhom prevalenti fil-politiki tal-SMEs tal-UE u l-mekkaniżmi ta’ appoġġ attwali, minkejja sforzi kontinwi fil-livell tal-UE biex jiġi minimizzat il-piż amministrattiv. L-SMEs tal-UE sikwit iħossu li l-uffiċjali responsabbli m’għandhomx idea kif in-negozju tagħhom jaħdem fir-realtà. Il-maġġoranza tal-mekkaniżmi ta’ appoġġ tal-UE ma jidhrux adatti biex jissodisfaw il-ħtiġijiet urġenti tal-SMEs għal soluzzjonijiet rapidi, ċari u effettivi.

1.4.

Il-KESE jinsab imħasseb dwar il-fatt li l-maġġoranza tal-SMEs – l-iktar kumpaniji żgħar u mikro – mhumiex konxji mill-eżistenza ta’ dawn l-għodod u netwerks ta’ appoġġ, minħabba nuqqas ta’ komunikazzjoni. Dan jista’ jiġi indirizzat permezz ta’ sforzi ikbar għas-sensibilizzazzjoni, aktar appoġġ sabiex l-SMEs ikollhom il-kapaċità jaċċessaw l-informazzjoni t-tajba, impenn iktar qawwi tal-korpi uffiċjali ma’ intermedjarji lokali ewlenin fil-livell reġjonali u nazzjonali li jispeċjalizzaw fil-ħidma mal-SMEs (l-impjegaturi u l-assoċjazzjonijiet tal-SMEs, il-kmamar tal-kummerċ), u l-għoti ta’ appoġġ li jkun aktar faċli għall-utent u mfassal apposta għall-ħtiġijiet tan-negozji. Ħafna mill-għodod disponibbli huma kumplessi, mhux ċari u burokratiċi wisq f’termini ta’ disinn u kontenut biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-SMEs. Biex tinstab soluzzjoni għal dan, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea (KE) u l-Istati Membri (SM) biex jagħmlu l-aħjar użu tas-Semestru Ewropew, li japplikaw b’mod sistematiku u kullimkien il-prinċipju tas-sħubija (3) u li jagħmlu obbligatorju l-involviment ta’ organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-SMEs fil-livell Ewropew, nazzjonali u reġjonali fit-tfassil, l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-politiki u l-miżuri ta’ appoġġ għall-SMEs. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż għandhom jiffukaw b’mod konsistenti fuq politiki ta’ appoġġ għall-SMEs, sabiex jiġu żgurati tfassil rilevanti, implimentazzjoni effettiva u miżuri kwalitattivi u kwantitattivi tar-riżultati.

1.5.

Il-KESE jiddispjaċih li l-monitoraġġ tal-progress tal-politiki tal-SMEs tal-UE għadu frammentat. Filwaqt li l-attivitajiet tan-negozji tal-SMEs huma reġistrati b’mod komprensiv, l-impatt tal-miżuri ta’ appoġġ tal-UE fuq dawn l-attivitajiet u kemm dawn il-bidliet fl-iżvilupp tal-SMEs jistgħu jiġu attribwiti għal dawn il-miżuri mhumiex reġistrati. L-informazzjoni disponibbli fil-biċċa l-kbira tagħha hija kwantitattiva u ma tagħtix ħarsa kwalitattiva; għaldaqstant, ma tipprovdix bażi għal valutazzjoni adatta tal-effikaċja u l-effiċjenza tal-politiki u l-għodod ta’ appoġġ (4).

1.6.

B’konformità mal-opinjonijiet preċedenti tiegħu, il-KESE jesprimi t-tħassib tiegħu li l-implimentazzjoni tas-Small Business Act għall-Ewropa (SBA) għadha ’l bogħod milli tkun kompluta (5). Il-kisbiet fl-oqsma differenti mhumiex ugwali, u l-agħar riżultati huma fil-qasam tal-intraprenditorija, is-suq uniku u l-aċċess għall-finanzjament. Il-ħiliet u l-innovazzjoni u l-akkwist statali u pubbliku fil-fatt marru għall-agħar mill-2008 ’l hawn (6). Jidher ċar li l-Istati Membri għandhom jiġu mħeġġa jieħdu miżuri rilevanti u jadottaw is-SBA fit-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ politiki u leġislazzjoni li għandhom impatt fuq l-SMEs.

1.7.

Rakkomandazzjonijiet speċifiċi

1.7.1.

Il-politiki tal-SMEs tal-UE għandhom jirrikonoxxu l-eteroġeneità u d-diversità tal-SMEs Ewropej. Għandhom jesploraw il-ħtiġijiet speċifiċi tal-mikrointrapriżi, in-negozji tal-familja u “tradizzjonali”, l-intrapriżi soċjali, il-professjonijiet liberi, il-persuni li jaħdmu għal rashom u s-sottogruppi speċifiċi l-oħra kollha li għandhom forom legali u mudelli operattivi pjuttost differenti sabiex ikun jista’ jiġi provdut portafoll adegwat ta’ miżuri ta’ politka għall-promozzjoni tat-tkabbir tagħhom.

1.7.2.

Il-KESE jipproponi li l-KE tivvaluta jekk id-definizzjoni attwali ta’ SMEs tikkorrispondix mal-eteroġeneità tagħhom, mad-dinamika settorjali tagħhom, il-karatteristiċi speċifiċi u d-diversità tagħhom matul l-aħħar deċennju (7). Il-KESE jitlob għal politika orizzontali għall-SMES li tkun viżibbli, koordinata u konsistenti, ibbażata fuq pjan ta’ azzjoni pluriennali.

1.7.3.

L-għodod ta’ appoġġ tal-SMEs tal-UE għandhom jiġu tradotti fil-lingwa tan-negozju sabiex ikunu adatti għall-għan tagħhom li jippromovu t-tkabbir u l-impjieg. Sabiex tiġi indirizzata l-kumplessità żejda tal-mekkaniżmi ta’ appoġġ li ġiet identifikata, huwa importanti li jintalbu l-għajnuna u l-pariri tal-organizzazzjonijiet tal-SMEs li huma l-iktar li jafu x’inhuma l-ħtiġijiet tal-SMEs, biex il-politiki tal-SMEs tal-UE jkunu bil-lingwa tan-negozju. F’dan ir-rigward, l-SMEs attwalment jgħoddu fuq l-imsieħba soċjali nazzjonali bħala fattur pożittiv sinifikanti biex iwasslu l-opinjonijiet tagħhom dwar kif jistgħu jtejbu l-politiki ta’ promozzjoni tal-SMEs u biex dawn jiġu msejħa jkunu involuti b’mod iktar attiv fil-PNR. Ir-rwol tagħhom, flimkien ma’ dak tal-assoċjazzjonijiet tal-SMEs, il-kmamar tal-kummerċ u tal-industrija u organizzazzjonijiet intermedjarji oħrajn tal-SMEs, għandhom għalhekk jissaħħu.

1.7.4.

Il-politiki tal-SMEs tal-UE għandhom jiddedikaw iktar sforzi biex jinformaw lill-SMEs – u speċjalment lill-aktar sottogruppi vulnerabbli fosthom, bħall-mono u mikrointrapriżi, il-kumpaniji tradizzjonali b’potenzjal baxx ta’ innovazzjoni, kumpaniji minn reġjuni mbiegħda, eċċ. (8) – dwar l-appoġġ disponibbli. In-netwerks ta’appoġġ ewlenin għandhom jinżammu u jsiru aktar popolari u għandhom isiru aktar faċli għall-utenti u komprensivi għall-SMEs. Għandu jiġi kkunsidrat bir-reqqa mill-KE l-potenzjal biex tkun żgurata l-koordinazzjoni ta’ netwerks ta’ appoġġ eżistenti f’sistema komuni ta’ one-stop-shop li tirrispetta s-sitwazzjoni f’kull Stat Membru.

1.7.5.

Huwa kruċjali li tiġi stabbilita sħubija b’saħħtiha magħmula minn diversi partijiet interessati bl-imsieħba soċjali u l-partijiet interessati pubbliċi u privati impenjati fl-indirizzar tal-problemi tal-SMEs, speċjalment fil-livell nazzjonali u reġjonali. It-tisħiħ tal-interazzjoni mal-organizzazzjonijiet tal-SMEs, li huma l-aktar intunati mill-qrib għall-ħtiġijiet tal-SMEs, b’mod speċjali fil-livell nazzjonali u reġjonali, huwa vitali biex tingħeleb il-qabża fil-komunikazzjoni li teżisti bejn l-SMEs u l-mekkaniżmi ta’ appoġġ tal-UE. Dan għandu l-potenzjal ukoll li jipprovdi mezz ġdid u effettiv biex jintlaħqu l-SMEs billi jintużaw il-fergħat lokali tal-organizzazzjonijiet tal-impjegaturi, il-kmamar tal-kummerċ u l-ekonomija, l-assoċjazzjonijiet tal-SMEs u organizzazzjonijiet professjonali/settorjali bħala intermedjarji ewlenin fil-popolarizzazzjoni u l-provvista tal-għodod ta’ appoġġ eżistenti.

1.7.6.

L-aħjar riżultati għall-SMEs jiġu meta l-awtoritajiet lokali jikkooperaw mal-organizzazzjonijiet tal-SMEs fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika. It-tendenza li hawn bħalissa għall-medjazzjoni organizzata prinċipalment madwar il-banek mhijiex l-aħjar għażla. Il-banek għandhom ikunu intermedjarji finanzjarji, iżda fl-aspetti l-oħra kollha (it-tfassil, l-informazzjoni, il-promozzjoni tal-politika, eċċ.), l-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-SMEs huma aktar xierqa. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-KE ssawwar miżuri li jappoġġjaw lill-organizzazzjonijiet tal-SMEs fl-implimentazzjoni tal-politiki tal-SMEs u fit-tixrid ta’ informazzjoni rilevanti lill-SMEs, inkluż billi jingħatalhom appoġġ finanzjarju.

1.7.7.

Il-KESE jitlob li s-Small Business Act, u ż-żewġ prinċipji li jistabbilixxi — “Aħseb l-ewwel fiż-żgħir” u “Darba biss” — isiru legalment vinkolanti. Madankollu, l-applikazzjoni tal-prinċipju “Darba biss” jenħtieġ li ma taffettwax il-verifikazzjoni mill-pajjiżi ospitanti tar-rekwiżiti legali u professjonali meħtieġa għat-twettiq tan-negozju. Il-prinċipju ta’ sħubija jenħtieġ li jiġi estiż għall-proċeduri leġislattivi kollha li direttament jew indirettament jaffettwaw l-SMEs. F’termini prattiċi, huma ferm rakkomandati laqgħat annwali ta’ pjattaformi tal-SMEs fil-livell tal-UE u tal-Istati Membri.

2.   L-SMEs – l-enfasi ewlenija tal-politiki ekonomiċi fl-UE

2.1.

Hemm bżonn ta’ politiki ta’ appoġġ tal-UE għall-SMEs (9) peress li, b’kuntrast ma’ SMEs f’partijiet oħra tad-dinja, l-SMEs Ewropej iridu jikkonformaw mar-regolamenti kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll fil-livell Ewropew – li spiss ikunu deċiżi mingħajr konsultazzjoni reali mal-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tagħhom, b’kontradizzjoni mal-approċċ “l-ewwel aħseb fiż-żgħir”. Dan iżid sostanzjalment l-isforzi u l-ispejjeż meħtieġa biex isir negozju, minkejja r-riżorsi umani u tekniċi limitati tal-SMEs.

2.2.

Fl-2008, il-KE nediet il-prinċipji ta’ “Aħseb l-Ewwel fiż-Żgħir” u “Darba biss” bħala pass deċiżiv lejn il-promozzjoni tal-kompetittività u t-titjib tal-klima tan-negozju għal 23 miljun SME fl-Ewropa (10). Il-KESE laqa’ bis-sħiħ dan it-tentattiv (11), iżda jwissi li jekk l-SBA ma jkunx legalment vinkolanti u l-livelli kollha ta’ governanza – l-UE, l-Istati Membri u r-reġjuni – ma jkunux obbligati li japplikawh, l-SBA ser jibqa’ sempliċement dikjarazzjoni politika.

2.3.

L-implimentazzjoni tal-SBA ġiet evalwata u aġġornata fl-2011 (12), iżda l-konklużjonijiet dwar l-impatt reali tiegħu kienu pjuttost mingħajr ħeġġa u jitolbu aktar sforzi (13). Il-KESE kemm ’il darba ressaq proposti għat-titjib tal-effikaċja tal-politiki għall-SMEs (14). Illum il-ġurnata, l-SMEs huma affettwati mill-politiki kollha tal-UE u għalhekk għandhom bżonn li titfassal u tiġi implimentata b’mod effettiv u effiċjenti politika verament orizzontali, viżibbli, koordinata u konsistenti (15).

2.4.

Il-politiki tal-SMEs ma jikkunsidrawx il-bżonnijiet differenti tad-diversi kategoriji ta’ SMEs. Sabiex tiżdied l-effikaċja fit-tfassil u l-implimentazzjoni tagħhom, hemm bżonn ta’ sforz ta’ komunikazzjoni sostanzjali sabiex isir distinzjoni bejn dawk li lejhom ikunu indirizzati b’mod aktar preċiż u biex jindirizzaw u jfasslu soluzzjonijiet disponibbli għall-ħtiġijiet speċifiċi tagħhom. Il-kriterji tas-segmentazzjoni jistgħu jkunu bbażati mhux biss fuq id-daqs (eż. b’mod ġenerali, iktar ma tkun żgħira l-intrapriża, iktar ser ikun diffiċli biex tikseb aċċess għal finanzi u iktar hemm bżonn pariri, taħriġ u mentoring), iżda wkoll fuq il-post (bliet kbar vs bliet żgħar u żoni rurali remoti), fuq il-fażi taċ-ċiklu tal-ħajja (start-up, scale-up), fuq is-settur (industrija, kummerċ, agrikoltura, turiżmu, eċċ.), eċċ.

2.5.

Diġà twettqet ħidma preparatorja sostanzjali għal SBA riveduta. Il-programm REFIT ħa l-kariga li jagħmel it-titjib li tant hu meħtieġ għall-qafas leġislattiv tal-UE u li jnaqqas l-ostakli amministrattivi. Matul is-snin, l-ammont ta’ leġislazzjoni tal-UE fis-seħħ żdied għal 19 875 dokument (16). Minn dawn, 1 527 jinkludu dispożizzjonijiet relatati mal-SMEs, li l-aktar jinsabu f’dawn l-oqsma: għajnuna mill-istat (343), kompetizzjoni (293), suq intern (217), riċerka u żvilupp teknoloġiku (133) u baġit (117).

2.6.

Mill-istudji reċenti tal-KESE jidher li minkejja d-diversi inizjattivi li tnedew, hemm bżonn ta’ reviżjoni qawwija tal-politiki tal-SMEs tal-UE sabiex jiġu diversifikati l-miżuri ta’ appoġġ, jiġu semplifikati r-regoli applikabbli u jiġu ottimizzati l-komunikazzjoni u l-kollaborazzjoni mal-SMEs u l-organizzazzjonijiet tal-SMEs bil-għan li jkunu jistgħu jiġu indirizzati b’mod effettiv il-varjetà tal-SMEs u d-diversi ħtiġijiet tagħhom. Ir-rwol tar-reġjuni u t-territorji fl-implimentazzjoni tal-politiki u l-leġislazzjoni tal-UE, b’mod partikolari dawk li jaffettwaw lill-SMEs, qed jikber b’mod konsiderevoli (17).

3.   Politiki ta’ appoġġ għall-SMEs — sfidi u opportunitajiet

3.1.

L-SMEs qed jiġu ffaċċjati bi sfidi dejjem aktar serji ta’ diversi tipi:

kompetizzjoni dejjem b’saħħitha u swieq li qed jiġu globalizzati;

mudelli ta’ negozju ġodda b’riżultat tal-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda bħad-diġitalizzazzjoni mifruxa (Industry 4.0) u l-kunċett ta’ ekonomija ċirkolari u l-ekonomija kollaborattiva;

in-nuqqas ta’ manodopera kkwalifikata u b’ħiliet speċjalizzati b’riżultat tal-kriżi demografika fl-Ewropa, it-tixjiħ tal-popolazzjoni u l-migrazzjoni.

3.2.

L-SMEs huma grupp pjuttost eteroġenu u divers. Jistgħu jiġu divrenzjati abbażi tad-daqs, l-istadju taċ-ċiklu tal-ħajja, il-post, it-tip ta’ sjieda, is-settur tal-attività tagħhom, eċċ. u l-ħtiġijiet tagħhom għal appoġġ huma pjuttost varjati skont f’liema sottogrupp SME partikolari tinsab fih. Grupp speċjali li jirrikjedi trattament speċjali huwa magħmul mill-“monointraprendituri” (kważi 50 % tal-SMEs), li kważi huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ miżuri ta’ appoġġ. Sabiex dan il-grupp l-aktar vulnerabbli tal-SMEs jiġi megħjun biex jaħdem u jirnexxi, il-kwistjoni tal-impjieg indipendenti fittizju għandha tiġi indirizzata b’mod xieraq ukoll.

3.3.

Fuq dan l-isfond, l-ifformular ta’ politiki ta’ promozzjoni bbażati biss fuq id-daqs tal-kumpaniji appoġġjati jista’ jkun antikwat u mmirat b’mod wiesa’ wisq, u jonqos milli jikkunsidra l-ħtiġijiet differenti ta’ gruppi differenti ta’ SMEs. Fl-opinjonijiet tiegħu, il-KESE kontinwament enfasizza l-bżonn ta’ politiki ta’ promozzjoni tal-SMEs fl-Ewropa (18) li jkunu mmirati aħjar u definiti b’mod aktar preċiż, kif ukoll il-bżonn li d-definizzjoni tal-SMEs tiġi aġġornata sabiex tirrifletti aħjar il-varjetà ta’ SMEs u d-differenzi bejn l-Istati Membri (19). Il-KESE jistieden lill-KE biex tniedi konsultazzjoni dwar id-definizzjoni ta’ SME. Dan għandu jinkludi valutazzjoni ta’ kif hija applikata d-definizzjoni fl-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ politika tal-SMEs għal intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju.

3.4.    L-adegwatezza tal-istrumenti ta’ appoġġ għall-ħtiġijiet tal-SMEs

3.4.1.

L-istrumenti ta’ appoġġ tal-SMEs iridu jiġu evalwati mil-lat tal-effett attwali li għandhom fuq it-titjib tas-sitwazzjoni għall-SMEs u jekk jissodisfawx b’mod partikolari l-prinċipji stabbiliti fl-SBA. Il-KESE jqis li hemm bżonn valutazzjoni kwalitattiva u fil-fond tal-effettività u l-effikaċja tal-investiment tal-fondi tal-UE, u hemm bżonn ukoll ta’ sforzi akbar mill-Istati Membri biex jimplimentaw il-prinċipji “aħseb l-ewwel fiż-żgħir” u “darba biss” fil-livell nazzjonali u reġjonali li għandu jkun obbligatorju fil-livell kollha (20).

3.4.2.

Il-prinċipji “aħseb l-ewwel fiż-żgħir” u tal-SBA mhumiex espliċitament preżenti fil-pjan Juncker. Sa ċertu punt jinsabu fil-programmi Orizzont 2020 u COSME, iżda jenħtieġ li jiġu implimentati aħjar fil-prattika. Il-KESE jistieden lil dawk li jfasslu l-politika fl-UE biex iqisu l-prinċipji tal-SBA fit-testi leġislattivi kollha tal-UE li jista’ jkollhom impatt dirett jew indirett fuq l-SMEs.

3.4.3.

L-ispiża tal-kreditu u l-ispiża tal-bini u tal-kiri naqsu dawn l-aħħar snin minħabba l-kriżi. Dan, flimkien ma xi strumenti ġodda mmirati, joħloq opportunitajiet tajba għan-negozji ġodda, iżda l-fażi fejn il-kumpaniji jespandu għadha mhux apoġġjata biżżejjed. F’dan ir-rigward, il-KESE jilqa’ l-inizjattiva l-ġdida tal-KE biex tindirizza din il-problema (21).

3.4.4.

Is-self bankarju jibqa’ s-sors prinċipali ta’ finanzjament għall-SMEs, imma l-aċċess għall-finanzjament bankarju għadu mhux faċli għal ħafna SMEs minħabba bilanċi dgħajfa tal-banek, nuqqas ta’ trażmissjoni tal-politika monetarja tal-BĊE f’xi pajjiżi u l-ostakli relattivament kbar minħabba rekwiżiti ta’ garanziji. Il-finanzjament ibbażat fuq is-suq, permezz ta’ fondi privati ta’ ekwità, kapital ta’ riskju, il-ħruġ ta’ bonds u strumenti ta’ ekwità fis-swieq speċjalizzati u l-finanzjament kollettiv, huwa dejjem aktar importanti iżda l-biċċa l-kbira tal-SMEs għandhom mhux preparati biex jużaw dawn l-opportunitajiet (22). Għandhom bżonn gwida dwar iż-żmien, informazzjoni dettaljata u appoġġ sabiex ikunu jistgħu jesplorawhom. Skont l-istħarriġ tal-KESE, sehem estremanment kbir tal-SMEs ma jafux dwar l-opportunitajiet ta’appoġġ permezz tal-iskemi tal-Fondi SIE jew bil-possibbiltà li jakkwistaw finanzjament permezz ta’ fond ta’ investiment appoġġjat mill-fondi tal-UE.

3.4.5.

Stħarriġ (spot survey) juri li l-enfasi u l-prijoritajiet tal-istrumenti ta’ appoġġ mhux dejjem jirriflettu l-ħtiġijiet ta’ prijorità tal-SMEs (23), waħda mir-raġunijiet għal dan hija n-nuqqas li jiġi rikonoxxut il-fatt li għadhom jeżistu differenzi sinifikanti bejn l-Istati Membri. Pereżempju, l-aċċess għas-swieq ġodda huwa indikat bħala l-aktar sfida serja għall-SMEs primarjament minn kumpaniji fin-Nofsinhar tal-Ewropa, filwaqt li l-ikbar appoġġ għat-titjib tal-aċċess għas-swieq, inklużi s-swieq internazzjonali, jingħata lil kumpaniji fit-Tramuntana tal-Ewropa. Din hija evidenza ċara li l-ħtiġijiet tal-SMEs huma differenti b’mod konsiderevoli fil-livell nazzjonali, u dan iqajjem il-mistoqsija ta’ jekk l-istrumenti pan-Ewropj għandhomx jitfasslu f’aktar dettall. Din il-fehma hija appoġġjata għalkollox fir-Rapport Annwali dwar l-SMEs Ewropej 2014/2015 (24), li skontu l-grupp ta’ pajjiżi bl-iktar punti baxxi huma prinċiplament min-Nofsinhar tal-Ewropa. Dawn il-pajjiżi jirrapportaw rati ta’ suċċess estremament baxxi għall-proġetti, inkluż fil-komponent tal-SMEs tal-Orizzont 2020 (25).

3.4.6.

L-istennijiet kbar li hemm fir-rigward tar-rwol ta’ “rappreżentant tal-SMEs” sfortunatament ma kienux iġġustifikati s’issa. Ftit huma r-rappreżentati tal-SMEs li jafu min iwettaq l-istess funzjoni fil-pajjiżi taghom. Il-biċċa l-kbira tal-SMEs jistqarru li “r-rappreżentant tal-SMEs” iwettaq funzjonijiet purament ta’ protokoll u ċerimonjali aktar milli jaqdi rwol li huwa marbut ma’ miżuri ġenwini għall-promozzjoni tal-SMEs. Filwaqt li l-għan ewlieni ta’ dan in-netwerk huwa li jipprovdi interfaċċja bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-korpi nazzjonali u jippromovi b’mod effettiv l-interessi tal-SMEs fi ħdan il-korpi nazzjonali u fil-leġislazzjoni nazzjonali, l-SMEs jistennew li jirċievu pariri ġenwini u informazzjoni dwar il-politiki tal-UE f’kooperazzjoni mal-organizzazzjonijiet tal-SMEs.

3.4.7.

Il-promozzjoni tal-intraprenditorija hija relatata mal-ħolqien ta’ kundizzjonijiet adatti biex: jiżdied is-sehem tan-negozji ġodda (start-ups) u ta’ kumpaniji ġodda li jibqgħu jeżistu u jkollhom suċċess; tingħata għajnuna lill-kumpaniji ġodda biex itejbu l-kompetittività tagħhom u jikbru b’rata aktar mgħaġġla u b’mod aktar effettiv u jittejbu l-proċeduri ta’ insolvenza kif ukoll l-iżvilupp u t-tisħiħ ta’ trasferimenti tan-negozju (26). Filwaqt li diġà kien hemm kisbiet kbar fir-rigward tas-semplifikazzjoni tat-teknoloġija u tal-proċedura tar-reġistrazzjoni fl-UE, għad hemm aktar xi jsir sabiex jinkisbu t-tieni u t-tielet għan. Il-prinċipju tat-“tieni opportunità” huwa stmat li għandu l-agħar prestazzjoni fl-Istati Membri kollha, u anke l-KE ma tagħtix kuntratti lill-intraprendituri li jkunu fallew.

3.4.8.

Barra minn hekk, il-proċeduri għal-likwidazzjoni (kemm f’każijiet ta’ insolvenza kif ukoll ta’ stralċ volontarju) kif ukoll għar-ristrutturar u s-suċċessjoni huma diffiċli minn perspettiva purament proċedurali f’ħafna pajjiżi. Il-KESE jenfasizza l-ħtieġa li tiġi semplifikata u armonizzata l-liġi ta’ insolvenza (27).

3.4.9.

Is-seduta pubblika u l-istudji reċenti tal-KESE pprovdew ukoll għarfien importanti dwar l-isfidi ewlenin esperjenzati fl-oqsma ta’ politika prijoritarji ewlenin għall-SMEs tal-UE:

3.4.9.1.   It-tnaqqis/is-semplfikazzjoni tal-piż:

l-għadd ta’ inizjattii ta’ eżenzjoni/semplifikazzjoni relatati mal-SMEs fil-qafas tal-porgramm REFIT huwa limitat;

id-definizzjoni skaduta tal-SMEs għadha ma ġietx indirizzata;

it-test tal-SME huwa applikat parzjalment u b’mod inugwali mill-Istati Membri peress li għadu mhux obbligatorju;

il-konsultazzjoni pubblika dwar il-valutazzjoni tal-impatt u l-pjani direzzjonali huma mfixkla minn lingwaġġ istituzzjonali burakratiku u l-fatt li mhumiex aċċessibbli bil-lingwi kollha tal-UE;

l-SMEs kollha jindikaw il-korruzzjoni u l-amministrazzjoni statali ineffiċjenti bħala problemi serji li għandhom impatt negattiv ħafna fuq in-negozju tagħhom;

il-ħlas tard mill-amministrazzjonijiet pubbliċi u klijenti kbar jibqgħu xejra debilitanti f’xi Stati Membri, minkejja l-introduzzjoni ta’ rekwiżiti aktar stretti fir-reviżjoni tad-Direttiva dwar Ħlasijiet Tard (28).

3.4.9.2.   Il-promozzjoni tal-intraprenditorija:

l-intraprenditorija għadha mhux inkorporata b’mod konsistenti fil-maġġoranza tas-sistemi edukattivi nazzjonali tal-Istati Membri;

it-taħriġ tal-għalliema fl-intraprenditorija huwa sporadiku u l-aktar assoċjat ma’ proġetti individwali – jeżistu ftit inizjattivi trans-Ewropej f’dan il-qasam (29);

il-programmi taż-żgħażagħ iffokati fuq l-intraprenditorija, għalkemm ta’ suċċess, huma mhedda li jitbiegħdu mill-għanijiet inizjali tagħhom li jippromovu l-intraprenditorija;

il-kampanji promozzjonali bħall-Ġimgħa Ewropea tal-SMEs ftit li xejn għandhom impatt biex il-parteċipanti jitħeġġu jikkunsidraw li jsiru intraprendituri;

l-ispejjeż ta’ negozju ġdid għadhom tliet darbiet ogħla mill-benchmark iddikjarat;

3.4.9.3.   It-titjib tal-aċċess għas-swieq u l-internalizzazzjoni:

is-suq uniku għadu mhux komplut, li jfixkel l-aċċess tal-SMEs għas-swieq, inkluż fir-rigward tal-għoti ta’ servizzi transkonfinali;

proċedrui amminsitrattivi kkumplikati u spejjeż għoljin tal-kunsinji tal-esportazzjonijiet/importazzjonijiet;

skemi ta’ appoġġ għall-internazzjonalizzazzjoni tal-SMEs huma nieqsa min approċċ imfassal apposta;

l-istandards u d-drittijiet tal-proprjetà intellettwali għadhom mhux attraenti għall-SMEs prinċipalment minħabba li l-benefiċċji tagħhom mhumiex ikkomunikati tajjeb lilhom, l-ispejjeż huma għaljin u r-regoli huma kkumplikati wisq.

3.4.9.4.   Il-faċilitazzjoni tal-aċċess għall-finanzi:

il-mudell ta’ finanzjament tipiku huwa s-self mill-bank, segwit – fil-bogħod – minn għotjiet u appoġġjat bi strumeti fianzjarji;

l-għotjiet mhumiex xprunati mis-suq u mhux adattati għal sottogruppi speċifiċi ta’ SMEs u l-orjentazzjoni tal-politika tagħhom rari tikkorrispondi għall-ħtiġijiet tal-SMEs;

l-istrumenti finanzjarji huma adattati aħjar għall-bżonnijiet immedjati tal-SMEs għal kapital operatorju. Sfortunatament, proporzjon żgħir ħafna ta’ SMEs huma infurmati tajjeb dwarhom; approċċ imfassal apposta għall-applikazzjoni tagħhom għadu rari; il-forniment tagħhom huwa dipendenti ħafna fuq kollaborazzjoni effettiva bejn istituzzjonijiet ta’ finanzjament, l-intermedjarji u l-benefiċjarji finali, u hemm nuqqas ta’ data u analiżi dwar l-effetti reali tagħhom; komplementaritajiet u sinerġiji akbar bejn l-istrumenti u l-parteċipanti eżistenti fuq livell reġjonali, nazzjonali u sovranazzjonali, inkluża l-promozzjoni ta’ strumenti finanzjarji aktar effiċjenti – eż. kontrogaranziji;

minkejja l-progress sostanzjali li sar biex jiġu pprovduti mezzi ta’ finanzjament innovattivi mhux ta’ self bħal ekwità privata, kapital ta’ riskju, eċċ., dawn jibqgħu relattivament sottożviluppati fil-maġġoranza tal-Istati Membri (30);

proporzjon sinifikanti tal-SMEs jibżgħu japplikaw għal strumenti finanzjarji ta’ programmi Ewropej, għaliex “biex jinkiseb il-finanzjament jidher li huwa kkumplikat wisq”.

3.4.9.5.   L-appoġġ tal-kompetittività u l-innovazzjoni:

għalkemm l-Orizzont 2020 jalloka finanzjament speċjali għall-SMEs, ma jistax isolvi l-problemi kollha tal-SMEs b’aċċess għal finanzjament ta’ riskju għall-innovazzjoni u sfortunatament ftit li xejn hemm proġetti mill-Istati Membri l-ġodda;

għad m’hemmx biżżejjed interess mill-SMEs fil-programm minħabba regoli ta’ applikazzjoni u ta’ eliġibbiltà iebsin u inġusti;

ir-regoli eżistenti jistgħu jiskoraġġixxu lill-SMEs milli jipparteċipaw f’konsorzji vijabbli għall-implimentazzjoni ta’ proġetti ta’ innovazzjoni;

l-ispiża tal-SMEs biex japplikaw għal għodod volontarji żviluppati mill-KE (31) għadha relattivament għolja u għaldaqstant għadd limitat biss ta’ kumpaniji jistgħu jużawhom.

3.4.9.6.   Il-provista ta’ netwerks ta’ appoġġ ewlenin:

l-informazzjoni provduta għadha mhux tal-kwalità mistennija;

l-istruttura, il-kontenut u d-disinn mhumiex faċli ħafna għall-utent;

l-approċċ għall-provvista tal-informazzjoni sikwit huwa burokratiku;

l-ostakli lingwistiċi huma komuni peress li l-informazzjoni hija provduta l-aktar bl-Ingliż biss.

3.5.    Il-konsistenza tal-politika

3.5.1.

Biex ikunu konsistenti, il-politiki ta’ promozzjoni tal-SMEs għandhom jikkunsidraw id-diversità tal-SMEs billi jiġbru mikrodata u analiżi fil-livell mikroekonomiku. Dan huwa l-unika mod kif jittejjeb il-fehim tal-ħtiġijiet differenti tal-SMEs b’konformità mal-karatteristiċi partikolari tagħhom.

3.5.2.

Bħalissa, is-swieq bankarji u tal-kapital Ewropej għadhom frammentati. Il-proġett tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali, li tnieda biex jindirizza din il-kwistjoni, jista’ jitwettaq biss jekk ikun konsistenti ma’ politiki oħra intiżi biex jappoġġjaw lill-SMEs. L-għarfien u l-fehim limitat tal-biċċa l-kbira tal-SMEs fir-rigward tal-istrumenti finanzjarji differenti jillimita l-iżvilupp tal-Unjoni tas-Swieq Kapitali. Għal dan il-għan, l-appoġġ għall-SMEs għandu jinkludi l-istabbiliment ta’ approċċ sostenibbli u fit-tul għall-finanzjament u l-bini ta’ fehim tal-istrumenti differenti, il-possibbiltajiet għall-komplementarjetà u l-vantaġġi u r-riskji assoċjati mal-istrumenti differenti.

3.5.3.

Ħafna drabi, ir-relazzjonijiet bejn is-sid, il-maniġment u l-impjegati fl-SMEs huma eqreb milli f’kumpaniji kbar u d-djalogu soċjali huwa għalhekk sitwazzjoni fejn jirbaħ kulħadd, billi jiġu stabbiliti s-sisien għal forza tax-xogħol impenjata u involuta b’impjiegi ta’ kwalità għolja. Sabiex il-partijiet interessati kollha jibbenefikaw minn sitwazzjoni bħal din u biex tissaħaħ l-akkumulazzjoni ta’ kapital soċjali fi ħdan l-SMEs, għandu jingħata appoġġ sistematiku lill-SMEs biex isiru konxji dwar l-importanza tad-djalogu soċjali, is-saħħa u s-sikurezza, il-kundizzjonijiet tax-xogħol, forom innovattivi tal-organizzazzjoni tax-xogħol, it-tagħlim ibbażat fuq ix-xogħol, u l-iżvilupp tal-ħiliet. F’dan l-isforz, ir-rwol tal-imsieħba soċjali u tal-NGOs huwa indispensabbli.

3.6.    Rakkomandazzjonijiet speċifiċi rigward l-oqsma ta’ prijorità tal-politiki tal-SMEs tal-UE:

3.6.1.   It-tnaqqis/is-semplfikazzjoni tal-piż:

tiġi evitata r-regolamentazzjoni żejda (gold-plating) billi tiġi provduta traduzzjoni iktar ċara tal-leġisżlazzjoni tal-UE, billi jiddaħħlu fis-seħħ sistemi biex isolvu tilwim u interpretazzjoni żbaljata ta’ dawn it-testi, u billi jitħejja abbozz ta’ “noti li faċli jinqraw mill-SMEs” u vademecum li jiġbor fil-qosor u jispjega l-informazzjoni rilevanti għall-SMEs;

it-test tal-SMEs għandu jsir obbligatorju għall-proposti leġislattivi l-ġodda u għandha tiġi garantita l-implimentazzjoni effettiva tiegħu mill-Istati Membri kollha, u sistematikament madwar is-servizzi tal-KE (32);

tiġi żgurata inklużjoni aktar effettiva b’mod strutturat tal-SMEs u l-organizzazzjonijiet tagħhom fil-valutazzjonijiet tal-impatt ta’ leġislazzjonijiet ġodda permezz tas-semplifikazzjoni tal-format u l-kontenut tagħhom kif ukoll id-disponibbiltà tal-informazzjoni bil-lingwi kollha tal-UE, u jiġi valutat l-impatt fuq il-gruppi differenti ta’ SMEs;

jitwettaq kontroll tal-idoneità komplut tal-leġislazzjoni tal-UE dwar il-politiki tal-UE fuq bażi regolari;

l-organizzazzjonijiet nazzjonali u reġjonali tal-SMEs jiġu inklużi b’mod aktar effettiv (b’mod obbligatorju) bħala msieħba fid-dibattitu interistituzzjonali dwar leġislazzjoni ġdida li tikkonċerna lill-SMEs;

jiġi żgurat il-monitoraġġ effettiv tar-riżultati fil-qafas tal-programm REFIT f’termini ta’ tnaqqis tal-piż għall-SMEs.

3.6.2.   Il-promozzjoni tal-intraprenditorija:

jiġu appoġġjati l-azzjonijiet tal-organizzazzjonijiet tal-SMEs fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali biex jipprovdu informazzjoni, taħriġ u gwida/mentoraġġ tal-intrapriżi;

jiġu arrikkiti l-għodod eżistenti għall-appoġġ tat-tisħiħ ta’ mentalità intraprenditorjali fost iż-żgħażagħ u jiġi żgurat li l-programmi ta’ appoġġ jibqgħu ffokati fuq l-iżvilupp ta’ ħiliet intraprenditorjali ewlenin;

tiġi introdotta l-intraprenditorija bħala parti mill-kurrikulu fil-livelli kollha tal-edukazzjoni (33);

isiru sforzi addizzjonali biex ikomplu jiġu ssimplifikati u jitnaqqsu l-ispejjeż tal-proċeduri ta’ negozju ġdid, jitħaffef l-aċċess għal finanzjament u jitħeġġu aktar nies biex jiżviluppaw l-isforzi intraprenditorjali tagħhom;

jiġu provduti proċeduri ta’ likwidazzjoni u ta’ trasferiment ta’ negozju faċli u sempliċi kif ukoll possibbiltajiet sekondarji,

3.6.3.   It-titjib tal-aċċess għas-swieq u l-internalizzazzjoni:

l-ottimizaazzjoni tal-funzjonament tas-suq uniku sabiex jiġu evitati r-regolamentazzjoni żejda, in-nonapplikazzjoni u prattiki ta’ xi Stati Membri oħra li jwasslu għal distorsjoni tal-kompetittività mingħajr ma jiġu limitati d-drittijiet tal-ħaddiema u tal-konsumaturi;

tiżdied il-viżibbiltà tan-netwerks ta’ appoġġ għall-internalizzazzjonijiet eżistenti permezz ta’ kollaborazzjoni aħjar mal-organizzazzjonijiet tal-SMEs fil-livell nazzjonali u reġjonali;

jiġu pprovduti għodod li jgħinu lill-SMEs jieħdu sehem f’wirjiet, konvenzjonijiet u fieri barra mill-pajjiż;

it-tħeġġiġ tal-ħolqien ta’ raggruppamenti settorjali reġjonali u nazzjonali tal-SMEs b’ċertifikat ta’ kwalità garantita;

jitnaqqsu aktar l-ispejjeż tal-istandards u tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali għall-SMEs u ssir il-promozzjoni tal-benefiċċji tagħhom għall-kompetittività.

3.6.4.   Il-faċilitazzjoni tal-aċċess għall-finanzi:

jitnaqqsu l-formalitajiet, il-monitoraġġ u l-kontroll għall-minimu assolutament meħtieġ — l-implimentazzjoni obbligatorja tal-prinċipju “darba biss”, l-użu ta’ formoli elettroniċi, is-semplifikazzjoni tal-applikazzjoni ta’ “de minimis”;

jitfasslu programmi bbażati fuq l-għotjiet għall-SMEs abbażi ta’ valutazzjoni bir-reqqa tal-ħtiġijiet, tiġi evitata l-prattika detrimentali li jiġu implimentati proġetti bil-għan li jinkiseb finanzjament li ma jitħallasx lura, mingħajr strateġija għall-iżvilupp ta’ negozju;

tissaħħaħ il-kollaborazzjoni bejn il-FEI, l-intermedjarji finanzjarji u l-organizzazzjonijiet tal-SMEs sabiex jitfasslu strumenti finanzjarji effettivi ħafna li jissodisfaw il-ħtiġijiet tal-SMEs għall-kapital operatorju, self u garanziji u jipprovdu valutazzjoni tal-effetti li jinħolqu permezz ta’ indikaturi kwantitattivi;

jiġi stabbilit portafoll diversifikat sħiħ ta’ miżuri ta’ appoġġ imfassla apposta u innovattivi biex b’mod effettiv jilħqu l-grupp eteroġenu ta’ SMEs (34);

jiġi pprovdut appoġġ għal SMEs li huma mħejjija għal ħruġ ta’ bonds u strumenti ta’ ekwità fuq partijiet tas-suq speċjalizzati;

jiġu allokati biżżejjed riżorsi għall-Faċilità ta’ Garanzija ta’ Self tal-COSME biex tilħaq l-għanijiet tagħha, filwaqt li jitqies l-impatt finanzjarju tal-Brexit;

jiġu analizzati modi kif jissaħħu mezzi finanzjarji innovattivi li ma jinvolvux self bħall-ekwità privata, il-kapital ta’ riskju, l-investituri informali u l-finanzjament kollettiv u l-użu effettiv tal-appoġġ tal-istituzzjonijiet garanti.

3.6.5.   L-appoġġ tal-kompetittività u l-innovazzjoni:

jiġu pprovduti għodod li jtejbu l-aċċess tal-SMEs għall-kapital ta’ riskju għall-introduzzjoni ta’ innovazzjonijiet;

tiġi appoġġjata l-kooperazzjoni bejn l-SMEs u l-istituzzjonijiet ta’ riċerka u edukattivi u jiġi ffaċilitat l-iskambju ta’ informazzjoni bejniethom;

jinħolqu l-kundizzjonijiet favorevoli għall-bini ta’ konsorzji vijabbli fejn l-SMEs u l-ideat innovattivi tagħhom xprunati mis-suq jaqdu rwol ċentrali;

tiġi appoġġjata l-kompetittività tal-SMEs permezz ta’ gwida/mentoraġġ bil-għan li: jiġu pprovduti l-bini ta’ kapaċità u l-assistenza teknika; tinxtered l-aħjar prattika; tiġi appoġġjata l-kooperazzjoni bejn l-organizzazzjonijiet tal-SMEs.

3.6.6.   Il-provista ta’ netwerks ta’ appoġġ ewlenin:

l-organizzazzjonijiet tal-SMEs fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali jiġu promossi bħala l-aktar “ċentri tal-gravità” importanti billi jiġu stabbiliti strateġiji biex dawn ikunu jistgħu jibnu l-kapaċità tagħhom u billi jiġi implimentat il-prinċipju ta’ governanza f’diversi livelli u fatturi fil-livell tal-UE, nazzjonali u reġjonali u jiġu applikati fil-proċess leġislattiv;

tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li jinħoloq portal uniku għall-inizjattivi kollha ta’ appoġġ għall-SMEs b’disinn ċar u faċli għall-utent – b’kontenut-e rikk, ridirezzjonamenti limitati, lingwaġġ li jinftiehem.

3.6.7.   L-iżvilupp ta’ ħiliet tax-xogħol adatti:

l-adattament tas-sistemi ta’ taħriġ vokazzjonali għar-rekwiżiti tas-swieq tax-xogħol; il-ħolqien ta’ sistemi għall-monitoraġġ u l-previżjoni tal-ħtiġijiet tas-swieq tax-xogħol;

jissaħħaħ l-appoġġ għall-Istati Membri biex jiġi ffaċilitat l-involviment tal-SMEs fi skemi ta’ apprendistat;

l-appoġġ ta’ programmi ta’ taħriġ fuq perjodu qasir; titħeġġeġ il-koperazzjoni bejn l-assoċjazzjonijiet tal-impjegaturi u l-istituzzjonijiet edukattivi.

Brussell, is-6 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Studju tal-KESE: “Assessment of the effectiveness of the EU’s SMEs policies 2007-2015” (Jannar 2017); studju tal-KESE: “Access to finance for SMEs and midcaps in the period 2014-2020: opportunities and challenges” (Mejju 2015), minn hawn ’il quddiem imsejjaħ “studji tal-KESE” (mhux disponibbli bil-Malti).

(2)  Il-Faċilità ta’ Garanzija ta’ Self u l-istrumenti finanzjarji kollha tal-COSME huma eżempji tajba ta’ mekkaniżmi ta’ appoġġ imfassla apposta.

(3)  Skont ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 (Artikolu 5), żviluppat aktar fir-Regolament (UE) Nru 240/2014.

(4)  http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/evaluation/pdf/expost2013/wp2_final_en.pdf, p. 31.

(5)  ĠU C 229, 31.7.2012, p. 49, ĠU C 181, 21.6.2012, p. 125.

(6)  Skeda Informattiva tal-SBA għall-2016. Profil SBA. Il-prestazzjoni mkejla mill-indikaturi tal-SBA.

(7)  Pereżempju fl-Istati Uniti, l-Amministrazzjoni tan-Negozji ż-Żgħar tistabbilixxi l-kriterji tagħha biex ikunu bbażati mhux biss fuq l-istruttura tas-sjieda, id-dħul u n-numru ta’ impjegati imma wkoll fuq l-attività ekonomika tal-intrapriża. Dan jiffaċilita l-applikazzjoni ta’ politiki industrijali rilevanti.

(8)  Id-dimensjonijiet differenti tal-SMEs huma ddefiniti tajjeb ħafna f’http://ec.europa.eu/regional_policy/sources/docgener/evaluation/pdf/expost2013/wp2_final_en.pdf, p. 20.

(9)  Il-Karta Ewropea għall-Intrapriżi ż-Żgħar (2000).

(10)  COM(2008) 394 final.

(11)  ĠU C 27, 3.2.2009, p. 7, ĠU C 224, 30.8.2008, p. 32, ĠU C 182, 4.8.2009, p. 30.

(12)  COM(2011) 78 final.

(13)  ĠU C 376, 22.12.2011, p. 51.

(14)  ĠU C 229, 31.7.2012, p. 49, ĠU C 181, 21.6.2012, p. 125.

(15)  http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/final-joint-declaration---horizontal-sme-policy.pdf

(16)  Ftehimiet, direttivi, regolamenti u deċiżjonijiet.

(17)  Skont il-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, aktar minn 85 % tal-leġislazzjoni tal-UE tiġi applikat fil-livell territorjali.

(18)  ECO/372; rapport ta’ informazzjoni li ma ġiex ippubblikat fil-ĠU (ĠU C 13, 15.1.2016, p. 8), (ĠU C 383, 17.11.2015, p. 64).

(19)  Id-definizzjoni komuni tal-SMEs hija stabbilita fir-Rakkomandazzjoni tal-UE 2003/361. Definizzjoni oħra tal-SMEs tingħata fid-Direttiva 2014/65/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Mejju 2014 u fid-Direttiva 2013/34/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 (ĠU C 383, 17.11.2015, p. 64).

(20)  ĠU C 303, 19.8.2016, p. 94.

(21)  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=COM:2016:733:FIN

(22)  ĠU C 388, 31.12.1994, p. 14.

(23)  L-istħarriġ sar mill-membri tal-KESE, UEAPME, CEEP u BICA minn April sa Mejju 2016. Ir-riżultati ġew analizzati, u l-Istati Membri nqasmu f’żewġ gruppi abbażi tal-klassifikazzjoni użata f’“Indsutry 4.0. The new industrial revolution. How Europe will succeed”, Roland Berger Strategy Consultants, Marzu 2014. Il-pajjiżi tal-Grupp 1 huma l-Awstrija, il-Belġju, l-Iżvezja, u l-Ġermanja – b’livell għoli ta’ tlestija għall-Industry 4.0 u msejħa pajjiżi “potenzjalisti” u “pijunieri”. Il-pajjiżi li ġew klassifikati fil-Grupp 2 huma l-Bulgarija, ir-Rumanija, l-Ungerija, Spanja u Ċipru – imsejħa pajjiżi “li jżommu lura” u “tradizzjonalisti”. Din id-diviżjoni tippermetti li r-riżultati tal-ispot survey jitqabblu mar-riċerka preċedenti tal-KESE (ara ECO/372).

(24)  http://ec.europa.eu/DocsRoom/documents/16341/attachments/2/translations/en/renditions/pdf

(25)  Hemm korrelazzjoni bejn il-konklużjonijiet tar-rapport u l-għadd ta’ proġetti approvati fil-qafas tal-istrument Orizzont 2020 sal-aħħar tal-2015.

L-Awstrija (25), il-Belġju (12), il-Ġermanja (88), Franza (67), l-Iżvezja (46) u r-Renju Unit (139). Dawn il-pajjiżi esperjenzaw titjib fl-impjieg u l-valur miżjud tal-SMEs fi tmiem l-2014 li kien l-istess għal-livell tal-2008;

Il-Bulgarija (1), ir-Repubblika Ċeka (6), il-Kroazja (1), Ċipru (2), id-Danimarka, il-Greċja (11), l-Ungerija, l-Italja, il-Latvja, il-Litwanja (5), il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija, is-Slovenja u Spanja għadhom ma laħqux il-livell tal-2008.

(26)  Lichtenstein, G. A., T. S. Lyons, “Incubating New Enterprises: A Guide to Successful Practice” (The Aspen Institute, Rural Economic Policy Programme, USA, 1996).

(27)  ĠU C 209, 30.6.2017, p. 21.

(28)  Direttiva 2011/7/UE.

(29)  https://ec.europa.eu/growth/smes/promoting-entrepreneurship/support/education/projects-studies_en

(30)  ĠU C 388, 31.12.1994, p. 14.

(31)  Eż. l-Iskema tal-UE ta’ Mmaniġġjar u Awditjar Ekoloġiċi, l-Ekotikketta tal-UE, il-Verifika tat-Teknoloġiji Ambjentali tal-UE, jew l-Impronta Ambjentali tal-Prodotti.

(32)  It-test tal-SMEs diġà huwa inkluż fil-valutazzjoni tal-impatt tal-KE – https://ec.europa.eu/growth/smes/business-friendly-environment/small-business-act/sme-test_en.

(33)  ĠU C 332, 8.10.2015, p. 20.

(34)  ĠU C 351, 15.11.2012, p. 45; ĠU C 34, 2.2.2017, p. 66; ĠU C 303, 19.8.2016, p. 94.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/25


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-industrija tal-prodotti ffalsifikati u l-piraterija”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 345/04)

Relatur:

Antonello PEZZINI

Korelatur:

Hannes LEO

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

26.1.2017

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

 

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI)

Adottata fis-CCMI

22.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni tal-plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

119/0/0

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

L-ekonomija Ewropea qed tkun ibbażata dejjem aktar fuq il-kreattività u l-innovazzjoni. L-industriji intensivi tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (IPR) fl-Ewropa jammontaw għal 39 % tal-PDG tal-UE u 26 % tal-impjiegi tagħha (1). Il-KESE jqis li n-negozji jridu jgawdu minn sensiela ta’ kundizzjonijiet li jiffaċilitaw l-innovazzjoni, l-investiment u l-impjiegi.

1.2.

Skont l-istimi min-NU (2) u l-OECD, il-prodotti ffalsifikati jirrappreżentaw 5-7 % (UN) jew sa 2,5 % (OECD) tal-kummerċ dinji. Il-parti l-kbira ta’ prodotti ffalsifikati fl-Ewropa huma prodotti barra mill-UE, iżda l-produzzjoni qed tiżdied fl-Istati Membri. L-Internet b’mod konsiderevoli ssemplifika u żied bi kbir l-ambitu għal bejgħ ta’ prodotti ffalsifikati onlajn, filwaqt li r-riskju li jitħarrku għadu baxx ħafna.

1.3.

L-industrija tal-prodotti ffalsifikati, peress li tieħu vantaġġ kemm tad-differenzi fl-effettività fil-kontrolli doganali fil-punti tad-dħul ewlenin tas-suq uniku, kif ukoll tan-natura frammentata u varjabbli tal-implimentazzjoni nazzjonali tar-regoli u l-istandards tal-UE fil-livell, tiffavorixxi d-dħul fl-UE ta’ prodotti li joħolqu riskju għas-saħħa tal-konsumaturi, is-sigurtà u s-sikurezza pubblika u l-kompetittività tan-negozji.

1.4.

Konsegwentement, Unjoni Doganali li tiffunzjona b’mod sħiħ u li tkun interoprattiva għandha tiżgura l-operat effiċjenti tas-sistema l-ġdida introdotta mill-kodiċi doganali, waqt li tipproteġi n-negozji kontra l-kompetizzjoni inġusta, speċjalment mill-industrija globali tal-prodotti ffalsifikati u l-piraterija – mhux biss fl-interess tan-negozji iżda minħabba li għandha konsegwenzi diretti fuq is-saħħa globali, is-sigurtà u s-sikurezza, kif ukoll it-tkabbir ekonomiku.

1.5.

Fil-fehma tal-KESE, peress li għandu jkun hemm distinzzjoni bejn żewġ tipi ta’ falsifikazzjoni – “falsifikazzjoni” bħala ksur tal-IPR, jiġifieri kompetizzjoni inġusta pura b’ebda theddida għas-sikurezza u s-saħħa pubblika, u “reati ta’ falsifikazzjoni” bħala att kriminali, kif definit mill-Konvenzjoni Medicrime (3) – il-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni u l-piraterija għandha tkun prijorità ewlenija tal-UE mhux biss bl-għan li jiġi żgurat it-tkabbir b’saħħtu tal-kummerċ ħieles globali mingħajr protezzjoniżmu, iżda wkoll fid-dawl tal-professjonalizzazzjoni tal-kriminalità organizzata fil-kummerċ tal-prodotti ffalsifikati u kkupjati u r-riskji għall-konsumaturi. Dan jista’ jinvolvi proċeduri kriminali xierqa biex jiskoraġġixxu dan it-tip ta’ attivitajiet ta’ “reati ta’ falsifikazzjoni”.

1.6.

Sabiex jitnaqqas l-impatt negattiv tal-volum dejjem jikber ta’ prodotti ffalsifikati u l-piraterija fis-suq, għandhom jittieħdu miżuri fil-livell settorjali, nazzjonali, Ewropew u multilaterali biex jiġu miġġielda:

in-nuqqas li jinbnew il-produzzjoni u l-investimenti,

ħsara għall-immaġni u l-kwalità, inkużi n-nonkonformità teknika, iċ-ċertifikati foloz ta’ konformità u marki foloz ta’ konformità, u l-użu ħażin ta’ tali ċertifikati u marki;

ir-riskji għas-saħħa, is-sikurezza u l-ambjent;

in-nuqqas ta’ kwalunkwe tip ta’ ċertifikazzjoni, standards u kontrolli tal-kwalità għal prodotti ffalsifikati;

it-telf tal-impjiegi u n-nuqqas li jinħolqu negozji ġodda;

id-dħul finanzjarju fiskali u parafiskali mitluf;

il-problemi li dejjem jikbru fil-qasam tas-sigurtà u l-indirizzar tal-kriminalità organizzata, inkluż il-finanzjament tat-terroriżmu.

1.7.

Il-KESE huwa konvint li huwa meħtieġ sforz konġunt mill-atturi pubbliċi u privati kollha biex jidentifikaw u jimplimentaw strateġija konġunta ta’ miżuri koordinati mmirati lejn il-prevenzjoni, id-detezzjoni u l-ġlieda kontra dan il-fenomenu, appoġġjat minn qafas leġislattiv u tekniku komuni adatt.

1.8.

Madankollu, il-KESE jqis li l-inizjattiva hija primarjament kwistjoni f’idejn is-settur privat tal-UE li jinkludi l-industriji u l-fornituri ta’ servizzi li huma l-aktar ikkonċernati – kif ukoll il-katina ta’ valur kollha, bl-involviment tad-detenturi tad-drittijiet u l-SMEs, filwaqt li l-Kummissjoni Ewropea għandha taġġorna l-qafas regolatorju għall-IPRs, bl-għan li timmodernizza r-regoli eżistenti u tadatta l-opzjonijiet tal-liġi kriminali attwalment disponibbli fl-UE u l-Istati Membri tagħha. Flimkien dawn għandhom jibnu impetu konġunt b’saħħtu, mis-sors tul il-katina tal-provvista kollha, filwaqt li jiġu identifikati l-mekkaniżmi għall-koperazzjoni internazzjonali u l-monitoraġġ ta’ fornituri/klijenti, sabiex jitnaqqas ir-riskju ta’ falsifikazzjoni fil-katina tal-provvista.

1.9.

Azzjoni konġunta aktar b’saħħitha mis-settur privat hija kruċjali, fil-fehma tal-KESE, biex jiġu żgurati sħubijiet effettivi mal-fornituri tas-siti tal-Internet, il-produtturi tal-kontenut, is-sidien tal-marka kummerċjali, l-operaturi ta’ pagamenti elettroniċi, dawk li jirreklamaw/in-netwerks tar-reklamar u r-reġistri tad-domains tal-Internet, u memorandums volontarji ta’ azzjoni konġunta, li huma kapaċi jiġġeneraw aġġustamenti rapidi għal bidliet mhux mistennija tas-suq.

1.10.

Il-promozzjoni qawwija mis-settur privat għandha tiġi appoġġjata b’miżuri pubbliċi bħal:

l-iżvilupp ta’ tekniki paraġudizzjarji ġodda li jnaqqsu l-kummerċ dejjem jikber tal-prodotti ffalsifikati, li jkun jippermetti kollaborazzjoni pubblika/privata biex jiġi ottimizzat l-intervent doganali permezz ta’ immarkar u traċċabbiltà,

sistemi ta’ individwazzjoni interoperattivi li jikkomunikaw ma’ sistemi ta’ ġestjoni tar-riskji awtomatiċi bbażati fuq teknoloġiji adatti li jippermettu lis-sidien tal-kummerċ elettroniku u lid-detenturi tad-drittijiet biex jidentifikaw u jevitaw il-ksur

l-introduzzjoni ta’ pjan strateġiku ġdid 2018-2021 b’qafas imġedded u kkoordinat aħjar għal azzjoni, li jiddependi fuq riżorsi finanzjarji xierqa, bi trasparenza akbar u b’kapaċità li tħares ’il quddiem, tekniki ta’ intelligence aktar mirquma, “Lista ta’ Pajjiżi Notorji fl-UE”, l-implimentazzjoni ta’ uffiċċji msaħħa tal-IPR fuq il-post, inklużi sforzi għall-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni, u strumenti ta’ sorveljanza tas-suq aktar avvanzati (bażi tad-data interattiva) b’servizz doganali komuni effettiv, f’konformità mal-proposta għal Direttiva dwar il-qafas ġuridiku tal-Unjoni għal ksur doganali u sanzjonijiet (4);

inizjattivi biex jipprovdu statistika aħjar u analiżi dwar l-iskala u l-impatt tal-falsifikazzjoni.

1.11.

Il-KESE jqis li kampanja kontra l-falsifikazzjoni Ewropea għandha tiġi ffinanzjata, inkluż Jum Ewropew għall-Ġlieda Kontra l-Falsifikazzjoni u linja telefonika “hotline” speċjali, b’enfasi fuq:

it-telf serju li d-dħul fis-suq ta’ prodotti ffalsifikati u kkupjati u x-xiri tagħhom iġib għal setturi sħaħ tal-ekonomija, għas-saħħa, l-ambjent, l-innovazzjoni u l-kreattività Ewropea, u għall-impjiegi, id-dħul pubbliku u t-tkabbir ekonomiku inġenerali.

il-ħtieġa għal sforzi sostanzjali biex tittejjeb il-bażi tad-data dwar prodotti ffalsifikati u fil-valutazzjoni tat-telf relatat fil-produzzjoni u l-impjiegi sabiex jitfasslu politiki adattati. Bħalissa, il-bażi tal-istatistika u l-istimi ekonometriċi jeħtieġ li jkunu aktar preċiżi, affidabbli u paragunabbli.

1.12.

Il-KESE jqis essenzjali l-koordinazzjoni aktar mill-qrib tad-diversi servizzi tal-Kummissjoni Ewropea mal-aġenziji Ewropej li huma involuti f’din il-kwistjoni mal-kontropartijiet tagħhom fi Stati Membri. Dan jista’ jinkiseb bl-għoti ta’ riżorsi suffiċjenti għal koperazzjoni madwar l-Ewropa u l-isforzi biex tiġi stabbilita kultura reali ta’ koperazzjoni. It-twaqqif ta’ task force ċentrali għall-iffalsifikar għal perjodu adegwat ta’ żmien għandu jgħin biex jinkiseb b’mod effettiv dan l-objettiv.

1.13.

Il-KESE jħeġġeġ lill-Kunsill u l-PE, bħala kwistjoni ta’ urġenza, biex jinsistu mal-Kummissjoni Ewropea sabiex:

tieħu azzjoni malajr fir-rigward tal-miżuri teknoloġiċi u strutturali u l-Pjan ta’ azzjoni l-ġdid 2018-2021 kontra l-prodotti ffalsifikati u l-piraterija

appoġġ għal azzjoni konġunta aktar b’saħħitha mis-settur privat, b’regoli u strutturi li jiżguraw li l-kummerċ internazzjonali ħieles jiżviluppa fuq bażi ġusta u proattiva.

2.   Introduzzjoni: natura u karatteristiċi kwalitattivi u kwantitattivi tal-fenomenu

2.1.

Biex jiġi definit is-suġġett tal-Opinjoni preżenti, issir referenza għall-kunċetti ta’ falsifikazzjoni stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 608/2013. Il-“piraterija elettronika u diġitali”, il-kummerċ u t-tixrid ta’ softwer tal-IT jew fajls illegali, bi ksur tal-liġijiet ta’ proprjetà intellettwali rilevanti, ma jaqgħux fl-ambitu ta’ din l-Opinjoni, peress li dawn huma marbuta mill-qrib mal-Aġenda Diġitali, li dwarhom il-KESE stabbilixxa Grupp ta’ Studju Permanenti dedikat.

2.2.

Il-kwantifikazzjoni tal-fenomenu tal-iffalsifikar hija kompitu kumpless, peress li, bħal f’kull qasam ta’ attività illegali, id-data disponibbli hija wisq ibbażata fuq stimi u approssimazzjonijiet, minħabba li l-mezzi ta’ falsifikazzjoni huma fil-parti l-kbira kkontrollati minn organizzazzjonijiet kriminali, li jkunu identifikaw b’mod għaqli l-potenzjal enormi ta’ dan it-tip ta’ attività illegali, bir-riskji minimi li jinqabdu.

2.3.

Fi snin reċenti, it-tipi ta’ prodotti li kienu l-mira tal-falsifikazzjoni mmultiplikaw sal-punt li ma hemm l-ebda prodott li ma jistax jiġi imitat u mibjugħ: kollox huwa kkuppjat, minn aċċessorji tal-ħwejjeġ, għal parts tal-bdil u għodod mekkaniċi, materjali u tagħmir għall-kostruzzjoni, ġojjelli, żraben, oġġetti ta’ disinn, ġugarelli, kosmetiċi, u mediċina, u l-prodotti foloz issa jidhru li jikkostitwixxu settur parallel fid-dritt tagħhom stess, kompetitur reali li n-negozji jridu jħabbtu wiċċhom miegħu u li minnu jridu jiddefendu s-sehem tas-suq tagħhom.

2.4.

Il-faċilitazzjoni tax-xiri spiss tfisser li l-konsumaturi jagħżlu l-prodotti ffalsifikati, b’riperkussjonijiet serji fuq in-negozji, partikolarment l-SMEs; regolati ħażin u diffiċli li tikkontrolhom, il-kummerċ elettroniku u l-irkanti onlajn jirrappreżentaw mod effettiv u sikur biex tiġi stabbilita bażi ta’ klijenti wiesgħa u kummerċ ta’ prodotti ffalsifikati bi prezzijiet baxxi.

2.5.

Il-falsifikazzjoni saret waħda mill-faċilitaturi u finanzjaturi ewlenin tal-kriminalità organizzata. L-involviment tal-organizzazzjonijiet kriminali rriżulta f’żieda drastika fil-livell ta’ professjonaliżmu fl-industrija ta’ prodotti ffalsifikati: il-kriminali organizzati żviluppaw in-netwerks meħtieġa biex jippermettulhom jottimizzaw ir-riżultati tagħhom fuq skala globali.

2.6.

Il-produzzjoni tal-oġġetti ffalsifikati hija ġeneralment ikkunsidrata fenomenu estern: l-istatistika doganali turi b’mod ċar li l-maġġoranza tal-pajjiżi li minnhom oriġinaw il-prodotti ffalsifikati mhumiex membri tal-UE. Iċ-Ċina, minkejja li għamlet l-ikbar impenn fil-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni, tibqa’ waħda mill-atturi ewlenin tal-industrija.

2.7.

L-iżvilupp tal-Internet ħoloq mezzi ta’ distribuzzjoni ġodda għal prodotti ffalsifikati li jinvolvu livell baxx ta’ riskju għal min qiegħed ibigħ minħabba diffikultajiet fil-prosekuzzjoni ta’ intermedjarji fil-katina ta’ valur. Hemm bżonn ta’ kooperazzjoni akbar tul il-katina ta’ valur kollha sabiex tindirizza b’mod effettiv il-kummerċ ta’ oġġetti ffalsifikati onlajn.

2.8.

L-industriji intensivi fl-IPR fl-Ewropa jammontaw għal 39 % tal-PDG tal-UE u 26 % tal-impjiegi tagħha (5). Skont studji reċenti (6), l-oġġetti ffalsifikati jirrappreżentaw bejn 5 u 7 % tal-kummerċ dinji, li jammonta għal madwar EUR 600 biljun fis-sena, filwaqt li l-OECD (7) poġġiet il-valur tal-importazzjonijiet ta’ oġġetti foloz għal 2,5 % tal-kummerċ internazzjonali fl-2013, ekwivalenti għal EUR 338 biljun, u tistma li sa 5 %, jew EUR 85 biljun, ta’ oġġetti importati fl-UE huma ffalsifikati jew ikkupjati, minbarra dawk prodotti u mibjugħa fi Stat Membru wieħed, u dawk mixtrija fuq l-Internet u permezz ta’ attività ekonomika indiretta.

2.9.

Skont statistika internazzjonali oħra mill-2017 (8), il-kummerċ globali tal-oġġetti ffalsifikati u l-piraterija huwa stmat li jiġġenera bejn USD 923 biljun u USD 1,13 triljun fis-sena.

2.10.

Il-produzzjoni ta’ oġġetti ffalsifikati, fosthom fuq skala kbira, qed tiżdied fl-Istati Membri billi min jiffalsifika jipprova jaħrab il-kontrolli doganali fil-fruntieri esterni tal-UE.

2.11.

It-tqegħid fis-suq ta’ prodotti ffalsifikati u kkupjati jikkawża ħsara enormi għall-ekonomija, u jiffaċilita l-iżvilupp ta’ “ekonomija sotterranja”, li ċċaħħad mid-dħul (9) meħtieġ għal servizzi pubbliċi essenzjali u tqiegħed piż fiskali ikbar fuq il-kontribwenti, b’telf ta’ impjiegi regolari.

2.12.

Fl-UE, il-falsifikazzjoni hija responsabbli għal madwar 800 000 impjieg mitluf kull sena u madwar EUR 14,3 biljun f’telf ta’ dħul mit-taxxa fis-sena, inklużi l-VAT u d-dazji tas-sisa (10).

2.13.

Il-PE adotta sensiela ta’ riżoluzzjonijiet dwar is-suġġett, partikolarment ir-Riżoluzzjoni tiegħu tad-9 ta’ Ġunju 2015 (11), li fiha huwa rrakkomanda li jiġi segwit approċċ li jgħaqqad flimkien l-atturi kollha fil-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni, b’hekk titqajjem kuxjenza fost il-konsumaturi u jiġu pprovduti b’aktar informazzjoni, jiġu żviluppati mudelli kummerċjali ġodda, jittejbu l-mekkaniżmi ta’ difiża għall-SMEs, tiġi promossa konverġenza ta’ interessi bejn l-Istati Membri u l-pajjiżi terzi u jsir aktar użu tad-data miġbura mill-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-Unjoni Ewropea (EUIPO).

2.14.

Fid-19 ta’ Marzu 2013, il-Kunsill adotta Riżoluzzjoni dwar il-Pjan ta’ Azzjoni Doganali tal-UE għall-ġlieda kontra l-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali (mill-2013 sal-2017), li tistabbilixxi objettivi ċari, talloka riżorsi xierqa u tiddefinixxi r-riżultat u l-indikaturi ta’ prestazzjoni skont il-pjan direzzjonali definit b’mod ċar dwar:

l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ ta’ leġislazzjoni ġdida biex jiġu infurzati d-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali;

il-miżuri għall-ġlieda kontra l-ksur tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali fil-kummerċ ta’ oġġetti u servizzi;

kooperazzjoni mal-pajjiżi ewlenin ta’ oriġini, ta’ transitu u ta’ destinazzjoni sabiex jiġi miġġieled il-kummerċ illegali tul il-katina tal-provvista internazzjonali kollha;

aktar kooperazzjoni mal-EUIPO u l-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi.

2.15.

Fit-18 ta’ Mejju 2017, il-konklużjonijiet tal-Kunsill li jistabbilixxu l-prijoritajiet tal-UE għall-ġlieda kontra l-kriminalità internazzjonali organizzata u serja bejn l-2018 u l-2021 jenfasizzaw li “s-swieq kriminali huma dejjem aktar kumplessi u dinamiċi[…]. […] Għalhekk jenħtieġ li tingħata attenzjoni speċjali għall-kummerċ online ta’ oġġetti u servizzi illeċiti, inkluż oġġetti ffalsifikati […]”.

3.   Ħarsa ġenerali internazzjonali

3.1.

L-istatistiċi doganali juru b’mod ċar li l-maġġoranza tal-pajjiżi li minnhom il-prodotti ffalsifikati joriġinaw mhumiex membri tal-UE, peress li l-atturi ewlenin fl-industrija tal-falsifikazzjoni jinkludu mhux biss liċ-Ċina u lil Hong Kong, iżda wkoll pajjiżi oħrajn Asjatiċi speċjalizzati f’setturi speċifiċi: l-Indja fil-farmaċewtiċi, l-Eġittu fil-prodotti tal-ikel u t-Turkija fil-fwejjaħ, il-kosmetiċi u ż-żraben, flimkien mal-Malasja, il-Belarus, l-Emirati Għarab Magħquda, l-Indonesja, it-Tajlandja u l-Filippini.

3.2.

Fl-2014, l-istatistika doganali tal-UE wriet li aktar minn 66 % ta’ prodotti ffalsifikati tat-tessuti u tal-ħwejjeġ ġew minn barra l-UE.

3.3.

Il-punti ta’ tranżitu għat-trasport ta’ oġġetti mill-Asja lejn l-Ewropa jaqdu rwol partikolarment importanti, peress li jaġixxu bħala żoni ċentrali għat-trasport ta’ oġġetti fil-kontejners f’netwerk ta’ 3 000 żona ħielsa li jinsabu f’135 pajjiż differenti. Dawn iż-żoni huma użati bħala post biex jiġi skambjat, dokumentat u tingħata tikketta mill-ġdid il-kontenut tal-kontenituri.

3.4.

Fattur ieħor li għandu jitqies huwa ż-żieda konsiderevoli fil-produzzjoni domestika ta’ oġġetti ffalsifikati u kkupjati fl-UE, attività li, skont l-Europol, qed issir aktar u aktar profittabbli għall-kriminali organizzati u li ġġorr ir-riskji ferm aktar baxxi u hija marbuta ma’ tipi oħra ta’ kriminalità, bħall-frodi, il-falsifikazzjoni tad-dokumenti, l-evażjoni tat-taxxa u t-traffikar tal-bnedmin.

3.5.

Bir-rilokazzjoni tal-faċilitajiet tal-produzzjoni ta’ oġġetti ffalsifikati u kkupjati fi ħdan l-UE, l-ispejjeż riżultanti aktar baxxi tat-trasport u r-riskji mnaqqsa tal-interċettar, kif ukoll l-iżvilupp ta’ netwerks tal-kriminalità organizzata tajjeb b’riżorsi adegwati, jidher li qed jitfaċċa mudell ġdid: l-espansjoni mistennija taż-żona ħielsa Tanger Med fil-Marokk, 15-il km biss ’il bogħod mill-UE, tista’ toffri lin-netwerks kriminali aktar opportunitajiet biex jitqiegħdu kwantitajiet akbar ta’ oġġetti ffalsifikati fis-suq Ewropew.

3.6.

Il-pajjiżi li n-negozji tagħhom huma l-iktar affettwati mill-falsifikazzjoni tal-attivitajiet bejn l-2011 u l-2013 huma l-Istati Uniti b’20 %, l-Italja bi 15 %, Franza u l-Isvizzera bi 12 %,, il-Ġappun u l-Ġermanja bi 8 %, ir-Renju Unit u l-Lussemburgu. Telf indirett u spejjeż addizzjonali mġarrba għal soluzzjonijiet ta’ disinn/innovazzjoni ġodda minħabba attivitajiet ta’ falsifikazzjoni m’għandhomx jiġu sottovalutati.

4.   Il-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni u l-piraterija fis-suq uniku

4.1.

Il-KESE jappella bil-qawwa lill-Istati Membri biex jintroduċu miżuri mmirati lejn:

it-tisħiħ tal-miżuri u leġislazzjoni nazzjonali kontra l-falsifikazzjoni, il-promozzjoni tal-armonizzazzjoni tal-leġislazzjoni fil-livell tal-UE, l-iżvilupp ta’ oqfsa effiċjenti għall-ispezzjoni amministrattiva ta’ prodotti ffalsifikati, u l-adattament tal-opzjonijiet tal-liġi kriminali disponibbli fl-Istati Membri;

L-iżgurar ta’ livelli għolja ta’ implimentazzjoni tal-leġislazzjoni Ewropea fil-livell nazzjonali permezz tal-iskambju tal-aħjar prattiki;

li l-awtoritajiet kompetenti jkunu inkarigati bil-ġbir tad-data statistika komparabbli, inkluż dwar ir-rabtiet bejn prodotti ffalsifikati u mewt jew aċċidenti, eż. permezz ta’ gruppi ta’ prodotti;

it-tfassil ta’ politiki biex jiġu ssorveljati, ikkontrollati u evitati b’mod aktar effettiv ir-riskji maħluqa minn prodotti ffalsifikati għas-saħħa pubblika;

l-għoti tas-setgħa lill-konsumaturi, permezz tat-teknoloġija tal-ismartphones, sabiex jagħmlu l-ġudizzju tagħhom stess dwar l-awtentiċità tal-prodotti tagħhom u jkunu jistgħu jivverifikaw u jiċċekkjaw il-karatteristiċi kif ukoll il-valur u s-sikurezza ta’ dak li jixtru;

it-titjib tal-komunikazzjoni mal-konsumaturi, jiġu avżati dwar ir-riskji ta’ prodotti ffalsifikati u jintwerew kif jistgħu jużaw metodi ġodda biex faċilment jagħrfu l-prodotti foloz: għandha tikber is-sensibilizzazzjoni tal-konsumaturi, u għandhom jiġu żviluppati l-kampanji dwar l-informazzjoni u l-edukazzjoni nazzjonali;

l-involviment ta’ atturi lokali, gruppi intersettorjali u assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi b’mod iktar attiv fil-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni f’livell nazzjonali, b’mod partikolari permezz ta’ kampanji ta’ informazzjoni;

l-uffiċjali tad-dwana jingħataw mezzi u riżorsi suffiċjenti u taħriġ xieraq fil-metodi u l-politiki biex jiġu individwati prodotti ffalsifikati;

il-faċilitazzjoni tar-reġistrazzjoni ta’ marki kummerċjali, mudelli u drittijiet oħra ta’ proprjetà intellettwali għall-SMEs filwaqt li jinżamm livell għoli ta’ standards tekniċi u tal-IRP.

4.2.

Il-KESE jappella għal qafas ġdid tal-UE 2018-2021, inkluż Pjan ta’ Azzjoni kompletament iffinanzjat u kkoordinat bil-ħsieb li jissaħħu l-leġislazzjoni u l-inizjattivi dwar il-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni fil-livell tal-UE, permezz ta’ miżuri bħal:

l-aċċellerazzjoni tal-ħolqien ta’ sistema doganali Ewropea unika, permezz ta’ proċeduri kondiviżi, strumenti u databases unifikati li jista’ jiġu kkonsultati minnufih;

l-adozzjoni ta’ kriterji komuni għall-ġbir tal-istatistika, filwaqt li ssir enfasi fuq l-inizjattivi settorjali peress li m’hemmx soluzzjoni “waħda tajba għal kulħadd”;

il-promozzjoni ta’ applikazzjonijiet ta’ traċċar u ta’ monitoraġġ innovattivi;

implimentazzjoni ta’ koordinazzjoni Ewropea aktar b’saħħitha, sabiex l-istandards fil-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni jinġiebu fl-istess livell fl-Istati Membri kollha;

żieda fl-attività tal-intelligence u ftehimiet ta’ infurzar tal-liġi bilaterali tul il-katina tal-provvista kollha, inkluż bl-għajnuna ta’ uffiċċju UE-IPR estiż fuq il-post;

it-teħid ta’ passi immedjati biex jiġi promoss qafas tal-UE ssemplifikat għall-appoġġ u l-għajnuna lill-SMEs Ewropej;

jiġu inklużi klawżoli fi ftehimiet ta’ kummerċ ħieles ġodda għall-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni;

l-implimentazzjoni u l-koordinazzjoni ta’ miżuri preventivi fil-livell internazzjonali biex jiġu ssorveljati t-3 000 żona– ħielsa u l-katina tal-provvista kollha;

l-awtoritajiet kompetenti tal-UE jkunu inkarigati bil-ġbir tad-data statistika komparabbli b’mod sħiħ dwar ir-rabtiet bejn prodotti ffalsifikati u mewt jew aċċidenti;

l-istabbiliment ta’ miżuri tal-UE biex jiġu ssorveljati, ikkontrollati u evitati b’mod aktar effettiv ir-riskji maħluqa minn prodotti ffalsifikati għas-saħħa pubblika;

it-titjib tal-komunikazzjoni tal-UE mal-konsumaturi u li dawn jiġu mwissija u mgħallma kif jiġu identifikati dawn il-prodotti (mudell tal-JRC);

it-tħeġġiġ tal-komunità tan-negozji biex tiġbor l-informazzjoni b’mod aktar effettiv dwar problemi marbuta mal-falsifikazzjoni u biex iżżid il-miżuri mfassla għall-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni, bħal “hotlines” telefoniċi speċjali għall-klijenti u sistemi ta’ ġestjoni ta’ data mtejba;

it-teħid ta’ azzjoni kkoordinata dwar il-kummerċ elettroniku (metodi ta’ pagament u r-reklamar) u l-adozzjoni ta’ regoli speċifiċi komuni biex jiġi ssorveljat il-bejgħ ta’ mediċini u prodotti sensittivi oħra onlajn li jinvolvi l-operaturi, gruppi interprofessjonali u assoċjazzjonijiet tal-konsumaturi;

l-iżvlupp tal-approċċ għall-ġlieda kontra l-kriminalità kontra l-organizzazzjonijiet kriminali u l-impatt tagħhom fuq is-sikurezza, is-saħħa pubblika u s-sigurtà, waqt li jittieħdu l-prinċipji legali stabbiliti konnessi mal-Konvenzjoni Medicrime u jiġu estiżi għall-prodotti ffalsifikati industrijali assoċjati mas-sikurezza u r-riskji tas-saħħa pubblika;

flimkien mal-EMA, l-Europol, l-EFSA u l-ENISA, jitfasslu regoli speċifiċi għall-monitoraġġ tal-bejgħ ta’ mediċini, prodotti tal-ikel u prodotti sensittivi oħra fuq l-Internet;

jiġi vvalutat ir-rwol li jista’ jkollhom l-intermedjarji fil-protezzjoni tal-IPRs, inkluż fir-rigward ta’ oġġetti ffalsifikati, u jiġi kkunsidrat li jiġi emendat il-qafas legali tal-UE speċifiku għall-infurzar (12);

l-iżvilupp u l-appoġġ qawwi għall-kampanja Ewropea tal-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni ġewwa u barra s-suq intern b’mod parallel mal-proċeduri nazzjonali;

il-promozzjoni ta’ inizjattiva teknoloġika konġunta (JTI) dwar il-falsifikazzjoni, taħt Orizzont 2020;

l-allokazzjoni ta’ finanzjament adegwat għall-miżuri adottati fi ħdan dan il-Pjan ta’ Azzjoni Ġdid 2018-21.

5.   Tiġi żgurata governanza ottima

5.1.

Huwa essenzjali, fil-fehma tal-KESE, li tkun żgurata koordinazzjoni aktar mill-qrib bejn id-diversi servizzi tal-Kummissjoni u l-aġenziji Ewropej involuti f’din il-kwistjoni. Dan jista’ jintlaħaq billi titwaqqaf task force li tirrapporta direttament lill-President tal-Kummissjoni, li tkun kapaċi tinteraġixxi mal-partijiet tas-settur privat rilevanti, il-korpi internazzjonali u l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri.

5.2.

Din it-task force għall-falsifikazzjoni għandha tippreżenta rapport annwali komprensiv dwar il-progress li jkun sar f’oqsma regolatorji, teknoloġiċi u strutturali, speċjalment fil-livell internazzjonali.

5.3.

Il-Kummissjoni Ewropea u l-aġenziji Ewropej, speċjalment l-EUIPO, l-Europol u l-OLAF, kif ukoll NGOs involuti fil-ġlieda kontra l-falsifikazzjoni, jeħtieġ li jintensifikaw il-koordinazzjoni internazzjonali, billi jorganizzaw konferenzi internazzjonali annwali.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Rapport Konġunt EPO-OHIM dwar l-industriji intensivi tal-IPR fl-UE, Settembru 2013.

(2)  http://www.springer.com/978-1-4614-5567-7 – Uffiċċju tan-Nazzjonijiet Uniti kontra d-Droga u l-Kriminalità (UNODC).

(3)  http://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/211.

(4)  http://eur-lex.europa.eu/legal-content/IT/TXT/?uri=uriserv:OJ.C_.2016.487.01.0057.01.ITA&toc=OJ:C:2016:487:TOC.

(5)  Rapport Konġunt EPO-OHIM dwar l-industriji intensivi tal-IPR fl-UE, Settembru 2013.

(6)  UNODC, The Globalization of Crime. A Transnational Crime Threat Assessment.

(7)  OECD/EUIPO (2016), Trade in Counterfeit and Pirated Goods: Mapping the Economic Impact.

(8)  Global Financial Integrity, Transnational Crime and the Developing World, Marzu 2017 (statistika kkonfermata minn WAITO – April 2017).

(9)  Fl-2013, stima ta’ bejn EUR 90 u 120 biljun f’telf ta’ dħul mit-taxxa – Frontier Economics – 2016.

(10)  L-istudji settorjali dwar id-disa’ setturi affettwati mill-falsifikazzjoni: il-kosmetiċi u l-kura personali; ħwejjeġ, żraben u aċċessorji; prodotti tal-isports, ġugarelli u logħob; ġojjelli u arloġġi; basktijiet; mużika rrekordjata; inbid u alkoħol; farmaċewtiċi.

(11)  Europarl P8_TA(2015)0219–9.6.2015 — http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P8-TA-2015-0219&language=MT&ring=A8-2015-0161.

(12)  Ara COM(2016) 288 final.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/32


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “It-tibdil industrijali fl-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 345/05)

Relatur:

José Manuel ROCHE RAMO

Korelatur:

Estelle BRENTNALL

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

26.1.2017

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

 

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI)

Adottata fis-CCMI

22.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

111/1/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

L-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE qed tħejji għal waħda mill-akbar bidliet fl-istorja tagħha: it-tmiem tal-kwoti ta’ produzzjoni fl-1 ta’ Ottubru 2017. It-tmiem tal-kwoti jippreżenta opportunitajiet għall-manifatturi taz-zokkor tal-pitravi tal-UE, b’mod partikolari l-possibbiltà li jiġi prodott aktar zokkor għall-użu fl-ikel u ssir esportazzjoni mingħajr limiti. Biex tibbenefika minn dawn l-opportunitajiet, l-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE ħadmet ħafna biex iżżid il-kompetittività tagħha. Madankollu, it-tmiem tal-kwoti ta’ produzzjoni joħloq ukoll riskji addizzjonali u inċertezzi u jista’ jqiegħed is-settur taħt pressjoni. Il-kompetizzjoni se tintensifika, u b’hekk titfa’ pressjoni fuq il-prezzijiet kemm għall-kultivaturi u kif ukoll għall-proċessuri, filwaqt li l-isoglukożju huwa mistenni jieħu sehem akbar mis-suq. Il-manifatturi u l-bdiewa taz-zokkor tal-pitravi tal-UE anqas kompetittivi jistgħu jsibuha diffiċli biex jissopravivu f’ambjent tas-suq eħrex u aktar volatili. Dan jista’ jkollu konsegwenzi serji għall-ħaddiema, għall-impriżi, għall-bdiewa u għall-komunitajiet rurali. Huwa essenzjali li dawk li jfasslu l-politika jibqgħu viġilanti fir-rigward tal-futur tas-settur.

1.2.

L-għajnuna għall-ħżin privat taz-zokkor se tkun l-uniku strument speċifiku li jibqa’ bħala għażla biex jappoġġja l-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE wara t-tmiem tal-kwoti ta’ produzzjoni. Madankollu, fil-każ ta’ kriżi tas-suq fis-settur taz-zokkor tal-pitravi tal-UE, mhuwiex ċar taħt liema ċirkostanzi din l-għajnuna tista’ tiġi introdotta. Il-kundizzjonijiet għall-attivazzjoni tal-għajnuna għall-ħżin privat iridu jkunu ddefiniti aħjar sabiex is-sistema tkun adegwata għall-fini tagħha. Il-Kummissjoni Ewropea tista’ tikkunsidra li tiddefinixxi livell limitu oġġettiv għall-prezz li jkun jiskatta l-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet għall-attivazzjoni tal-għajnuna għall-ħżin privat. Dan jagħmel il-proċess anqas suġġettiv, u jippromwovi l-introduzzjoni rapida u uniformi ta’ tali għajnuna fi żminijiet ta’ kriżi. Id-dispożizzjonijiet ġenerali ta’ kriżi, bħall-Artikolu 222 tar-Regolament Waħdieni dwar l-OKS, għandhom jiġu esplorati wkoll bħala għażla. Dan il-kumitat jilqa’ l-istabbiliment tal-Osservatorju tas-Suq taz-Zokkor; sakemm il-kompożizzjoni tiegħu tkun ibbilanċjata u jitlaqqa’ fil-ħin jekk jinħolqu d-diffikultajiet fis-suq.

1.3.

Il-PAK għandha tinkludi għodda tas-suq li tappoġġja l-produzzjoni kontinwa taz-zokkor fl-Istati Membri tal-UE. L-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE tikkontribwixxi b’mod deċiżiv għall-ħolqien tax-xogħol u għall-attività ekonomika, kif ukoll għall-kompetittività tal-industrija tal-ikel u x-xorb. Bħalissa l-PAK tippermetti lill-Istati Membri jagħtu appoġġ akkoppjat lil dawk is-setturi jew ir-reġjuni fejn tipi speċifiċi ta’ biedja jew setturi agrikoli speċifiċi li huma partikolarment importanti għal raġunijiet ekonomiċi, soċjali jew ambjentali jgħaddu minn ċerti diffikultajiet. Dan huwa l-każ għall-kultivazzjoni tal-pitravi taz-zokkor f’reġjuni vulnerabbli. Il-pagamenti diretti akkoppjati għandhom ikunu ffokati fuq it-tnaqqis tar-riskju ta’ tnaqqis fil-produzzjoni tal-pitravi taz-zokkor u/jew l-abbandun tagħha f’dawn ir-reġjuni sabiex tiġi evitata d-deżertifikazzjoni rurali u tiġi preservata l-bijodiversità. Fil-kuntest ta’ żieda fil-volatilità, l-appoġġ dirett għall-bdiewa għandu jiġi ssupplimentat b’aċċess aħjar għall-għodod tal-ġestjoni tar-riskju. L-interdipendenza tal-proċessuri u tal-bdiewa hija r-raġuni għall-qafas kuntrattwali speċifiku li jirregola r-relazzjoni bejn il-kultivaturi u l-proċessuri fis-settur.

1.4.

Fil-każ ta’ żviluppi mhux favorevoli fis-suq taz-zokkor tal-UE mill-1 ta’ Ottubru 2017, jista’ jkun hemm xi sensji. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tesplora l-adegwatezza tad-diversi Fondi Strutturali u ta’ Investiment (SIE) sabiex tappoġġja l-impjiegi reġjonali jew lokali, b’mod partikolari għall-ħaddiema u l-bdiewa milquta minn għeluq possibbli tal-utilitajiet. Jista’ jkun meħtieġ li jsiru eċċezzjonijiet rigward il-kriterji għall-introduzzjoni ta’ xi wħud minn dawn il-fondi.

1.5.

Mill-1 ta’ Ottubru 2017, il-manifatturi taz-zokkor tal-pitravi tal-UE se jkunu obbligati li jinnotifikaw kemm il-prezz tal-bejgħ tal-prodott prinċipali tagħhom kif ukoll il-prezz tax-xiri tal-input primarju tagħhom. Dan il-grad ta’ trasparenza tas-suq mhuwiex qed jaqbel mat-trasparenza aktar ’l isfel fil-katina ta’ provvista u mill-produtturi tal-isoglukożju. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tqis ir-rakkomandazzjonijiet tat-Task Force tas-Swieq Agrikoli biex testendi t-trasparenza tas-suq downstream sal-utenti taz-zokkor, biex tingħata stampa aħjar ta’ kif il-valur miżjud huwa maqsum tul il-katina ta’ provvista. It-trasparenza tas-suq – kemm għall-produtturi taz-zokkor u tal-isoglukożju jew għall-utenti taz-zokkor – m’għandhiex taffettwa l-pożizzjonijiet kompetittivi ta’ dawk l-impriżi affettwati.

1.6.

Iż-żieda fl-esportazzjonijiet taz-zokkor se tkun kruċjali għall-industrija taz-zokkor tal-UE wara t-tmiem tal-kwoti. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tippromwovi l-esportazzjonijiet taz-zokkor tal-UE u tisfida l-impożizzjoni arbitrarja ta’ strumenti għad-difiża tan-negozju minn importaturi ta’ pajjiż terz. Il-Kummissjoni Ewropea għandha teżerċita kawtela fis-segwitu tagħha tal-liberalizzazzjoni tal-kummerċ fil-kuntest tan-negozjati tal-UE dwar il-kummerċ ħieles. Hija għandha tisfida l-politiki ta’ appoġġ li jgħawwġu l-kummerċ tal-produtturi u l-esportaturi taz-zokkor dinjija ewlenin b’mod aktar assertiv, kemm fid-WTO u kemm waqt negozjati kummerċjali bilaterali.

1.7.

It-trawwim ta’ żbokki alternattivi għall-produtturi tal-pitravi taz-zokkor – bħal bijoetanol, għalf tal-annimali, il-bijoplastik, u sustanzi kimiċi li għandhom bażi bijoloġika – se jkun essenzjali għall-kompetittività futura tas-settur. Il-Kummissjoni Ewropea għandha żżomm il-limitu massimu ta’ 7 fil-mija fuq il-bijokarburanti li jistgħu jingħaddu lejn il-mira ta’ 10 fil-mija għal enerġija rinnovabbli fit-trasport. L-Anness IX tad-Direttiva dwar l-Enerġija Rinnovabbli (2009/28/KE), li tikklassifika l-għasel iswed bħala materja prima avvanzata għall-produzzjoni tal-bijokarburanti, m’għandux jinbidel. Il-Kummissjoni Ewropea u l-Bank Ewropew tal-Investiment għandhom jaħdmu biex jistimolaw u jsaħħu l-innovazzjoni fil-qasam ta’ koprodotti oħrajn b’bażi bijoloġika. Dan jista’ jieħu l-forma ta’ Fond ta’ Innovazzjoni tal-UE u programm ta’ self b’imgħax baxx.

2.   L-importanza tal-produzzjoni taz-zokkor tal-pitravi għal żoni rurali u l-ambjent

2.1.

L-Unjoni Ewropea hija l-produttur ewlieni fid-dinja taz-zokkor tal-pitravi. Bħala medja, 17,2 miljun tunnellata ġew prodotti kull sena bejn l-2011/12 u l-2015/16. Il-kumpaniji li jipproduċu z-zokkor jixtru madwar 107 miljun tunnellata ta’ pitravi taz-zokkor kull sena mingħand il-137 000 kultivatur Ewropew. Il-pitrava taz-zokkor hija ttrasformata l-aktar f’zokkor, imma kwantità konsiderevoli minnha tiġi pproċessata fi prodotti oħra, bħall-għalf tal-annimali, l-etanol rinnovabbli u l-prodotti b’bażi bijoloġika. Prodotti bħal dawn jista’ jkollhom rwol importanti bħala riżerva f’każ ta’ provvista żejda.

2.2.

Il-fabbriki taz-zokkor tal-pitravi fil-biċċa l-kbira tagħhom jinsabu f’żoni rurali kkaratterizzati minn livelli baxxi ta’ attività industrijali. Huma spiss is-sinsla ekonomika tar-reġjuni fejn ikunu jinsabu, bi ftit alternattivi industrijali eżistenti. Is-settur taz-zokkor tal-UE jipprovdi kważi 28 000 impjieg dirett, li huma prinċipalment ikkonċentrati fir-reġjuni l-aktar kompetittivi li jipproduċu l-pitrava taz-zokkor. Dawn l-impjiegi għandhom tendenza li jkunu relattivament b’ħiliet għolja, u l-ħaddiema fl-industrija taz-zokkor igawdu rimunerazzjoni ogħla mill-biċċa l-kbira tas-setturi agrikoli l-oħra. Minbarra l-impjiegi diretti, l-attività ekonomika ġġenerata mill-industrija tipprovdi 150 000 impjieg indirett ieħor, pereżempju fit-trasport, fil-loġistika u fil-kostruzzjoni.

2.3.

Huwa biss f’ċirkostanzi eċċezzjonali ħafna li jkun possibbli li terġa’ tinbeda l-produzzjoni taz-zokkor meta faċilità tal-produzzjoni taz-zokkor tkun ingħalqet. Dan għaliex il-kostruzzjoni ta’ fabbrika taz-zokkor tinvolvi spejjeż kapitali għoljin, tipikament ta’ bosta mijiet ta’ miljuni ta’ euro. F’ħafna mill-każijiet, l-għeluq ta’ faċilità waħda tfisser it-telf permanenti ta’ attività industrijali essenzjali, li tirriżulta fit-telf ta’ mijiet ta’ impjiegi diretti u indiretti. It-tfittxija għal impjieg industrijali alternattiv jista’ jwassal għal migrazzjoni rurali u d-depopolazzjoni.

2.4.

Is-sitwazzjoni hija simili għall-kultivaturi. Il-pitrava taz-zokkor trid tiġi kkultivata fi prossimità ġeografika għall-fabbriki li jipproċessawha. Dan minħabba l-ispiża relattivament għolja tat-trasport tal-pitravi – sitta sa seba’ tunnellati ta’ pitravi huma meħtieġa biex jipproduċu tunnellata waħda ta’ zokkor. Meta fabbrika taz-zokkor tal-pitravi ma tibqax fin-negozju, il-bdiewa jiġu deprivati minn suq disponibbli għall-pitrava taz-zokkor tagħhom. Sakemm ma jkunx hemm fabbrika oħra f’distanza ekonomikament vijabbli, huma jiġu sfurzati jaqilbu għal għelejjel oħra. Dan ikollu impatt negattiv sostanzjali fuq il-profitti finanzjarji tal-bdiewa kkonċernati, li ħafna minnhom ikunu għamlu investimenti sostanzjali f’tagħmir speċifiku bħall-ħsad tal-pitravi, li mhux applikabbli għal għelejjel oħra. Barra minn hekk, il-konverżjoni f’salt għal għelejjel oħra minn numru kbir ta’ bdiewa tista’ tqiegħed pressjoni konsiderevoli fuq is-swieq agrikoli lokali.

2.5.

Il-produzzjoni taz-zokkor tal-pitravi hija ambjentalment sostenibbli. Il-pitrava taz-zokkor dejjem titkabbar f’rotazzjoni ma’ uċuħ tar-raba’ oħra. In-newba tal-uċuħ tar-raba’ tgħin biex tikkonserva l-fertilità tal-ħamrija u tnaqqas il-livelli tal-patoġeni u tal-pesti fil-ħamrija u għalhekk tnaqqas ir-rekwiżit għal prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti. L-iżvilupp u d-disseminazzjoni tal-prattiki tajba hija mifruxa fost ir-reġjuni tal-UE li jkabbru l-pitravi. L-użu tal-ħuxlief (mulch) u t-tnaqqis fil-ħdim tar-raba’ huma inkoraġġiti fis-settur biex tiġi promossa l-fertilità tal-ħamrija u titnaqqas l-erożjoni. Fil-fabbriki, l-użu tal-enerġija huwa minimizzat billi jintużaw sistemi ta’ sħana u enerġija kkombinati (CHP) u permezz tal-irkupru tas-sħana u l-konservazzjoni tal-ilma.

3.   Il-pożizzjoni kompetittiva tal-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE

3.1.

Is-settur taz-zokkor tal-UE investa ħafna fit-titjib tekniku u fit-tnaqqis fl-infiq, kif ukoll fil-kapital uman, fir-riċerka, fl-edukazzjoni u fit-taħriġ. Matul dawn l-aħħar 26 sena, il-medja tal-UE tal-ispiża tal-produzzjoni għaz-zokkor tal-kwota żdiedet b’biss 0,4 % fis-sena, meta mqabbel mar-rata ta’ inflazzjoni ta’ 2,2 % fis-sena. Dan jissarraf fi tnaqqis kontinwu tal-ispejjeż b’mod relatttiv għall-inflazzjoni fuq żewġ deċennji (1). Dawn il-kisbiet ikkontribwew għaż-żieda tal-kompetittività tal-użu taz-zokkor tal-UE fl-industrija tal-ikel u x-xorb.

3.1.1.

Il-produzzjoni ta’ pitravi ħelwin żdiedet b’mod sostanzjali matul dawn l-aħħar snin minħabba kombinazzjoni ta’ titjib tekniku u fil-varjetà taż-żerriegħa, xprunata minn kooperazzjoni bejn l-industrija, dawk li jkabbru, ir-riċerka u l-iżvilupp u l-kummerċ taż-żerriegħa. Ir-rendimenti medji taz-zokkor tal-pitravi (tunnellati ta’ zokkor/ettaru) żdiedu bi 2,4 % fis-sena għal dawn l-aħħar 26 sena, u din ix-xejra hija projettata li tkompli fil-perjodu ta’ wara l-2017. Ir-rendimenti taz-zokkor tal-UE għal kull ettaru issa huma ogħla minn dawk fl-Awstralja jew fir-reġjun taċ-Ċentru-Nofsinhar tal-Brażil, li jingħaddu fost l-aktar reġjuni kompetittivi fid-dinja. Erbgħa fost l-ikbar għaxar kumpaniji fid-dinja li jipproduċu z-zokkor huma bbażati fl-UE (2).

3.2.

Dawn il-gwadanji kompetittivi huma parzjalment minħabba r-ristrutturar sostanzjali tas-settur li seħħ bejn l-2006 u l-2009. Wara r-riforma fl-2006, l-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE għalqet kważi nofs il-fabbriki tagħha bit-telf ta’ 4,5 miljun tunnellata ta’ kapaċità ta’ produzzjoni, ’il fuq minn 24 000 impjieg dirett u 165 000 fornitur ta’ azjendi agrikoli (3). Din it-trasformazzjoni għamlet is-settur taz-zokkor tal-pitravi tal-UE aktar ekonomikament sostenibbli, minkejja li bi spiża soċjali għolja. Sa mis-sena tas-suq 2008/2009, l-impjiegi baqgħu relattivament stabbli, bħal ma baqa’ n-numru ta’ fabbriki.

3.3.

Ir-relazzjonijiet b’saħħithom bejn il-proċessuri taz-zokkor u l-impjegati ġew sostnuti mid-djalogu soċjali fit-tul fuq livell Ewropew u nazzjonali. Id-Djalogu Soċjali tas-Settur taz-Zokkor tal-UE ilu jeżisti sa mill-1968, u kien fattur ewlieni biex tkun żgurata tranżizzjoni soċjalment adegwata fi żminijiet diffiċli, bħal dawk li segwew ir-riforma fil-politika dwar iz-zokkor tal-UE tal-2006. Billi jikkontribwixxi għal sens ta’ sjieda konġunta, id-Djalogu Soċjali jikkontribwixxi għall-kompetittività tal-industrija.

3.4.

Aktar gwadanji fil-kompetittività se jiġu segwiti mill-2017, b’mod partikolari hekk kif il-manifatturi jistgħu jfittxu li jnaqqsu l-ispejjeż fissi billi joperaw fabbriki b’kapaċità sħiħa. Dan jista’ jimplika kampanji itwal ta’ pproċessar tal-pitravi u għalhekk riskji ogħla kemm għall-proċessuri kif ukoll għall-kultivaturi, minħabba inċertezzi relatati mal-ħsad u l-ħżin tal-pitravi fiż-żmien tax-xitwa.

3.5.

Biex tiġi evitata l-ħela, il-proċessuri taz-zokkor tal-UE jużaw il-pitravi taz-zokkor kollha biex jipproduċu firxa ta’ prodotti minbarra z-zokkor, pereżempju: il-ġebel u l-ħamrija mill-pitravi mnaddfa jinbiegħu lill-industrija tal-kostruzzjoni; il-materjal fibruż mill-pitravi (“il-polpa tal-pitravi”) u l-melassa jiġu estratti u pproċessati għall-użu fl-għalf tal-annimali; u l-melassa u ġulepp ieħor li ġejjin mill-produzzjoni taz-zokkor, jistgħu jintużaw biex jipproduċu etanol rinnovabbli. Dejjem aktar, il-produtturi taz-zokkor qegħdin ukoll jiddiversifikaw fil-produzzjoni ta’ ingredjenti għall-prodotti b’bażi bijoloġika għal industriji bħall-plastiks, it-tessuti, il-farmaċewtika u s-sustanzi kimiċi.

4.   Ir-relazzjonijiet fil-katina tal-provvista taz-zokkor

4.1.

Il-proċessuri taz-zokkor tal-pitravi u l-bdiewa tal-pitravi taz-zokkor huma dipendenti b’mod reċiproku. Il-bdiewa huma dipendenti fuq kumpaniji li jipproduċu z-zokkor biex jipprovdu l-kapital fiss u l-għarfien espert biex jagħmlu estrazzjoni taz-zokkor mill-pitravi tagħhom, u l-proċessuri huma dipendenti fuq il-bdiewa kuntrattati tagħhom biex ifornu l-għelejjel. Biex jiġu mminimizzati l-ispejjeż tat-trasport tal-pitravi, il-bdiewa jeħtieġu wkoll li jkunu jinsabu fi prossimità ġeografika għall-fabbrika taz-zokkor li jfornu. Barra minn hekk, ħafna mill-akbar kumpaniji li jipproduċu z-zokkor huma kooperattivi li jippermettu lill-bdiewa fornituri jkollhom sehem dirett fl-industrija.

4.1.1.

L-interdipendenza tal-proċessuri u l-bdiewa tirrikjedi qafas kuntrattwali speċifiku biex jibbilanċja d-drittijiet u l-obbligi bejn iż-żewġ sħab. Ir-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-bdiewa tal-pitravi taz-zokkor u l-proċessuri taz-zokkor wara l-2017 huma stabbiliti fl-Artikolu 125 u fl-Anness X tar-Regolament Waħdieni dwar l-OKS. Dawn ir-regoli reċentement ġew issupplimentati minn Regolament Delegat, li jippermetti klawżoli ta’ qsim tal-valur biex ikomplu jiġu inklużi fil-kuntratti tal-pitravi fuq bażi volontarja (4). Il-maġġoranza tal-industriji taz-zokkor reċentement qablu dwar kuntratti tal-pitravi għall-2017/18 u lil hinn li jinkludu xi forma ta’ rabta bejn il-prezzijiet tal-pitravi taz-zokkor u l-prezzijiet tas-suq taz-zokkor.

4.1.2.

Il-manifatturi taz-zokkor tal-pitravi ilhom obbligati li jirrapportaw kull xahar dwar il-prezzijiet, il-produzzjoni u l-istokkijiet, u dan l-obbligu se jibqa’ fil-perjodu ta’ wara l-kwoti. Mill-1 ta’ Ottubru 2017, il-prezzijiet tal-pitravi taz-zokkor għandhom jiġu nnotifikati wkoll lill-Kummissjoni Ewropea u ppubblikati fuq bażi annwali. Dan il-grad ta’ trasparenza tas-suq li jikkaratterizza s-settur tal-ipproċessar taz-zokkor mhuwiex qed jaqbel mat-trasparenza aktar ’l isfel fil-katina ta’ provvista u mill-produtturi tal-isoglukożju. L-evidenza tissuġġerixxi li t-trażmissjoni tal-prezzijiet tul il-katina ta’ provvista taz-zokkor hija baxxa (5), u jista’ jkun hemm mertu li tiġi esplorata l-fattibbiltà ta’ trasparenza akbar għall-utenti taz-zokkor tal-pitravi tal-UE.

4.2.

Ir-raffinaturi taz-zokkor tal-kannamieli huma attivi wkoll fis-suq taz-zokkor tal-UE. Ir-raffinaturi taz-zokkor tal-kannamieli ma jittrasformawx il-pitrava taz-zokkor, iżda huma dipendenti fuq l-importazzjonijiet taz-zokkor tal-kannamieli mhux raffinat għar-raffinar. L-UE tippermetti importazzjonijiet bla dazju bla limiti ta’ zokkor mill-pajjiżi l-anqas żviluppati taħt l-Iskema “Kollox ħlief Armi” (EBA) u mill-pajjiżi Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku li kkonkludew Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika (FSE) mal-UE. Ir-raffinaturi taz-zokkor tal-pitravi mhux raffinat tal-UE jibbenefikaw minn konċessjonijiet għall-aċċess tas-suq bla dazju taħt ftehimiet bilaterali mal-Amerika Ċentrali, il-Kolombja, il-Perù, l-Ekwador u l-Afrika t’Isfel li bħalissa jammontaw għal 420 000 tunnellata fis-sena. Id-disponibbiltà annwali ta’ zokkor mhux raffinat għar-raffinar taħt il-kwota CXL b’dazju mnaqqas, li hija maqsuma bejn il-Brażil, l-Awstralja, Kuba u l-pajjiżi terzi kollha (“Erga Omnes”) – tammonta għal aktar minn 700 000 tunnellata u hija mistennija li tilħaq kważi 800 000 f’2017/18. Fin-negozjati dwar il-kummerċ ħieles li tlestew reċentement u li għadhom għaddejjin l-UE qed toffri aċċess addizzjonali għall-pajjiżi terzi għas-suq taz-zokkor tal-UE.

5.   It-tmiem tal-kwoti ta’ produzzjoni

5.1.

Sa mill-1968, il-produzzjoni taz-zokkor u tal-isoglukożju tal-UE għall-użu fl-ikel kienet limitata mill-kwoti ta’ produzzjoni. Il-kwoti ta’ produzzjoni se jieqfu jeżistu fl-1 ta’ Ottubru 2017, jiġifieri fil-bidu tas-sena tas-suq taz-zokkor tal-UE 2017/2018. Minn dakinhar ’il quddiem, il-produtturi taz-zokkor u tal-isoglukożju tal-UE se jkunu liberi li jipproduċu zokkor u isoglukożju għall-użu fl-ikel mingħajr limiti. Il-limitu massimu eżistenti tal-esportazzjoni wkoll mhux se jibqa’ jeżisti (6). Bħala konsegwenza, l-operaturi fis-settur taz-zokkor tal-UE se jkunu liberi li jesportaw iz-zokkor mingħajr limiti mill-1 ta’ Ottubru 2017.

5.2.

Il-produzzjoni taz-zokkor hija mistennija tiżdied fl-2017/18. Din iż-żieda fil-produzzjoni hija mistennija tkun strutturali. Barra minn hekk, l-isoglukożju huwa mistenni li jokkupa sehem akbar tas-suq tas-sustanzi li jagħtu l-ħlewwa tal-UE; il-manifatturi tal-isoglukożju għandhom l-għan li jipproduċu bejn 2 u 3-il miljun tunnellata “matul iż-żmien”, li ħafna minnhom jistgħu jintużaw għall-produzzjoni ta’ xorb mhux alkoħoliku (soft drinks) (7). Bħala paragun, il-konsum taz-zokkor tal-UE qed jonqos xi ftit.

5.3.

Iż-żieda fil-produzzjoni taz-zokkor domestiku u sehem akbar tas-suq għall-isoglukożju jistgħu jkollhom piż fuq il-prezzijiet taz-zokkor abjad tal-UE fil-perjodu ta’ wara l-kwoti. Il-Prospetti fuq Terminu Medju tal-Kummissjoni Ewropea għas-Swieq Agrikoli 2016-2026 jissuġġerixxu li l-prezzijiet taz-zokkor abjad tal-UE se jkunu taħt il-livell limitu ta’ referenza ta’ EUR 404/tunnellata għall-biċċa l-kbira tal-perjodu ta’ wara l-kwoti, jiġifieri taħt l-ispejjeż medji tal-produzzjoni taz-zokkor u tal-kultivazzjoni tal-pitravi taz-zokkor.

5.3.1.

Fl-2015, il-prezzijiet taz-zokkor abjad tal-UE laħqu l-aktar livell baxx tagħhom sa minn meta bdiet is-sistema ta’ rapportar tal-prezzijiet fl-2006 (8). Din is-sitwazzjoni kellha effett sever fuq ir-riżultati finanzjarji rrapportati tal-produtturi taz-zokkor tal-UE, li ħafna minnhom ma setgħux jagħmlu profitt fis-sena fiskali 2015/16. Il-produtturi taz-zokkor fl-Italja kienu taħt pressjoni partikolari, bi produttur wieħed jagħżel li ma jipproduċix għas-sena tas-suq 2015/16. L-uniku produttur taz-zokkor tal-Greċja wkoll jinsab f’diffikultà serja.

5.4.

Mill-1 ta’ Ottubru 2017, il-produtturi taz-zokkor tal-UE se jkunu liberi li jesportaw mingħajr limiti. Din tista’ tkun opportunità biex jiżdied id-dħul biex jikkumpensa għal prezzijiet taz-zokkor aktar baxxi fl-UE. Il-konsum dinji taz-zokkor huwa projettat li jikber b’rata ta’ 1,5-2 % kull sena (madwar 2-3 miljun tunnellata fis-sena), għalhekk għandu jkun hemm biżżejjed domanda għal żieda fl-esportazzjonijiet taz-zokkor tal-UE.

5.4.1.

Madankollu, żieda f’esportazzjonijiet taz-zokkor tal-UE tiddependi fuq aċċess suffiċjenti għas-swieq ta’ pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni Ewropea għandha taħdem biex tiftaħ is-swieq taz-zokkor tal-importaturi taz-zokkor nett fin-negozjati tal-kummerċ ħieles tagħha, kemm permezz tat-tnaqqis jew l-eliminazzjoni ta’ dazji doganali u l-ftuħ ta’ kwoti tariffarji. Hija għandha tkompli telimina d-dazji fuq l-esportazzjonijiet ta’ prodotti li fihom ħafna zokkor fl-UE, u jappoġġjaw regoli tal-oriġini għal tali prodotti sabiex jassiguraw li l-produtturi taz-zokkor fl-UE jibbenefikaw minn żieda fl-esportazzjonijiet.

5.4.2.

L-esportazzjonijiet taz-zokkor tal-UE xi kultant jiffaċċjaw l-isfida mill-impożizzjoni ta’ strumenti għad-difiża tan-negozju minn pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni Ewropea għandha tagħmel dak kollu possibbli biex tiġġieled dawn il-miżuri meta s-settur ma jibqax irregolat mill-1 ta’ Ottubru 2017 u s-settur irid joffri l-appoġġ meħtieġ għal kwalunkwe proċedimenti miftiehma.

5.5.

Fin-negozjati dwar il-kummerċ ħieles li tlestew reċentement u li għadhom għaddejjin, l-UE qed toffri aċċess għall-pajjiżi terzi għas-suq taz-zokkor tal-UE. Il-ftuħ tas-suq qed jesponi l-prezzijiet taz-zokkor abjad tal-UE għal pressjoni ’l isfel u għal żieda fil-volatilità. Is-suq dinji attwali huwa suq ta’ dumping residwu soġġett għal volatilità għolja li spiss jinnegozja taħt il-medja tal-ispejjeż tal-produzzjoni ta’ anke l-aktar industriji globali effiċjenti. Dan huwa fil-parti l-kbira minħabba l-miżuri ta’ appoġġ li jfixklu l-kummerċ ta’ xi wħud mill-produtturi u mill-esportaturi ewlenin taz-zokkor, bħall-Brażil u t-Tajlandja. Ir-riżultat huwa li l-industrija taz-zokkor tal-pitravi tal-UE mhijiex qed tikkompeti b’kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni mal-produtturi taz-zokkor f’pajjiżi terzi. Il-Kummissjoni trid tittratta z-zokkor bħala sensittiv fin-negozjati tagħha dwar il-kummerċ ħieles billi żżomm id-dazji tal-UE fuq iz-zokkor. In-negozjati li għaddejjin mal-Mercosur jippreżentaw riskju gravi għas-settur, minħabba li l-Brażil huwa l-produttur u l-esportatur dominanti fid-dinja. Il-Kummissjoni trid tkun ippreparata biex tisfida lill-partijiet ewlenin li jissussidjaw iz-zokkor fil-korp għas-soluzzjoni tat-tilwim fid-WTO u matul in-negozjati kummerċjali.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Iċ-ċifri meħuda mill-istħarriġ annwali tal-Ispejjeż tal-Manifattura tas-CEFS, li jsir fuq bażi annwali biex tiġi kkalkulata l-ispiża medja tal-produzzjoni għaz-zokkor tal-pitravi tal-kwota tal-UE.

(2)  F.O. Licht’s International Sugar and Sweetener Report. 18 ta’ Mejju 2017 Vol. 149, Nru 14. Dawn l-erba’ kumpaniji li jipproduċu z-zokkor huma: Südzucker, Tereos, ABSugar, u Nordzucker.

(3)  Statistika tas-CEFS.

(4)  Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2016/1166 tas-17 ta’ Mejju 2016 li jemenda l-Anness X tar-Regolament (UE) Nru 1308/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-termini tax-xiri tal-pitravi fis-settur taz-zokkor mill-1 ta’ Ottubru 2017.

(5)  Areté, Ottubru 2012. Studju dwar it-trażmissjoni tal-prezzijiet fis-settur taz-zokkor. Rapport finali. Kummissjoni Ewropea, DĠ Agrikoltura u Żvilupp Rurali. Offerta Nru AGRI-2011-EVAL-03.

(6)  Cf. DS266. Bħalissa l-UE tista’ tesporta madwar 1,35 miljun tunnellata ta’ zokkor f’kull sena tas-suq, jiġifieri 10 % tal-kwota tal-produzzjoni taz-zokkor.

(7)  Din hija ċ-ċifra mogħtija minn assoċjazzjoni tal-industrija tal-lamtu StarchEurope.

(8)  Fi Frar u f’Ġunju tal-2015 il-prezzijiet kienu fl-aktar livell baxx b’EUR 414/tunnellata.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/37


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Mid-Dikjarazzjoni ta’ Cork 2.0 għal azzjonijiet konkreti”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 345/06)

Relatur:

Sofia BJÖRNSSON

Deċiżjoni tal-Assemblea

26.1.2017

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

 

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

15.6.2017

Adottata fil-plenarja

6.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

526

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

123/0/0

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ b’sodisfazzjon id-Dikjarazzjoni ta’ Cork 2.0, kif ukoll il-konferenza li f’Settembru 2016 wasslet għad-dikjarazzjoni. Fid-dikjarazzjoni hija mill-ġdid appoġġjata, b’mod enfatiku, politika rurali fil-livell tal-UE.

1.2.

Iż-żoni rurali fl-UE mhumiex uniformi u fost l-Istati Membri u fi ħdanhom jippreżentaw kundizzjonijiet differenti. Il-KESE huwa tal-fehma li dawn id-differenzi jimplikaw li waqt l-użu tal-fondi tal-UE li huma disponibbli jkun hemm iffukar u jiġi segwit approċċ strateġiku. Il-prijoritajiet tal-Istati Membri rispettivi u r-reġjuni tagħhom u — ħafna aktar importanti — l-inizjattivi tal-popolazzjoni rurali nnifisha jridu jkunu l-punt tat-tluq għal dan il-għan. Il-verifika obbligatorja tal-impatt fuq iż-żoni rurali tad-deċiżjonijiet u l-istrateġiji tista’ tkun ukoll mod li bih jingħataw l-attenzjoni meħtieġa u jitqiesu ċ-ċirkustanzi speċifiċi taż-żoni rurali.

1.3.

L-iżvilupp rurali huwa kwistjoni orizzontali li fil-verità tolqot l-oqsma politiċi kollha. Tinħtieġ politika aktar koerenti għaż-żoni rurali u l-iżvilupp reġjonali, kif jinħtieġ ukoll baġit b’saħħtu għall-Fondi SIE (Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej). Il-KESE jinnota li, fost il-Fondi SIE, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) huwa l-aktar wieħed importanti għall-iżvilupp rurali, u jenfasizza li l-Fondi SIE l-oħrajn, bħalma huma l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond Soċjali Ewropew (FSE) għandhom iżidu s-sehem tagħhom f’dan ir-rigward.

1.4.

u hemm marġni sostanzjali li din il-politika tiġi ssemplifikata. Il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li s-semplifikazzjoni tal-qafas regolatorju għall-Fondi SIE hija neċessità, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fl-implimentazzjoni nazzjonali u reġjonali tal-politika. Is-sistema attwali tant hija kumplessa li xi applikanti potenzjali jevitaw li jfittxu appoġġ.

1.5.

F’ħafna nħawi tal-UE, b’mod partikolari fiż-żoni rurali, għad hemm in-nuqqas ta’ soluzzjonijiet stabbli fil-qasam tal-komunikazzjoni bl-Internet. Il-KESE jenfasizza li dan huwa inaċċettabbli. Iż-żoni rurali għandhom bżonn il-broadband, pereżempju għal konnessjonijiet telefoniċi operazzjonali, għas-sigurtà tagħhom u anke għall-istandard tal-għajxien tagħhom. L-aċċess għall-broadband jista’ jkun wieħed mill-fatturi li jiddeterminaw kemm iż-żgħażagħ jixtiequ jibqgħu fil-kampanja jew jitilqu ’l hemm. L-aċċess għall-broadband għan-negozji u l-intraprendituri huwa ħtieġa.

1.6.

Is-settur tal-agrikoltura jaqdi rwol importanti ħafna fiż-żoni rurali minħabba r-rabta b’saħħitha tiegħu mal-art. Il-produzzjoni agrikola hija kemm element vitali fiż-żoni rurali sabiex tiġi ssodisfata d-domanda tas-soċjetà għal prodotti tal-ikel sostenibbli kif ukoll xprun għall-iżvilupp rurali. Għalhekk huwa naturali, fil-fehma tal-KESE, li l-biċċa l-kbira tar-riżorsi disponibbli taħt il-FAEŻR tkun prevista għal attivitajiet agrikoli. Kundizzjonijiet tajbin għall-bdiewa żgħażagħ huwa prerekwiżit għal produzzjoni agrikola sostenibbli fuq medda twila ta’ żmien.

1.7.

Il-KESE jixtieq jenfasizza li biex ikun hemm żvilupp sostenibbli tinħtieġ klima tajba għall-innovazzjoni.

1.8.

Il-KESE jinnota li s-17-il mira ta’ sostenibbiltà tan-Nazzjonijiet Uniti u l-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima (COP 21) huma objettivi dominanti marbutin mal-politiki kollha tal-UE, l-aħħar u mhux l-anqas il-politika għall-iżvilupp taż-żoni rurali. Jeħtieġ li l-awtoritajiet reġjonali u lokali attivi fiż-żoni rurali jkunu involuti b’mod attiv fl-implimentazzjoni ta’ dawn l-impenji internazzjonali.

2.   Kummenti ġenerali

Cork 2.0

2.1.

Fl-1996, il-Kummissjoni organizzat konferenza fil-belt Irlandiża ta’ Cork. Il-konferenza wasslet għad-Dikjarazzjoni ta’ Cork, li stabbilixxiet il-bażi għat-tieni pilastru tal-politika agrikola komuni (PAK) u tal-programmi għall-iżvilupp rurali. Fil-ħarifa 2016 il-Kummissjoni organizzat konferenza ta’ segwitu f’Cork, li ġiet konkluża bl-adozzjoni tad-Dikjarazzjoni ta’ Cork 2.0.

2.2.

Id-Dikjarazzjoni ġiet adottata bi qbil wiesa’ waqt konferenza li ġiet organizzata mid-Direttorat Ġenerali għall-Agrikoltura u l-Iżvilupp Rurali u li attendew għaliha madwar 340 parteċipant mill-biċċa l-kbira tal-Istati Membri tal-UE, u dawn irrappreżentaw lis-soċjetà ċivili kif ukoll lill-awtoritajiet fil-livell nazzjonali, reġjonali u tal-UE, fosthom anke lill-KESE. Fis-sessjoni finali tal-konferenza saret il-preżentazzjoni tad-dikjarazzjoni bit-titolu “Ħajja Aħjar fiż-Żoni Rurali” li ġiet approvata b’mod impliċitu mill-parteċipanti. Il-punt tat-tluq tad-dikjarazzjoni huwa l-politika għall-agrikoltura u l-iżvilupp rurali fl-UE.

2.3.

Il-punt tat-tluq tad-dikjarazzjoni huwa l-politika għall-agrikoltura u l-iżvilupp rurali, iżda sa ċertu punt tieħu approċċ usa’ u jsir riferiment għall-Għanijiet tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Iżvilupp Sostenibbli (Aġenda 2030) (1) u għall-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-Klima (COP 21) (2).

2.4.

It-test l-ewwel jistabbilixxi r-raġunijiet għad-dikjarazzjoni, li mbagħad jiġu segwiti minn għaxar punti bħala linji gwida għall-politika:

Punt 1: Promozzjoni tal-prosperità rurali

Punt 2: Tisħiħ tal-ktajjen tal-valur rurali

Punt 3: Investiment fil-vijabbiltà u d-dinamika rurali

Punt 4: Preservazzjoni tal-ambjent rurali

Punt 5: Ġestjoni tar-riżorsi naturali

Punt 6: Tħeġġiġ ta’ azzjoni klimatika

Punt 7: Tisħiħ tal-għarfien u l-innovazzjoni

Punt 8: Titjib fil-mekkaniżmi ta’ kontroll rurali

Punt 9: Progress fit-twettiq u fis-semplifikazzjoni tal-politika

Punt 10: Titjib tal-prestazzjoni u tal-akkontabilità

2.5.

Id-dikjarazzjoni hija bbażata fuq approċċ komprensiv għall-iżvilupp rurali; l-ambitu u l-kontenut jiffurmaw is-saħħa tad-dikjarazzjoni għaliex qed jiġu ttrattati l-aspetti kollha meħtieġa għal ambjent rurali vijabbli u sostenibbli fl-UE. Madankollu, fil-fehma tal-KESE, il-portata fl-istess waqt tirrappreżenta wkoll dgħufija għaliex toħloq kumplessità li ma tħalli l-ebda lok għal iffukar fil-livell tal-UE. Fid-dawl tal-isfidi kbar għaż-żoni rurali, il-KESE jenfasizza li l-fondi disponibbli jridu jiġu allokati b’mod immirat sabiex b’dan il-mod jiġu żgurati riżultati konkreti. L-iffukar irid ikun ibbażat kemm fuq il-prijoritajiet tal-Istati Membri jew tar-reġjuni rispettivi u — l-iżjed ħaġa importanti — fuq l-inizjattivi tal-popolazzjoni fiż-żoni rurali.

2.6.

Il-kontenut tad-Dikjarazzjoni ta’ Cork 2.0 huwa simili ħafna għall-kontenut tad-dikjarazzjoni tal-1996, għajr li issa huma inkorporati wkoll l-azzjoni klimatika u d-diġitalizzazzjoni.

2.7.

Il-KESE jara lilu nnifsu bħala parti integrali mill-implimentazzjoni tad-dikjarazzjoni u jitlob lill-Kummissjoni biex tkompli tħejji rapporti ta’ progress dwar il-progress li sar fl-implimentazzjoni tagħhom.

Il-fondi tal-UE għall-politika fil-qasam tal-iżvilupp rurali

2.8.

Fl-Istati kollha tal-UE jeżistu programmi, fil-livell nazzjonali jew reġjonali, għall-iżvilupp rurali, li huma ffinanzjati parzjalment mill-FAEŻR u parzjalment mir-riżorsi nazzjonali (pubbliċi u privati). Il-programmi jistabbilixxu miżuri bil-għan li jikkontribwixxu għall-iżvilupp sostenibbli fit-tliet dimensjonijiet tiegħu — ekonomika, soċjali u ambjentali. Dawn jitfasslu mill-Istat Membru jew mir-reġjun rilevanti u jiġu approvati mill-Kummissjoni.

2.9.

Il-FAEŻR huwa wieħed mill-hekk imsejħa Fondi SIE (Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej), flimkien mal-Fond ta’ Koeżjoni, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Soċjali Ewropew (FSE) u l-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u s-Sajd (FEMS). Qafas regolatorju komuni (3) jirregola l-implimentazzjoni teknika tal-Fondi SIE. Barra minn hekk, kull pajjiż innegozja ftehimiet ta’ sħubija konġunta għal dawn il-fondi, bi prijoritajiet għall-implimentazzjoni tal-politika. Dan jagħmel parti mill-implimentazzjoni tal-miri tal-Istrateġija Ewropa 2020 tal-UE. Għalhekk, teżisti rabta mill-qrib bejn il-fondi u strateġija għall-koordinazzjoni tagħhom.

2.10.

Fil-qafas tal-FAEŻR jeżistu netwerks għaż-żoni rurali li, parzjalment, jaħdmu fil-livell tal-UE bħala parti min-Netwerk Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, u parzjalment fil-livell nazzjonali u reġjonali. Dawn in-netwerks huma pjattaformi għal kuntatti u l-iskambju tal-esperjenzi u jtejbu l-prerekwiżiti sabiex il-programmi għaż-żoni rurali jiġu implimentati kif suppost u jissodisfaw il-miri tagħhom.

2.11.

Il-Kumitat tar-Reġjuni kkummissjona studju li jistħarreġ il-portata tal-użu tal-Fondi SIE għall-iżvilupp taż-żoni rurali (4). Mhuwiex sorprendenti li l-biċċa l-kbira tal-fondi għal dawn il-finijiet ittieħdu u għadhom qed jittieħdu mill-FAEŻR. Għall-kuntrarju, is-sehem ta’ fondi oħrajn huwa komparattivament baxx jew baxx ħafna. Il-KESE jappella sabiex dan il-proporzjon jiżdied peress li l-iżvilupp rurali huwa kwistjoni orizzontali ta’ importanza sostanzjali għall-għaqda fi ħdan l-Unjoni.

2.12.

Il-Fondi SIE kienu u se jibqgħu l-aktar mezz importanti tal-UE għall-implimentazzjoni tal-intenzjonijiet ifformulati fid-Dikjarazzjoni ta’ Cork. Il-perjodu ta’ finanzjament li jmiss tal-UE ser jibda fl-2021, u l-formulazzjoni tal-politika għal dan il-perjodu se tiddetermina kemm jistgħu jiġu implimentati kif imiss fil-prattika l-intenzjonijiet ta’ Cork 2.0. Barra minn hekk, il-KESE jinnota li, sabiex tiġi rispettata d-dikjarazzjoni u jintlaħqu l-għanijiet tal-politika, jinħtieġ baġit b’saħħtu għall-Fondi SIE.

3.   Azzjoni addizzjonali

Verifika tal-impatt fuq iż-żoni rurali

3.1.

Fil-punt 1 tad-Dikjarazzjoni jintalab mekkaniżmu għall-verifika tal-impatt fuq iż-żoni rurali li jiżgura li l-potenzjal taż-żoni rurali jiġi rifless fil-politiki u l-istrateġiji tal-UE. Il-politika agrikola u l-politika għall-iżvilupp taż-żoni rurali għandhom ikunu bbażati fuq l-identità u d-dinamika taż-żoni rurali bl-għajnuna ta’ kunċetti multisettorjali u għandhom jikkunsidraw ukoll is-sostenibbiltà, l-inklużjoni soċjali u l-iżvilupp lokali.

3.2.

Verifika tal-impatt fuq iż-żoni rurali tkun tfisser li jiġu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi speċifiċi taż-żoni rurali u tingħatalhom attenzjoni b’mod oġġettiv u sistematiku. Din kapaċi tkun għodda għall-identifikazzjoni tal-impatt tad-deċiżjonijiet politiċi fuq iż-żoni rurali, biex b’hekk jiġu evitati konsegwenzi negattivi.

3.3.

Il-verifika tal-impatt fuq iż-żoni rurali hija pprattikata pereżempju fil-Finlandja, fil-Gran Brittanja u l-Kanada. Din tista’ tkun obbligatorja jew fakultattiva. Fl-Irlanda ta’ Fuq, tali verifika ilha rekwiżit legali sa mill-2016. Is-sistemi nazzjonali individwali huma simili.

3.4.

Sabiex il-verifika tkun effettiva, trid tkun obbligatorja, u jeħtieġ li tipprovdi bażi tajba għal dawk li jfasslu l-politika. Ma tkunx tagħmel sens verifika tal-impatt fuq iż-żoni rurali li tkun limitata għal investigazzjonijiet u konstatazzjonijiet, iżda li ma tinfluwenzax it-teħid tad-deċiżjonijiet.

3.5.

Barra minn hekk, wieħed irid ikun konxju tal-fatt li fi ħdan l-UE u fi ħdan l-Istati Membri ma teżistix kampanja waħda biss, iżda ħafna żoni rurali differenti li kollha għandhom oppurtunitajiet u ċirkustanzi differenti. Dan irid jiġi rifless ukoll fil-verifika tal-impatt fuq iż-żoni rurali u fil-politika, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll dak tal-Istati Membri, jekk wieħed irid li l-iżvilupp rurali jkun ta’ suċċess. Il-popolazzjoni rurali wkoll għandha rwol x’taqdi fil-ħolqien ta’ identità lokali u trid taħdem biex tiżviluppaha, u taqdi rwol ukoll f’li tiddiskuti u tiddeċiedi sa liema punt għandu jiġi ppreservat il-karattru rurali.

LEADER u l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità

3.6.

Fil-punt 8 tad-Dikjarazzjoni jissemma li rridu nibnu fuq is-suċċess u l-approċċ minn isfel għal fuq ta’ LEADER. Jeżistu bosta dokumenti li fihom il-KESE esprima l-opinjonijiet tiegħu rigward il-politika ta’ koeżjoni tal-UE, dwar is-sħubijiet eżistenti fil-qafas tagħha, dwar il-metodu LEADER u dwar il-metodu ġdid ta’ żvilupp lokali mmexxi mill-komunità (CLLD).

3.7.

Il-KESE approva l-analiżi diġà stabbilita fl-2004 fit-tielet rapport tal-Kummissjoni dwar il-koeżjoni ekonomika u soċjali, jiġifieri li l-objettiv politiku kien li jinkiseb żvilupp aktar ibbilanċjat, u dan permezz tat-tnaqqis tad-disparitajiet eżistenti, il-prevenzjoni tal-iżbilanċi territorjali kif ukoll il-koordinament tal-politika reġjonali u l-politiki settorjali (5).

3.8.

Madankollu, il-Kumitat jinnota li dan l-objettiv ma ntlaħaqx u li tinħtieġ politika iżjed koeżiva għaż-żoni rurali u l-iżvilupp reġjonali.

3.9.

Il-KESE laqa’ b’sodisfazzjon ukoll il-prinċipju tas-sħubija bħala mod effettiv għall-promozzjoni tal-programmi tal-Fondi SIE. Il-prinċipju tas-sħubija jinvolvi kemm il-parteċipazzjoni tal-operaturi ekonomiċi u soċjali tradizzjonali, kif ukoll tal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, l-imsieħba tas-settur ambjentali, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi kif ukoll l-istituzzjonijiet għall-promozzjoni tal-ugwaljanza fost l-irġiel u n-nisa.

3.10.

Il-metodu LEADER huwa għodda rikonoxxuta għall-iżvilupp, li biha s-settur pubbliku u s-soċjetà ċivili jinvolvu ruħhom fi sħubija lokali. Fl-2011, il-KESE kien diġà nnota li l-metodu għandu jiġi applikat ukoll għall-finanzjament mill-Fondi SIE kollha. Kien ukoll fattur pożittiv fit-titjib tar-rabtiet urbani-rurali (6). Dan il-metodu jista’ jintuża wkoll fiż-żoni urbani, iżda l-KESE jixtieq jenfasizza li dan m’għandux issir askapitu tal-iżvilupp rurali.

3.11.

Matul il-perjodu tal-ipprogrammar 2014-2020, l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità (CLLD, Community-Led Local Development) fi ħdan il-metodu LEADER ħareġ bħala għodda ġdida li tista’ tibbenefika mill-finanzjament konġunt tal-erba’ Fondi SIE. L-iżvilupp lokali jista’ jiġi implimentat bl-aktar mod effettiv minn dawk li jgħixu u jaħdmu fil-post u li għandhom għarfien dwar l-inħawi.

3.12.

Mill-anqas 5 % tal-fondi mill-FAEŻR iridu jintużaw fil-kuntest tas-CLLD. Minħabba l-mod kif huwa strutturat, b’tali mod li l-erba’ settijiet ta’ regoli kollha jridu jiġu segwiti għal kull wieħed mill-fondi, bilkemm huwa possibbli użu razzjonali u sempliċi. B’ħarsa lejn il-perjodu ta’ pprogrammar li jmiss, il-Kummissjoni għandha tippreżenta proposti għal semplifikazzjonijiet sostanzjali, sabiex l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità jkun jista’ jilħaq il-potenzjal sħiħ tiegħu bħala għodda kemm għaż-żoni rurali kif ukoll għal dawk urbani, flimkien ma’ proporzjon minimu ta’ finanzjament għall-metodu.

Servizzi u xogħol

3.13.

Is-servizzi u x-xogħol huma fatturi li jiddeterminaw kemm in-nies ikollhom ix-xewqa jew inkella jkunu f’pożizzjoni li jibqgħu jgħixu fiż-żoni rurali jew li jmorru joqogħdu hemmhekk. B’mod ġenerali, fl-UE teżisti x-xejra tad-depopolazzjoni rurali, li twassal għat-triq tan-niżla u li tnaqqas il-possibbiltà li jintlaħqu l-għanijiet tal-UE u tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward tal-iżvilupp sostenibbli. L-iżviluppi demografiċi jistgħu jkunu ta’ sfida għall-quddiem u kemm iż-żgħażagħ kif ukoll il-persuni mdaħħlin fl-età fiż-żoni rurali jeħtieġ li jkollhom il-kundizzjonijiet meħtieġa għal kwalità tajba tal-għajxien.

3.14.

Jista’ jagħti l-każ li bejn iż-żoni urbani u rurali jkunu jeżistu differenzi fir-rigward tad-disponibbiltà ta’ servizzi pubbliċi u kummerċjali fundamentali fl-oqsma tal-edukazzjoni, is-saħħa u l-kura, il-posta, il-ħwienet tal-ikel, it-trasport pubbliku eċċ. Dan jista’ jkun il-kriterju determinanti meta n-nies jiġu biex jiddeċiedu fejn jixtiequ jew jistgħu jgħixu. Pereżempju, f’dak li jirrigwarda l-familji bit-tfal, id-disponibbiltà taċ-ċentri tat-tfal tista’ tkun kruċjali għall-portata li fiha l-ġenituri jeżerċitaw l-impjieg tagħhom. F’ċerti nħawi tal-UE, id-disponibbiltà tas-servizzi hija ġeneralment anqas tajba fil-kampanja milli fil-bliet. Il-proċess tal-ippjanar tal-ispazju għandu jqis din il-problema sabiex jiġi żgurat li l-kwalità tal-għajxien tal-persuni fiż-żoni rurali ma tkunx fqira.

3.15.

F’għadd ta’ pajjiżi tal-UE, il-qgħad fil-kampanja huwa ogħla milli fil-bliet. Madankollu, f’dan ir-rigward jeżistu differenzi kbar li huma riflessi fl-istatistika tal-Eurostat (7). Fl-istess waqt, xi intrapriżi jilmentaw dwar id-diffikultajiet li jsibu fir-reklutaġġ ta’ ħaddiema kwalifikati fiż-żoni rurali. Għaldaqstant, jidher biċ-ċar li hemm żbilanċ bejn id-domanda u l-provvista fiż-żewġ direzzjonijiet. Jidher li hemm tendenza li ż-żgħażagħ li jfittxu taħriġ professjonali jfittxu bliet li joffru universitajiet u edukazzjoni ogħla u qatt ma jerġgħu jmorru lura.

3.16.

Il-ħidma biex jiġu akkomodati l-immigranti — u speċjalment il-familji tagħhom — hija u ser tkompli tkun ta’ sfida li jiffaċċjaw ir-residenti taż-żoni rurali fis-snin li ġejjin. Li nħabirku favur u nkomplu nrawmu r-rispett reċiproku għandu jitħeġġeġ. Iż-żoni rurali jistgħu joffru kundizzjonijiet tajbin ta’ għajxien għall-familji immigranti. Fil-pajjiżi b’livell għoli ta’ immigrazzjoni — eż. tar-refuġjati — u migrazzjoni għall-finijiet ta’ xogħol tista’ tkun sfida biex jinstab impjieg, iżda l-migrazzjoni tista’ wkoll toħloq opportunitajiet ta’ reklutaġġ.

3.17.

Fid-Dikjarazzjoni, il-kwistjonijiet relatati mal-impjieg u t-taħriġ huma ttrattati partikolarment fil-punti 3 u 7. Il-kwistjoni tas-servizzi aktar hija indirizzata indirettament. Il-KESE huwa tal-fehma li l-inizjattivi tal-Unjoni huma kemm ta’ importanza diretta kif ukoll indiretta għall-iżvilupp, l-aħħar u mhux l-anqas għall-ħolqien tax-xogħol permezz ta’ inċentivi għall-impriżi. B’mod aktar sinifikanti, l-aċċess għas-servizzi huwa ġurisdizzjoni tal-Istati individwali, filwaqt li pereżempju l-Fondi SIE jistgħu joħolqu effett ta’ xprun.

L-agrikoltura u l-iżvilupp rurali

3.18.

Madwar 85 % taż-żona tal-art tal-UE tikkonsisti minn żoni tal-agrikoltura u l-forestrija, filwaqt li jeżistu differenzi kbar bejn il-pajjiżi u r-reġjuni. L-ambjent magħmul mill-bniedem jipprovdi l-kundizzjonijiet għall-produzzjoni tal-ikel u l-għalf, l-enerġija u l-fibri, iżda huwa wkoll sors għall-preservazzjoni u l-produzzjoni tal-beni pubbliċi bħal eż. flora u fawna rikki. Il-pajsaġġ joħloq distinzjoni bejn iż-żoni rurali u l-ibliet, u huwa aspett uniku tal-iżvilupp rurali fl-UE; minħabba r-rabta qawwija tagħha mal-ħamrija, l-agrikoltura għandha importanza speċjali ħafna għaż-żoni rurali. Fil-punti 4 u 5 tad-Dikjarazzjoni huma enfasizzati kwistjonijiet li jikkonċernaw il-preservazzjoni tal-ambjent rurali u l-ġestjoni tar-riżorsi naturali. Il-kundizzjonijiet għall-użu sostenibbli u l-ġestjoni għandhom importanza fundamentali għall-“valuri intrinsiċi” tal-pajsaġġ, il-kwalità tal-ilma u l-bijodiversità.

3.19.

Filwaqt li huwa minnu li d-Dikjarazzjoni tindirizza l-produzzjoni agrikola, dan isir primarjament indirettament. It-test tad-dikjarazzjoni jista’ jiġi interpretat b’tali mod li, sa ċertu grad, il-produzzjoni agrikola (tal-prodotti alimentari) għandha tiġi kkunsidrata bħala aspett naturali. Kif imsemmi hawn fuq, il-preservazzjoni u l-ġestjoni tal-ambjent u tar-riżorsi naturali huma indirizzati b’mod aktar espliċitu. Il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li l-produzzjoni agrikola hija kemm element vitali fiż-żoni rurali sabiex tiġi ssodisfata d-domanda tas-soċjetà għal prodotti tal-ikel sostenibbli kif ukoll xprun għall-iżvilupp rurali. L-impjegati tal-agrikoltura u tal-forestrija jirrappreżentaw parti sostanzjali tal-popolazzjoni rurali, dawn joħolqu l-impjiegi u jipprovdu domanda għas-servizzi. Aspett importanti f’dan ir-rigward huwa li dawk li jibdew il-karriera tagħhom fl-agrikoltura, partikolarment iż-żgħażagħ fosthom, għandu jkollhom l-opportunità li jingħataw il-kontroll fuq ir-razzett u jespandu l-attività tagħhom. Is-sehem tal-bdiewa żgħażagħ huwa baxx u l-bdil ġenerazzjonali jrid jiġi ffaċilitat.

3.20.

Għal produzzjoni agrikola sostenibbli jrid jintlaħaq bilanċ bejn it-tliet dimensjonijiet tal-iżvilupp sostenibbli — l-ekonomija, l-affarijiet soċjali u l-ambjent. L-aspetti ekonomiċi jistgħu jkunu kruċjali għall-ġestjoni. Bħala eżempju jistgħu jissemmew l-għelieqi u l-mergħat miżgħuda bi speċijiet differenti li qed ikomplu jintilfu għax it-trobbija tal-annimali li jirgħu ma tantx għadha trendi li, min-naħa l-oħra, għandu effett negattiv fuq id-diversità bijoloġika. Dan juri li jekk l-azjendi agrikoli ma jkunux ekonomikament sostenibbli dan ikollu impatt fuq l-ambjent tal-madwar, u huwa importanti li l-bdiewa jingħataw kumpens għas-servizzi ambjentali tagħhom.

3.21.

Fil-fehma tal-KESE, is-settur agrikolu huwa qasam tal-iżvilupp rurali li għalih huwa u għandu jkun responsabbli l-FAEŻR. Il-parti l-kbira tar-riżorsi disponibbli taħt il-FAEŻR hija bir-raġun prevista għal attivitajiet agrikoli, pereżempju fil-forma ta’ kumpens ambjentali, żvilupp tal-ħiliet, appoġġ liż-żoni bi żvantaġġi naturali u għajnuna għall-investiment. F’oqsma oħrajn tal-FAEŻR, pereżempju fir-rigward tal-enerġija, il-broadband u l-appoġġ għall-innovazzjoni, insibu effetti pożittivi fuq iż-żoni rurali f’sens usa’. Fl-istess waqt, l-agrikoltura hija wkoll attività intraprenditorjali normalissima, b’tali mod li l-grupp fil-mira m’għandux jiġi eskluż minn sforzi li jirċievu finanzjament minn Fondi SIE oħrajn.

3.22.

Il-bdiewa u l-forestiera tal-lum il-ġurnata jistgħu jitqiesu kemm bħala disinjaturi tal-pajsaġġ kif ukoll bħala preservaturi tal-pajsaġġ maħluq minn ġenerazzjonijiet preċedenti. Għal ħafna bnedmin, il-pajsaġġ rurali kkultivat huwa fattur importanti għal kwalità aħjar tal-ħajja, b’importanza li bilkemm tista’ tiġi ssottovalutata għall-ħin liberu, l-irkupru fl-arja friska u t-turiżmu. Hemm diversi modi kif il-valur tal-pajsaġġ u tal-ħamriji jista’ joffri possibbiltajiet intraprenditorjali u sorsi tal-għajxien.

3.23.

Żvilupp territorjali aktar ibbilanċjat għandu jħaddan ukoll bidla għal sistemi alimentari sostenibbli (8). L-iżvilupp ta’ strateġija olistika għas-sistemi alimentari huwa ta’ importanza fundamentali sabiex jingħelbu l-isfidi ekonomiċi, ekoloġiċi u soċjali relatati mal-produzzjoni u l-konsum tal-ikel u sabiex tinkiseb implimentazzjoni tajba tal-inizjattivi fuq għadd ta’ livelli kif ukoll f’diversi setturi. L-inizjattivi ta’ dan it-tip jinkludu, pereżempju, il-promozzjoni ta’ ktajjen tal-provvista qosra bil-għan li jiġi promoss l-iżvilupp rurali billi l-konsumaturi jiġu pprovduti bi prodotti tal-ikel tajbin għas-saħħa u friski (9). Dan jibbenefika wkoll lill-ekonomija lokali kif ukoll lill-produzzjoni agrikola.

L-innovazzjoni

3.24.

Bl-ebda mod ma tista’ tiġi enfasizzata biżżejjed l-importanza tal-innovazzjoni għall-iżvilupp rurali, li twassal għall-implimentazzjoni u l-ġenerazzjoni ta’ ideat ġodda. Soluzzjonijiet innovattivi joħolqu l-kundizzjonijet għal soċjetà sostenibbli, fir-rigward li ż-żoni rurali jistgħu, pereżempju, jikkontribwixxu lejn ekonomija ekoloġika aktar ċirkolari kif ukoll lejn soluzzjonijiet intelliġenti mil-lat tal-klima u lejn produzzjoni ogħla li tirrikjedi anqas sforzi. It-trasferiment tal-għarfien u l-aċċess għalih huwa fattur ewlieni fl-implimentazzjoni ta’ ideat innovattivi.

3.25.

Tekniki ġodda u proċeduri tal-produzzjoni innovattivi ġodda jipprovdu bażi soda għal aktar sostenibbiltà fil-produzzjoni agrikola, u jwasslu għat-tisħiħ tal-benessri tal-annimali, kif ukoll il-potenzjal li jkun hemm produzzjoni ogħla bl-użu ta’ anqas riżorsi, eż. anqas fertilizzanti u anqas prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti. F’ħafna mill-każijiet, dawn it-tekniki ġodda u l-utilizzazzjoni tal-innovazzjonijiet jirrikjedu investimenti sostanzjali li jistgħu jinvolvu riskju għall-azjendi agrikoli individwali. Ħafna drabi operatur agrikolu ma jistax iġorr dan ir-riskju waħdu. Sabiex jingħata appoġġ lil dawk it-tekniki u proċeduri li għalihom teżisti domanda fis-soċjetà, għandu jiġi promoss l-investiment, pereżempju permezz tal-programm għall-iżvilupp taż-żoni rurali. Jista’ jkun hemm kunflitt inerenti bejn l-iżvilupp tekniku tat-teknoloġija agrikola u l-postijiet tax-xogħol disponibbli, minħabba l-fatt li l-mekkanizzazzjoni li qiegħda tkompli tiżdied kif ukoll l-iżvilupp strutturali f’ħafna każijiet qegħdin iwasslu għal tnaqqis fl-impjieg, għalkemm din it-tendenza tista’ tiġġenera impjieg ekonomikament iżjed stabbli.

3.26.

Strateġiji għall-innovazzjoni u l-implimentazzjoni tagħha jridu jiġu ggwidati mill-bżonnijiet u mhux mill-fondi disponibbli. Fil-punt 7 tad-Dikjarazzjoni jiġi enfasizzat il-bżonn li tingħata spinta lill-għarfien u lill-innovazzjoni teknika u soċjali, u l-bżonn ta’ kooperazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati meta tintuża u tiġi mgħoddija l-informazzjoni. Hawnhekk jistgħu jkunu ta’ għajnuna l-inizjattivi Komunitarji bħalma hija s-Sħubija Ewropea għall-Innovazzjoni (EIP) jew EIP-Agri, li toffri approċċ qrib il-bażi, billi jiġu ssalvagwardjati l-komunikazzjoni f’netwerks u l-iskambju fost il-partijiet ikkonċernati fil-livelli differenti u li tirrigwarda wkoll, b’mod speċjali, l-intraprenditorija prattika. Sabiex tiġi promossa iżjed l-innovazzjoni fiż-żoni rurali, ikun utli li jiġu appoġġjati l-“intermedjarji tal-innovazzjoni”.

Id-diġitalizzazzjoni

3.27.

Fis-soċjetà tal-lum, l-aċċess għall-broadband b’veloċità għolja huwa parti indispensabbli tal-infrastruttura u huwa prerekwiżit għal soċjetà li tiffunzjona, kemm fil-bliet kif ukoll fiż-żoni rurali, u jaffettwa kemm id-disponibbiltà tal-forza tax-xogħol kif ukoll l-aċċess għall-impjieg. It-tendenza hija li aktar ma jmur aktar l-affarijiet qed isiru onlajn. Iżda f’ħafna nħawi tal-Ewropa, b’mod partikolari fiż-żoni rurali, għad hemm in-nuqqas ta’ soluzzjonijiet affidabbli. Il-KESE jenfasizza li dan huwa inaċċettabbli. In-nies li jgħixu fiż-żoni rurali għandhom bżonn il-broadband għas-sigurtà tagħhom, pereżempju konnessjonijiet telefoniċi operazzjonali, u għall-istandard tal-għajxien tagħhom, pereżempju televixin operazzjonali. L-aċċess għall-broadband jista’ jkun wieħed mill-fatturi li jiddeterminaw kemm iż-żgħażagħ jixtiequ jibqgħu fil-kampanja jew jitilqu ’l hemm. Il-broadband huwa kruċjali għall-intrapriżi, peress li fil-biċċa l-kbira tal-każijiet ma jistgħux jaħdmu mingħajr konnessjoni tal-broadband operazzjonali. Bħala eżempji, nistgħu nsemmu soluzzjonijiet ta’ ħlas f’soċjetà dejjem iżjed mingħajr flus kontanti, il-kontabilità, il-kummerċ elettroniku u l-komunikazzjoni mal-klijenti. L-azjendi agrikoli huma eżempju fejn it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT) qed isiru dejjem aktar importanti mil-lat tal-provvista ta’ soluzzjonijiet teknoloġiċi ġodda.

3.28.

Il-ħtieġa u l-opportunitajiet tad-diġitalizzazzjoni huma enfasizzati fid-Dikjarazzjoni. Il-KESE jemmen li fejn il-forzi tas-suq mhumiex suffiċjenti biex imexxu l-espansjoni tal-broadband — li fiż-żoni rurali ħafna drabi jkun il-każ — għandu jkun hemm lok għal appoġġ. Il-KESE huwa tal-fehma li l-FEŻR għandu jkun is-sors primarju għall-appoġġ lill-infrastruttura, filwaqt li għandu jkun possibbli li l-FAEŻR jintuża għal proġetti iżjed kumplessi u speċifiċi. Il-Bank Ewropew tal-Investiment u l-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi jistgħu jipprovdu appoġġ hawnhekk, pereżempju permezz tal-użu ta’ strumenti finanzjarji innovattivi.

Ir-rwol taż-żoni rurali f’relazzjoni mal-ekonomija ċirkolari u t-tibdil fil-klima

3.29.

L-importanza taż-żoni rurali fl-ekonomija ċirkolari hija konsiderevoli. L-ekonomija ċirkolari tuissemma fil-punt 6 tad-dikjarazzjoni, li jittratta t-tħeġġiġ ta’ azzjoni klimatika. Iżda l-ekonomija ċirkolari għandha aspetti pożittivi oħra, li huma wkoll enfasizzati fl-Opinjoni tal-KESE dwar “L-ekonomija ċirkolari (10)”. Jinħtieġ ċiklu sostenibbli bejn il-belt u l-kampanja, fil-fatt mhux biss fir-rigward tar-riżorsi iżda wkoll sabiex tissaħħaħ l-agrikoltura u jitnaqqas il-bżonn ta’ riżorsi importati. Għaldaqstant, iż-żoni rurali għandhom potenzjal kbir li jikkontribwixxu għal soċjetà aktar ċirkolari billi, minn naħa, jieħdu ħsieb li prodotti tal-iskart jintużaw bħala riżorsi, pereżempju bħala fertilizzanti jew tejjieba tal-ħamrija, u, min-naħa l-oħra, billi jipproduċu enerġija rinnovabbli u bijomaterjali.

3.30.

Wieħed mill-elementi fit-tnaqqis tal-emissjonijiet rilevanti għall-klima huwa t-tnaqqis fl-użu tal-karburanti fossili u l-isfruttar tal-enerġija rinnovabbli. Iż-żoni rurali għandhom potenzjal kbir li jikkontribwixxu għal dan, mhux l-anqas permezz tal-ġenerazzjoni tal-enerġija solari, eolika u mill-ilma u l-bijoenerġija. Madankollu, il-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli jista’ jkollha impatt sinifikanti fuq in-nies lokali u fuq l-ambjent, u għalhekk huwa importanti li jitqiesu l-elementi kollha tal-iżvilupp sostenibbli.

3.31.

Fir-rigward tat-tibdil fil-klima, irridu nnaqqsu l-effetti tiegħu filwaqt li nadattaw għalihom. Grazzi għal meded kbar ta’ art agrikola u foresti estensivi, iż-żoni rurali għandhom potenzjal kbir li jaġixxu bħala bir tal-karbonju u għaldaqstant jgħinu biex inaqqsu l-emissjonijiet rilevanti għall-klima, fl-istess waqt li l-produzzjoni nfisha tikkawża l-emissjonijiet. Għat-tnaqqis ta’ dawn l-emissjonijiet għandu jsir użu mill-aqwa teknoloġija disponibbli. Hemm bżonn li l-ħiliet jiġu żviluppati fil-livelli kollha — mill-bdiewa sa dawk li jfasslu l-politiki — filwaqt li għandhom jiġu kkunsidrati l-ħin kollu l-opportunitajiet tal-investiment.

3.32.

Bħala konklużjoni, nistgħu ngħidu li ż-żoni rurali għandhom potenzjal sinifikanti li jikkontribwixxu għal soċjetà sostenibbli, u għaldaqstant għall-Għanijiet tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Iżvilupp Sostenibbli (Aġenda 2030) u għall-Ftehim ta’ Pariġi dwar it-Tibdil fil-Klima (COP 21), kif joħroġ biċ-ċar mid-Dikjarazzjoni ta’ Cork 2.0. Madankollu, l-isfidi huma konsiderevoli u hemm bżonn li jkun hemm investiment, kemm tanġibbli kif ukoll intanġibblili, sabiex dawn jiġu indirizzati.

Is-semplifikazzjoni

3.33.

Id-diskussjonijiet dwar l-appoġġ mill-fondi tal-UE ta’ spiss jenfasizzaw ikl-kumplessità ta’ dan, kemm għall-benefiċjarji kif ukoll għall-awtoritajiet. Il-kumplessità tiġi indirizzata fil-punt 9 tad-Dikjarazzjoni. Il-KESE jixtieq jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li s-semplifikazzjoni hija neċessità, kemm fil-livell tal-UE kif ukoll fl-implimentazzjoni nazzjonali u reġjonali tal-politika. Is-sistema attwali tant hija kumplessa li wħud jevitaw li jitolbu l-appoġġ, u minħabba f’hekk il-kumplessità qed tikkomprometti l-implimentazzjoni tal-politika, u li jintlaħqu l-għanijiet tagħha. Fil-prinċipju, ċerti tipi ta’ applikazzjonijiet ma jistgħux jimtlew kif suppost mingħajr l-għajnuna ta’ konsulent. Għandu jkun hemm enfasi fuq iċ-ċertezza legali għall-operaturi individwali.

3.34.

Għall-perjodu attwali, 2014-2020, ir-regoli amministrattivi għall-Fondi SIE nġabru flimkien f’regolament uniku (11). Fil-prinċipju din kienet mossa pożittiva, għaliex koordinazzjoni iżjed effettiva twassal għal żieda fl-effiċjenza, b’mod partikolari fir-rigward tal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika, filwaqt li l-gwadann għall-benefiċjarji individwali x’aktarx ikun iżgħar, mhux l-anqas għax dawn mhux soltu japplikaw għal appoġġ minn għadd ta’ fondi differenti. F’dawk il-pajjiżi fejn l-iżvilupp lokali jingħata appoġġ permezz ta’ fondi differenti, il-gwadann li jġib miegħu l-iżvilupp lokali mmexxi mill-komunità kapaċi jkun akbar. L-impatt tar-Regolament dwar Dispożizzjonijiet Komuni huwa suġġett li jista’ jitlob li jiġi investigat iżjed fil-fond.

3.35.

Il-politika attwali relatata mal-iżvilupp taż-żoni rurali qiegħda ssir fil-qafas tal-FAEŻR permezz ta’ programmi għall-iżvilupp taż-żoni rurali bl-għajnuna ta’ prijoritajiet u oqsma prinċipali. Minħabba f’hekk inħolqot sistema li fiha l-baġit tal-programm sar frammentati ħafna, peress li l-klassifikazzjoni f’miżuri, oqsma prinċipali u prijoritajiet tinvolvi partiti baġitarji differenti. Dan wassal għal deterjorament fiċ-ċarezza tal-programmi filwaqt li nħolqu spejjeż amministrattivi ogħla għall-awtoritajiet li, min-naħa l-oħra, jolqot ħażin ir-riżorsi għall-implimentazzjoni tal-programmi u jnaqqas il-possibbiltà li jinkisbu l-miri tal-programmi kkonċernati.

3.36.

Fil-punt 10 tad-Dikjarazzjoni jiġi indirizzat argument favur it-titjib tal-prestazzjoni u l-akkontabilità. Dan huwa wkoll prinċipju gwida għall-ħidma baġitarja tal-Kummissjoni, li fis-sena 2015 nediet l-inizjattiva “Baġit tal-UE ffukat fuq ir-riżultati”. Iċ-ċittadini u l-kontribwenti jridu jkunu jafu dwar ir-riżultati tal-approċċi politiċi u kemm irnexxielhom jinkisbu l-miri tal-politika.

Brussell, is-6 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Ara l-Opinjoni dwar “Il-passi li jmiss għal ġejjieni sostenibbli Ewropew” (ara l-paġna 15 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali).

(2)  Ara l-Opinjoni dwar “It-triq minn Pariġi” (ĠU C 75, 10.3.2017, p. 103).

(3)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013.

(4)  Ara: http://cor.europa.eu/en/documentation/studies/Documents/Evolution-Budget-Dedicated-Rural-Development-Policy.pdf

(5)  Ara l-Opinjoni dwar “Il-koeżjoni territorjali” (ĠU C 228, 22.9.2009, p. 123).

(6)  Ara l-Opinjoni dwar “LEADER bħala għodda għall-iżvilupp lokali” (ĠU C 376, 22.12.2011, p. 15).

(7)  http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Unemployment_statistics_at_regional_level

(8)  Ara l-Opinjoni dwar “Sistemi tal-ikel aktar sostenibbli” (ĠU C 303, 19.8.2016, p. 64).

(9)  Dan huwa s-suġġett ta’ Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar “Il-kontribut tas-soċjetà ċivili għall-iżvilupp ta’ politika komprensiva dwar l-ikel fl-UE”, li ser tiġi adottata f’Diċembru 2017.

(10)  Ara l-Opinjoni dwar ‘Il-Pakkett tal-Ekonomija Ċirkolari’ (ĠU C 264, 20.7.2016, p. 98).

(11)  Ir-Regolament (UE) Nru 1303/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta’ Diċembru 2013: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/eu-regulation-common-provision-regulation-cpr


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/45


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar l-“Applikazzjoni tar-regoli tal-għajnuna mill-Istat sabiex jiġi kkumpensat il-forniment ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali

(Deċiżjoni 2012/21/UE u Qafas Komunitarju)”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 345/07)

Relatur:

Milena ANGELOVA

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

22.9.2016

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

 

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni kompetenti

It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

14.6.2017

Adottata fil-plenarja

6.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

116/0/0

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) japprezza l-implimentazzjoni tal-pakkett tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (SGEIs), li ġġib iċ-ċertezza tad-dritt għall-fornituri tas-servizz pubbliku. Il-pakkett jilħaq bilanċ ġust bejn il-ħtieġa li jitrawwem u jiġi sostnut l-SGEI u l-objettiv li jiġu evitati distorsjonijiet potenzjali tal-kompetizzjoni. Madankollu, il-partijiet ikkonċernati fil-livell reġjonali u lokali, b’mod partikolari l-fornituri ta’ SGEI bi sjieda pubblika (kif muri mill-istudju tal-KESE Review of Member States’ reports on the implementation of the European Commission Decision on the provision of State aid to the provision of services of general economic interest (Reviżjoni tar-rapporti tal-Istati Membri dwar l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-provvediment tal-għajnuna mill-Istat għall-forniment ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali)), qed jesprimu t-tħassib tagħhom dwar kwistjonijiet ewlenin fir-regoli attwali li joħolqu ostakoli bla bżonn jew nuqqas ta’ ċertezza tad-dritt u għalhekk il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tieħu l-miżuri meħtieġa biex ittejjeb ir-regoli attwali u l-applikazzjon — teżamina l-ħtieġa li jiġi aġġornat u emendat il-pakkett.

1.2.

Waqt ir-reviżjoni tal-ewwel żewġ gruppi ta’ rapporti tal-Istati Membri dwar l-implimentazzjoni tal-pakkett tal-SGEI, il-KESE jinnota bi tħassib li dawn ma jittrattawx il-kwistjoni essenzjali tar-rekwiżiti ta’ kompatibbiltà, kwistjoni trattata fil-fond mill-Qafas.

1.3.

Il-KESE jinnota li, f’ħafna mill-każijiet, in-nuqqas ta’ ċertezza jew l-ispejjeż sostanzjali involuti fis-sodisfazzjon tar-rekwiżiti joħolqu ostakoli li mingħajr raġuni jipprevjenu lill-awtoritajiet milli jimplimentaw bis-sħiħ il-politika tal-SGEI. Dan it-tfixkil jaffettwa b’mod akut lill-awtoritajiet reġjonali u lokali, għaliex id-djalogu bejn l-Istati Membri u l-Kummissjoni dwar każijiet ta’ għajnuna mill-Istat jitwettaq mill-gvern ċentrali, filwaqt li livelli amministrattivi oħra ma jgawdux aċċess dirett għal dan il-proċess.

1.4.

Il-fatt li jiġu rrappurtati biss ftit SGEI fil-livell reġjonali jew lokali (skont l-istudju msemmi hawn fuq) juri li n-nuqqas ta’ mezzi diretti mal-Kummissjoni jfixkel il-finanzjament xieraq tas-servizzi pubbliċi, li jżomm lill-awtoritajiet xierqa aktar lura milli jagħmlu użu sħiħ mid-Deċiżjoni u li jneħħu d-dubji rigward l-implimentazzjoni tagħha.

1.5.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni Ewropea teżamina l-possibbiltajiet li ttejjeb id-Deċiżjoni u testendi l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, sabiex tindirizza dawn l-elementi li ġejjin:

1.5.1.

Il-KESE jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tneħħi l-livell limitu tal-eżenzjoni u tinkludil-SGEI kollha fid-Deċiżjoni, irrispettivament mill-ammont ta’ kumpens annwali. L-istudju bir-reqqa tal-implimentazzjoni attwali tagħha juri li din se tnaqqas l-ispejjeż u l-kumplessitajiet amministrattivi li nkella jħabbtu wiċċhom magħhom l-awtoritajiet, b’mod partikolari fil-livell lokali, mingħajr ma tfixkel il-kompetizzjoni bl-ebda mod.

1.5.2.

Fid-dawl tas-suq tax-xogħol u ta’ spariġġi fil-ħiliet dejjem ta’ sfida, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni teżamina l-possibbiltà li twessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni, billi tikkunsidra s-servizzi eliġibbli provduti sabiex ittejjeb l-għarfien u l-kwalifiki tan-nies u b’hekk tgħinhom itejbu l-prospetti tax-xogħol tagħhom.

1.5.3.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni teżamina bir-reqqa u forsi temenda t-testi partikolari tad-Deċiżjoni, prinċipalment relatati ma’: il-limitu taż-żmien għaż-żamma tar-rekords tal-informazzjoni kollha meħtieġa biex tiġi ddeterminata l-kompatibbiltà tal-kumpens mogħti; li jiġi ċċarat li l-limitu taż-żmien għall-inkarigi m’għandu jkollu l-ebda effett materjali fuq it-tiġdid jew l-estensjoni tagħhom jew fuq l-eliġibbiltà tal-fornituri ta’ servizz li jkollhom il-mandat; l-istabbiliment ta’ metodu disponibbli faċilment għall-kalkolu ta’ profitt raġonevoli; l-għoti ta’ aktar kjarifika meta jiġi indirizzat ir-rekwiżit tal-kondiviżjoni tat-titjib fl-effiċjenza produttiva bejn l-impriża; li jiġi żgurat approċċ aktar flessibbli għal eċċessi żgħar li ma jaqbżux l-10 % tal-kumpens medju annwali li jeżentahom mill-aġġornament tal-parametri.

1.6.

Il-KESE jsib li hija meħtieġa aktar kjarifika tal-kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà skont il-Qafas, relatati ma’:

l-ispeċifikazzjoni ulterjuri tal-modi alternattivi kif jintlaħaq ir-rekwiżit biex tiġi żgurata l-kompatibbiltà skont l-Artikolu 106(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) li diġà huma użati b’mod wiesa’ fil-prattika tiegħu;

l-evitar ta’ rekwiżiti obbligatorji li jistgħu jirkbu fuq il-proċeduri nazzjonali tat-tfassil tal-liġijiet, u joħolqu problemi mhux iġġustifikati;

it-teħid b’kont xieraq tar-rekwiżiti legali ġodda fir-rigward tal-akkwist u l-konċessjonijiet;

l-akkoppjar ta’ metodoloġija ex ante mal-użu sħiħ tal-kalkolu tal-ispiża netta ex post, sakemm l-awtorità ma tippreferix li tistabbilixxi l-kumpens bħala somma sħiħa fiż-żmien tal-inkarigu;

l-approvazzjoni taż-żewġ approċċi għall-kalkolu tal-kumpens — Spejjeż Aggregati Netti u Spiża Evitata Netta u tingħata aktar gwida dwarhom fil-Qafas għaliex bħalissa bilkemm fih indikazzjoni ta’ kif se jiġu stabbiliti l-kontrofattwali rilevanti;

li ssir distinzjoni bejn drittijiet speċjali jew esklużivi li jinvolvu vantaġġ li l-profitt tiegħu għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fil-finanzjament tal-obbligi tas-servizz pubbliku u kopertura universali li tinvolvi żvantaġġ għall-fornitur maħtur;

li tingħata aktar kjarifika dwar l-istandards tal-profitabbiltà u li jiġi permess l-użu ta’ standards differenti aktar milli jiġi impost wieħed partikolari fuq l-Istati Membri;

li jiġu ċċarati aktar il-modi alternattivi tal-kalkolu ta’ dawn l-inċentivi, li l-użu tagħhom m’għandux ikun vinkolanti, minħabba l-kumplessità involuta.

1.7.

Il-KESE jinnota li l-Parlament Ewropew u l-Kunsill ma promulgawx regolamenti li jistabbilixxu l-prinċipji u l-kundizzjonijiet li jirregolaw is-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, b’mod partikolari fil-qasam ekonomiku u finanzjarju. Għaldaqstant, jitlob lill-Kummissjoni, lill-Parlament u lill-Kunsill jeżaminaw modi kif jiġi sodisfatt dan il-mandat tal-Artikolu 14 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, mingħajr preġudizzju għall-kompetenza tal-Istati Membri u r-regoli tat-Trattat li ssir referenza għalih f’dak l-Artikolu.

2.   Is-suġġett tal-opinjoni fuq inizjattiva proprja

2.1.

Fil-pjan ta’ azzjoni tiegħu għall-2017, il-KESE enfasizza l-importanza ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali bħala element essenzjali tal-mudell ekonomiku u soċjali Ewropew tagħna, minqux bħala tali fl-Artikolu 14 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

2.2.

L-Artikolu 14 jistieden lill-Unjoni u lill-Istati Membri biex fi ħdan is-setgħat rispettivi tagħhom “jieħdu ħsieb li dawk is-servizzi joperaw fuq il-bażi ta’ prinċipji u kondizzjonijiet, b’mod partikolari ekonomiċi u finanzjarji, li jippermettulhom iwettqu l-missjonijiet tagħhom”. Barra minn hekk, jipprevedi li “Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, li jaġixxu permezz ta’ regolamenti skont il-proċedura leġislattiva ordinarja, għandhom jistabbilixxu dawn il-prinċipji u jistabbilixxu dawn il-kondizzjonijiet mingħajr preġudizzju għall-kompetenza tal-Istati Membri skont it-Trattati, li jipprovdu, jikkummissjonaw u jiffinanzjaw dawn is-servizzi”. Dan il-mandat għadu ma ssarrafx f’inizjattivi leġislattivi speċifiċi sa issa. B’kuntrast, il-Kummissjoni Ewropea żviluppat sett ta’ regoli wiesa’ dwar l-għajnuna mill-Istat applikabbli għall-SGEIs bħala segwitu għall-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.

2.3.

Il-kundizzjonijiet tal-kompatibbiltà mar-regoli tat-Trattat dwar l-għajnuna mill-Istat u mal-Artikolu 106(2) tat-TFUE kienu kontenzjużi, anke minn meta l-Qorti tal-Ewwel Istanza ddeċidiet fl-1997 (1) li l-kumpens mogħti lil kumpaniji li jimplimentaw missjoni ta’ servizz pubbliku għandu jitqies bħala għajnuna mill-Istat. Sa dak iż-żmien il-kunsens kien li l-kumpens għall-ispejjeż żejda li jirriżultaw mill-obbligi aktar esiġenti assoċjati mal-SGEIs ma kien jagħti l-ebda vantaġġ. Il-Qorti tal-Ġustizzja qalbet din il-pożizzjoni fl-2001 (2), meta qieset li l-kumpens jista’ jitqies bħala għajnuna mill-Istat biss jekk jaqbeż l-ispejjeż addizzjonali mġarrba mill-fornitur maħtur. Finalment, id-deċiżjoni Altmark fl-2003 (3) stabbiliet il-kriterji li kwalunkwe skema ta’ kumpens għandha tissodisfa biex taqa’ barra l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

2.4.

Il-Kummissjoni Ewropea tiddetermina l-kompatibbiltà tal-SGEIs mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, u ssegwi mill-qrib it-tliet kriterji introduttorji ta’ Altmark. Dan jirrikjedi:

id-definizzjoni ċara tal-obbligi ta’ servizz pubbliku u inkarigu speċifiku lill-fornitur maħtur permezz ta’ att pubbliku;

l-istabbiliment ex ante tal-parametri għall-kalkolu tal-kumpens b’mod oġġettiv u trasparenti;

li l-kumpens ma jaqbiżx l-ispejjeż imġarrba fl-implimentazzjoni tas-servizz pubbliku, meta jitqies id-dħul korrispondenti u profitt raġonevoli;

l-għażla tal-fornitur maħtur jew:

permezz ta’ proċedura ta’ akkwist pubbliku;

jew id-determinazzjoni tal-livell ta’ kumpens fuq il-bażi tal-ispejjeż li intrapriża medja, immexxija tajjeb u mgħammra b’mod adegwat, iġġarrab biex tagħti s-servizz, meta mqabbel mad-dħul korrispondenti, flimkien ma’ profitt raġonevoli.

2.5.

Fl-2005 il-Kummissjoni adottat il-“pakkett Monti-Kroes”, aġġornat fl-2011 (il-“pakkett Almunia”), b’regoli ewlenin għall-finanzjament tal-SGEI: il-pakkett jinkludi Komunikazzjoni mill-Kummissjoni (4) (minn hawn ’il quddiem il-“Qafas”) li tistabbilixxi l-kundizzjonijiet tal-kompatibbiltà għall-SGEI u Deċiżjoni tal-Kummissjoni (5) li teżenta min-notifika l-iskemi li għandhom anqas probabbiltà li jfixklu l-kompetizzjoni minħabba l-finanzjament limitat tagħhom (l-Artikolu 2(1)(1) tad-Deċiżjoni jistabbilixxi l-limitu annwali għal EUR 15-il miljun) jew li għandhom fil-mira tagħhom attivitajiet li jissodisfaw il-ħtiġijiet soċjali (jiġifieri l-isptarijiet; is-saħħa u l-kura fit-tul; l-indukrar tat-tfal; l-aċċess u l-integrazzjoni mill-ġdid fis-suq tax-xogħol; l-akkomodazzjoni soċjali; il-kura u l-inklużjoni soċjali ta’ gruppi vulnerabbli; u r-rabtiet marittimi mal-gżejjer, l-ajruporti u l-portijiet b’volum baxx ta’ passiġġieri). Il-Kummissjoni ddikjarat l-intenzjoni tagħha li twettaq reviżjoni ta’ dan is-sett ta’ regoli ħames snin wara d-dħul fis-seħħ tagħhom.

2.6.

Bħala parti mill-Programm tiegħu għall-Ewropa, l-objettiv tal-KESE b’din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja huwa li jikkontribwixxi għar-reviżjoni li jmiss mill-Kummissjoni billi jagħti ħarsa dettaljata lejn l-esperjenza fl-implimentazzjoni tal-pakkett tal-SGEIs. Għal dan il-għan, il-KESE kkummissjona studju dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-SGEI fir-rigward tal-kumpens pubbliku (“Review of Member States' reports on the implementation of the European Commission Decision on the provision of State aid to the provision of services of general economic interest (Reviżjoni tar-rapporti tal-Istati Membri dwar l-implimentazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-provvediment tal-għajnuna mill-Istat għall-forniment ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali)”).

2.7.

Il-kumpens għall-SGEIs rari jaffettwa l-kompetizzjoni, sakemm ikopri l-ispejjeż żejda mġarrba mill-fornituri maħtura fit-twettiq tal-missjoni ta’ servizz pubbliku. Għalhekk, l-impożizzjoni fuqhom tal-piż assoċjat man-notifika tal-għajnuna mill-Istat tidher pass żelanti żżejjed iġġustifikat biss f’każijiet fejn parteċipanti oħra jistgħu jsofru ħsara li ma tistax tiġi miċħuda. B’kuntrast, kondotta li timmina b’mod sever il-kundizzjonijiet tas-suq bħal bejgħ b’dumping minn pajjiżi terzi jew prezzijiet iffissati f’livelli aktar baxxi milli ġġustifikat huma akkumpanjati b’mod inugwali mill-azzjoni Komunitarja. Għalhekk, l-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni biex teżenta l-SGEIs min-notifika, flimkien ma’ ċertezza tad-dritt imsaħħa u aktar flessibbiltà fl-implimentazzjoni tar-regoli, jidhru essenzjali biex jiżguraw li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jrawmu dawn is-servizzi essenzjali jintlaħqu b’mod xieraq.

3.   Titjib tad-Deċiżjoni u estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tagħha

3.1.

Il-KESE jemmen li d-Deċiżjoni tilħaq bilanċ ġust bejn il-ħtieġa li jitrawmu u jiġu sostnuti l-SGEIs u l-objettiv li jiġu evitati distorsjonijiet potenzjali tal-kompetizzjoni. L-eżenzjoni min-notifika tnaqqas l-ispejjeż u l-kumplessitajiet amministrattivi li l-awtoritajiet inkella jkollhom jiffaċċjaw, b’mod partikolari fil-livell lokali. Billi l-SGEIs li mhumiex eliġibbli skont id-Deċiżjoni jiffaċċjaw regoli aktar stretti, huma biss każijiet li jqajmu tħassib partikolari għall-kompetizzjoni li għandhom jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, skont l-għan li r-riżorsi fil-livell tal-UE jkunu kkonċentrati fuq l-iskrutinju tal-għajnuna mill-Istat. L-esperjenza wriet li l-Kummissjoni tapprova l-maġġoranza kbira tal-iskemi tal-SGEIs li teżamina. Huma biss tliet każijiet ta’ SGEI li wasslu għal proċedura ta’ investigazzjoni fil-fond skont l-Artikolu 108(2) tat-TFUE sa minn meta ġew ippromulgati d-Deċiżjoni u l-Qafas tal-2012. Żewġ każijiet kienu jinvolvu s-servizzi postali (Għajnuna mill-Istat SA.35608 dwar Hellenic Post (ELTA), u Għajnuna mill-Istat SA.37977 dwar l-Uffiċċju Postali Spanjol) u l-każ l-ieħor skema ta’ sptar (Għajnuna mill-Istat SA.19864 dwar il-finanzjament tal-isptarijiet IRIS fir-Reġjun ta’ Brussell) wara deċiżjoni tal-Qorti li tannulla deċiżjoni ta’ approvazzjoni mill-Kummissjoni għaliex il-kumplessità kienet tfisser li kienet meħtieġa investigazzjoni formali. Fil-każijiet kollha eżaminati mill-Kummissjoni, it-talbiet mill-kompetituri għandhom rwol ewlieni, biex b’hekk jiżguraw dixxiplina sħiħa mingħajr ma jirrikjedu n-notifika sistematika tal-iskemi tal-SGEI. Barra minn hekk, il-każistika u l-prattika tal-Kummissjoni jipprovdu biżżejjed gwida lill-partijiet ikkonċernati biex ikejlu jekk jistgħux b’mod sikur japplikaw id-Deċiżjoni mingħajr il-ħtieġa li jinnotifikaw l-iskemi tal-SGEIs biex jiżguraw iċ-ċertezza sħiħa. Il-KESE għalhekk jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tneħħi l-livell limitu tal-eżenzjoni u tinkludi l-SGEI kollha fid-Deċiżjoni irrispettivament mill-ammont ta’ kumpens annwali, billi timxi fuq l-eżempju tal-iskemi ta’ kumpens għat-trasport tal-passiġġieri (6).

3.2.

L-istabbiliment ta’ livell limitu skont il-volum tal-għajnuna involuta li b’hekk jiskatta n-notifika jista’ jkollu rilevanza għall-iskrutinju fil-livell tal-UE, b’mod partikolari f’każijiet fejn l-għoti tal-għajnuna jinvolvi modalitajiet mhux trasparenti, bħal tnaqqis jew eżonerazzjonijiet fiskali, self aġevolat jew garanziji pubbliċi. Barra minn hekk, id-Deċiżjoni tipprovdi li attivitajiet speċifiċi jistgħu jirrikjedu skrutinju minħabba tħassib dwar il-kompetizzjoni, u b’hekk tista’ timponi notifika obbligatorja sabiex tindirizza dawn il-każijiet. Fi kwalunkwe każ, iż-żamma tal-livell limitu attwali stabbilit fl-Artikolu 2(1)(a) tad-Deċiżjoni f’dawn il-livelli estremament baxxi, timponi piż mhux dovut fuq l-awtoritajiet, mingħajr l-ebda vantaġġ viżibbli għall-infurzar tal-kompetizzjoni. Għalhekk, il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tillimita r-rekwiżit ta’ notifika għal forom ta’ għajnuna jew attivitajiet partikolari fejn id-distorsjonijiet potenzjali jistgħu jiġġustifikaw ħarsa aktar mill-qrib biex jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni.

3.3.

Il-KESE jistieden lill-KE teżamina l-possibbiltà li twessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Deċiżjoni sabiex tagħmel servizzi eliġibbli relatati mat-titjib fl-għarfien u fil-kwalifiki tan-nies u b’hekk jitjiebu l-opportunitajiet tax-xogħol tagħhom. Barra minn hekk, hemm il-ħtieġa li tingħata kjarifika f’oqsma ta’ ambigwità li jinvolvu l-involviment privat, fejn tkun milqugħa aktar gwida.

3.4.

Id-Deċiżjoni għandha tiżgura kompatibbiltà sħiħa mal-liġi Komunitarja ta’ livell ogħla u tevita piż żejjed għall-awtoritajiet reġjonali u lokali. B’mod partikolari, l-Artikolu 8 jeħtieġ li l-Istati Membri jżommu disponibbli, matul il-perjodu ta’ inkarigu u għal mill-anqas għaxar snin mit-tmiem ta’ dak il-perjodu, l-informazzjoni kollha neċessarja biex tiġi determinata l-kompatibbiltà tal-kumpens mogħti. Din ir-regola tmur kontra l-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589, li jipprovdi li meta jiskadi l-perjodu ta’ 10 snin, kwalunkwe għajnuna mogħtija ma tistax tiġi rkuprata u għalhekk il-Kummissjoni żżomm lura milli tressaqha għat-test ta’ kompatibbiltà kif turi l-prattika tas-soltu tagħha. Il-preservazzjoni tal-informazzjoni għal aktar minn 10 snin li m’għandha l-ebda għan għall-kontroll tal-għajnuna mill-Istat tirrappreżenta piż żejjed għall-awtoritajiet u tikser il-prinċipji tal-proporzjonalità u tal-amministrazzjoni xierqa minquxa fit-Trattat.

3.5.

L-Artikolu 2(2) tad-Deċiżjoni japplika għal inkarigi mogħtija għal massimu ta’ 10 snin, ħlief għal dawk l-SGEIs li jeħtieġu investiment sinifikanti li jiġġustifika perjodu itwal. Filwaqt li l-prattika tal-Kummissjoni skont il-Qafas tinterpreta din ir-regola b’mod ġenerali li tipprevjeni l-inkarigi li jaqbżu dak il-limitu ta’ żmien, it-test tad-Deċiżjoni jista’ jimplika li l-impriżi li jħaddmu servizz pubbliku għal perjodu itwal jistgħu jaqgħu barra l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha. Il-KESE għalhekk jitlob li l-Kummissjoni tiċċara li l-limitu ta’ żmien tal-inkarigi m’għandu jkollu l-ebda effett materjali fuq it-tiġdid jew l-estensjoni tagħhom jew fuq l-eliġibbiltà tal-fornituri ta’ servizz li jkollhom il-mandat. Din il-kwistjoni hija partikolarment sensittiva fil-każ ta’ fornituri bi sjieda pubblika fdati mill-awtoritajiet tagħhom, għaliex l-għan waħdieni tagħhom huwa li jipprovdu s-servizz pubbliku inkwistjoni.

3.6.

L-Artikoli 5(5), (7) u (8), li jikkonċernaw profitt raġonevoli, għandhom jistabbilixxu metodu disponibbli faċilment għall-kalkolu tiegħu. L-approċċ attwali, b’mod simili għal dak fil-Qafas, jinkludi metodi bħar-Rata ta’ Redditu Interna li huma wisq kumplessi għall-SGEI lokali u għalhekk jiskoraġġixxu l-użu tagħhom għall-kalkolu tal-kumpens. L-istabbiliment ta’ valuri referenzjarji għall-profitabbiltà jinvolvi servizzi ta’ konsulenza li jiswew il-flus u li ma jintlaħqux mill-biċċa l-kbira tal-SGEIs. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tiċċara din il-kwistjoni, għaliex il-prattika tal-Kummissjoni tapprova l-paragun dirett mal-profitabbiltà ta’ setturi relatati fuq il-bażi ta’ sorsi tad-data uffiċjali jew privati disponibbli li huma rikonoxxuti b’mod wiesa’ bħala kompletament rappreżentattivi.

3.7.

L-inċentivi għall-effiċjenza, filwaqt li huma nieqsa minn kwalunkwe definizzjoni, huma meqjusa fl-Artikolu 5(6) u għalhekk jeħtieġu aktar kjarifika, b’mod partikolari meta jindirizzaw ir-rekwiżit tal-kondiviżjoni tat-titjib fl-effiċjenza produttiva bejn l-impriża, l-Istat Membru u/jew l-utenti. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tneħħi kwalunkwe dubju dwar kif għandu jiġi interpretat dan ir-rekwiżit.

3.8.

L-Artikolu 6(2) tad-Deċiżjoni jipprevedi li kwalunkwe kumpens żejjed għandu jiskatta aġġornament tal-parametri għall-futur. Il-kumpens li ma jaqbiżx l-10 % tal-ammont annwali medju jista’ madankollu jiġi ttrasferit għall-perjodu li jkun imiss. Il-konsistenza sħiħa targumenta li ma jsir l-ebda aġġornament tal-parametri fil-każ tal-aħħar, biex tiġi evitata rivalutazzjoni li tkun tinvolvi inċertezza legali għal fornituri maħtura f’każijiet li ma jaffettwawx il-kompetizzjoni. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tiżgura approċċ aktar flessibbli għal eċċessi żgħar li ma jaqbżux l-10 % tal-kumpens medju annwali li jeżentahom mill-aġġornament tal-parametri.

3.9.

Kwalunkwe trattament diskriminatorju tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, u għalhekk tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali pprovduti f’dawn il-livelli, għandu jiġi evitat. Bħalissa, l-awtoritajiet lokali u reġjonali jridu jippreżentaw it-talbiet, it-tweġibiet u d-dubji tagħhom permezz tal-mezz uffiċjali tal-Istat Membru tagħhom, għaliex dan tal-aħħar biss jista’ jidħol fi djalogu formali dwar id-dispożizzjonijiet tal-għajnuna mill-Istat mal-Kummissjoni. Għalhekk, l-informazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet lokali u reġjonali għall-attenzjoni tal-Kummissjoni għandha tiġi kkunsidrata mill-Istat Membru rispettiv. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tistabbilixxi djalogu aktar strutturat mal-awtoritajiet lokali u reġjonali dwar il-proċeduri u l-kwistjonijiet tal-għajnuna mill-Istat. Ir-regoli u r-rekwiżiti dwar l-għajnuna mill-Istat għandhom jiġu adattati wkoll għall-ħtiġijiet speċjali u l-mezzi disponibbli għall-awtoritajiet reġjonali u lokali, biex b’hekk jiżguraw trattament ġust u ugwali fil-prattika.

4.   Jiġu ċċarati l-kundizzjonijiet tal-kompatibbiltà skont il-Qafas

4.1.

Il-Qafas jistabbilixxi fid-dettall ir-rekwiżiti differenti biex tiġi żgurata l-kompatibbiltà skont l-Artikolu 106(2) tat-TFUE u l-każistika li tinterpretah. Filwaqt li jipprovdi spjegazzjoni tajba tal-kriterji applikati mill-Kummissjoni, spiss jadotta pożizzjoni kawta żżejjed li toħloq problemi bla bżonn u tipproduċi grad ta’ inċertezza. Il-prattika tal-Kummissjoni turi li f’ħafna oqsma dawn id-diffikultajiet ġew megħluba bl-applikazzjoni ta’ interpretazzjoni prammatika tal-Qafas. Ir-referenzi speċifiċi li jsiru għal dawn is-soluzzjonijiet iżidu ċ-ċertezza tad-dritt u jirrinfurzaw b’mod effettiv trattament indaqs filwaqt li jippreservaw il-prinċipju li kull każ għandu jiġi eżaminat fuq il-merti tiegħu. Il-KESE għalhekk jirrakkomanda li l-Kummissjoni tispeċifika aktar il-modi alternattivi kif jista’ jintlaħaq ir-rekwiżit li diġà huma użati b’mod wiesa’ fil-prattika tagħha. Din il-kjarifika tneħħi ħafna mid-dubji li bħalissa jiffaċċjaw l-awtoritajiet u l-fornituri.

4.2.

Skont it-Trattat, l-għoti u d-definizzjoni ta’ mandat tas-servizz pubbliku jaqgħu taħt il-kompetenza fundamentali tal-Istati Membri. Għalhekk ir-referenzi fil-punt 13 tal-Qafas għall-kundizzjonijiet li l-SGIs/is-servizzi pubbliċi għandhom jissodisfaw jistgħu jservu biss bħala gwida siewja. Madankollu, l-inklużjoni ta’ dawn ir-referenzi tista’ tqajjem tħassib leġittimu dwar limitazzjoni potenzjali tas-setgħat tal-Istati Membri. Għaliex, huwa f’idejn l-Istati Membri biex jiddeċiedu, fl-interess pubbliku, dwar l-istandards ta’ “kwalità, sikurezza, affordabilità, trattament indaqs, promozzjoni ta’ aċċess universali u ta’ drittijiet tal-utent” li kull servizz essenzjali għandu jissodisfa, irrispettivament mill-kopertura tiegħu mis-suq jew minn mandat. L-Istati Membri għandhom ukoll is-setgħa li jiddeċiedu kif xieraq jekk l-iżgurar ta’ dawk l-istandards jeħtieġx SGEI/servizz pubbliku. Il-kundizzjonijiet tas-suq, filwaqt li huma rilevanti ħafna, ma jistgħux iħassru jew irażżnu l-kapaċità tal-awtoritajiet li jiddefendu l-interess pubbliku. Il-KESE għalhekk jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tillimita l-azzjoni tagħha hawnhekk għal referenza għall-Komunikazzjoni ta’ gwida tagħha li tillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tal-valutazzjoni tagħha għall-kontroll tal-eżistenza potenzjali ta’ żball evidenti, kwistjoni li finalment taqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Qorti tal-Ġustizzja.

4.3.

Il-punt 14 tal-Qafas mingħajr raġuni jqiegħed kundizzjonijiet fuq is-setgħat tal-Istati Membri biex jagħtu mandat billi jirrikjedi li dawn tal-aħħar iwettqu konsultazzjonijiet pubbliċi biex iqisu l-interessi tal-utenti u tal-fornituri, u b’hekk jaffettwa l-kompetenzi nazzjonali li jaqgħu barra mill-kompetenza tal-Kummissjoni. Filwaqt li l-awtoritajiet dejjem jagħtu attenzjoni xierqa lill-interessi tal-partijiet ikkonċernati, li jiġu mġiegħla jiġġustifikaw il-ħtieġa għal mandat u li jwettqu l-konsultazzjonijiet pubbliċi, jew jintroduċu strumenti alternattivi, ftit li xejn jaqbel mad-dispożizzjonijiet u l-prinċipji tat-Trattat. Il-prattika tal-Kummissjoni turi li tagħti attenzjoni limitata għal din ir-regola, b’mod speċjali jekk l-Istati Membri jiffaċċjaw ostakoli fl-infurzar tagħha. Il-KESE għalhekk jipproponi li l-Kummissjoni tabbozza mill-ġdid dan il-punt sabiex tevita rekwiżiti obbligatorji li jistgħu jaffettwaw il-proċeduri nazzjonali tat-tfassil tal-liġijiet, u joħolqu problemi mhux iġġustifikati.

4.4.

Ir-rekwiżit skont il-punt 19 tal-Qafas li l-inkarigi jikkonformaw mar-regoli tal-akkwist pubbliku tal-Unjoni jonqos milli jqis li l-liġi sekondarja f’dan il-qasam esperjenzat reviżjoni profonda wara l-pakkett dwar l-akkwist tal-2014. Id-Direttiva dwar l-Akkwist Pubbliku tapplika biss, skont l-Artikolu 1(2) tagħha, għal akkwiżizzjonijiet minn awtoritajiet kontraenti u ma tistax timponi reġim vinkolanti fuq l-SGEIs għaliex jirreferu għal kompiti mwettqa minn impriża f’isem l-awtorità. Għalhekk, kwalunkwe rekwiżit skont il-liġi dwar l-akkwist ikun qed imur kontra d-Direttiva li tirregolah. Il-pakkett dwar l-akkwist tal-2014 jirregola wkoll il-konċessjonijiet għall-ewwel darba. Imma jkun qed jiġi żgwidat bil-kbir jekk xi ħadd jiddeduċi li l-SGEIs jistgħu jaqgħu taħt dan ir-reġim: il-konċessjonijiet jimplikaw li l-impriżi jassumu r-riskju kollu meta l-għotja tkun ingħatat, f’kuntrast qawwi mal-SGEIs, fejn l-awtoritajiet ikopru l-ispejjeż żejda involuti fit-tħaddim tas-servizz, biex b’hekk jiġi mminimizzat ir-riskju. Huwa biss fejn l-awtorità tagħżel li tapplika t-trattament konċessjonali għal SGEI li dan ir-reġim japplika, imma f’dawn il-każijiet ma jkunx hemm element ta’ għajnuna, għaliex il-fornitur maħtur iġorr ir-riskju kollu. Għalhekk, la r-regoli tal-akkwist u lanqas ir-regoli konċessjonali ma japplikaw għall-SGEIs. Legalment, il-Qafas jista’ jistieden biss lill-Istati Membri jimplimentaw, fejn applikabbli, il-prinċipji tat-trasparenza u t-trattament indaqs fl-għażla tal-fornituri, b’mod partikolari dawk privati, mingħajr l-ebda obbligu vinkolanti marbut ma’ din it-talba. Il-KESE għalhekk jitlob lill-Kummissjoni tirrevedi l-Punt 19 tal-Qafas biex tqis kif xieraq ir-rekwiżiti legali ġodda fir-rigward tal-akkwist u l-konċessjonijiet.

4.5.

Minkejja li l-Punt 22 tal-Qafas jipprovdi li l-kumpens jista’ jkun ibbażat fuq l-ispejjeż u d-dħul mistennija jew attwalment imġarrba, spiss ħafna l-prattika tal-Kummissjoni tirrikjedi l-istabbiliment ta’ ammonti kumpensatorji ex ante. Dan il-metodu tal-kalkolu, li jipprevjeni lill-awtoritajiet milli jikkumpensaw ex post skont il-kost nett effettiv, jidher li huwa interferenza żejda li tista’ twassal għal problemi li ma jissolvewx, għaliex jekk l-ammonti ex ante jonqsu milli jkopru l-ispiża netta, il-fornitur jiffaċċja nuqqas ta’ finanzjament sistematiku. Barra minn hekk, jekk l-awtorità tipprovdi appoġġ addizzjonali biex tagħlaq dan id-distakk, fil-prinċipju tkun qed tiffaċċja penali potenzjali għal ksur tal-kundizzjonijiet stabbiliti fid-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni. Il-prattika tal-Kummissjoni b’mod ġenerali injorat din l-inkonsistenza ħlief f’każijiet fejn il-pretendent ikun qajjem il-kwistjoni. Filwaqt li jidher xieraq li tiġi stabbilita ex ante l-metodoloġija għall-kalkolu tal-kumpens, l-ammonti tentattivi li jsegwu m’għandu jkollhom l-ebda karattru vinkolanti. Huwa biss meta r-riżultati annwali jkunu disponibbli li l-kalkolu tal-ispiża netta u l-kumpens korrispondenti jkunu jistgħu jsiru. Il-KESE għalhekk jistieden lill-Kummissjoni tiżgura konsistenza u konformità sħaħ mat-tieni kriterju Altmark billi takkoppja l-metodoloġija ex ante mal-użu sħiħ tal-kalkolu ex post tal-ispiża netta, sakemm l-awtorità ma tippreferix tistabbilixxi l-kumpens fiż-żmien tal-inkarigu.

4.6.

Il-metodu tal-Ispiża Evitata Netta għall-kalkolu tal-kumpens huwa bbażat fuq il-preżunzjoni li fin-nuqqas ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku l-fornitur maħtur jista’ jnaqqas l-attivitajiet tiegħu u jimmira li jimmassimizza d-dħul. Il-metodu konvenzjonali tal-Ispiża Evitata Netta jkun ifisser li l-fornitur ma jkomplix l-attivitajiet kollha li jagħmlu telf. Id-differenza bejn dan ix-xenarju kontrofattwali u r-riżultati attwali tal-fornitur ta’ servizz tiddetermina l-ammont tal-kumpens. Il-Kummissjoni reċentement irrakkomandat l-approċċ tal-Ispiża tal-Profitabbiltà (PC), fejn il-kontrofattwali jkun it-twaqqif tal-attivitajiet li jipprevjenu lill-impriża milli timmassimizza r-riżultati tagħha. Il-kumpens għalhekk ikopri mhux biss l-ispejjeż addizzjonali tal-SGEI imma wkoll l-attivitajiet anqas effiċjenti, anke jekk profitabbli. Biex jitnaqqsu l-ħlasijiet kumpensatorji, il-Kummissjoni teħtieġ li l-vantaġġi tas-suq u mhux materjali li jgawdi l-fornitur jitnaqqsu mill-kumpens. Il-preferenza għall-approċċ tal-PC twassal għal diverġenzi de facto fl-implimentazzjoni ta’ prinċipju uniku, li għalhekk jikkomprometti ċ-ċertezza tad-dritt. Il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tapprova ż-żewġ approċċi u tipprovdi aktar gwida dwarhom fil-Qafas, li bħalissa bilkemm fih indikazzjoni ta’ kif se jiġu stabbiliti l-kontrofattwali rilevanti.

4.7.

Il-metodu tal-allokazzjoni tal-ispiża jidher l-aktar wieħed xieraq għall-biċċa l-kbira tal-SGEIs, għaliex il-kalkolu tiegħu huwa bbażat fuq id-differenza bejn l-ispejjeż biex jiġi ssodisfat l-obbligu ta’ servizz pubbliku u d-dħul korrispondenti. Minkejja dan, l-Istati Membri li jridu jużaw dan il-metodu jridu jiġġustifikaw ir-raġunijiet biex jitwarrab l-approċċ tal-Ispiża Evitata Netta li mill-bqija huwa meqjus obbligatorju. Billi l-Ispiża Evitata Netta tinvolvi analiżi kumplessa u għalja, u spiss ikunu meħtieġa servizzi ta’ konsulenza esterna, il-KESE jirrakkomanda li l-Kummissjoni tirrikonoxxi dan il-metodu bħala wieħed kompletament validu, fuq l-istess livell bħall-Ispiża Evitata Netta ħlief għal attivitajiet speċifiċi bħas-servizzi postali fejn din il-metodoloġija tibqa’ dik vinkolanti, skont it-Tielet Direttiva Postali.

4.8.

Il-Punt 32 tal-Qafas, dwar id-dħul, bir-raġun jinkludi l-profitti eċċessivi ġġenerati minn drittijiet speċjali jew esklużivi. Madankollu fil-prattika reċenti dan kien jinkludi profitti mill-provvista universali anke jekk ma jkunux ġejjin minn dawn id-drittijiet, biex b’hekk iwassal għal valutazzjonijiet qarrieqa. Għandu jiġi enfasizzat li l-kopertura universali timplika żvantaġġ għaliex il-fornitur maħtur huwa marbut li jservi territorju partikolari irrispettivament mill-ispejjeż imġarrba. Għalhekk, jekk il-fornitur iwettaq dan is-servizz fuq bażi profitabbli, il-prinċipji tat-Trattat jinkisru jekk dan l-eċċess kellu jiffinanzja fuq bażi obbligatorja obbligi ta’ servizz pubbliku oħrajn li jkunu qed jagħmlu telf. Il-KESE għalhekk jitlob lill-Kummissjoni tiċċara dan il-punt u tagħmel distinzjoni bejn drittijiet speċjali jew esklużivi li jinvolvu vantaġġ li l-profitt tiegħu għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fil-finanzjament tal-obbligi ta’ servizz pubbliku u kopertura universali li tinvolvi żvantaġġ għall-fornitur maħtur.

4.9.

Il-profitt raġonevoli kif previst fil-Qafas iqajjem xi kwistjonijiet li jeħtieġu aktar kjarifika. Filwaqt li l-Qafas jippromovi l-użu tar-Rati ta’ Redditu Interni, jirrikonoxxi d-diffikultà inerenti biex jiġi applikat dan il-metodu. Għalhekk, fil-prattika l-Kummissjoni tqabbel kumpaniji mill-istess settur jew minn settur relatat bl-użu ta’ kriterji ta’ profitabbiltà standard bħall-ROE jew l-ROS. Madankollu n-nuqqas ta’ ċertezza dwar il-kwistjoni spiss iwassal għal riżultati diverġenti. Il-KESE għalhekk jissuġġerixxi li l-Kummissjoni tirrikonoxxi l-kriterji kollha tal-profitabbiltà standard u stabbiliti sewwa aktar milli tagħmel xi wieħed minnhom obbligatorju. Il-KESE jitlob lill-Kummissjoni tipprovdi aktar kjarifika dwar l-istandards tal-profitabbiltà u li jiġi permess l-użu ta’ standards differenti aktar milli jiġi impost wieħed partikolari fuq l-Istati Membri.

4.10.

Ir-rekwiżit obbligatorju tal-effiċjenza skont il-punti 39 sa 46 tal-Qafas qed juri li huwa ostakolu kbir kemm għall-partijiet ikkonċernati kif ukoll għall-awtoritajiet. Billi l-Qafas ma jipprovdi l-ebda ħjiel dwar kif jiġu kkalkulati l-inċentivi għall-effiċjenza, il-prattika tal-Kummissjoni tippermetti valutazzjonijiet ferm diverġenti, biex b’hekk tikkomprometti l-prinċipji taċ-ċertezza tad-dritt u tat-trattament indaqs. Il-KESE għalhekk jitlob lill-Kummissjoni tiċċara aktar il-modi alternattivi tal-kalkolu ta’ dawn l-inċentivi, li l-użu tagħhom m’għandux ikun vinkolanti minħabba l-kumplessità involuta.

Brussell, is-6 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Kawża T-106/95.

(2)  Kawża C-53/00.

(3)  Kawża C-280/00.

(4)  ĠU C 8, 11.1.2012, p. 15.

(5)  ĠU L 7, 11.1.2012, p. 3

(6)  ĠU L 315, 3.12.2007, p. 1.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/52


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “L-implikazzjonijiet tad-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport għat-tfassil tal-politika tal-UE”

(Opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 345/08)

Relatur:TBL

Tellervo KYLÄ-HARAKKA-RUONALA

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

26.1.2017

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

 

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

Sezzjoni responsabbli

It-Trasport, l-Enerġija, l-Infrastruttura u s-Soċjetà tal-Informazzjoni

Adottata fis-sezzjoni

14.6.2017

Adottata fis-sessjoni plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

157/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Id-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni fil-qasam tal-mobbiltà tal-persuni u tat-trasport tal-oġġetti jipprovdu diversi benefiċċji lis-soċjetà bħal aċċessibbiltà u konvenjenza aħjar għall-passiġġieri, l-effiċjenza u l-produttività għal-loġistika, it-titjib fis-sigurtà tat-traffiku u tnaqqis fl-emissjonijiet. Fl-istess ħin, hemm tħassib dwar is-sikurezza, is-sigurtà, il-privatezza, ix-xogħol u l-ambjent.

1.2.

Filwaqt li t-teknoloġija toffri ħafna opportunitajiet, il-progress m’għandux ikun immexxi biss mit-teknoloġija iżda għandu jkollu l-għan li joħloq valur miżjud għas-soċjetà. Id-dibattitu politiku — flimkien mal-involviment adegwat tas-soċjetà ċivili fil-proċessi tal-ippjanar tat-trasport, partikolarment f’żoni urbani kbar — huwa għalhekk meħtieġ.

1.3.

It-twettiq tat-trasport diġitali jeħtieġ soluzzjonijiet għall-konġestjoni eżistenti, kif ukoll investimenti integrati tul in-netwerk TEN-T fis-sistemi tat-trasport, tal-enerġija u tat-telekomunikazzjoni, inkluż fejn jidħol l-użu tal-5G. L-istrumenti ta’ finanzjament tal-UE bħall-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, il-FEIS, l-Orizzont 2020 għandhom jappoġġjaw dawn l-impriżi.

1.4.

Id-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport jipprovdu opportunitajiet ġodda ta’ negozju kemm lill-industriji tal-manifattura kif ukoll lill-industriji tas-servizzi, inklużi l-SMEs, u jistgħu jkunu qasam ta’ vantaġġ kompetittiv għall-UE. Għal dan l-għan, il-KESE jappella għal ambjent tan-negozju abilitanti u inkoraġġanti, inkluża attitudni miftuħa lejn mudelli ta’ negozju ġodda u li tingħata spinta lill-iżvilupp ta’ pjattaformi diġitali Ewropej.

1.5.

Id-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport ser iġibu bidliet profondi fin-natura tax-xogħol u d-domanda għall-ħiliet. Il-KESE jenfasizza l-importanza li jiġu ttrattati dawn il-bidliet strutturali billi tittejjeb tranżizzjoni ġusta u bla xkiel u jiġi indirizzat in-nuqqas ta’ ħiliet, flimkien ma’ monitoraġġ xieraq tal-progress. Id-djalogu soċjali u li jiġu informati u kkonsultati l-ħaddiema għandhom rwol ewlieni fil-proċess ta’ tranżizzjoni. L-Istati Membri għandhom ukoll jadattaw is-sistemi edukattivi tagħhom biex jissodisfaw id-domanda ġdida għall-ħiliet.

1.6.

Id-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport jirrikjedu d-disponibbiltà, aċċessibbiltà u fluss liberu tad-data xierqa. Fl-istess ħin, għandha tiġi żgurata protezzjoni adegwata tad-data. Iż-żieda fil-kapaċitajiet taċ-ċibersigurtà u l-indirizzar tal-kwistjonijiet ta’ responsabbiltà huma meħtieġa wkoll biex jiġu indirizzati l-iżviluppi ġodda.

1.7.

Il-KESE jenfasizza l-karattru intermodali tat-trasport diġitali, li jolqot il-qalba tal-istrateġija tat-trasport tal-UE. Dan jimplika wkoll rabtiet mill-qrib ma’ oqsma oħra ta’ politika bħal dawk relatati mas-suq uniku diġitali, l-enerġija, l-iżvilupp industrijali u l-innovazzjoni u l-ħiliet. Peress li l-għanijiet u r-rekwiżiti tal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima jaġixxu bħala wieħed mill-muturi diġitali tat-trasport, hemm ukoll rabta mill-qrib mas-sostenibbiltà ambjentali.

2.   Sfond u xejriet attwali

2.1.

Id-diġitalizzazzjoni qiegħda tespandi fl-oqsma kollha tal-ekonomija u tas-soċjetà — bit-trasport ikun qasam li spiss jintuża bħala eżempju. L-għan ta’ din l-opinjoni fuq inizjattiva proprja huwa li jitqiesu l-iżviluppi u l-implikazzjonijiet tad-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport mil-lat tas-soċjetà inġenerali, inklużi n-negozji, tal-ħaddiema, tal-konsumaturi u taċ-ċittadini inġenerali, u li jiġu promossi l-opinjonijiet tal-KESE dwar kif dawn l-iżviluppi għandhom jitqiesu fit-tfassil tal-politika tal-UE, sabiex jinħatfu l-opportunitajiet u r-riskji jiġu ġestiti b’mod xieraq.

2.2.

Diġà qed isir ħafna xogħol fis-swieq, kif ukoll fl-oqsma differenti ta’ politika fil-livelli nazzjonali u tal-UE. Il-KESE indirizza wkoll din it-tema fl-opinjonijiet tiegħu, pereżempju fir-rigward tal-futur tal-industrija tal-karozzi (1) u l-Istrateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi, C-ITS (2) u kif ukoll l-Intelliġenza Artifiċjali (3).

2.3.

Id-diġitalizzazzjoni tat-trasport tieħu diversi forom. Attwalment, il-vetturi, l-inġenji tal-ajru u l-vapuri diġà jużaw l-informazzjoni diġitali f’ħafna modi, fosthom it-teknoloġija u s-servizzi li jappoġġjaw is-sewqan tal-karozzi, il-kontroll tat-traffiku tal-ferroviji, u l-ġestjoni tal-avjazzjoni u tat-tbaħħir. Id-diġitalizzazzjoni ta’ informazzjoni dwar il-passiġġieri u l-oġġetti hija qasam ieħor tal-applikazzjoni ta’ kuljum. It-tielet, ir-robots jintużaw normalment fl-operazzjonijet tat-terminals fil-qasam tal-loġistika tal-merkanzija.

2.4.

Aktar awtomatizzazzjoni u robotizzazzjoni joħolqu opportunitajiet ġodda għat-trasport tal-oġġetti u tal-persuni, kif ukoll għal diversi tipi ta’ monitoraġġ u sorveljanza. Ir-robots virtwali, jiġifieri r-robots tas-softwer, hawnhekk għandhom rwol ċentrali billi jippermettu l-użu akbar u l-konnessjoni ta’ sistemi differenti ta’ informazzjoni, li jippermettulhom jiffunzjonaw bħala unità interoperabbli waħda.

2.5.

L-awtomatizzazzjoni tat-trasport tinvolvi l-iżvilupp ta’ mezzi tat-trasport fir-rigward tal-interazzjoni mal-bnedmin, kif ukoll mal-infrastruttura u sistemi esterni oħra. Vetturi, vapuri u sistemi tal-ispazju tal-ajru mingħajr sewwieq u mingħajr ekwipaġġ li huma kompletament awtonomi, jiġifieri li jiffunzjonaw indipendentement, huma l-aħħar pass f’dan l-iżvilupp.

2.6.

Attwalment, qed jiġu żviluppati karozzi mingħajr sewwieq minn diversi manifatturi tal-karozzi u qed jiġu ttestjati fil-prattika. Il-metros mingħajr sewwieq diġà ġew introdotti f’ħafna bliet, filwaqt li l-karozzi tal-linja u gruppi ta’ trakkijiet mingħajr sewwieq qed jiġu ttestjati. L-użu ta’ sistemi ta’ inġenji tal-ajru mingħajr ekwipaġġ jew drones qed jiżdied b’mod rapidu u anki vapuri kkontrollati mill-bogħod u awtonomi qed jiġu żviluppati. Minbarra l-vetturi, l-inġenji tal-ajru u l-vapuri, qed jiġu esplorati tipi ġodda ta’ soluzzjonijiet infrastrutturali u sistemi ta’ kontroll tat-traffiku.

2.7.

Għalkemm qed jittieħdu passi lejn trasport awtonomu u mingħajr ekwipaġġ, l-istrutturi bażiċi għadhom jibbażaw fuq il-persuni bħala l-atturi ewlenin. L-aktar implikazzjonijiet notevoli għandhom jitqiesu meta trasport kompletament awtonomu u mingħajr ekwipaġġ isir realtà. It-tbassir dwar meta dan se jseħħ ivarja b’mod sinifikanti. Madankollu, huwa importanti li ssir tħejjija għall-futur u li jittieħdu d-deċiżjonijiet meħtieġa fi żmien xieraq.

2.8.

Id-diġitalizzazzjoni tippermetti wkoll lill-passiġġieri u lil utenti oħra tat-trasport li jibbenefikaw minn kunċett ġdid ta’ Mobilità bħala Servizz (MaaS) permezz ta’ pjattaformi diġitali.

2.9.

L-iżvilupp li għaddej bħalissa ta’ MaaS, ifittex li jwieġeb aħjar għad-domanda tas-suq billi jiġu kkombinati s-sistemi ta’ riservazzjoni, ta’ xiri u ta’ ħlas tal-ktajjen ta’ trasport u l-għoti ta’ informazzjoni f’ħin reali dwar l-iskedi ta’ żmien, it-temp u l-kundizzjonijiet tat-traffiku, kif ukoll il-kapaċità ta’ trasport u soluzzjonijiet disponibbli. Għalhekk, l-MaaS hija l-interfaċċa diġitizzata tat-trasport. Fl-istess ħin, hija għandha l-għan li tottimizza l-użu tal-kapaċità tat-trasport.

2.10.

L-iżvilupp rapidu tat-teknoloġija bħal big data, il-cloud computing, in-netwerks mobbli 5G, is-sensers, ir-robotika u l-intelliġenza artifiċjali — speċjalment bil-kapaċitajiet ta’ tagħlim tagħhom bħal tagħlim bil-magni u tagħlim profond — huwa l-instigatur prinċipali wara l-iżviluppi fit-trasport diġitali u awtomatizzat.

2.11.

Madankollu, huwa ovvju li wieħed ma jistax jimxi b’suċċess jekk il-progress ikun immexxi biss mit-teknoloġija. Idealment, l-iżvilupp għandu jkun ibbażat fuq id-domanda tas-soċjetà. Min-naħa l-oħra, spiss ikun diffiċli għaċ-ċittadini li jaraw l-opportunitajiet li jipprovdu l-iżviluppi ġodda.

3.   Implikazzjonijiet għas-sistema tat-trasport

3.1.

L-iżvilupp diġitali joħloq kundizzjonijiet għall-intermodalità u b’hekk jikkontribwixxi għall-approċċ tas-sistema fit-trasport. Dan ifisser ukoll li b’żieda mal-infrastruttura tradizzjonali, is-sistema tat-trasport għandha diversi elementi ġodda.

3.2.

Madankollu, il-bażi tas-sistema tibqa’: it-toroq, il-ferroviji, il-portijiet u l-ajruporti. Minbarra dawn l-elementi bażiċi, hija meħtieġa infrastruttura diġitali avvanzata li tkopri s-sistemi ta’ mmappjar u ta’ lokalizzazzjoni, tipi differenti ta’ sensers għall-ġenerazzjoni tad-data, ħardwer u softwer għall-ipproċessar tad-data, u konnessjonijiet mobbli u broadband għat-tqassim tad-data. Is-sistemi ta’ ġestjoni u ta’ kontroll tat-traffiku awtomatizzati huma inklużi wkoll fl-infrastruttura diġitali.

3.3.

Peress li kemm l-infrastruttura diġitali kif ukoll dik diġitizzata jirrikjedu l-elettriku, u minħabba l-interazzjoni bejn il-grilji elettriċi intelliġenti u l-vetturi elettriċi, l-infrastruttura tal-elettriku hija wkoll element ewlieni tas-sistema tat-trasport. Finalment, servizzi u infrastruttura ġodda huma meħtieġa biex ikun permess l-aċċess għall-informazzjoni dwar it-traffiku u kif ukoll il-prenotazzjonijiet u l-pagamenti tas-servizzi ta’ mobilità. Is-sistema, minn infrastruttura fiżika għal servizzi fiżiċi tat-trasport, hija għalhekk marbuta permezz ta’ tipi differenti ta’ elementi diġitali.

3.4.

Minkejja żviluppi rapidi, għad hemm diversi ostakli li jfixklu l-progress lejn sistemi diġitali tat-trasport li għalhekk iridu jingħelbu. Dawn jinkludu, pereżempju, nuqqasijiet fid-disponibbiltà u l-aċċessibbiltà tad-data, in-nuqqas ta’ konnessjonijiet tal-Internet veloċi, u limitazzjonijiet tekniċi li għandhom x’jaqsmu mas-sensers u l-lokalizzazzjoni f’ħin reali.

3.5.

Il-KESE jappella għall-investiment fit-teknoloġija u l-infrastruttura li fuqhom jista’ jinbena t-trasport diġitali, b’mod partikolari l-ġestjoni tat-traffiku u s-sistemi ta’ kontroll: SESAR (Riċerka dwar il-Ġestjoni tat-Traffiku bl-Ajru tal-Ajru Uniku Ewropew) u ERTMS (Sistema Ewropea tal-Ġestjoni tat-Traffiku Ferrovjarju) huma proġetti li jinsabu diġà fi stadju matur iżda li m’għandhomx biżżejjed riżorsi finanzjarji. Il-VTMIS (Sistema għall-Monitoraġġ u l-Informazzjoni dwar it-Traffiku tal-Bastimenti) u s-C-ITS għad iridu jiġu żviluppati. Barra minn hekk, il-konnessjonijiet tal-5G iridu jsiru disponibbli tul in-netwerk ewlieni tat-TEN-T. L-istrumenti ta’ finanzjament tal-UE bħall-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi u l-Orizzont 2020 għandhom jagħtu prijorità lil dawn l-impriżi.

3.6.

L-interoperabbiltà tas-sistemi diġitali hija meħtieġa wkoll sabiex tkun permessa l-konnettività transkonfinali kemm lokalment kif ukoll internazzjonalment. L-UE għandha tagħmel ħilitha biex tkun il-prekursur u dik li tistabbilixxi l-istandards f’dan il-qasam.

3.7.

Il-KESE jenfasizza li d-diġitalizzazzjoni ma teliminax il-ħtieġa ta’ investimenti f’infrastruttura bażika tat-trasport, għalkemm tottimizza l-użu tal-kapaċità eżistenti. Barra minn hekk, matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni, il-vetturi u l-bastimenti parzjalment awtomatizzati u kompletament awtonomi jimxu flimkien, u dan għandu jitqies fl-infrastruttura tat-toroq u marittima. Fl-avjazzjoni tfaċċaw ukoll sfidi ġodda minħabba l-użu ta’ drones.

3.8.

Il-KESE jħeġġeġ l-iżvilupp ta’ sistemi u regoli komuni tal-ġestjoni tat-traffiku għad-drones fil-livell tal-UE u internazzjonalment fl-ICAO. Barra minn hekk, l-iżvilupp tar-regoli huwa meħtieġ fl-OMI sabiex ikun possibbli l-iżvilupp u l-introduzzjoni tat-tbaħħir ikkontrollat mill-bogħod u awtonomu, inkluż fil-portijiet.

4.   Implikazzjonijiet għan-negozju u l-innovazzjoni

4.1.

Id-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni jwasslu għal aktar effiċjenza, produttività u sigurtà għat-trasport u l-loġistika tal-merkanzija. Opportunitajiet ġodda ta’ negozju jitfaċċaw ukoll għall-industriji tal-manifattura u tas-servizzi fir-rigward tal-awtomatizzazzjoni u r-robotika, is-servizzi għall-mobbiltà taċ-ċittadini, is-soluzzjonijiet għal loġistika aktar effiċjenti, jew id-diġitalizzazzjoni tas-sistema kollha tat-trasport. Dan jgħodd kemm għall-kumpaniji l-kbar kif ukoll għall-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju, inklużi n-negozji ġodda.

4.2.

Meta wieħed iqis li l-kumpaniji tal-UE huma minn ta’ quddiem nett f’bosta oqsma relatati mat-trasport diġitali, dan jista’ jkun tassew qasam fejn jista’ jiġi żviluppat vantaġġ kompetittiv. Peress li hemm ħafna għaddej barra l-UE fir-rigward tal-iżvilupp ta’ trasport diġitali u awtonomu, l-UE għandha wkoll issaħħaħ l-isforzi tagħha fl-oqsma tal-innovazzjoni, l-infrastruttura, u l-ikkompletar tas-suq uniku, inkluż l-adattament tal-qafas legali ġdid f’kundizzjonijiet ta’ tħaddim.

4.3.

Hemm ukoll il-ħtieġa għal attitudni miftuħa lejn l-iżvilupp u l-introduzzjoni ta’ tipi ġodda ta’ mudelli ta’ negozju, abbażi ta’ pjattaformi diġitali. Sabiex jissaħħaħ il-ħolqien ta’ pjattaformi Ewropej jeħtieġ li jkun żgurat li l-kundizzjonijiet abilitanti u li jagħtu appoġġ ikunu fis-seħħ u li l-qafas regolatorju jipprovdi lin-negozji b’kundizzjonijiet ekwi.

4.4.

Id-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport huma bbażati primarjament fuq il-ġestjoni tad-data bħal fi kwalunkwe settur ieħor. Mil-lat kummerċjali, id-data tista’ titqies bħala fattur ta’ produzzjoni jew materja prima li għandha tiġi pproċessata u rfinata sabiex jinħoloq valur miżjud. Għal dan il-għan, il-fluss liberu tad-data huwa essenzjali. Għalhekk, il-KESE jitlob li jinstabu soluzzjonijiet effettivi li jeliminaw il-problemi assoċjati mal-aċċessibbiltà, l-interoperabbiltà u t-trasferiment tad-data, filwaqt li tiġi żgurata protezzjoni xierqa tad-data u l-privatezza.

4.5.

Il-KESE jqis importanti li jingħata u jiġi ffaċilitat l-aċċess għal data tal-massa relatata mat-trasport u mal-infrastruttura, iġġenerata mis-settur pubbliku, lill-utenti kollha. Barra minn hekk, huma meħtieġa kjarifiki u regoli għall-ġestjoni ta’ data mhux personali, b’mod partikolari data ġġenerata minn sensers u apparati intelliġenti. Fil-valutazzjoni tal-kwistjonijiet tal-aċċessibbiltà u l-użu mill-ġdid tad-data, huwa utli li wieħed jinnota li b’mod ġenerali, mhijiex id-data nfisha li ġġib vantaġġ kompetittiv iżda huma l-għodod, ir-riżorsi tal-innovazzjoni u l-pożizzjoni fis-suq li jirfinawha.

4.6.

Sabiex wieħed jiżviluppa u jikseb esperjenza fit-trasport diġitali u awtonomu, l-esperimentazzjoni u l-ittestjar b’teknoloġiji u kunċetti ġodda jridu jiġu ffaċilitati. Dan jirrikjedi ekosistemi tal-innovazzjoni u tan-negozju li jiffunzjonaw, bankijiet tat-test xierqa u qafas regolatorju ta’ abilitazzjoni. Il-KESE jistieden lill-awtoritajiet jadottaw approċċ li jistimula l-innovazzjoni minflok jistabbilixxi regoli u rekwiżiti dettaljati li jxekklu l-iżvilupp.

5.   Implikazzjonijiet għall-impjiegi, ix-xogħol u l-ħiliet

5.1.

L-implikazzjonijiet tad-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni tat-trasport għax-xogħol bla dubju huma l-istess kif inhuma f’oqsma oħra. Kunċetti u proċessi ġodda jistgħu jirriżultaw f’telf ta’ impjiegi, filwaqt li impjiegi ġodda jistgħu jinħolqu permezz ta’ prodotti u servizzi ġodda.

5.2.

L-aktar bidliet sinifikanti jistgħu jsiru fis-settur tat-trasport u tal-loġistika nnifsu iżda l-implikazzjonijiet għall-impjiegi jistgħu jiġu nnutati wkoll fis-setturi tal-manifattura relatati, kif ukoll fil-katini tal-provvista u r-raggruppamenti reġjonali.

5.3.

Bl-użu ta’ trasport mingħajr ekwipaġġ, id-domanda għall-persunal tat-trasport se tonqos. L-istess jgħodd għall-implikazzjonijiet tal-użu dejjem jiżdied tar-robotika għal xogħol fiżiku fl-operazzjonijiet tat-terminals. Uħud mill-impjiegi jistgħu jiġu sostitwiti b’kompiti ta’ kontroll u ta’ monitoraġġ iżda maż-żmien dawn il-kompiti jistgħu jonqsu wkoll. Fl-istess ħin, jistgħu jinħolqu impjiegi ġodda f’setturi oħrajn, b’mod partikolari fis-setturi relatati mat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, is-servizzi diġitali, l-elettronika u r-robotika. Barra minn hekk, filwaqt li jonqos ix-xogħol fiżiku u l-kompiti ta’ rutina, jikber ir-rwol ta’ soluzzjoni tal-problemi u l-kompiti kreattivi.

5.4.

Il-bidla fil-kompiti timplika wkoll bidla konsiderevoli fid-domanda tas-suq għall-ħiliet. Hemm domanda dejjem tiżdied għal ċiberprofessjonisti b’ħiliet għolja bħall-iżviluppaturi tas-softwer. Min-naħa l-oħra, hemm ħtieġa dejjem tikber għall-ħiliet prattiċi assoċjati mal-użu tar-robotika u t-teħid ta’ azzjoni fis-sistemi ta’ kooperazzjoni bejn il-bnedmin u r-robots. Barra minn hekk, se tikber l-importanza tal-professjonisti b’kompetenzi b’bażi wiesgħa.

5.5.

Il-KESE jenfasizza l-importanza li dawn il-bidliet strutturali jiġu indirizzati b’mod xieraq, billi jitħejjew strateġiji dwar kif għandha tiġi żgurata tranżizzjoni ġusta u bla xkiel, jitnaqqsu l-impatti soċjali negattivi u jiġu indirizzati d-diskrepanzi fil-ħiliet, ikkombinati mal-monitoraġġ xieraq tal-progress. Id-djalogu soċjali u li jiġu informati u kkonsultati l-ħaddiema fil-livelli kollha għandhom rwol ewlieni fil-proċess ta’ tranżizzjoni.

5.6.

Jeżistu kemm ħtiġijiet immedjati kif ukoll fit-tul għat-taħriġ u l-edukazzjoni. L-Istati Membri għandhom rwol deċiżiv biex iwieġbu għad-domanda għal ħiliet ġodda billi jadattaw is-sistemi edukattivi tagħhom, u l-prattiki tajbin għandhom jinxterdu fuq livell Ewropew. Hija meħtieġa enfasi qawwija fuq ix-xjenza, it-teknoloġija, l-inġinerija u l-matematika, filwaqt li jitqies li d-domanda għall-ħolqien ta’ soluzzjonijiet ġodda tirrikjedi kompetenzi wiesgħa b’edukazzjoni fl-arti kif ukoll fix-xjenzi soċjali.

6.   Implikazzjonijiet għas-sikurezza, is-sigurtà u l-privatezza

6.1.

Jidher li ċ-ċittadini mhumiex ġeneralment konxji mit-tip ta’ opportunitajiet li d-diġitalizzazzjoni u r-robotizzazzjoni jipprovdu, pereżempju għall-aċċessibbiltà u l-konvenjenza ta’ mobilità, filwaqt li l-perċezzjoni ta’ sigurtà, sikurezza u privatezza tkun it-tħassib ewlieni. Huwa meħtieġ aktar tagħrif u komunikazzjoni dwar il-vantaġġi u l-iżvantaġġi, flimkien ma’ involviment adegwat tas-soċjetà ċivili fil-proċessi tal-ippjanar tat-trasport fil-livell lokali, speċjalment fiż-żoni urbani l-kbar.

6.2.

Bla dubju, awtomatizzazzjoni avvanzata żżid is-sigurtà tat-trasport minħabba li l-iżbalji tal-bniedem jonqsu. Min-naħa l-oħra, riskji ta’ sigurtà ġodda jistgħu jitfaċċaw minħabba l-limitazzjonijiet fil-kapaċità tas-sensers li jagħrfu l-forom, ħsara potenzjali tal-apparati, interruzzjonijiet tal-Internet u tipi ġodda ta’ żbalji tal-bniedem bħal bugs tas-softwer. Madankollu, l-effett nett huwa vvalutat bħala wieħed evidentement pożittiv.

6.3.

Minħabba li qed jitfaċċa tħassib dejjem jiżdied fir-rigward taċ-ċibersigurtà, din se tkun waħda mill-elementi ewlenin tas-sigurtà tat-trasport. Iċ-ċibersigurtà tinvolvi vetturi, inġenji tal-ajru u vapuri iżda wkoll l-infrastruttura li tappoġġjahom, timmaniġġjahom u tikkontrollahom.

6.4.

L-introduzzjoni u l-użu ta’ trasport mingħajr ekwipaġġ u awtonomu jqajmu wkoll il-kwistjoni tar-regoli tat-traffiku, b’mod partikolari dawk relatati mal-aspetti etiċi. Minħabba li t-trasport huwa funzjoni transkonfinali, ir-regoli tat-traffiku għandhom jiġu armonizzati fis-suq intern, bl-għan li tinkiseb aktar armonizzazzjoni fil-livell internazzjonali.

6.5.

Bit-trasport kompletament awtonomu, iqumu wkoll mistoqsijiet ġodda dwar ir-responsabbiltajiet. Dan huwa rifless ukoll fl-iżvilupp tas-sistemi tal-assigurazzjoni. L-isfida ewlenija tista’ tkun l-istabbiliment fattwali ta’ responsabbiltà f’każ ta’ inċident, minħabba r-rwol tas-sistemi diġitali u l-involviment ta’ diversi atturi bħall-manifatturi u s-sidien ta’ vetturi, u l-maniġers tal-infrastruttura. Dan jista’ jirrikjedi aktar ħżin tad-data sabiex jiġu stabbiliti ċ-ċirkostanzi tal-inċident. Għalhekk, il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tinvestiga oqfsa possibbli tal-ġbir tad-data u r-rekwiżiti għal skopijiet ta’ responsabbiltà, filwaqt li żżomm f’moħħha l-ħtieġa għall-privatezza.

6.6.

Fir-rigward tal-privatezza u aktar ħtiġijiet tad-data, in-nies jinsabu mħassba dwar jekk humiex qed jiġu mmonitorjati kontinwament. L-użu ta’ rikonoxximent tal-forom iqajjem ukoll tħassib dwar il-privatezza. Fir-rigward tal-protezzjoni tad-data personali, ir-Regolament Ġenerali dwar il-Protezzjoni tad-Data (GDPR) se jiġi applikat fl-2018 bl-għan li jiġi pprovdut sett wieħed ta’ regoli għall-UE kollha. Il-KESE ġibed l-attenzjoni lejn l-importanza tal-privatezza u l-protezzjoni tad-data fl-opinjonijiet preċedenti tiegħu u jenfasizza li d-data għandha tintuża biss għal skopijiet li għandhom x’jaqsmu mat-tħaddim tas-sistema u m’għandhomx jinżammu għal finijiet oħra.

7.   Implikazzjonijiet għall-klima u l-ambjent

7.1.

L-impatti relatati mal-klima u ambjentali tat-trasport jiddependu fuq ħafna fatturi. It-titjib tal-effiċjenza fl-enerġija tal-vetturi, l-inġenji tal-ajru u l-vapuri huwa wieħed mill-miżuri ewlenin biex jitnaqqsu l-emissjonijiet. L-effiċjenza fl-enerġija ġeneralment tmur id f’id mal-awtomatizzazzjoni tas-sistemi operattivi u ta’ kontroll.

7.2.

Is-sostituzzjoni tal-karburanti fossili b’karburanti b’livell baxx ta’ karbonju, bl-elettriku jew bl-idroġenu hija mezz ewlieni ieħor għat-tnaqqis tal-emissjonijiet. Għalkemm huwa proċess separat, l-użu ta’ vetturi elettriċi u l-introduzzjoni ta’ grilji elettriċi intelliġenti huma marbuta mill-qrib mal-awtomatizzazzjoni tat-trasport.

7.3.

Il-miżuri li jżidu l-fluss tat-traffiku għandhom ukoll rwol sinifikanti x’jaqdu fit-tnaqqis tal-emissjonijiet. Id-diġitalizzazzjoni u l-awtomatizzazzjoni jippermettu trasport bla xkiel u ktajjen tat-trasport multimodali effiċjenti. Dan ifisser aktar effiċjenza tat-trasport, aktar effiċjenza fl-enerġija, inqas konsum tal-fjuwil u inqas emissjonijiet. Għal dan l-għan, l-infrastruttura ta’ kwalità għolja u l-qsim tal-fruntieri bla xkiel huma wkoll ta’ importanza kbira. Barra minn hekk, l-użu tal-art u l-ippjanar urban għandhom effett fuq il-ħtieġa u l-fluss tat-traffiku.

7.4.

L-impatti ambjentali mhumiex relatati biss mat-trasport innifsu iżda wkoll maċ-ċiklu tal-ħajja tal-vetturi, tal-inġenji tal-ajru u tal-vapuri mill-manifattura sa tmiem il-ħajja. Ir-rilokalizzazzjoni tal-manifattura u l-użu tal-approċċ tal-ekonomija ċirkolari huma fenomeni li jikkontribwixxu għat-tnaqqis tal-impatti taċ-ċiklu tal-ħajja.

7.5.

It-trasport awtonomu jista’ jwassal għal użu akbar ta’ karozzi privati minħabba ż-żieda fil-konvenjenza għall-passiġġieri. Min-naħa l-oħra, il-car-sharing — flimkien mal-użu tat-trasport pubbliku — huwa mistenni li jnaqqas l-ammont ta’ karozzi privati. Il-preferenzi tal-konsumaturi għalhekk jaqdu rwol importanti fil-futur tal-politika ta’ mobilità. Dawn jistgħu jiġu influwenzati billi jiġu pprovduti l-faċilitajiet disponibbli immedjatament għall-ippjanar tal-vjaġġi, li jħeġġu lin-nies biex jagħmlu għażliet ekoloġiċi. Inċentivi ta’ pprezzar xieraq jista’ jkollhom ukoll rwol biex jinfluwenzaw l-imġiba tal-konsumatur.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Rapport ta’ Informazzjoni mill-Kummissjoni Konsultattiva dwar il-Bidliet Industrijali (CCMI) tal-KESE dwar “L-industrija tal-karozzi”, CCMI/148, adottat mis-CCMI fit-30 ta’ Jannar 2017.

(2)  Opinjoni tal-KESE dwar “Sistemi ta’ Trasport Intelliġenti u Kooperattivi”, TEN/621 (għadha mhux ippubblikata fil-ĠU).

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar “L-intelliġenza artifiċjali”, INT/806 (għadha mhux ippubblikata fil-ĠU).


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/58


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Id-dimensjoni esterna tal-ekonomija soċjali”

(opinjoni fuq inizjattiva proprja)

(2017/C 345/09)

Relatur:

Miguel Ángel CABRA DE LUNA

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

22.9.2016

Bażi legali

Artikolu 29(2) tar-Regoli ta’ Proċedura

 

Opinjoni fuq inizjattiva proprja

 

 

Sezzjoni kompetenti

REX

Adottata fis-sezzjoni

8.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

129/1/4

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

L-ekonomija soċjali hija attur rilevanti li jikkontribwixxi għall-ksib tal-objettivi tal-politiki Ewropej kollha li għandhom dimensjoni esterna: il-politika esterna u ta’ sigurtà, dik kummerċjali, tal-viċinat, dwar it-tibdil fil-klima, tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp u l-iżvilupp sostenibbli. Madankollu, in-nuqqas ta’ ambjent regolatorju adegwat, kemm fil-livell Ewropew kif ukoll dak nazzjonali, jimpedixxi lil dan is-settur milli jiżviluppa l-potenzjal sħiħ tiegħu u jimmassimizza l-impatt tiegħu.

1.2.

L-Istrument ta’ Sħubija (1) għall-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi, immirat lejn il-pajjiżi żviluppati u dawk li qed jiżviluppaw, jista’ jipprovdi opportunità għall-ekonomija soċjali tal-Unjoni Ewropew (UE) fil-proċess ta’ internazzjonalizzazzjoni tiegħu, filwaqt li jrawwem il-kompetittività, l-innovazzjoni u r-riċerka.

1.3.

L-Unjoni Ewropea (UE) għandha rwol importanti fil-ġlieda biex jinqered il-faqar u jiġi promoss l-iżvilupp ekonomiku u soċjali madwar id-dinja, li huwa rifless fl-Aġenda tal-UE għal wara l-2015 u fl-aċċettazzjoni tal-Aġenda 2030 għall-iżvilupp sostenibbli tan-Nazzjonijiet Uniti.

1.4.

Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jilqa’ b’sodisfazzjon l-importanza li l-Kunsill jagħti fl-Aġenda għal wara l-2015 lill-“ekonomija soċjali għall-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli”, li tiftaħ perspettivi ġodda għall-promozzjoni tal-ekonomija soċjali fid-dimensjoni esterna tagħha (punt 43 tal-Aġenda għal wara l-2015), iżda jilmenta li l-Kummissjoni ma inkludietx l-ekonomija soċjali fil-proposta tagħha dwar kunsens ġdid fir-rigward tal-iżvilupp.

1.5.

Is-suċċessi fin-negozju li jistgħu jiġu osservati f’diversi pajjiżi barra mill-UE juru li l-ekonomija soċjali, fid-diversi forom intraprenditorjali tagħha, hija preżenti b’mod prominenti fil-ħajja ta’ kuljum u fl-attività produttiva ta’ partijiet kbar tal-Afrika, l-Amerika u l-Asja, u hija strumentali fit-titjib tal-kundizzjonijiet tal-għajxien u tax-xogħol ta’ miljuni ta’ persuni.

1.6.

Fost id-diversi forom intraprenditorjali tal-ekonomija soċjali preżenti f’dawn ir-reġjuni tispikka t-tmexxija, fost l-oħrajn, tal-kooperattivi u l-assoċjazzjonijiet mutwi, li huma ferm numerużi u attivi fil-produzzjoni agrikola, il-finanzi u l-mikrofinanzi, il-provvista ta’ ilma nadif, l-akkomodazzjoni, l-integrazzjoni ta’ persuni b’diżabilità fis-suq tax-xogħol, it-tnaqqis tax-xogħol informali permezz ta’ inizjattivi ta’ intraprenditorija kollettiva tal-ekonomija soċjali, l-integrazzjoni taż-żgħażagħ fis-suq tax-xogħol u l-emanċipazzjoni tan-nisa, li għandha rwol li kull ma jmur huwa aktar sinifikanti fl-attività produttiva tal-kooperattivi u l-assoċjazzjonijiet mutwi.

1.7.

Flimkien mal-kooperattivi, il-kumpaniji ta’ assistenza reċiproka u intrapriżi simili oħrajn tal-ekonomija soċjali b’bażi assoċjattiva, tispikka l-funzjoni importanti tal-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ, assoċjazzjonijiet u fondazzjonijiet magħrufa bħala NGOs (organizzazzjonijiet mhux governattivi), li lkoll huma parti integrali tal-ekonomija soċjali fil-qasam tat-tielet settur ta’ azzjoni soċjali, li jamministraw is-servizzi tal-assistenza soċjali, is-saħħa, l-edukazzjoni u oħrajn, kif ukoll jippromovu inizjattivi ta’ intraprenditorija tal-ekonomija soċjali fost il-popolazzjoni lokali.

1.8.

Il-Kummissjoni rrikonoxxiet ir-rwol importanti li jista’ jkollhom l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali fl-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari, li għaliha jistgħu jkunu ta’ “kontribut essenzjali” (2). Fl-Ewropa, hemm ħafna eżempji ta’ prattika tajba f’dan il-qasam, li fih l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali jista’ jkollhom rwol importanti fl-investimenti ppjanati fil-Pjan ta’ Investiment Estern Ewropew (PIEE) dwar l-enerġiji rinnovabbli fl-Afrika. L-intrapriżi tal-ekonomija soċjali jikkontribwixxu b’mod prominenti għal tkabbir ekonomiku sostenibbli, filwaqt li jnaqqsu l-impatti ambjentali negattivi tiegħu.

1.9.

L-istrumenti finanzjarji tradizzjonali ma jaħdmux għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali, mingħajr preġudizzju għall-ħidma tal-banek etiċi, li jeħtieġu strumenti adattati b’mod speċifiku. Għaldaqstant, il-KESE jiddispjaċih li, minkejja r-rwol indiskutibbli fil-proċess biex jinkisbu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) u l-preżenza soċjoekonomika tagħhom, l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali mhumiex ikkunsidrati b’mod sistematiku bħala atturi speċifikament rikonoxxuti fil-programmi tal-promozzjoni tal-internazzjonalizzazzjoni u l-promozzjoni tal-intraprenditorija barra mill-UE, wisq anqas fil-kooperazjoni għall-iżvilupp tal-UE. Lanqas il-PIEE u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Sostenibbli (EFDS) ma jikkunsidraw ebda linja ta’ finanzjament speċifika għall-IES.

1.10.

Pereżempju, it-tiġdid tal-Ftehim tas-Sħubija ta’ Cotonou se jaffettwa aktar minn 100 pajjiż fl-Afrika, il-Karibew u l-Paċifiku (AKP), b’popolazzjoni totali ta’ 1 500 miljun ruħ. It-tiġdid tal-Ftehim tas-Sħubija ta’ Cotonou huwa mistenni fl-2020 u n-negozjati għandhom jibdew sa mhux aktar tard minn Awwissu 2018. Huwa sorprendenti li fl-imsemmija Komunikazzjoni, li hija bbażata fuq l-Aġenda 2030 tan-Nazzjonijiet Uniti u l-Istrateġija Globali tal-UE dwar il-politika estera u tas-sigurtà, l-ekonomija soċjali ma tissemmiex fost l-atturi mhux statali parteċipanti fis-sħubija, u tibqa’ koperta taħt il-kategorija ġenerika ta’ “is-soċjetà ċivili, l-aġenti tal-isferi ekonomiċi u soċjali u s-settur privat” (punt 4.3.3 tal-Komunikazzjoni).

Fid-dawl ta’ dan:

1.11.

Il-politika kummerċjali hija waħda mill-pilastri tal-azzjoni esterna tal-UE. Is-soċjetà ċivili organizzata tipparteċipa fil-ftehimiet differenti tal-UE ma’ pajjiżi u reġjuni oħra tad-dinja (kummerċjali, tal-assoċjazzjoni, ta’ sħubija ekonomika) permezz ta’ kumitati konsultattivi konġunti u gruppi konsultattivi esterni li jistabbilixxu dawn il-ftehimiet. Il-KESE jirrakkomanda li l-ekonomija soċjali, li diġà hija inkluża f’diversi ftehimiet, tiġi ġeneralizzata u tkun komponent fiss fihom kollha.

1.12.

Kemm l-EFDS kif ukoll il-BEI għandhom jaħdmu flimkien biex tiġi stabbilita ekosistema finanzjarja speċifika tal-IES, kif titlob l-Opinjoni tal-KESE (3). Barra minn hekk, il-programmi ta’ assistenza teknika u tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-PIEE għandhom jikkunsidraw il-promozzjoni ta’ pjattaformi diġitali kooperattivi. L-ekonomija diġitali tiftaħ oqsma ġodda ta’ azzjoni u żvilupp għall-IES. B’hekk, l-ekonomija kollaborattiva tippermetti li jinħolqu pjattaformi mhux għall-profitt (platform cooperativism) u tiżviluppa attivitajiet ta’ interess kbir għad-dimensjoni esterna tal-ekonomija soċjali bħall-produzzjoni kollaborattiva, il-finanzi kollaborattivi (crowfunding jew peer-to-peer lending), il-governanza kollaborattiva jew it-tagħlim kollaborattiv (learning). F’dan l-aħħar każ, it-tagħlim permezz ta’ pjattaformi kooperattivi jista’ jkun importanti għat-taħriġ fuq il-post ta’ intraprendituri tal-ekonomija soċjali fil-pajjiżi ġirien u tan-Nofsinhar, bit-tisħiħ tal-kapital uman kruċjali f’dawk il-pajjiżi.

1.13.

Il-KESE jappoġġja r-rakkomandazzjoni tal-Grupp Konsultattiv Ewropew għall-Intrapriżi Soċjali sabiex jissaħħaħ ir-rwol tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali fil-politika esterna tal-UE. B’rabta ma’ dan, il-Kummissjoni u s-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE) għandhom jikkoordinaw il-politiki u l-inizjattivi tagħhom biex:

jallokaw finanzjament dirett u indirett għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali f’pajjiżi terzi, flimkien mal-gvernijiet involuti u l-organizzazzjonijiet li jappoġġjaw l-ekonomija soċjali;

jistabbilixxu kollaborazzjonijiet konkreti ma’ msieħba globali oħrajn u fondi ta’ innovazzjoni u investiment biex tingħata spinta lill-impatt tal-programmi rispettivi.

1.14.

Il-Kummissjoni u l-ekonomija soċjali għandhom jiffaċilitaw l-involviment tal-G20 u l-G7 fil-promozzjoni ta’ politiki speċifiċi ta’ appoġġ għall-ekonomija soċjali (kif muri permezz tal-Qafas Intraprenditorjali Inklużiv tal-G20), li jirriflettu d-differenzi fil-valuri, il-prinċipji u r-raġunijiet għall-eżistenza ta’ dawn l-organizzazzjonijiet (Rakkomandazzjoni Nru 12 tal-Grupp Konsultattiv Ewropew għall-Intrapriżi Soċjali).

1.15.

Permezz tad-diplomazija ekonomika għandhom jiġu promossi r-rwol tal-ekonomija soċjali fil-fora internazzjonali (UNTFSSE, ILGSSE, G20,G7, ILO, eċċ.) u l-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet finanzjarji internazzjonali.

1.16.

L-UE għandha tiżgura li, fin-negozjati ta’ ftehimiet kummerċjali, l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali ma jiġux diskriminati meta mqabbla ma’ intrapriżi oħra, billi jiġu eliminati l-ostakli mhux tariffarji li, de facto, jistabbilixxu tali diskriminazzjoni.

1.17.

Kemm l-Istrument Ewropew ta’ Viċinat kif ukoll strumenti finanzjarji oħra għandhom jikkontribwixxu b’mod sistematiku għall-promozzjoni tal-ekonomija soċjali, kemm fil-qafas tan-negozjati ta’ adeżjoni ta’ pajjiżi kandidati fl-UE, kif ukoll ma’ pajjiżi ġirien oħra, benefiċjarji ta’ ftehimiet preferenzjali.

1.18.

Il-Kummissjoni għandha ssaħħaħ ir-rwol ta’ tmexxija tagħha fil-kooperazzjoni internazzjonali u fit-tisħiħ u r-rikonoxximent tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali bħala attur ewlieni fis-settur privat biex jintlaħqu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli u bħala parti mill-aġenda tal-politika esterna tal-UE. Għalhekk għandhom jiġu kkoordinati l-attivitajiet tad-dipartimenti differenti tal-Kummissjoni u tas-SEAE u jiġu stabbiliti programmi ta’ azzjoni konġunta ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp ma’ istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali oħrajn bħall-Bank Dinji, l-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD), il-Bank Afrikan tal-Iżvilupp, il-Bank Asjatiku tal-Iżvilupp u entitajiet pubbliċi u privati oħrajn li qed ifittxu investimenti multilaterali inklużi dawk lokali, u joħolqu inċentivi biex dawn il-modi ta’ finanzjament jaħdmu. L-intrapriżi tal-ekonomija soċjali għandhom jiffurmaw parti mid-“diplomazija ekonomika” tal-UE b’mod urġenti, effettiv u ġenerali. Il-Kummissjoni għandha ssaħħaħ ir-rabtiet ta’ kooperazzjoni fil-qasam tal-ekonomija soċjali ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali (NU, ILO, OECD, eċċ.).

1.19.

Il-Kummissjoni għandha tinkludi speċifikament is-settur tal-ekonomija soċjali bħala attur intraprenditorjali tal-UE fl-inizjattivi ta’ aċċess għal swieq terzi u fil-programmi kollha ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp u fl-implimentazzjoni tal-Aġenda ta’ wara l-2015, filwaqt li tistabbilixxi indikaturi u objettivi speċifiċi għall-kooperattivi u intrapriżi simili oħra tal-ekonomija soċjali. B’mod konkret, huwa importanti li l-Kummissjoni u r-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin jinkludu b’mod espliċitu l-ekonomija soċjali bħala wieħed mill-atturi mhux statali fil-Ftehim tas-Sħubija ta’ Cotonou li jmiss u jistabbilixxu linji ta’ finanzjament speċifiċi fil-PIEE u l-EFDS għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali.

1.20.

Sabiex jikkontribwixxi għall-monitoraġġ u r-reviżjoni tal-SDGs, l-eżerċizzju għandu jinkludi rapport regolari dwar il-politiki ta’ assoċjazzjoni bejn l-Istati Membri u awtoritajiet pubbliċi oħrajn u l-ekonomija soċjali, inklużi l-kooperattivi li huma kruċjali għall-implimentazzjoni tal-SDGs. Bl-istess mod, l-Istati għandhom jitħeġġu jipproduċu data u statistika.

1.21.

Il-Kummissjoni għandha tiffaċilita l-inklużjoni tal-ekonomija soċjali fid-djalogu strutturat li ser jippromovi s-settur privat Ewropew u Afrikan, fi ħdan il-qafas ta’ pjattaforma ta’ intrapriżi sostenibbli għall-Afrika.

1.22.

Il-Kummissjoni għandha tħeġġeġ appoġġ preferenzjali għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali relatati mal-ekonomija ċirkolari, b’suċċessi notevoli fl-Ewropa, u li jistgħu jkunu atturi importanti fil-qasam tat-tkabbir sostenibbli f’pajjiżi barra mill-Ewropa, filwaqt li jnħolqu ħafna impjiegi għaż-żgħażagħ u n-nisa fiż-żoni lokali.

1.23.

Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jippromovu l-parteċipazzjoni, il-konsultazzjoni u l-koordinazzjoni tal-azzjoni intraprenditorjali esterna tagħhom u ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp ma’ korpi rappreżentattivi tal-ekonomija soċjali, Ewropej u nazzjonali, kif ukoll tal-pajjiżi msieħba, u ma’ dawk l-organizzazzjonijiet internazzjonali tal-ekonomija soċjali li jinkludu pajjiżi Tramuntana-Nofsinhar u Nofsinhar-Nofsinhar. Il-KESE jtenni t-talba tiegħu (4) li joħloq Forum Ewropew tas-Soċjetà Ċivili dwar l-Iżvilupp Sostenibbli biex jippromovi u jissorvelja l-applikazzjoni tal-Aġenda 2030, bl-atturi prinċipali jkunu l-Kunsill, il-Kummissjoni, il-Parlament, l-entitajiet rappreżentanti tal-ekonomija soċjali Ewropea u l-bqija tas-soċjetà ċivili.

1.24.

Il-programmi ta’ assistenza teknika u ta’ żvilupp tal-Kummissjoni għandhom jikkunsidraw il-parteċipazzjoni tan-netwerks u tal-organizzazzjonijiet rappreżentattivi tal-ekonomija soċjali bħala intermedjarji u atturi strateġiċi għall-implimentazzjoni tal-programmi ta’ investiment u kooperazzjoni fil-pajjiżi ġirien u fl-iżvilupp u l-appoġġ lill-gvernijiet sabiex jippromovu ambjent istituzzjonali favorevoli għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali. In-Nofsinhar tal-Mediterran u l-Balkani huma prijorità assoluta.

1.25.

Fil-pajjiżi terzi, il-Kummissjoni u l-SEAE għandhom jippromovu proċess ta’ identifikazzjoni tal-kategoriji differenti tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali, kif ukoll joħolqu qafas legali adegwat li jippermetti li jiġu viżwalizzati l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali kollha. Peress li dan huwa proċess kumpless għal medda ta’ żmien medju/twil, għandu jkun hemm enfasi fuq il-kooperattivi u l-assoċjazzjonijiet mutwi, li huma atturi mifruxin madwar id-dinja, b’xenarji legali definiti, bi preżenza li tispikka fil-fergħat kollha tal-attività produttiva u b’sistema ta’ valuri u ta’ governanza mnebbħa mill-ekonomija soċjali kollha, li tippermetti li jiġu identifikati bħala s-sinsla tagħha stess.

1.26.

Għall-finijiet ta’ din l-Opinjoni, il-KESE jħeġġeġ lill-Kummissjoni Ewropea timplimenta malajr l-impenn tagħha li ssaħħaħ is-sensibilizzazzjoni bejn is-servizzi fir-rigward tal-ekonomija soċjali permezz ta’ preżentazzjonijiet interni mmirati lejn id-Direttorati Ġenerali rilevanti u d-delegazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea f’pajjiżi terzi.

2.   Introduzzjoni

2.1.

L-Istrateġija Globali dwar il-Politika Esterna u ta’ Sigurtà tal-UE tikkunsidra l-ewwel żewġ prijoritajiet tagħha s-sigurtà tal-UE u l-investiment fir-reżiljenza tal-Istati u l-kumpaniji li jinsabu fil-Lvant tal-Ewropa u n-Nofsinhar, lejn l-Afrika Ċentrali. Fl-implimentazzjoni ta’ dawn il-prijoritajiet u tal-Politika Ewropea tal-Viċinat (PEV), l-ekonomija soċjali tista’ twettaq funzjonijiet rilevanti fil-promozzjoni ta’ proċessi ta’ żvilupp inklużiv u ta’ tkabbir sostenibbli.

2.2.

Il-PEV, ma’ pajjiżi tal-Lvant u n-Nofsinhar tal-Ewropa, u l-istrument finanzjarju tagħha, l-Istrument Ewropew ta’ Viċinat, huma fundamentali għall-promozzjoni tar-relazzjonijiet mas-16-il pajjiż li tapplika għalihom, 6 tal-Lvant u 10 tan-Nofsinhar fil-Mediterran, li tibda minn EUR 15 400 miljun allokati mill-UE għall-iżvilupp tagħha fil-perjodu 2014-2020.

2.3.

Il-PIEE, permezz tal-EFDS, ser jippromovi investimenti ta’ bejn EUR 44 000 u EUR 88 000 miljun, fl-Afrika u fil-pajjiżi ġirien tal-UE bejn l-2016 u l-2020, bil-korpi tas-settur pubbliku u l-investituri tas-settur privat meqjusa bħala kontropartijiet eliġibbli għall-proġetti ta’ investiment.

2.4.

Il-kummerċ internazzjonali huwa wieħed mill-pilastri tal-Istrateġija Ewropea 2020 ġdida sabiex tinkiseb Unjoni aktar kompetittiva u ekoloġika. Il-Ftehimiet ta’ Kummerċ Ħieles u Investiment appoġġjati mill-UE jistgħu jikkontribwixxu għal dinamiżmu akbar tat-tkabbir ekonomiku fl-UE, jekk jiġi kkunsidrat li 90 % tat-tkabbir futur globali se jsir barra l-Ewropa. L-UE għandha tiżgura li, fin-negozjati tal-ftehimiet kummerċjali, l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali ma jiġux diskriminati meta mqabbla ma’ intrapriżi oħra, billi jiġu eliminati l-ostakli mhux tariffarji li, de facto, jistabbilixxu tali diskriminazzjoni. L-ekonomija soċjali Ewropea trid tuża dawn il-ftehimiet sabiex tħeġġeġ lill-intrapriżi tagħha jsiru aktar internazzjonali, kemm fl-ambitu tal-pajjiżi ġirien tal-Lvant u tan-Nofsinhar tal-Ewropa kif ukoll fil-bqija tad-dinja.

2.5.

L-UE għandha funzjoni importanti fil-ġlieda biex jinqered il-faqar u biex tippromovi l-iżvilupp ekonomiku u soċjali madwar id-dinja. L-għajnuna uffiċjali għall-iżvilupp offruta mill-UE u l-Istati Membri ammontat għal EUR 68 000 miljun fl-2015 (5) u taqbeż il-50 % tal-bqija tad-donaturi fid-dinja.

2.6.

Il-Kunsill, fil-laqgħa tiegħu tas-26 ta’ Mejju 2015, approva l-pożizzjoni tal-UE fir-rigward tal-Aġenda għall-iżvilupp wara l-2015 (Sħubija Globali Ġdida għall-Qerda tal-Faqar u l-Iżvilupp Sostenibbli wara l-2015). L-imsemmija Aġenda għal wara l-2015 kienet appoġġjata mill-UE fl-Assemblea Ġenerali tan-NU f’Settembru tal-2015, li approvat l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli. Fl-imsemmija Aġenda għal wara l-2015, il-Kunsill jenfasizza “l-importanza tal-intrapriżi mikro, żgħar u ta’ daqs medju u l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali għall-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli” (punt 43).

3.   L-intrapriżi u l-organizzazzjonijiet tal-ekonomija soċjali (IES)

3.1.

L-intrapriżi tal-ekonomija soċjali huma magħmla minn firxa kbira ta’ atturi li għandhom nukleu ta’ identità komuni, bi prinċipji u valuri ta’ mġiba li jikkaratterizzawhom bħala entitajiet ta’ natura ħielsa u volontarja, b’sistemi ta’ governanza demokratiċi u parteċipattivi, maħluqin mis-soċjetà ċivili bil-għan prinċipali li jissodisfaw u jsolvu bi kriterji solidali l-bżonnijiet tal-persuni u tal-gruppi soċjali li jintegraw fihom, qabel ma jerġgħu jħallsu lill-investituri ta’ kapital (6). Pereżempju ta’ min wieħed jinnota li l-Unesco rrikonoxxiet lill-kooperattivi Ġermaniżi bħala wirt intanġibbli tal-umanità.

3.2.

L-atturi li jikkostitwixxu l-ekonomija soċjali huma identifikati u speċifikati sew mill-istituzzjonijiet tal-UE, kif ukoll mill-protagonisti tal-ekonomija soċjali proprji u mil-letteratura xjentifika. Partikolarment sinifikanti huma r-Rapport tal-Parlament Ewropew dwar l-Ekonomija Soċjali (2008/2250(INI)) tal-25 ta’ Jannar 2009, il-Manwal dwar il-kontijiet satellitari tal-intrapriżi fl-ekonomija soċjali: kooperattivi u mutwi, promoss mill-Kummissjoni Ewropea (2006); l-opinjonijiet tal-KESE (7) u r-Rapport tal-imsemmi Kumitat dwar L-Ekonomija Soċjali fl-Unjoni Ewropea  (8). Dawn kollha huma simili peress li jidentifikaw lis-settur tal-ekonomija soċjali bħala kostitwit minn firxa ta’ intrapriżi u entitajiet “ibbażati fuq l-importanza prijoritarja tal-persuni fuq il-kapital u jinkludu forom ta’ organizzazzjoni bħal kooperattivi, intrapriżi mutwi, fondazzjonijiet u assoċjazzjonijiet, kif ukoll forom aktar ġodda ta’ intrapriżi soċjali” (Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea tas-7 ta’ Diċembru 2015 dwar “Il-promozzjoni tal-ekonomija soċjali bħala mutur ewlieni ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali fl-Ewropa”) (9).

4.   Ekonomija Soċjali, Politika Ewropa tal-Viċinat u l-Istrateġija Globali tal-UE għall-Politika Estera u ta’ Sigurtà

4.1.

L-ekonomija soċjali jista’ jkollha rwol rilevanti ħafna fl-azzjoni esterna tal-UE. L-istorja tal-ekonomija soċjali hija storja ta’ suċċessi, mhux biss fl-Ewropa, imma f’numru ta’ pajjiżi ġirien tan-Nofsinhar u f’ħafna reġjuni Afrikani. Dan kien evidenti fir-Rakkomandazzjoni 193 tal-ILO tal-20 ta’ Ġunju 2002 dwar il-promozzjoni tal-kooperattivi biex jitqiesu bħala wieħed mill-pilastri tal-iżvilupp ekonomiku u soċjali u li, permezz tal-valuri u s-sistemi ta’ governanza tagħhom, jippromovu l-aktar parteċipazzjoni sħiħa tal-popolazzjoni kollha f’dan l-iżvilupp, li jsaħħaħ l-istabbilità, il-fiduċja u l-koeżjoni soċjali.

4.2.

Il-Kummissjoni u l-Kunsill enfasizzaw f’diversi okkażjonijiet l-importanza tal-kooperattivi u tal-ekonomija soċjali fl-azzjoni esterna tal-UE. B’hekk, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-12 ta’ Settembru 2012 (“L-għeruq ta’ demokrazija u żvilupp sostenibbli: il-kooperazzjoni tal-Ewropa mas-Soċjetà Ċivili fir-relazzjonijiet esterni”) tissottolinja r-rwol tal-kooperattivi bħala partijiet interessati rilevanti tas-soċjetà ċivili”partikolarment attivi fil-promozzjoni tal-intraprenditorija u l-ħolqien tal-impjiegi permezz tal-mobilizzazzjoni ta’ komunitajiet lokali”. Min-naħa tiegħu, fl-Aġenda għal wara l-2015, il-Kunsill jagħti rwol sinifikanti lill-ekonomija soċjali fil-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli (punt 43 tal-Aġenda għal wara l-2015).

4.3.

L-Istrateġija Globali dwar il-Politika Esterna u ta’ Sigurtà tal-UE tikkunsidra l-ewwel żewġ prijoritajiet tagħha s-sigurtà tal-UE u l-investiment fir-reżiljenza tal-Istati u l-kumpaniji li jinsabu fil-Lvant tal-Ewropa u n-Nofsinhar, lejn l-Afrika Ċentrali.

4.4.

Il-PEV hija fundamentali biex tiżgura l-prijoritajiet stabbiliti fl-Istrateġija Globali għall-Politika Estera u ta’ Sigurtà tal-Unjoni Ewropea. Din l-Istrateġija tikkunsidra li waħda mill-prijoritajiet tal-azzjoni esterna hija li jsir investiment fir-reżiljenza tal-Istati u l-kumpaniji li qegħdin fil-Lvant tal-Ewropa u n-Nofsinhar, lejn l-Afrika Ċentrali, kemm għal pajjiżi li qegħdin ġewwa kif ukoll barra l-PEV.

4.5.

Il-konsolidazzjoni ta’ Stati reżiljenti fl-ambjent Ewropew, prijorità tal-azzjoni esterna tal-UE, ma tistax tkun żgurata mingħajr soċjetajiet b’saħħithom, magħqudin u reżistenti. L-ekonomija soċjali, ibbażata fuq intrapriżi maħluqin minn persuni għall-persuni, tikkostitwixxi espressjoni vibranti tas-soċjetà ċivili. L-intrapriżi tal-ekonomija soċjali huma frott l-inizjattivi taċ-ċittadini ta’ intraprenditorija kollettiva li jintegraw l-għanijiet ekonomiċi u soċjali fi proġett komuni, li jittrasforma lill-persuni f’persuni responsabbli u protagonisti tad-destin tagħhom stess, u jippermettilhom itejbu l-kundizzjonijiet tal-għajxien tagħhom u jqawwu t-tamiet fil-futur. Din hija l-aħjar garanzija biex tikkonsolida l-Istati reżiljenti fil-Lvant tal-Ewropa u fin-Nofsinhar, f’pajjiżi oħra ġewwa u barra l-PEV, kif tindika l-Istrateġija Globali għall-Politika Estera u ta’ Sigurtà tal-Unjoni Ewropea. Hija wkoll l-aħjar garanzija biex jiġu żgurati s-sostenibbiltà u s-suċċess fit-tul tal-ewwel mill-ħames prijoritajiet kbar tal-azzjoni esterna tal-UE, is-sigurtà tad-dar komuni tagħna, Ewropa, u għaldaqstant biex jiġu evitati l-proċessi tar-radikalizzazzjoni.

4.6.

Finalment, id-dimensjoni esterna tal-ekonomija soċjali tista’ tkun ta’ utilità kbira biex tiġġenera impjiegi bi drittijiet f’pajjiżi b’perċentwali għoljin ta’ ekonomija sewda jew f’pajjiżi fi tranżizzjoni mill-mudell ekonomiku tagħhom. Dan jgħodd ukoll sabiex jiġi evitat li jingħalqu intrapriżi billi l-impjegati jkunu responsabbli huma stess, taħt forma legali u kooperattiva organizzattiva.

5.   L-ekonomija soċjali u l-politika kummerċjali u ta’ investimenti tal-UE

5.1.

Il-politika kummerċjali hija waħda mill-pilastri tal-azzjoni esterna tal-UE. Is-soċjetà ċivili organizzata tipparteċipa fil-ftehimiet differenti tal-UE ma’ pajjiżi u reġjuni oħra tad-dinja (kummerċjali, tal-assoċjazzjoni, ta’ sħubija ekonomika) permezz ta’ kumitati konsultattivi konġunti u gruppi konsultattivi esterni li jistabbilixxu dawn il-ftehimiet. Il-KESE jirrakkomanda li l-preżenza tal-ekonomija soċjali, li diġà tipparteċipa f’għadd ta’ ftehimiet, tiġi ġeneralizzata u ssir element fiss f’kollha kemm huma u jipproponi li dan iservi biex jittieħed vantaġġ mill-esperjenza tal-ekonomija soċjali, fi ħdan il-kapitoli dwar l-iżvilupp sostenibbli ta’ dawn il-ftehimiet, sabiex jinħolqu intrapriżi bil-valuri u l-karatteristiċi proprji tal-ekonomija soċjali. U li l-organizzazzjonijiet tal-ekonomija soċjali jiġu inklużi regolarment fil-kompożizzjoni tal-Gruppi Konsultattivi Domestiċi tas-soċjetà ċivili previsti minn dawn il-kapitoli u fil-missjonijiet kummerċjali promossi mill-Kummissjoni f’pajjiżi terzi.

5.2.

Il-preżenza tal-ekonomija soċjali fil-kumitati konsultattivi konġunti u l-gruppi konsultattivi domestiċi tista’ tikkontribwixxi biex issaħħaħ l-għarfien, l-għaqdiet u l-kooperazzjoni tal-ekonomija soċjali f’diversi reġjuni. Kif diġà jiġri, pereżempju, bejn l-ekonomija soċjali tal-UE u l-kontropartijiet korrispondenti fl-Amerika Latina u l-kosta tan-Nofsinhar tal-Mediterran.

5.3.

Il-PEV, permezz tal-ENI tagħha, allokat EUR 15 400 miljun fil-perjodu 2014-2016 biex jintlaħqu l-għanijiet tagħha. L-PIEE (10) li jipprovdi qafas globali biex jiżdied l-investiment fl-Afrika u l-pajjiżi ġirien tal-UE, jista’ jkun strument adegwat għall-promozzjoni tal-ekonomija soċjali f’dawn iż-żoni ġeografiċi.

5.4.

F’Novembru 2017, ser jiġi organizzat il-5 Summit Afrika-UE li ser jifformula mill-ġdid u jkompli jiżviluppa s-sħubija bejn l-Afrika u l-UE (11). Il-Kummissjoni għandha tiffaċilita l-inklużjoni tal-ekonomija soċjali fid-djalogu strutturat li ser jippromovi s-settur privat Ewropew u Afrikan, fi ħdan il-qafas ta’ pjattaforma ta’ intrapriżi sostenibbli għall-Afrika.

5.5.

Il-Kummissjoni rrikonoxxiet ir-rwol importanti li jista’ jkollhom l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali fl-iżvilupp tal-ekonomija ċirkolari, li għaliha jistgħu ikunu ta’ “kontribut essenzjali” (12). Fl-Ewropa, hemm ħafna eżempji ta’ prattika tajba f’dan il-qasam, partikolarment fil-qasam tal-enerġija rinnovabbli.

5.6.

Permezz tal-karatteristiċi u l-valuri tagħhom, l-intrapriżi tal-ekonomija soċjali jista’ jkollhom rwol rilevanti fl-investimenti ppjanati fil-PIEE fil-qasam tal-enerġiji rinnovabbli fl-Afrika, abbażi tal-vantaġġi kompetittivi li jirriżultaw minn ġestjoni aħjar tar-riżorsi, il-materja prima u r-rabta mat-territorju, li jippermettu li jinħolqu impjiegi lokali ġodda, speċjalment fost iż-żgħażagħ u n-nisa. L-appoġġ preferenzjali għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali relatati mal-ekonomija ċirkolari se jiffaċilita tkabbir ekonomiku aktar sostenibbli, filwaqt li jnaqqas l-impatti ambjentali negattivi tiegħu permezz ta’ ġestjoni mtejba tar-riżorsi u t-tnaqqis tal-estrazzjoni u t-tniġġis.

5.7.

L-Istrument ta’ Sħubija (13) għall-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi, immirat lejn il-pajjiżi żviluppati u dawk li qed jiżviluppaw, jista’ jipprovdi opportunità għall-ekonomija soċjali tal-UE fil-proċess ta’ internazzjonalizzazzjoni tiegħu, filwaqt li jrawwem il-kompetittività, l-innovazzjoni u r-riċerka.

5.8.

Kif ġie indikat diversi drabi, il-loġika tas-suq finanzjarju mhijiex intiża biex tappoġġja l-iżvilupp tal-IES. L-istrumenti finanzjarji tradizzjonali ma jaħdmux għall-IES, li jeħtieġu strumenti mfassla apposta. Għalhekk, il-potenzjal veru tal-intrapriżi tal-ekonomija soċjali jista’ jsir reali biss jekk l-aċċess għall-finanzjament jiġi integrat f’ekosistema finanzjarja adattata u totalment integrata (14).

5.9.

Il-GECES esprima wkoll il-ħtieġa li l-Kummissjoni tassenja “finanzjament dirett u indirett dedikat għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali, inklużi l-intrapriżi soċjali, f’pajjiżi terzi, flimkien mal-gvernijiet u appoġġ u organizzazzjonijiet ta’ finanzjament soċjali” (Rakkomandazzjoni 13 tar-rapport tal-Grupp Konsultattiv Ewropew għall-Intrapriżi Soċjali “L-intrapriżi soċjali u l-ekonomija soċjali qed jiksbu progress”).

5.10.

F’dan ir-rigward, kemm l-Istrument Ewropew ta’ Viċinat kif ukoll strumenti finanzjarji oħra għandhom jikkontribwixxu b’mod sistematiku għall-promozzjoni tal-ekonomija soċjali, kemm fil-qafas tan-negozjati ta’ adeżjoni ta’ pajjiżi kandidati, kif ukoll ma’ pajjiżi ġirien oħra, benefiċjarji ta’ ftehimiet preferenzjali.

5.11.

Reċentement tnedew xi inizjattivi esterni mil-Kummissjoni, bħall-“Ftehim qafas ta’ sħubija bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Alleanza Kooperattiva Internazzjonali għall-promozzjoni tas-settur tal-kooperattivi madwar id-dinja”, li għandhom jiġu implimentati bejn l-2016 u l-2020, permezz ta’ programm mogħni bi tmien miljun euro. Madankollu, kemm il-PEV kif ukoll l-Istrateġija Globali għall-Politika Estera u ta’ Sigurtà jinjoraw lill-intrapriżi tal-ekonomija soċjali meta jiġu biex jinkluduhom b’mod espliċitu bħala atturi intraprenditorjali fil-politiki u l-programmi esterni tal-UE u ma jikkunsidraw l-ebda linja ta’ finanzjament speċifika għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali bejn il-fondi sostanzjali assenjati lill-PIEE u l-EFDS, wisq anqas jikkunsidrawhom fl-azzjonjiet għall-internazzjonalizzazzjoni tal-intrapriżi Ewropej.

5.12.

Il-Kummissjoni u l-ekonomija soċjali għandhom jiffaċilitaw l-involviment tal-G20 u l-G7 fil-promozzjoni ta’ politiki speċifiċi ta’ appoġġ għall-intrapriżi u għall-intrapriżi tal-ekonomija soċjali inklużivi (kif muri permezz tal-Qafas Intraprenditorjali Inklużiv tal-G-20), li jirriflettu aħjar id-differenzi fil-valuri, il-prinċipji u r-raġunijiet għall-eżistenza ta’ dawn l-organizzazzjonijiet, hekk kif irrakkomanda l-Grupp Konsultattiv Ewropew għall-Intrapriżi Soċjali (Rakkomandazzjoni Nru 12).

5.13.

Permezz tad-diplomazija ekonomika għandu jiġi promoss ir-rwol tal-ekonomija soċjali fil-fora internazzjonali (UNTFSSE, ILGSSE, G20, G7, ILO, eċċ.) u l-kooperazzjoni ma’ organizzazzjonijiet finanzjarji internazzjonali bħall-GSG (Global Social Impact Investment Steering Group) billi, pereżempju, jieħdu sehem f’avvenimenti dwar il-finanzjament organizzati mill-ILGSSE.

6.   L-importanza tal-ekonomija soċjali sabiex jinkisbu l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli

6.1.

L-Aġenda 2030 tan-NU tinkludi 17-il SDG ibbażati fuq tliet pilastri: ekonomiku, soċjali u ambjentali. L-ekonomija soċjali għandha rwol importanti biex dawn jinkisbu kollha. Il-firxa ta’ atturi li jikkostitwixxu l-ekonomija soċjali u n-natura trasversali tal-forom legali li huma inklużi jagħmluha diffiċli li tinkiseb data aggregata mill-attivitajiet tal-ekonomija soċjali, minkejja li d-data disponibbli minn kooperattivi, kumpaniji ta’ assistenza reċiproka u entitajiet oħrajn simili tafferma li l-ekonomija soċjali, u l-kooperattivi b’mod partikolari, huma fatturi ewlenin sabiex ikunu jistgħu jinkisbu l-SDGs tal-Aġenda 2030

6.2.

F’dan ir-rigward, sabiex jikkontribwixxi għall-monitoraġġ u r-reviżjoni tal-SDGs, l-eżerċizzju għandu jinkludi rapport regolari dwar il-politiki ta’ assoċjazzjoni bejn l-Istati Membri u awtoritajiet pubbliċi oħrajn u l-ekonomija soċjali, inklużi l-kooperattivi li huma kruċjali għall-implimentazzjoni tal-SDGs. Bl-istess mod, l-Istati għandhom jitħeġġu jipproduċu data u statistika.

6.3.

Bil-għan li jitnaqqas il-faqar u fid-dawl tal-iżvilupp sostenibbli, il-kooperattivi għandhom rwol ewlieni fir-reġjuni l-kbar tal-Afrika, l-Asja u l-Amerika. Prinċipalment il-kooperattivi ta’ tfaddil u self u l-kooperattivi agroalimentari tal-produzzjoni, il-provvista u l-kummerċjalizzazzjoni (rwol importanti għall-FAO). F’pajjiżi bħat-Tanzanija, l-Etjopja, il-Ghana, ir-Rwanda u Sri Lanka, il-kooperattivi ta’ tfaddil u self huma importanti ħafna biex jiffinanzjaw mezzi ta’ xogħol, kapital operatorju jew oġġetti tal-konsum durabbli għal persuni foqra. Anke l-kooperattivi tal-imsemmija pajjiżi jassumu rwol ta’ tmexxija fil-proċessi tal-emanċipazzjoni femminili (15). Fl-Afrika hemm 12 000 kooperattiva ta’ tfaddil u self bi 15-il miljun utent fi 23 pajjiż (16).

6.4.

Il-kooperattivi u l-mutwalitajiet huma rilevanti ħafna fil-qasam tas-saħħa madwar id-dinja, kemm fil-pajjiżi żviluppati u f’dawk emerġenti. Madwar id-dinja hemm aktar minn 100 miljun familja megħjuna mill-kooperattivi tas-saħħa (17).

6.5.

Settur li fih il-kooperattivi jikkontribwixxu b’mod determinanti għal wieħed mill-SDGs huwa dak tal-aċċess għall-ilma nadif u s-sanitazzjoni. Fil-Bolivja (Santa Cruz de la Sierra) tinsab l-akbar kooperattiva ta’ provvista tal-ilma tax-xorb fid-dinja, li tipprovdi ilma nadif ta’ livell għoli ħafna lill- 1,2 miljun persuna. Fil-Filippini, fl-Indja u f’diversi pajjiżi Afrikani, il-kooperattivi tal-provvista tal-ilma jipprovdu ilma nadif lil għexieren ta’ eluf ta’ djar. F’xi każijiet kienu l-membri ta’ kooperattivi li ħaffru l-bjar u ħolqu gruppi lokali għall-manutenzjoni tagħhom. Fl-Istati Uniti hemm madwar 3 300 kooperattiva li tipprovdi ilma għall-konsum tal-bniedem, protezzjoni kontra n-nirien, irrigazzjoni u servizzi tar-rimi tad-drenaġġ (18).

6.6.

Il-kooperattivi huma strument effettiv ħafna biex jiġu pprovduti akkomodazzjonijiet deċenti u jittejbu l-kundizzjonijiet insanitarji fid-distretti. Fl-Indja, il-Federazzjoni Nazzjonali ta’ Kooperattivi ta’ Akkomodazzjoni ppromoviet, flimkien ma’ familji foqra ta’ żoni urbani, 92 000 kooperattiva ta’ akkomodazzjoni b’6,5 miljun membru u 2,5 miljun akkomodazzjoni, il-maġġoranza l-kbira għal familji bi dħul baxx. Fil-Kenja, l-Unjoni Nazzjonali ta’ Kooperattivi ta’ Akkomodazzjoni ppromoviet programm biex jitjiebu l-kundizzjonijiet insanitarji fid-distretti, fejn il-ġirien ingħaqdu f’kooperattivi biex jaċċessaw akkomodazzjoni deċenti (19).

6.7.

Il-kooperattivi jikkostitwixxu strument siewi għat-tnaqqis tal-perċentwali għoljin ta’ xogħol informali (50 % tax-xogħol kollu fid-dinja), dejjem assoċjat ma’ kundizzjonijiet mhux deċenti tal-għajxien u ta’ xogħol. L-inizjattivi tal-intraprenditorija kollettiva assoċjati mal-kooperattivi jipprovdu valur soċjali kbir, li jsaħħu d-dinjità u l-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-persuni (xogħol deċenti), u jagħtu risposta lil mudell li jipproduċi prekarjat u inugwaljanza. L-IES jaqdu rwol importanti fl-emanċipazzjoni tal-gruppi l-aktar vulnerabbli, b’mod partikolari n-nisa, iż-żgħażagħ u l-persuni b’diżabilità, u jiġġeneraw ukoll dħul ekonomiku sostenibbli, kif ukoll proċessi ta’ innovazzjoni soċjali ta’ suċċess.

6.8.

Flimkien mal-kooperattivi u l-kumpaniji ta’ assistenza reċiproka, għandu jiġi enfasizzat ir-rwol tal-entitajiet mhux għal profitt, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs), li kollha kemm huma jiffurmaw parti integrali mill-ekonomija soċjali, fil-kuntest tat-tielet settur ta’ azzjoni soċjali. Dawn l-entitajiet jużaw riżorsi importanti, fost dawk tal-volontarjat, li jippermettilhom li jimmaniġġjaw is-servizzi soċjali, tas-saħħa, tal-edukazzjoni u oħrajn u, f’ħafna każijiet, jinkoraġġixxu inizjattivi ta’ intraprenditorija soċjali fost il-popolazzjoni lokali.

6.9.

L-esperjenzi intraprenditorjali elenkati fil-punti ta’ qabel juru li l-mudell intraprenditorjali tal-ekonomija soċjali huwa mnebbaħ minn sistema ta’ valuri u ta’ governanza parteċipattiva li jagħmluh partikolarment adattat biex isolvi ħafna mill-isfidi soċjali fl-SDGs. Kif fakkar il-Parlament Ewropew, “[i]l-biċċa l-kbira tal-problemi soċjali għandhom jiġu ttrattati b’soluzzjonijiet lokali, biex jingħelbu sitwazzjonijiet u problemi prattiċi” (20). Jeħtieġ li jiġi enfasizzat ir-rwol tat-Task Force tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Ekonomija Soċjali u ta’ Solidarjetà (UNTFSSE) fil-promozzjoni tal-ekonomija soċjali u ta’ solidarjetà globali, kif ukoll l-inizjattivi tal-Cooperatives Europe u l-Proġett ACI-EU dwar l-iżvilupp internazzjonali permezz tal-kooperattivi.

6.10.

Billi huma ankrati sew fil-komunitajiet lokali u billi l-prijorità fl-objettivi ewlenin tagħhom hija li jissodisfaw il-bżonnijiet tal-persuni, dawn l-intrapriżi ma jirrilokawx u b’hekk jiġġieldu b’mod effettiv kontra t-tnaqqis tal-popolazzjoni fiż-żoni rurali u jikkontribwixxu għall-iżvilupp tar-reġjuni u l-komunitajiet inqas għonja (21). F’dan il-livell jispikka x-xogħol tal-Forum Globali dwar l-Ekonomija Soċjali (GSEF), li se jkollu l-laqgħa li jmiss tiegħu fl-UE (Bilbao, 2018).

6.11.

B’dan il-mod, il-mudell tan-negozju tal-ekonomija soċjali:

jiġġenera l-ġid f’żoni rurali u żvantaġġati permezz tal-ħolqien u l-appoġġ ta’ inizjattivi intraprenditorjali ekonomikament vijabbli u sostenibbli fuq medda ta’ żmien medju u twil;

jippromovi u jappoġġja l-ħiliet intraprenditorjali, ta’ taħriġ u ta’ ġestjoni tan-negozju ta’ gruppi soċjalment esklużi u l-popolazzjoni inġenerali, li joħolqu pjattaformi għad-djalogu fil-livell nazzjonali;

joħloq strumenti ta’ finanzjament permezz ta’ kooperattivi ta’ kreditu jew mikrokrediti biex jiggarantixxi l-aċċess għall-finanzjament;

jiggarantixxi xi kundizzjonijiet tal-għajxien għal komunitajiet vulnerabbli permezz tat-titjib tal-aċċess għall-ikel u għal servizzi soċjali bażiċi bħas-saħħa, l-edukazzjoni, l-akkomodazzjoni jew l-ilma nadif;

jiffaċilita t-tnaqqis tax-xogħol informali permezz tal-promozzjoni ta’ inizjattivi ta’ intraprenditorija kollettiva li għalihom il-kooperattivi jikkostitwixxu strument eċċellenti u

jikkontribwixxi għal tkabbir ekonomiku sostenibbli, filwaqt li jnaqqas l-impatti ambjentali negattivi tiegħu.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Ir-Regolament (UE) Nru 234/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Marzu 2014.

(2)  COM(2015) 614 final, 2.12.2015.

(3)  Opinjoni esploratorja tal-KESE “Il-bini ta’ ekosistema finanzjarja għall-intrapriżi soċjali” (ĠU C 13 tal-15.1.2016, p. 152).

(4)  Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar “L-Aġenda 2030 — Unjoni Ewropea impenjata għall-iżvilupp sostenibbli globalment” (ĠU C 34, 2.2.2017, p. 58), punt 1.4.

(5)  Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar “L-Aġenda 2030 — Unjoni Ewropea impenjata għall-iżvilupp sostenibbli globalment” (ĠU C 34, 2.2.2017, p. 58).

(6)  Prinċipji u valuri bbażati fuq il-Prinċipji kooperattivi stabbiliti mill-Alleanza Kooperattiva Internazzjonali (ICA) (Manchester, 1995).

(7)  Fosthom, l-Opinjoni fuq inizjattiva proprja tal-KESE dwar “Forom differenti ta’ intrapriża” (ĠU C 318, 23.12.2009, p. 22).

(8)  Rapport Monzón-Chaves tas-CIRIEC: 2012.

(9)  Reader 2011 “Social and Solidarity Economy: Our common road towards Decent Work” (Ekonomija soċjali u solidali: il-mixja komuni tagħna lejn xogħol deċenti).

(10)  Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-14.9.2016 (COM(2016) 581 final).

(11)  JOIN(2017) 17 final, 4.5.2017 (“Impetu ġdid għat-twaqqif tas-Sħubija bejn l-Afrika u l-UE).

(12)  COM(2015) 614 final, 2.12.2015.

(13)  Ir-Regolament (UE) Nru 234/2014 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Marzu 2014.

(14)  Opinjoni esploratorja tal-KESE “Il-bini ta’ ekosistema finanzjarja għall-intrapriżi soċjali” (ĠU C 13 tal-15.1.2016, p. 152).

(15)  ICA-ILO.

(16)  B. Fonteneau u P. Develtere, African Responses to the Crisis through the Social Economy.

(17)  ICA-ILO.

(18)  Idem.

(19)  Idem.

(20)  Rapport tal-Parlament Ewropew dwar l-Ekonomija Soċjali (2008/2250(INI).

(21)  COM(2004) 18 final, punt 4.3 (The promotion of co-operative societies in Europe — mhux disponibbli bil-Malti).


III Atti preparatorji

IL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW

Il-527 sessjoni plenarja tal-KESE tal-5 u s-6 ta' Lulju 2017

13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/67


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2010/40/UE fir-rigward tal-perjodu għall-adozzjoni ta’ atti delegati”

(COM(2017) 136 final — 2017/0060(COD))

(2017/C 345/10)

Relatur:

Jorge PEGADO LIZ

Konsultazzjoni

Parlament Ewropew, 3.4.2017

Kunsill, 31.3.2017

Bażi legali

Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

 

 

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fis-sezzjoni

7.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

124/1/3

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE jieħu nota tal-proposta tal-Kummissjoni.

1.2.

Il-Kumitat jaqbel fil-prinċipju ma’ din il-proposta u jilqa’ bi pjaċir il-fatt li l-Kummissjoni kkunsidrat li l-estensjoni tad-delega għal perjodu speċifiku u li jista’ jiġġedded sakemm ma joġġezzjonawx il-Kunsill u l-Parlament, hija waħda adatta. Dan kif dejjem xtaq il-Kumitat.

2.   L-għan tal-proposta

2.1.

Id-Direttiva 2010/40/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Lulju 2010 (1) dwar il-qafas għall-varar ta’ Sistemi ta’ Trasport Intelliġenti (ITS) fil-qasam tat-trasport bit-triq u għall-interkonnessjonijiet ma’ modi oħrajn ta’ trasport (2) tipprevedi l-adozzjoni, permezz ta’ atti delegati, ta’ speċifikazzjonijiet għal azzjonijiet li jridu jsiru f’erba’ oqsma ta’ prijorità.

2.2.

Id-Direttiva tat lill-Kummissjoni s-setgħa li tadotta atti bħal dawn għal perjodu limitat, jiġifieri sas-27 ta’ Awwissu 2017. Mid-dħul fis-seħħ tad-Direttiva ġew adottati erba’ atti delegati; il-ħames att delegat jirrigwarda l-forniment ta’ servizzi ta’ informazzjoni dwar l-ivvjaġġar multimodali fl-Unjoni kollha.

2.3.

Fil-kuntest tal-istrateġija Ewropea dwar is-Sistemi ta’ Trasport Intelliġenti Kooperattivi (3) (C-ITS), il-Kummissjoni bħalissa qed taħdem mal-esperti tal-Istati Membri biex tistabbilixxi qafas legali u tekniku biex jiġi appoġġja l-iskjerament ta’ sistemi ta’ trasport intelliġenti (ITS) kooperattivi. Minbarra din il-ħidma, diversi azzjonijiet oħra previsti fl-erba’ oqsma ta’ prijorità (4) tad-Direttiva għad iridu jiġu indirizzati, bħal pereżempju, l-ispeċifikazzjonijiet u l-istandards għall-kontinwità u l-interoperabbiltà tas-servizzi ta’ ġestjoni tat-traffiku u tal-merkanzija (qasam ta’ prijorità II), l-ispeċifikazzjonijiet għal azzjonijiet oħrajn li għandhom x’jaqsmu ma’ sistemi ITS għas-sikurezza u s-sigurtà fit-toroq (qasam ta’ prijorità III), u d-definizzjoni tal-miżuri meħtieġa sabiex jiġu integrati l-applikazzjonijiet differenti tas-sistemi ITS fi pjattaforma miftuħa abbord fil-vetturi (qasam ta’ prijorità IV).

2.4.

Sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ tadotta speċifikazzjonijiet ġodda permezz ta’ atti delegati, hija tqis essenzjali li d-delega tas-setgħa tiġi estiża. Barra minn hekk, l-ispeċifikazzjonijiet li diġà ġew adottati jistgħu jeħtieġu li jiġu aġġornati biex jirriflettu l-progress teknoloġiku jew it-tagħlimiet mill-implimentazzjoni tagħhom fl-Istati Membri.

2.5.

Il-Kummissjoni għalhekk qed tipproponi li d-delega tas-setgħa tiġi estiża b’ħames snin mis-27 ta’ Awwissu 2017 u b’mod taċitu minn hemm ’il quddiem għal perjodi oħrajn ta’ ħames snin, ħlief jekk il-Parlament Ewropew jew il-Kunsill joġġezzjonaw għal tali estensjoni. L-uniku għan tal-proposta eżaminata huwa għalhekk li d-delega lill-Kummissjoni biex tkun tista’ tadotta atti delegati tiġi estiża għal perjodu ieħor ta’ ħames snin estiż b’mod taċitu b’perjodi oħrajn ta’ ħames snin, sakemm il-Parlament Ewropew jew il-Kunsill ma joġġezzjonawx, mingħajr ma tbiddel l-għanijiet strateġiċi jew il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar l-ITS.

3.   Kuntest

3.1.

Din il-proposta tal-Kummissjoni tagħmel parti mill-kuntest usa’ tal-Proposta tagħha għal Regolament [COM(2016) 799 final] li jadatta għadd ta’ atti legali li jipprevedu l-użu tal-proċedura regolatorja bi skrutinju (PRAC) mal-Artikolu 290 u 291 tat-TFUE, u li dwarha l-KESE diġà esprima l-opinjoni tiegħu (5). Fil-fatt, malli jiskadu l-perjodi previsti għall-adozzjoni tal-atti delegati fid-diversi strumenti leġislattivi fis-seħħ, għandha tiġi evalwata l-ħtieġa ta’ estensjoni tal-iskadenzi inizjali.

3.2.

Il-Kummissjoni tirrapporta dwar l-istudji li hija għamlet sabiex tenfasizza l-ħtieġa li tiġi estiża (minn Awwissu 2017) id-delega ta’ setgħa li tippermettilha tadotta atti delegati fir-rigward tal-ispeċifikazzjonijiet tal-ITS, fosthom:

(a)

rapport dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-ITS, f’Ottubru 2014 (6);

(b)

konsultazzjonijiet immirati li saru dan l-aħħar ma’ gruppi ta’ partijiet ikkonċernati, b’mod partikolari l-Kumitat Ewropew tas-Sistemi ITS u l-membri tal-Grupp Konsultattiv Ewropew dwar is-Sistemi ITS.

4.   Kummenti ġenerali

4.1.

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni dwar ir-rapporti ta’ informazzjoni u l-Opinjonijiet tiegħu dwar l-atti delegati (7) li ġew miġbura fil-qosor fl-Opinjoni reċenti tiegħu dwar il-PRAC (8), u jfakkar l-elementi essenzjali tal-pożizzjoni tiegħu.

4.2.

Il-KESE jqis li d-delegi tas-setgħa għandhom ikunu delimitati fit-totalità tagħhom, jiġifieri:

(a)

objettivi identifikati;

(b)

kontenut speċifiku;

(c)

kamp ta’ applikazzjoni ċar;

(d)

perjodu strett u fiss.

4.3.

F’dak li jirrigwarda b’mod partikolari l-perjodu ta’ żmien, il-KESE dejjem esprima ruħu favur il-prinċipju ta’ perjodu ta’ żmien speċifiku, li possibbilment jista’ jiġġedded għal perjodu identiku, ħlief f’każijiet eċċezzjonali debitament iġġustifikati.

4.4.

Il-KESE jsib li f’din il-proposta, il-Kummissjoni stabbiliet b’mod preċiż perjodu supplementari ta’ ħames snin mis-27 ta’ Awwissu 2017, perjodu li mbagħad jista’ jiġi estiż b’mod taċitu għal perjodi identiċi, sakemm ma joġġezzjonawx il-Parlament Ewropew jew il-Kunsill.

4.5.

Il-KESE jqis li din il-Proposta tinkludi ċ-ċertezza legali u l-flessibbiltà li jippermettu li jitqiesu l-iżviluppi teknoloġiċi u jiġu adottati fil-ħin opportun speċifikazzjonijiet tekniċi, funzjonali u organizzattivi meħtieġa għall-funzjonament tajjeb tas-sistemi ITS fil-qasam tat-trasport bit-triq, u għalhekk jistħoqqilha l-kunsens tiegħu.

4.6.

Il-KESE jqis ukoll li l-estensjoni tad-delega tas-setgħa lill-Kummissjoni hija essenzjali għall-iskjerament integrat u koordinat tal-ITS interoperabbli fit-trasport bit-triq u l-interkonnessjonijiet tagħhom mal-modi l-oħrajn tat-trasport fl-Unjoni Ewropea, fuq kollox bħala segwitu għall-Komunikazzjoni COM(2016) 766 final (9).

4.7.

Madankollu jenħtieġ li l-Kummissjoni twettaq il-konsultazzjonijiet adatti matul il-ħidma tagħha ta’ tħejjija, inkluż fil-livell tal-esperti, u li dawk il-konsultazzjonijiet twettaqhom skont il-prinċipji stabbiliti fil-Ftehim Interistituzzjonali dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet tat-13 ta’ April 2016. B’mod partikolari, biex tiġi żgurata parteċipazzjoni ugwali fit-tħejjija tal-atti delegati, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill għandhom jirċievu d-dokumenti kollha fl-istess ħin li jirċevuhom l-esperti tal-Istati Membri, u l-esperti tagħhom għandu jkollhom aċċess sistematiku għal-laqgħat tal-gruppi tal-esperti tal-Kummissjoni li jkunu qed jittrattaw it-tħejjija tal-atti delegati.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  ĠU L 207, 6.8.2010, p. 1; ĠU C 277, 17.11.2009, p. 85.

(2)  ĠU L 207, 6.8.2010, p. 1.

(3)  Strateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi: l-ewwel pass importanti lejn mobbiltà kooperattiva, konnessa u awtomatizzata (COM(2016) 766 final).

(4)  Ara l-Anness I ta’ din id-Direttiva.

(5)  INT/813 (Għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali.)

(6)  http://ec.europa.eu/transport/themes/its/road/action_plan/its_reports_en.htm

(7)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 145; ĠU C 67, 6.3.2014, p. 104; INT/656 (rapport ta’ informazzjoni).

(8)  INT/813 (Għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali.)

(9)  Strateġija Ewropea dwar is-Sistemi tat-Trasport Intelliġenti u Kooperattivi: l-ewwel pass importanti lejn mobbiltà kooperattiva, konnessa u awtomatizzata, 30.11.2016. L-Opinjoni tal-KESE TEN/621, għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/70


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill sabiex l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni tal-Istati Membri jingħataw is-setgħa biex ikunu inforzaturi aktar effettivi, u biex jiġi żgurat il-funzjonament tajjeb tas-suq intern”

[COM(2017) 142 final — 2017/0063 (COD)]

(2017/C 345/11)

Relatur:

Juan MENDOZA CASTRO

Konsultazzjoni

Il-Parlament Ewropew, 26.4.2017

Il-Kunsill, 27.3.2017

Bażi legali

Artikolu 114 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

 

 

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

130/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni, li jqisha bħala miżura meħtieġa għall-implimentazzjoni effettiva tar-Regolament (KE) Nru 1/2003.

1.2.

Għalkemm għad hemm xi differenzi, permezz ta’ armonizzazzjoni volontarja kien hemm konverġenza sinifikanti bejn is-sistemi fid-diversi Stati Membri, abbażi tar-regoli tal-UE bħala referenza.

1.3.

Is-sistema tal-allokazzjoni tal-każijiet fil-qafas tan-Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni (NEK) għandha tevita d-duplikazzjoni potenzjali tal-azzjonijiet fi Stati Membri differenti.

1.4.

Il-KESE jipproponi li, fil-futur, jiġi kkunsidrat li l-kontenut tal-liġi ċivili u amministrattiva jkun regolat permezz ta’ Regolament.

1.5.

Il-politika tal-kompetizzjoni għandha tiżgura opportunitajiet indaqs. Il-KESE jenfasizza l-importanza li l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni (NCAs) ikollhom il-mezzi u l-istrumenti legali meħtieġa biex jiġġieldu kontra l-kartelli sigrieti u jisħaq dwar il-ħsara serja li jikkawża l-abbuż tal-pożizzjoni dominanti.

1.6.

Ir-rispett tad-drittijiet fundamentali ta’ dawk investigati għandu jkun kompatibbli b’mod sħiħ mal-implimentazzjoni tal-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE

1.7.

Il-KESE jesprimi t-tħassib tiegħu dwar in-nuqqasijiet serji, fil-qasam tal-indipendenza u r-riżorsi tal-NCAs, li bħalissa huma identifikati f’ħafna Stati Membri. Huwa essenzjali li l-NCAs ikunu ġenwinament indipendenti mill-awtoritajiet, u għalhekk il-persuni f’pożizzjonijiet maniġerjali għandhom ikunu esperti indipendenti b’esperjenza professjonali dokumentata. Il-persunal għandu jkun stabbli u jkun irċieva taħriġ vokazzjonali adegwat.

1.8.

F’bosta każijiet, huwa diffiċli – jew saħansitra impossibbli – li l-ħsara kkawżata mill-imġiba antikompetittiva jinstab rimedju għaliha, u għalhekk il-KESE jirrakkomanda li s-setgħat tal-NCAs jintużaw ukoll f’azzjonijiet preventivi.

1.9.

Il-Kumitat diġà stqarr li l-ammont tas-sanzjonijiet“għandu jkun deterrent u li (…) għandhom ikunu ikbar f’każ ta’ reċidiva” u jaqbel li l-kapaċità tal-awtoritajiet kompetenti li jimponu s-sanzjonijiet hija element ċentrali tal-politika tal-kompetizzjoni.

1.10.

L-esperjenza tal-Kummissjoni, li normalment tapplika miżuri ta’ klemenza, tista’ titqies bħala pożittiva u huwa importanti li l-NCAs japplikawhom b’mod uniformi sabiex ikun hemm liġi Ewropea ġenwina tal-kompetizzjoni. Madankollu, il-klemenza ma għandhiex timpedixxii lill-partijiet li jġarrbu xi dannu (inklużi l-konsumaturi) milli jiksbu kumpens għad-dannu subit, permezz ta’ azzjonijiet kollettivi.

1.11.

In-natura transnazzjonali tal-azzjonijiet tal-NCAs trendi indispensabbli l-assistenza reċiproka bejniethom.

1.12.

Fit-traspożizzjoni tad-Direttiva, is-sospensjoni tal-perjodu ta’ limitazzjoni għandha tkun konformi mar-regoli ġenerali ta’ limitazzjoni tal-Istati Membri.

1.13.

Huwa xieraq li l-NCAs ikollhom is-setgħa li jressqu proċedimenti ġudizzjarji fuq il-merti tagħhom stess, peress li n-nuqqas ta’ din is-setgħa huwa ostaklu għall-effettività tagħhom f’ċerti Stati Membri.

1.14.

Il-KESE jisħaq fuq l-importanza li jiġi żgurat li l-NCAs ikunu jistgħu jużaw kull tip ta’ evidenza irrispettivament mill-mezz intużat għall-ħżin tagħha.

1.15.

Il-kampanji ta’ informazzjoni huma meħtieġa peress li l-biċċa l-kbira tal-pubbliku ma jafux dwar ir-regoli tal-kompetizzjoni.

2.   Il-proposta tal-Kummissjoni

2.1.

L-Istati Membri tal-UE huma msieħba essenzjali tal-Kummissjoni Ewropea għall-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE. Mill-2004 ’l hawn, l-NCAs tal-Istati Membri bdew jingħataw is-setgħa mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003 sabiex japplikaw ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE flimkien mal-Kummissjoni. Għal aktar minn għaxar snin, kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-NCAs infurzaw ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE bil-kooperazzjoni mill-qrib tan-NEK. In-NEK inħoloq fl-2004 speċifikament għal dan il-għan.

2.2.

L-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE kemm mill-Kummissjoni kif ukoll mill-NCAs huwa element essenzjali għall-ħolqien ta’ suq intern miftuħ, kompetittiv u innovattiv u huwa kruċjali għall-ħolqien tal-impjiegi u t-tkabbir f’setturi importanti tal-ekonomija, b’mod partikolari s-setturi tal-enerġija, tat-telekomunikazzjoni, dak diġitali u tat-trasport.

2.3.

Ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE huma fost l-aspetti distintivi tas-suq intern: meta jkun hemm distorsjoni tal-kompetizzjoni, is-suq intern ma jkunx jista’ jilħaq il-potenzjal sħiħ tiegħu u ma jkunx jista’ joħloq il-kundizzjonijiet tajbin għal tkabbir ekonomiku sostnut. Aspett ewlieni ta’ suq intern aktar profond u aktar ġust huwa li jiġi żgurat li r-regoli tas-suq intern ikunu infurzati b’mod effettiv, sabiex ir-riżultati jaslu għand iċ-ċittadini.

2.4.

L-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE issa qiegħed iseħħ fuq skala li l-Kummissjoni qatt ma kienet tkun tista’ tikseb waħedha. Il-Kummissjoni ġeneralment tinvestiga prattiki jew ftehimiet antikompetittivi li jkollhom effett fuq il-kompetizzjoni fi tliet Stati Membri jew aktar, jew fejn ikun utli li tistabbilixxi preċedent fl-Ewropa kollha. Normalment, l-NCAs huma l-entitajiet ideali biex jaġixxu meta l-kompetizzjoni tintlaqat b’mod sostanzjali fit-territorju tagħhom, peress li dawn jafu kif jaħdmu s-swieq fl-Istat Membru tagħhom u dan it-tagħrif huwa ta’ valur kbir fir-rigward tal-infurzar tar-regoli tal-kompetizzjoni.

2.5.

Hemm potenzjal li għadu ma ġiex sfruttat għal infurzar aktar effettiv tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE mill-NCAs. Ir-Regolament (KE) Nru 1/2003 ma indirizzax il-mezzi u l-istrumenti li bihom l-NCAs japplikaw ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE, u ħafna minnhom ma għandhomx il-mezzi u l-istrumenti kollha meħtieġa sabiex jinfurzaw b’mod effettiv l-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE.

2.6.

Id-dgħufijiet u l-limitazzjonijiet tal-istrumenti u l-garanziji tal-NCAs ifissru li l-impriżi involuti fi prattiki antikompetittivi jistgħu jiġu kkonfrontati b’riżultati ferm differenti, skont l-Istat Membru li fih huma preżenti: ir-regoli kollha taħt l-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE jistgħu ma jiġux applikati għalkollox jew inkella ma jiġux applikati b’mod effettiv, pereżempju għax ma tistax tinkiseb evidenza ta’ mġiba antikompetittiva jew għax l-impriżi jistgħu jevitaw ir-responsabbiltà tagħhom fil-multi. L-infurzar mhux uniformi tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE jfixkel il-kompetizzjoni fis-suq intern u jdgħajjef is-sistema deċentralizzata ta’ infurzar stabbilita bir-Regolament (KE) Nru 1/2003.

2.7.

Għaldaqstant, il-Kummissjoni temmen li tinħtieġ proposta leġislattiva b’għan strateġiku doppju:

il-bażi legali tal-Artikolu 103 tat-TFUE, li tagħti s-setgħa lill-NCAs li jimplimentaw b’mod aktar effettiv il-prinċipji tal-kompetizzjoni tal-UE, billi jagħtihom il-garanziji neċessarji tal-indipendenza, ir-riżorsi u s-setgħat;

il-bażi legali tal-Artikolu 114 tat-TFUE, li għandha l-għan li ssaħħaħ is-suq intern billi jitneħħew l-ostakli nazzjonali li jimpedixxu lill-NCAs milli japplikaw ir-regoli b’mod effettiv, biex b’hekk jiġu evitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni u biex tinkiseb applikazzjoni aktar omoġenea tar-regoli, li jkun ta’ benefiċċju għall-konsumaturi u l-impriżi.

2.8.

Barra minn hekk, il-fatt li l-NCAs ikollhom il-kapaċità jipprovdu b’mod effettiv assistenza reċiproka ser jiżgura kundizzjonijiet aktar ekwi u ser tiġi ssalvagwardjata l-kooperazzjoni mill-qrib fi ħdan in-NEK.

3.   Kummenti ġenerali

3.1.

Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon il-proposta tal-Kummissjoni, li jqisha bħala miżura meħtieġa għall-implimentazzjoni effettiva tar-Regolament (KE) Nru 1/2003. L-istabbiliment ta’ sistema Ewropea tal-kompetizzjoni jirrikjedi t-tneħħija tal-ostakli u l-lakuni għall-applikazzjoni sħiħa tal-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE li jeżistu attwalment f’ċerti Stati Membri.

3.2.

Id-deċentralizzazzjoni tal-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni abbażi tar-Regolament (KE) Nru 1/2003 ma wasslitx, kif mistenni, għall-frammentazzjoni fis-setgħat tal-infurzar tal-politika tal-kompetizzjoni. Għalkemm għad hemm xi differenzi, permezz ta’ armonizzazzjoni volontarja kien hemm konverġenza sinifikanti bejn is-sistemi fid-diversi Stati Membri, abbażi tar-regoli tal-UE bħala referenza (1).

3.3.

Il-KESE jenfasizza li l-eżistenza ta’ kompetenzi paralleli – fil-livell tal-UE u dak tal-Istati Membri – tesiġi, f’ċerti każijiet, li jsir sforz ta’ adattament tal-liġijiet u l-istituzzjonijiet nazzjonali. Is-sistema tal-allokazzjoni tal-każijiet fil-qafas tan-NEK għandha, f’kull każ, tevita d-duplikazzjoni potenzjali tal-azzjonijiet fi Stati Membri differenti.

3.4.

Il-Kummissjoni hija tal-fehma li Direttiva hija l-istrument adatt minħabba li tirrispetta “t-tradizzjonijiet legali u l-ispeċifiċitajiet istituzzjonali tal-Istati Membri”. Madankollu, sabiex ikun hemm applikazzjoni uniformi u konsistenti tar-regoli mill-NCAs, l-iżjed fir-rigward tal-katalgu tal-penali (Kapitolu V) u l-immunità mill-multi u t-tnaqqis tagħhom (Kapitolu VI), jeħtieġ li tingħeleb id-diversità enormi li teżisti fil-preżent. Għaldaqstant, il-KESE jirrakkomanda li, fil-futur, tiġi kkunsidrata l-possibbiltà li l-kontenut tal-liġi ċivili u amministrattiva jiġi rregolat permezz ta’ regolament, u b’hekk l-Istati Membri jżommu l-awtonomija sħiħa tagħhom fir-rigward tal-liġi kriminali.

3.5.

Il-politika tal-kompetizzjoni għandha tiżgura opportunitajiet indaqs. Il-KESE jisħaq fuq l-importanza li jiġi żgurat li l-NCAs ikollhom il-mezzi u l-istrumenti legali meħtieġa biex jindirizzaw il-kartelli sigrieti (kif definit fl-Artikolu 2(9) tal-proposta), u jenfasizza wkoll il-ħsara serja li l-abbużi tal-pożizzjoni dominanti – ġeneralment kommessi minn impriżi kbar jew assoċjazzjonijiet tagħhom – jikkawżaw fil-konfront ta’ impriżi oħra (b’mod partikolari l-SMEs), il-konsumaturi u l-utenti.

3.6.

L-Istati Membri għandhom jikkunsidraw il-possibbiltà li jwettqu kampanji ta’ informazzjoni peress li l-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni ma tafx biżżejjed dwar ir-regoli tal-kompetizzjoni.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.    Drittijiet fundamentali

4.1.1.

Il-proposta tal-Kummissjoni tirreferi għall-prinċipji ġenerali tal-liġi tal-Unjoni u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (2), li jiggarantixxu r-rispett tad-drittijiet tad-difiża tal-impriżi, il-libertà li wieħed ikollu negozju, id-dritt għal proprjetà, id-dritt għal amministrazzjoni tajba u d-dritt għal rimedju effettiv (Artikoli 16, 17, 41 u 47 tal-Karta).

4.1.2.

Il-KESE jfakkar li r-rikonoxximent tas-setgħat wiesgħa li għandu jkollhom l-NCAs biex iwettqu d-dmirijiet tagħhom jimplika l-istabbiliment ta’ salvagwardji u garanziji tad-drittijiet tal-persuni taħt investigazzjoni u jeħtieġ li jkun kompatibbli mal-applikazzjoni sħiħa tal-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE. L-NCAs u, fejn meħtieġ, il-qrati nazzjonali tal-ġustizzja għandhom jiżguraw l-applikazzjoni ta’ dawn il-garanziji. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QtĠ-UE), il-preżunzjoni tal-innoċenza tikkostitwixxi prinċipju ġenerali tal-liġi tal-Unjoni (Artikolu 48(1) tal-Karta), li l-Istati Membri jridu jirrispettaw meta japplikaw il-liġi tal-kompetizzjoni (3). Min-naħa tagħha, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ikkonfermat l-applikazzjoni tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem (id-dritt għal proċess ġust) (4) u ħarġet deċiżjoni dwar il-leġittimità tal-Kummissjoni (5) u l-prinċipju “nom bis in idem” (6) fil-proċedimenti dwar il-kompetizzjoni.

4.2.    Indipendenza u riżorsi

4.2.1.

Il-garanzija ta’ indipendenza tfisser l-eżerċitar tas-setgħat “b’mod imparzjali u fl-interessi tal-infurzar effettiv u uniformi” tad-dispożizzjonijiet (Artikolu 4(1)).

4.2.2.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-persunal u l-membri tal-korp deċiżjonali tal-NCAs ikunu jistgħu jwettqu d-dmirijiet tagħhom: (Artikolu 4(2)):

b’mod indipendenti minn influwenza politika u kwalunkwe influwenza esterna oħra;

mingħajr ma jfittxu jew jieħdu struzzjonijiet mingħand l-ebda entità governattiva jew entità pubblika jew privata oħra;

billi joqogħdu lura minn kwalunkwe azzjoni li ma tkunx kompatibbli mat-twettiq tad-dmirijiet tagħhom;

barra minn hekk:

ikunu jistgħu jitneħħew biss jekk ma jibqgħux jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa għat-twettiq tad-dmirijiet tagħhom jew ikunu nstabu ħatja ta’ mġiba ħażina serja skont il-liġi nazzjonali;

ir-raġunijiet għat-tkeċċija jinħtieġ li jiġu stabbiliti minn qabel fil-liġi nazzjonali;

ma jistgħux jitneħħew għal raġunijiet marbutin mat-twettiq tad-dmirijiet tagħhom u l-eżerċitar tas-setgħat tagħhom;

4.2.3.

Il-KESE jesprimi t-tħassib tiegħu dwar in-nuqqasijiet serji f’dan l-aspett li, fil-fehma tal-Kummissjoni, bħalissa huma identifikati f’ħafna Stati Membri. Ir-riżorsi umani, finanzjarji u tekniċi adatti (Artikolu 5), huma fundamentali sabiex l-NCAs ikunu jistgħu jwettqu d-dmirijiet tagħhom. L-indipendenza timplika awtonomija sostanzjali fl-istruttura tal-Istat (7) li ma teskludix:

il-kontroll ġudizzjarju;

l-għoti ta’ informazzjoni lill-Parlament;

rapporti perjodiċi tal-attivitajiet;

il-monitoraġġ tal-allokazzjonijiet baġitarji.

4.2.4.

Il-KESE huwa tal-fehma li huwa essenzjali li l-NCAs ikunu ġenwinament indipendenti mill-awtoritajiet. Għal dan l-għan, il-persuni f’pożizzjonijiet maniġerjal għandhom ikunu esperti indipendenti b’esperjenza professjonali dokumentata. Il-persunal għandu jkun stabbli u jkun irċieva taħriġ vokazzjonali adegwat.

4.3.    Is-setgħat

4.3.1.

Jeħtieġ li l-NCAs ikollhom is-setgħat li ġejjin (Artikoli 6 sa 11):

Is-setgħa li l-bini tan-negozju jiġi spezzjonat għal għarrieda, b’ordni tal-qorti jew mingħajrha, abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-leġislazzjoni tal-Istat Membru inkwistjoni: dan jimplika li, bħala minimu, id-dritt li “jidħlu fi kwalunkwe bini, biċċa art u f’mezzi tat-trasport tal-impriżi”; li jeżaminaw kotba u dokumentazzjoni oħra; li jagħmlu jew jiksbu kopji “fi kwalunkwe forma”; li “jissiġillaw kwalunkwe proprjetà fejn isir in-negozju kif ukoll kotba jew reġistri” u li jitolbu spjegazzjonijiet. Jekk impriża topponi spezzjoni amministrattiva jew ġudizzjarja “l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni jistgħu jiksbu l-assistenza neċessarja tal-pulizija jew ta’ aġenzija ekwivalenti tal-infurzar”, li “tista’ tinkiseb ukoll bħala miżura ta’ prekawzjoni”.

L-ispezzjoni ta’ bini ieħor għal għarrieda b’awtorizzazzjoni tal-qorti: din isseħħ jekk ikun hemm “suspett raġonevoli” li jeżistu elementi li jistgħu jkunu rilevanti għal ksur serju tal-Artikoli 101 jew 102 tat-TFUE.

Talbiet għall-informazzjoni.

Ordni sabiex jiġi terminat ksur konstatat.

L-impożizzjoni ta’ miżuri interim: dawn japplikaw “f’każijiet fejn ikun hemm urġenza minħabba r-riskju ta’ ħsara serja u irreparabbli għall-kompetizzjoni u abbażi ta’ konstatazzjoni prima facie ta’ ksur”. Il-miżura trid tingħata għal perjodu determinat, li jista’ jiġġedded.

L-istabbiliment tan-natura vinkolanti tal-impenji offruti mill-impriżi.

4.3.2.

F’bosta każijiet, huwa diffiċli – jew saħansitra impossibbli – li l-ħsara kkawżata mill-imġiba antikompetittiva jinstab rimedju għaliha, u għalhekk il-KESE jirrakkomanda li s-setgħat tal-NCAs jintużaw ukoll f’azzjonijiet preventivi.

4.4.    Multi f’każ ta’ ksur u ħlasijiet perjodiċi ta’ penali

4.4.1.

Il-multi f’każ ta’ ksur li jkunu “effikaċi, proporzjonati u ta’ deterrent” jistgħu jiġu applikati meta jkun hemm ċerta mġiba “b’intenzjoni jew b’negliġenza”: ir-rifjut ta’ spezzjoni; ksur ta’ siġilli; tweġibiet mhux korretti jew qarrieqa; informazzjoni żbaljata; jew il-ksur tal-miżuri interim. Il-ħlasijiet perjodiċi ta’ penali ikopru każijiet ta’ omissjoni, bħar-rifjut ta’ spezzjoni, fost l-oħrajn (Artikoli 12 u 15).

4.4.2.

Abbażi tal-kriterju tas-soltu fil-liġi kriminali, il-penali li għandhom jiġu adottati mill-Istati Membri jikkunsidraw “kemm il-gravità kif ukoll it-tul ta’ żmien tal-ksur” u l-ammont massimu tal-multi “ma għandux jiġi stabbilit għal livell taħt l-10 % tal-fatturat totali tagħha madwar id-dinja kollha fis-sena kontabilistika ta’ qabel id-deċiżjoni” (Artikoli 13(1) u 14). Huma previsti kriterji differenti ta’ responsabbiltà għall-ħlas f’każ ta’ assoċjazzjonijiet ta’ impriżi (Artikolu 13(2)).

4.4.3.

Għandu jiġi nnotat li l-estensjoni tar-responsabbiltà għall-ħlas tal-multi in solidum lill-membri kollha tal-assoċjazzjonijiet jew gruppi ta’ impriżi (Artikolu 13(2)) timla lakuna fil-leġislazzjoni attwali (8).

4.4.4.

L-ambitu tal-proposta jkopri biss lill-impriżi li japplikaw għalihom penali amministrattivi. Mġiba li tista’ tikkostitwixxi reat kriminali hija kwistjoni fil-kompetenza tal-Istati Membri. Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE diġà ddeċidiet dwar il-kompatibbiltà tal-penali amministrattivi u kriminali (9).

4.4.5.

Il-Kumitat, li stqarr li l-ammont tas-sanzjonijiet “għandu jkun deterrent u li s-sanzjonijiet għandhom ikunu ikbar f’każ ta’ reċidiva” (10), jaqbel li l-kapaċità tal-awtoritajiet kompetenti li jimponu s-sanzjonijiet hija element ċentrali tal-politika tal-kompetizzjoni. Jesprimi t-tħassib tiegħu, barra minn hekk, li attwalment il-liġi tal-kompetizzjoni ma tiġix infurzata kemm suppost minħabba d-disparitajiet sostanzjali fil-leġislazzjoni u l-istrutturi tal-NCAs.

4.5.    Immunità mill-multi/tnaqqis tal-multi (klemenza)

4.5.1.

L-Istati Membri għandhom is-setgħa li jistabbilixxu l-kawżi u l-proċeduri għall-immunità mill-multi jew it-tnaqqis tagħhom iżda fi ħdan qafas stabbilit fid-dettall u li jinkludi:

ir-rekwiżiti għall-immunità (Artikolu 16) u t-tnaqqis (Artikolu 17);

il-kundizzjonijiet biex jiġu applikati dawn il-miżuri (Artikolu 18);

forma tal-applikazzjonijiet għall-klemenza (Artikolu 19);

indikatur għal applikazzjoni formali għall-immunità (Artikolu 20);

applikazzjonijiet fil-qosor meta dawn jiġu ppreżentati fl-istess ħin lill-Kummissjoni u lill-NCAs (Artikolu 21);

salvagwardji għall-applikanti għall-immunità (Artikolu 22).

4.5.2.

Ir-raġuni tal-proposta hija li, fid-dawl tal-għan li jinkixfu kartelli sigrieti, id-differenzi kbar bejn il-leġislazzjonijiet nazzjonali u l-implimentazzjoni effettiva tagħhom joħolqu inċertezza legali, idgħajfu l-inċentivi li r-regoli jiġu rispettati u jwasslu għal nuqqas ta’ effiċjenza fil-politika tal-kompetizzjoni fl-UE. Barra minn hekk, l-Istati Membri ma japplikawx il-Programm Mudell tan-NEK (11), li l-aspetti fundamentali tiegħu ser jiġu inklużi fir-regolamentazzjoni l-ġdida.

4.5.3.

Fil-fehma tal-KESE, l-applikazzjoni uniformi tal-miżuri ta’ klemenza min-naħa tal-NCAs hija importanti biex ikun hemm liġi Ewropea ġenwina tal-kompetizzjoni, u l-esperjenza tal-Kummissjoni, li normalment tapplika dawn it-tipi ta’ miżuri (12), tista’ titqies bħala pożittiva. Madankollu, il-klemenza ma għandhiex timpedixxi lill-partijiet li jġarrbu xi dannu (inklużi l-konsumaturi) milli jiksbu kumpens għad-dannu subit, permezz ta’ azzjonijiet kollettivi.

4.6.    Assistenza reċiproka

4.6.1.

Il-kooperazzjoni bejn l-NCAs titlob, fid-dawl tas-setgħat ġodda assenjati minn din il-proposta, assistenza u għajnuna fil-proċeduri ta’ spezzjoni (Artikolu 23), li jobbliga lill-Istati Membri jiggarantixxu n-notifika ta’ oġġezzjonijiet u deċiżjonijiet preliminari (Artikolu 24) u li jissodisfaw it-talbiet għall-infurzar ta’ deċiżjonijiet (Artikolu 25). Ġew stabbiliti s-setgħat fil-qasam tat-tilwim (Artikolu 26).

4.6.2.

Il-KESE huwa tal-fehma li jeħtieġ li dawn l-obbligi jiġu imposti fid-dawl tan-natura transnazzjonali tal-politika tal-kompetizzjoni.

4.7.    Sospensjoni tal-perjodi ta’ limitazzjoni għall-impożizzjoni ta’ penali

4.7.1.

Il-proposta tal-Kummissjoni tittratta żewġ kriterji speċifiċi għas-sospensjoni ta’ dawn il-perjodi: “għat-tul ta’ żmien tal-proċedimenti quddiem l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni ta’ Stati Membri oħra jew il-Kummissjoni fir-rigward ta’ ksur li jkun jirrigwarda l-istess ftehim, deċiżjoni ta’ assoċjazzjoni jew prattika miftiehma” (Artikolu 27(1)) u meta jkun hemm proċedimenti ġuidizzjarji (Artikolu 27(2)).

4.7.2.

Il-KESE josserva li t-traspożizzjoni tad-Direttiva għandha tindirizza l-kunflitt potenzjali mar-rekwiżiti li jipprevedu wkoll li l-perjodi jistgħu jiġu interrotti f’każ ta’ proċedimenti ġudizzjarji.

4.8.    Is-setgħa tal-NCAs li jibdew proċedimenti ġudizzjarji fuq il-merti tagħhom stess

4.8.1.

Skont il-proposta, l-NCAs għandhom ikunu jistgħu jieħdu sehem fi proċedimenti ġudizzjarji biex iressqu azzjonijiet direttament quddiem awtorità ġudizzjarja, u għandhom ikunu intitolati fuq il-merti tagħhom stess biex jieħdu sehem bħala rikorrent jew konvenut fi proċedimenti ġudizzjarji, l-istess drittijiet bħal dawk ta’ partijiet oħra (Artikolu 28).

4.8.2.

Il-KESE huwa tal-fehma li, attwalment, il-fatt li ma għandhomx din is-setgħa jagħmilha diffiċli għall-NCAs f’ċerti Stati Membri (13), u għalhekk huwa essenzjali li din is-setgħa tiġi stabbilita sabiex jiġu ssodisfati r-rekwiżiti imposti fuqhom mill-politika tal-UE dwar il-kompetizzjoni.

4.9.    Ammissibbiltà tal-evidenza quddiem l-NCAs  (14)

4.9.1.

Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-importanza li l-NCAs ikunu jistgħu jużaw bħala evidenza “dokumenti, dikjarazzjonijiet bil-fomm, rikordings u kull oġġett ieħor li jinkludi informazzjoni, irrispettivament mill-mezz li fuqu tkun maħżuna l-informazzjoni” (Artikolu 30).

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  “An Academic View on the Role and Powers of National Competition Authorities”, Parlament Ewropew, 2016.

(2)  Sentenza fil-Kawża Karlsson et, il-Kawża C-292/97, paragrafu 37.

(3)  Sentenzi fil-Kawża Eturas, C-74/14, paragrafu 38; il-Kawża E.ON Energie vs il-Kummissjoni (C 89/11 P, paragrafu 72); u l-Kawża VEBIC (C 439/08, paragrafu 63).

(4)  Il-Kawża Menarini Diagnostics S.R.L./l-Italja.

(5)  C-12/03P, Il-Kummissjoni/Tetra Laval (2005).

(6)  Il-Kawża Menarini Diagnostics S.R.L./l-Italja.

(7)  “Independence and accountability of competition authorities”, UNCTAD, 2008.

(8)  Sentenza fil-Kawża C-97/08 P, AkzoNobel NV vs il-Kummissjoni, paragrafi 45 u 77.

(9)  Sentenza tas-26.2.2013 – Kawża C-617/10, Åkerberg Fransson.

(10)  Opinjoni dwar “Rapport dwar il-politika tal-kompetizzjoni 2014” (ĠU C 71, 24.2.2016, p. 33).

(11)  Avviż tal-Kummissjoni dwar l-immunità minn multi u tnaqqis ta’ multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU C 298, 8.12.2006, p. 17).

(12)  Ara “Cartel leniency in EU: overview”, Thompson Reuters. Eżempji ta’ tnaqqis u eżenzjonijiet applikati mill-Kummissjoni: Riberebro 50 % (ĠU C 298, 8.12.2006, p. 17); Hitachi 30 %, u oħrajn; Philips, eżentati; Hitachi 50 %; Schenker u oħrajn 55 % 40 %; DHL, immunità (C-428/14, DHL/AGCM); Eberspächer 45 % u Webasto, immunità.

(13)  Fit-tweġiba tiegħu għall-kwestjonarju tal-Kummissjoni, l-NCA fil-Ġermanja (“Bundeskartellami”) semmiet dan bħala waħda mill-kawżi ta’ sistema “li hija ħażina għall-aħħar”.

(14)  Limitazzjonijiet fuq l-użu tal-informazzjoni (Artikolu 29). Il-Kummissjoni tindirizza l-possibbiltà li tiġi riveduta l-formulazzjoni ta’ dan l-Artikolu.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/76


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-iskambju transfruntier bejn l-Unjoni u l-pajjiżi terzi ta’ kopji b’format aċċessibbli ta’ xogħlijiet jew materjal ieħor protett bid-dritt tal-awtur u bi drittijiet relatati għall-ġid tal-persuni għomja, b’diżabbiltà fil-vista jew li b’xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat”

[COM(2016) 595 final – 2016/0279 (COD)]

(2017/C 345/12)

Relatur:TBL

Pedro ALMEIDA FREIRE

Konsultazzjoni

Kunsill, 5.4.2017

Parlament Ewropew, 28.6.2017

Bażi legali

Artikoli 114 u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

 

 

Sezzjoni kompetenti

Suq Uniku, Produzzjoni u Konsum

 

 

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

215/3/8

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE jaqbel mal-kompromess propost mill-Presidenza li jagħmel ratifika rapida tat-Trattat ta’ Marrakexx (1) possibbli.

1.2.

Il-Kumitat jistenna implimentazzjoni malajr mill-UE tat-Trattat ta’ Marrakexx li huwa importanti u neċessarju biex ħafna ċittadini Ewropej li huma għomja, b’diżabbiltà fil-vista jew b’diffikultajiet oħrajn biex jaqraw materjal stampat jew li b’xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat ikunu jistgħu jaċċessaw aktar xogħlijiet aċċessibbli u b’hekk jinfetħilhom il-bieb għall-kultura, l-edukazzjoni u l-impjieg, biex b’hekk tiġi żgurata inklużjoni soċjali effettiva.

1.3.

Il-Kumitat jappoġġja l-Proposta għal Regolament (2) u l-Proposta għal Direttiva (3) biex jiġi implimentat it-Trattat ta’ Marrakexx peress li ser jistabbilixxu eċċezzjoni obbligatorja u jiżguraw il-ħolqien u l-iskambju ta’ tali kopji f’formati aċċessibbli fi ħdan is-Suq Uniku kif ukoll lil hinn mill-UE.

1.4.

Il-Kumitat jilqa’ l-għan li jiġi permess l-iskambju transkonfinali ta’ dawn il-kopji bejn l-UE u l-pajjiżi terzi li jagħmlu parti mit-Trattat ta’ Marrakexx.

1.5.

Għandha titwettaq valutazzjoni tal-implimentazzjoni tat-Trattat ta’ Marrakexx fl-UE fi ħdan perjodu ta’ żmien raġonevoli.

2.   Il-proposti tal-Kummissjoni u tal-Presidenza

2.1.

Il-Proposta għal Regolament ġiet adottata mill-Kummissjoni fl-14 ta’ Settembru 2016 bħala parti mill-pakkett dwar id-drittijiet tal-awtur (4), li jipproponi sett ta’ miżuri leġislattivi b’erba’ objettivi:

jiġi żgurat aċċess onlajn usa’ għall-kontenut fl-UE u jintlaħqu udjenzi ġodda;

jiġu adattati ċerti eċċezzjonijiet għall-ambjent diġitali u transkonfinali;

jiġi promoss suq tad-drittijiet tal-awtur ġust u li jiffunzjona tajjeb,

biex il-persuni għomja, b’diżabbiltà fil-vista jew li b’xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat ikollhom aċċess aħjar għal xogħlijiet jew materjal ieħor.

2.2.

Permezz ta’ dan ir-Regolament, il-Kummissjoni qed tipproponi leġislazzjoni għall-implimentazzjoni tat-Trattat ta’ Marrakexx biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għal xogħlijiet ippubblikati għal persuni għomja, b’diżabbiltà fil-vista jew li b’xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat.

2.3.

It-Trattat ta’ Marrakexx ġie adottat fl-2013 fl-Organizzazzjoni Dinjija dwar il-Proprjetà Intellettwali (id-WIPO) bil-għan li jiġu ffaċilitati d-disponibbiltà u l-iskambju transkonfinali tal-kotba u ta’ materjal stampat ieħor b’formati aċċessibbli madwar id-dinja. Dan it-Trattat ġie ffirmat mill-Unjoni (5) f’April 2014.

2.4.

Il-miżuri proposti huma importanti biex jiżguraw li, f’konformità mal-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà (UNCRPD) (6), id-drittijiet tal-awtur ma jikkostitwixxux ostaklu mhux raġonevoli jew diskriminatorju għall-parteċipazzjoni sħiħa taċ-ċittadini kollha fis-soċjetà, u biex ikun jista’ jsir skambju ta’ kopji b’format aċċessibbli fi ħdan l-UE u ma’ pajjiżi terzi li huma partijiet għat-Trattat, filwaqt li jiġu evitati x-xogħol doppju u l-ħela tar-riżorsi.

2.5.

Il-proċess ta’ ratifika, madankollu, kellu jiffaċċja l-kwistjoni legali dwar jekk l-Unjoni għandhiex kompetenza esklużiva biex tirratifika t-Trattat.

2.6.

Il-Kummissjoni għalhekk iddeċidiet tfittex l-opinjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea f’Lulju 2015.

2.7.

Sadanittant, il-Kummissjoni adottat il-proposta tagħha COM(2016) 595 final fuq il-bażi tal-Artikolu 207 tat-TFUE. Il-konsultazzjoni mal-KESE għalhekk ma kinitx obbligatorja.

2.8.

Fl-14 ta’ Frar 2017, il-Qorti tal-Ġustizzja (7) kkonfermat il-kompetenza esklużiva tal-UE u ddikjarat ukoll li t-Trattat ta’ Marrakexx ma jaqax taħt il-politika kummerċjali komuni.

2.9.

Fil-laqgħa tiegħu tat-22 ta’ Marzu, il-Kumitat tar-Rappreżentanti Permanenti laħaq qbil dwar proposta ta’ kompromess tal-Presidenza li fih ġie deċiż li tinbidel il-bażi legali mill-Artikolu 207 (politika kummerċjali komuni) għall-Artikolu 114 tat-TFUE. B’konsegwenza ta’ dan, il-konsultazzjoni mal-KESE mill-Kunsill issir obbligatorja.

3.   Kummenti ġenerali

3.1.    Rigward il-bażi legali

3.1.1.

Fid-dawl tal-opinjoni reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-KESE ma jistax ħlief jaqbel mal-kompromess propost mill-Presidenza li jagħmel possibbli ratifika rapida tat-Trattat ta’ Marrakexx.

3.1.2.

Barra minn hekk, il-bidla fil-bażi legali tagħmel l-Opinjoni tal-KESE obbligatorja u tagħti aktar piż lill-kummenti li diġà saru f’dan ir-rigward f’Opinjoni reċenti tagħna dwar il-pakkett dwar id-drittijiet tal-awtur (8).

3.2.    Dwar il-kontenut

3.2.1.

Fl-Opinjoni tiegħu dwar il-pakkett dwar id-drittijiet tal-awtur, il-KESE kien diġà rrefera għall-proposta attwali. Il-Kumitat itenni li ratifika minnufih mill-UE tat-Trattat ta’ Marrakexx biex jiġi ffaċilitat l-aċċess għax-xogħlijiet ippubblikati għall-persuni għomja, b’diżabbiltà fil-vista jew li b’xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat, li daħal fis-seħħ fit-30 ta’ Settembru 2016, hija importanti u neċessarja. It-Trattat ser jippermetti lil ħafna ċittadini Ewropej għomja, b’diżabbiltà fil-vista jew li b’xi mod ieħor għandhom diffikultà biex jaqraw materjal stampat ikollhom aċċess għal numru akbar ta’ xogħlijiet aċċessibbli, u għalhekk, ser jinfetħilhom il-bieb għall-kultura, l-edukazzjoni u l-impjiegi, u għaldaqstant ser tiġi żgurata inklużjoni soċjali effettiva.

3.2.2.

Il-Proposti għal Regolament u għal Direttiva, li kienu parti mill-pakkett dwar id-drittijiet tal-awtur, ser jippermettu lill-UE tissodisfa obbligu internazzjonali fil-qafas tat-Trattat ta’ Marrakexx. Dan huwa wkoll konformi mal-obbligi tal-UE skont il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-drittijiet tal-persuni b’diżabbiltà.

3.2.2.1.

Il-Proposta għal Direttiva ser tistabbilixxi eċċezzjoni obbligatorja u ser tiżgura l-funzjonament tagħha b’mod li dawn il-kopji f’format aċċessibbli jkunu magħmula u skambjati fis-Suq Uniku.

3.2.2.2.

Din l-eċċezzjoni hija għall-użu esklużiv ta’ persuni benefiċjarji kif strettament definit fl-Artikolu 2(2) tal-Proposta għal Regolament.

3.2.2.3.

Il-Proposta għal Regolament ser tippermetti l-iskambju transkonfinali ta’ dawn il-kopji bejn l-UE u l-pajjiżi terzi li huma parti mit-Trattat ta’ Marrakexx.

4.   Kummenti oħra

4.1.

Il-KESE jaqbel li r-Regolament huwa l-uniku strument adatt biex jiġu eliminati d-diskrepanzi legali eżistenti fl-Istati Membri.

4.2.

Il-Kumitat jenfasizza li l-Istati Membri għandu jkollhom rwol importanti, kif speċifikat fid-Direttiva, biex jippromovu u jagħmlu disponibbli xogħlijiet aċċessibbli għall-persuni benefiċjarji kemm f’pajjiżhom kif ukoll f’pajjiżi terzi li huma parti mit-Trattat ta’ Marrakexx.

4.3.

Il-KESE jagħmel lilu nnifsu disponibbli biex jipparteċipa b’mod attiv fil-proċess ta’ valutazzjoni pprovdut kemm mir-Regolament kif ukoll mid-Direttiva.

4.4.

B’mod partikolari, il-valutazzjoni għandha tqis l-alternattiva inkluża fid-direttiva li Stati Membri japplikaw skemi ta’ kumpens għas-sidien tad-drittijiet. Bl-istess mod kif previst fit-test tad-direttiva, għandu jsir monitoraġġ mill-qrib li dawn l-iskemi ta’ kumpens ma jimplikaw l-ebda effett negattiv għad-disponibilità u l-forniment ta’ xogħlijiet aċċessibbli lill-grupp benefiċjarju.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Trattat ta’ Marrakexx biex jiffaċilita l-aċċess għax-xogħlijiet ippubblikati għall-persuni neqsin mid-dawl, b’vista batuta jew b’diffikultajiet oħrajn biex jaqraw materjal stampat

(2)  COM(2016) 595 final.

(3)  COM(2016) 596 final.

(4)  COM(2016) 593 final, COM(2016) 594 final, COM(2016) 596 final (ĠU C 125, 21.4.2017, p. 27).

(5)  ĠU L 115, 17.4.2014, p. 1.

(6)  UNCRPD

(7)  ĠU C 112, 10.4.2017, p. 3, Opinjoni 3/15 tal-Qorti (Awla Manja) tal-14.2.2017

(8)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 27.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/79


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 904/2010 dwar il-kooperazzjoni amministrattiva u l-ġlieda kontra l-frodi fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud”

[COM(2016) 755 final – 2016/0371 (CNS)]

dwar

“Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2006/112/KE u d-Direttiva 2009/132/KE fir-rigward ta’ ċerti obbligi tat-taxxa fuq il-valur miżjud għall-provvisti ta’ servizzi u għall-bejgħ mill-bogħod ta’ prodotti”

[COM(2016) 757 final – 2016/0370 (CNS)]

u dwar

“Proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2006/112/KE rigward ir-rati tat-taxxa fuq il-valur miżjud li japplikaw għall-kotba, għall-gazzetti u għall-perjodiċi”

[COM(2016) 758 final – 2016/0374 (CNS)]

(2017/C 345/13)

Relatur:

Amarjite SINGH

Konsultazzjoni

Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 20.12.2016 u 21.12.2016

Bażi legali

L-Artikolu 113 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

Sezzjoni kompetenti

Unjoni Ekonomika u Monetarja u Koeżjoni Ekonomika u Soċjali

Adottata fis-sezzjoni speċjalizzata

5.5.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

123/1/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE jilqa’ l-pakkett dwar il-modernizzazzjoni tal-VAT fuq il-kummerċ elettroniku transkonfinali, u japprova kemm l-objettivi kif ukoll il-fokus tiegħu fuq l-indirizzar tat-tħassib tal-SMEs. Dawn ir-regoli proposti se jkollhom impatt kbir fuq kumpaniji li jbigħu oġġetti u servizzi onlajn, b’hekk jippermettulhom jibbenefikaw minn regoli aktar ġusti, spejjeż ta’ konformità aktar baxxi u kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni ma’ kumpaniji mhux tal-UE. Fit-tul, il-proposti se jgħinu wkoll sabiex is-sistema tal-VAT tal-UE ssir valida għall-futur.

1.2.

L-implimentazzjoni tal-VAT MOSS kellha impatt sinifikanti fuq it-tnaqqis tal-ispejjeż ta’ konformità. Madankollu, dan l-iffrankar mhux neċessarjament ġie esperjenzat bl-istess mod fost negozji b’daqsijiet differenti. B’mod partikolari, l-SMEs issieltu ma’ bosta elementi ta’ konformità tal-MOSS u esprimew tħassib sinifikanti. Għaldaqstant, il-KESE laqa’ l-fatt li l-emendi proposti għall-MOSS jindirizzaw dan it-tħassib.

1.3.

Minħabba s-suċċess li kellu s’issa l-VAT MOSS fit-tnaqqis tal-ispejjeż ta’ konformità għan-negozji involuti f’kummerċ transkonfinali, l-estensjoni tiegħu għal servizzi apparti dawk attwalment inklużi, kif ukoll għal akkwisti u importazzjonijiet intra-UE ta’ oġġetti, hija pass naturali ’l quddiem. Apparti t-tnaqqis potenzjali fl-ispejjeż ta’ konformità, l-estensjoni se toħloq ukoll kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni fin-negozju tal-kummerċ elettroniku, li x’aktarx se jkollhom impatt pożittiv b’mod partikolari fuq l-SMEs. L-estensjoni tal-MOSS għall-oġġetti toħloq kundizzjonijiet għall-possibbiltà ta’ tneħħija tal-iskema għall-Eżenzjoni ta’ Konsenji b’Valur Baxx (LVCR – Low Value Consignment Relief), li ħolqot distorsjoni fil-kompetizzjoni, li permezz tagħha n-negozji stabbiliti barra mill-UE għandhom vantaġġ kompetittiv fuq dawk stabbiliti fl-UE. Għaldaqstant, il-KESE jilqa’ l-estensjoni proposta tal-MOSS.

1.4.

L-emendi għar-rati tal-VAT applikabbli għar-regoli tal-pubblikazzjonijiet elettroniċi jeliminaw id-distinzjoni bejn pubblikazzjonijiet fiżiċi u mhux fiżiċi, u jiżguraw in-newtralità f’dan is-suq. Madankollu, filwaqt li jilqa’ l-eliminazzjoni ta’ din id-distorsjoni tal-kompetizzjoni, il-KESE huwa konxju dwar ir-riskju li ġġib magħha tali eliminazzjoni għall-bażi tal-VAT. Il-KESE jinnota wkoll li l-miżuri proposti huma perċepiti mill-Kummissjoni Ewropea bħala preludju għal riforma usa’ tal-istruttura tar-rata tal-VAT tal-UE, u huwa mħasseb dwar l-impatt li tali disarmonizzazzjoni jkollha fuq in-negozji involuti f’kummerċ transkonfinali, b’mod partikolari l-SMEs.

2.   Sfond

2.1.

Il-Kummissjoni pproponiet miżuri prattiċi ġodda bħala parti mill-pakkett dwar l-immodernizzar tal-VAT għal kummerċ elettroniku min-negozju għall-konsumatur (B2C) fuq bażi transkonfinali. Il-miżuri għandhom l-għan li jappoġġjaw il-kummerċ elettroniku transkonfinali f’dak li jirrigwarda l-konformità tal-VAT, billi jitneħħew l-ostakli tal-VAT għan-negozji onlajn, b’mod partikolari negozji ġodda u SMEs, kif ukoll tiġi miġġielda l-evażjoni tal-VAT onlajn min-negozji mhux tal-UE.

2.2.

Dawn il-miżuri jinkludu b’mod partikolari:

2.2.1.

L-emendi għall-MOSS eżistenti (“Mini-One-Stop-Shop”), li jippermetti lil ċerti negozji jikkonformaw mal-obbligi tagħhom tal-VAT fi kwalunkwe Stat Membru permezz ta’ portal onlajn diġitali, ospitat mill-amministrazzjoni tat-taxxa proprja tagħhom u fil-lingwa tagħhom stess. Dawn l-emendi jinkludu l-introduzzjoni ta’ livell limitu tal-VAT transkonfinali intra-UE u rekwiżiti ta’ konformità simplifikati ġodda;

2.2.2.

L-estensjoni tal-MOSS eżistenti għall-provvista ta’ servizzi intra-UE, għajr dawk li għalihom japplika attwalment u għall-bejgħ mill-bogħod ta’ oġġetti, kemm intra-UE kif ukoll minn pajjiżi terzi;

2.2.3.

It-tneħħija tal-livelli limiti tal-bejgħ mill-bogħod intra-UE attwali, kif ukoll l-eżenzjoni mill-VAT għal importazzjonijiet ta’ konsenji żgħar minn barra l-UE;

2.2.4.

Emendi għar-regoli eżistenti sabiex l-Istati Membri jitħallew japplikaw rata mnaqqsa ta’ VAT għal pubblikazzjonijiet elettroniċi, bħal kotba elettroniċi u gazzetti onlajn, bħal ma huwa diġà l-każ għall-ekwivalenti stampati tagħhom.

Emendi għall-VAT MOSS

2.3.

Is-sistema MOSS ilha kompletament operattiva mill-1 ta’ Jannar 2015, u ġiet stabbilita bil-għan li tissimplifika l-obbligi ta’ konformità tal-VAT għal negozji involuti f’kummerċ transkonfinali tal-UE. Minflok ma jkunu meħtieġa jirreġistraw, jirrapportaw u jħallsu l-VAT f’kull Stat Membru li fih ibigħu l-oġġetti jew is-servizzi tagħhom, il-MOSS jippermetti lin-negozji sempliċement jissottomettu d-dikjarazzjonijiet tal-VAT tal-UE trimestrali onlajn mal-awtorità nazzjonali korrispondenti tagħhom.

2.4.

L-emendi proposti kienu preċeduti minn konsultazzjoni intensiva mill-Kummissjoni minn Frar sa Settembru 2015. Il-proċess, li kien jinvolvi evalwazzjoni, konsultazzjoni, seminars u valutazzjonijiet tal-impatt, iffoka b’mod partikolari fuq l-impatt tar-regoli attwali tal-MOSS tal-VAT fuq l-SMEs. Dan żvela kwistjonijiet speċifiċi – bħall-ħtieġa ta’ livell limitu, l-użu ta’ regoli tal-pajjiż ta’ oriġini għal ċerti obbligi tal-VAT speċifiċi bħall-fatturazzjoni u ż-żamma ta’ rekords u koordinazzjoni tal-awditjar – bħala t-tħassib ewlieni għall-SMEs, u għalhekk dawn huma riflessi fl-emendi proposti.

2.5.

Skont ir-regoli proposti, se jiġi introdott livell limitu tal-VAT transkonfinali intra-UE ġdid ta’ EUR 10 000. Għall-kumpaniji li joperaw onlajn, li l-bejgħ transkonfinali tagħhom jaqa’ taħt il-livell limitu, dan il-bejgħ se jitqies bħala bejgħ domestiku, bil-VAT imħallas lill-amministrazzjoni tat-taxxa tagħhom stess. F’termini ta’ konformità, ir-rekwiżit għal żewġ biċċiet evidenza li għandhom jiġu pprovduti minn fornituri ta’ servizzi elettroniċi b’fatturat ta’ anqas minn EUR 100 000 sar inqas strett. Barra minn hekk, il-bejjiegħa onlajn se jitħallew japplikaw ir-regoli tal-pajjiż ta’ oriġini f’oqsma bħall-fatturazzjoni u ż-żamma ta’ rekords, u b’hekk tiġi ffaċilitata l-konformità tal-VAT, u se jiġu introdotti awditi kkoordinati ġodda, u dan jipprevjeni lil dawn il-bejjiegħa milli jiġu soġġetti għal talbiet ta’ awditjar nazzjonali separati.

Estensjoni tal-VAT MOSS

2.6.

Attwalment, il-MOSS japplika biss għat-telekomunikazzjoni, ix-xandir u servizzi pprovduti elettronikament. Skont l-emendi proposti, l-applikazzjoni tal-MOSS tiġi estiża għal provvisti ta’ servizzi intra-UE oħra, kif ukoll għal bejgħ ta’ oġġetti mill-bogħod, kemm intra-UE kif ukoll minn pajjiżi terzi. Skont ir-regoli proposti, din l-estensjoni tiġi implimentata gradwalment wara li jidħlu fis-seħħ l-emendi għar-regoli MOSS eżistenti, bid-dħul fis-seħħ propost għall-1 ta’ Jannar 2021.

2.7.

L-estensjoni proposta tal-MOSS għal oġġetti importanti ordnati onlajn se tissimplifika b’mod drammatiku l-ġbir tal-VAT. Għaldaqstant, il-Kummissjoni temmen li din l-estensjoni toħloq il-kundizzjonijiet għat-tħassir tal-iskema ta’ eżenzjoni ta’ konsenji żgħar, magħrufa wkoll bħala l-LVCR, skont liema se tkun eżentata mill-VAT l-importazzjoni ta’ oġġetti ta’ valur negliġibbli li ma jaqbiżx valur totali li jilħaq l-EUR 22. Għaldaqstant, il-proposta tipprevedi t-tneħħija ta’ din l-eżenzjoni mill-1 ta’ Jannar 2021.

Emendi għar-rati tal-VAT fuq il-pubblikazzjonijiet elettroniċi

2.8.

Skont ir-rati attwali, l-Istati Membri għandhom l-għażla li jintaxxaw il-publikazzjonijiet fuq kwalunkwe mezz ta’ appoġġ fiżiku b’rata ta’ VAT imnaqqsa. Madankollu, id-Direttiva dwar il-VAT twaqqaf lill-Istati Membri milli japplikaw l-istess rati ta’ VAT għal pubblikazzjonijiet elettroniċi bħalma japplikaw attwalment għal pubblikazzjonijiet fiżiċi. Din il-fehma ġiet ikkonfermata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’sensiela ta’ sentenzi reċenti, fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ rati mnaqqsa għal pubblikazzjonijiet elettroniċi minn bosta Stati Membri (1).

2.9.

Skont ir-regoli proposti, l-Istati Membri se jitħallew jallinjaw ir-rati tal-VAT għal pubblikazzjonijiet elettroniċi mar-rati tal-VAT attwali għal pubblikazzjonijiet stampati, irrispettivament minn liema rata japplikaw. Din il-proposta hija riżultat ta’ kunsiderazzjoni tal-għażliet differenti sabiex it-trattament tal-pubblikazzjonijiet elettroniċi jiġi allinjat ma’ dak tal-pubblikazzjonijiet fiżiċi, u jkun jippermetti lill-Istati Membri japplikaw rati mnaqqsa iktar baxxi mill-minimu ta’ 5 %, fejn japplikaw rata aktar baxxa minn dak il-minimu għal kotba fiżiċi.

2.10.

Il-proposti t’hawn fuq jemendaw tliet strumenti leġislattivi, jiġifieri:

Id-Direttiva 2006/112/KE tat-28 ta’ Novembru 2006 dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (Direttiva tal-VAT) (2);

Ir-Regolament (UE) Nru 904/2010 tas-7 ta’ Ottubru 2010 dwar il-kooperazzjoni amministrattiva u l-ġlieda kontra l-frodi fil-qasam tat-taxxa fuq il-valur miżjud (3);

Id-Direttiva 2009/132/tad-19 ta’ Ottubru 2009 li tiddetermina l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 143(b) u (c) tad-Direttiva 2006/112/KE dwar l-eżenzjoni mit-taxxa fuq il-valur miżjud fuq l-importazzjoni finali ta’ ċerti oġġetti (4).

2.11.

Il-pakkett globali huwa stmat li jżid id-dħul mill-VAT tal-Istati Membri sal-2021 b’EUR 7 biljun fis-sena u li jnaqqas il-piżijiet amministrattivi għan-negozji b’EUR 2,3 biljun fis-sena.

3.   Kummenti ġenerali

3.1.

Il-VAT huwa wieħed mis-sorsi ta’ dħul ewlenin għall-Istati Membri tal-UE, attwalment jirrappreżenta aktar minn 20 % ta’ dak id-dħul, żieda ta’ aktar minn 10 % mill-1995 (5). Ir-rilevanza komparattiva tat-taxxa għad-dħul tal-Istati Membri żdiedet wara l-kriżi ekonomika u finanzjarja, hekk kif irrikorrew għall-politika tal-VAT biex jindirizzaw tħassib baġitarju. Bejn l-2008 u l-2014, tlieta u għoxrin Stat Membru żiedu r-rati tal-VAT u/jew wessgħu l-bażi tal-VAT (6). Il-VAT għandu rwol sinifikanti u dejjem akbar fis-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi tal-Istati Membri u l-ħarsien tan-nefqa fuq l-assistenza soċjali.

3.2.

Huwa kruċjali li l-bażi tal-VAT tiġi protetta kemm minn każijiet potenzjali ta’ frodi kif ukoll mill-erożjoni tagħha stess permezz tal-użu estensiv ta’ rati mnaqqsa. Fl-2014 id-diskrepanza tal-VAT fl-UE-27 kienet stmata li hija EUR 159,5 biljun, 14 % tad-dħul totali tal-VAT (7). Filwaqt li d-diskrepanza tal-VAT tinkludi t-telf tal-VAT pereżempju minħabba żball, fallimenti u evitar, il-komponent ewlieni tagħha huwa l-evażjoni. L-erożjoni tal-bażi tal-VAT fl-UE-27 hija għolja wkoll, bi kważi 50 % tal-konsum kollu mhux taxxat jew taxxat b’rati ta’ VAT aktar baxxi.

3.3.

Għaldaqstant, il-KESE jilqa’ l-pakkett dwar il-modernizzazzjoni tal-VAT fuq il-kummerċ elettroniku transkonfinali, u japprova kemm l-objettivi kif ukoll il-fokus tiegħu fuq l-indirizzar tat-tħassib tal-SMEs. Dawn ir-regoli proposti se jkollhom impatt kbir fuq kumpaniji li jbigħu oġġetti u servizzi onlajn, b’hekk jippermettulhom jibbenefikaw minn regoli aktar ġusti, spejjeż ta’ konformità aktar baxxi u kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni ma’ kumpaniji mhux tal-UE. Fit-tul, il-proposti se jgħinu wkoll sabiex is-sistema tal-VAT tal-UE ssir valida għall-futur.

Emendi għall-VAT MOSS

3.4.

L-implimentazzjoni gradwali tal-VAT MOSS, li l-aħħar stadju tagħha daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2015, kienet waħda mill-emendi l-aktar sinifikanti għas-sistema tal-VAT tal-UE mill-abolizzjoni tal-fruntieri fiskali fl-1993. Is-sistema tippermetti lin-negozji li joperaw f’bosta Stati Membri biex jagħżlu Stat Membru wieħed, l-istat tad-domiċilju tagħhom, bħala l-punt uniku ta’ kuntatt tagħhom għall-identifikazzjoni tal-VAT, għas-sottomissjoni tad-dikjarazzjonijiet tal-VAT u għall-ħlas tal-VAT dovut fl-Istati Membri kollha.

3.5.

Valutazzjoni tal-implimentazzjoni tal-VAT MOSS, imwettqa mill-Kummissjoni Ewropea, tikkonferma li l-miżura kellha impatt sinifikanti fuq it-tnaqqis tal-ispejjeż ta’ konformità. Il-MOSS iffranka lin-negozji EUR 500 miljun – medja ta’ EUR 41 000 għal kull negozju – meta mqabbel mal-alternattiva ta’ reġistrazzjoni u pagament dirett, li tirrappreżenta tnaqqis ta’ 95 % f’dawn l-ispejjeż.

3.6.

Madankollu, dan l-iffrankar mhux neċessarjament ġie esperjenzat bl-istess mod fost negozji b’daqsijiet differenti. Il-konsultazzjonijiet imwettqa mill-Kummissjoni jindikaw li l-SMEs, għalkemm potenzjalment jibbenefikaw mit-tnaqqis fir-rekwiżiti ta’ reġistrazzjoni, fil-prattika ssieltu ma’ bosta elementi ta’ konformità tal-MOSS. Dawn id-diffikultajiet inħassu b’mod aktar qawwi minn SMEs stabbiliti fi Stati Membri fejn il-livell limitu tar-reġistrazzjoni tal-VAT huwa l-ogħla, bħar-Renju Unit.

3.7.

Il-KESE laqa’ l-fatt li l-emendi proposti għall-MOSS jindirizzaw dan it-tħassib.

Estensjoni tal-VAT MOSS

3.8.

Sa mill-2011, l-estensjoni tal-MOSS tqieset mill-Kummissjoni Ewropea bħala prijorità għolja (8). Minħabba s-suċċess tal-VAT MOSS s’issa fit-tnaqqis tal-ispejjeż ta’ konformità għal negozji involuti f’kummerċ transkonfinali, l-estensjoni tiegħu għal servizzi apparti dawk attwalment inklużi, kif ukoll għal akkwisti u importazzjonijiet intra-UE ta’ oġġetti, hija pass naturali ’l quddiem.

3.9.

Apparti t-tnaqqis potenzjali fl-ispejjeż ta’ konformità, l-estensjoni se toħloq ukoll kondizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni fin-negozju tal-kummerċ elettroniku, li x’aktarx se jkollhom impatt pożittiv b’mod partikolari fuq l-SMEs. L-estensjoni se tneħħi d-diskrepanza bejn in-negozji ta’ kummerċ elettroniku li jistgħu jagħmlu użu mill-MOSS skont ir-regoli attwali, u dawk li huma involuti wkoll f’kummerċ elettroniku transkonfinali, iżda li, minħabba n-natura tas-servizzi jew oġġetti li jfornu, s’issa ma setgħux jagħmlu użu mill-istess benefiċċji ta’ konformità. L-estensjoni se tkun ta’ benefiċċju wkoll għan-negozji tal-kummerċ elettroniku involuti f’varjetà ta’ kummerċ transkonfinali, li s’issa kienu soġġetti għal żewġ settijiet ta’ obbligi ta’ konformità, jiġifieri dawk skont il-MOSS u dawk skont ir-reġim normali, u issa se jkunu soġġetti għal sett wieħed biss ta’ regoli skont il-MOSS.

3.10.

L-estensjoni tal-MOSS għall-oġġetti toħloq kundizzjonijiet għall-possibbiltà ta’ tneħħija tal-iskema LVCR. Filwaqt li din l-iskema rrappreżentat simplifikazzjoni milqugħa fil-passat, il-volum tal-oġġetti li jibbenefikaw mill-iskema allegatament żdied b’286 % fil-perjodu 1999-2013, probabbilment minħabba ż-żieda fix-xiri onlajn tal-individwi (9). Dan it-tkabbir wassal għal żieda fid-dħul tal-VAT mitluf fl-Istati Membri kollha.

3.11.

L-iskema tal-LVCR ħolqot ukoll distorsjoni fil-kompetizzjoni, li permezz tagħha n-negozji stabbiliti barra l-UE għandhom vantaġġ kompetittiv fuq dawk stabbiliti fi ħdan l-UE. Dan il-vantaġġ kompetittiv wassal ukoll għal żewġ konsegwenzi ulterjuri mhux mixtieqa, jiġifieri l-abbuż tal-iskema LVCR u distorsjonijiet għat-tendenzi tal-kummerċ u l-importazzjoni.

3.12.

Għaldaqstant, il-KESE jilqa’ l-estensjoni proposta tal-MOSS.

Emendi għar-rati tal-VAT fuq il-pubblikazzjonijiet elettroniċi

3.13.

Il-lista tal-prodotti li jistgħu jkunu soġġetti għal rati ta’ VAT imnaqqsa, kif stabbilit fid-Direttiva dwar il-VAT, tmur lura għall-1992. L-iżviluppi fit-teknoloġija u l-imġiba tal-konsumatur f’dawn l-aħħar ħamsa u għoxrin sena rriżultaw f’bosta diffikultajiet legali rigward l-interpretazzjoni tal-oġġetti inklużi f’din il-lista. Dawn id-diffikultajiet legali wasslu għal tilwim estensiv fil-livell tal-QtĠ tal-UE.

3.14.

F’bosta sentenzi reċenti, il-QtĠ tal-UE kkonkludiet li l-oġġetti inklużi fil-lista ta’ pubblikazzjonijiet fiżiċi ma setgħux jiġu estiżi għal pubblikazzjonijiet elettroniċi permezz ta’ interpretazzjoni legali. Għaldaqstant, emendi legali għar-regoli eżistenti fid-Direttiva dwar il-VAT biss setgħu jilħqu dan l-għan.

3.15.

Ir-regoli proposti jeliminaw id-distinzjoni bejn pubblikazzjonijiet fiżiċi u mhux fiżiċi, u jiżguraw in-newtralità f’dan is-suq. Madankollu, filwaqt li jilqa’ l-eliminazzjoni ta’ din id-distorsjoni tal-kompetizzjoni, il-KESE huwa konxju dwar ir-riskju li ġġib magħha eliminazzjoni bħal din għall-bażi tal-VAT. L-inklużjoni ta’ pubblikazzjonijiet elettroniċi fil-lista tal-oġġetti li jistgħu jkunu soġġetti għal rata mnaqqsa se tirriżulta mhux biss f’telf immedjat tad-dħul, iżda tista’ wkoll toħloq l-opportunità sabiex jiġi argumentat li oġġetti oħra jenħtieġ li jiġu inklużi wkoll fil-lista, u b’hekk ikun hemm aktar erożjoni tal-bażi. Barra minn hekk, l-estensjoni tal-applikazzjoni ta’ rati mnaqqsa taħt il-minimu ta’ 5 % għal pubblikazzjonijiet elettroniċi, fejn dawn ir-rati japplikaw għal kotba fiżiċi, tista’ twassal għal talbiet ulterjuri għall-applikazzjoni ta’ rati taħt dak il-minimu. Tali żvilupp jimmina l-eżistenza ta’ rata minima, li jwassal ukoll għal erożjoni ulterjuri tal-bażi.

3.16.

Il-KESE jinnota wkoll li l-miżuri proposti huma perċepiti mill-Kummissjoni Ewropea bħala preludju għal riforma usa’ tal-istruttura tar-rata tal-VAT tal-UE (10). Filwaqt li attwalment qed jiġu kkunsidrati żewġ għażliet, din ir-riforma usa’, b’mod ġenerali tagħti lill-Istati Membri aktar libertà u flessibilità fl-applikazzjoni ta’ rati mnaqqsa, billi effettivament jiġu disarmonizzati r-rati tal-VAT.

3.17.

Il-KESE huwa mħasseb dwar l-impatt li tali disarmonizzazzjoni jkollha fuq in-negozji involuti f’kummerċ transkonfinali, b’mod partikolari SMEs, li jsibuha diffiċli jiddeterminaw ir-rati tal-VAT li japplikaw għall-prodotti tagħhom madwar l-UE.

3.18.

Il-KESE huwa wkoll konxju tal-fatt li l-Artikolu 113 tat-TFUE, li jikkostitwixxi l-bażi legali għall-approvazzjoni tal-legislazzjoni tal-VAT tal-UE, jikkonferixxi l-kompetenza biss lill-istituzzjonijiet tal-UE sabiex japprovaw leġislazzjoni ta’ armonizzazzjoni tal-VAT, bil-għan li jiġi stabbilit u mtejjeb is-Suq Intern.

4.   Kummenti speċifiċi

Emendi għall-VAT MOSS

4.1.

Għal SMEs stabbiliti f’pajjiżi b’livell limitu għoli, l-implimentazzjoni tal-MOSS wasslet sabiex ikollhom jirreġistraw għall-VAT u jikkonformaw mal-obbligi tal-VAT għall-ewwel darba. B’bosta jirriskjaw li ma jibqgħux fin-negozju minħabba l-ispejjeż riżultanti ġodda ta’ konformità, grupp ta’ negozji żgħar ħafna, li numru kbir minnhom kienu stabbiliti fir-Renju Unit, waqqfu grupp ta’ pressjoni (11), bil-għan li l-istituzzjonijiet tal-UE u l-awtoritajiet tat-taxxa tar-Renju Unit jiġu mwissija dwar it-tħassib tagħhom.

4.2.

L-istabbiliment ta’ limitu ta’ EUR 10 000 li jippermetti lill-SMEs jagħżlu li jużaw ir-regoli tal-VAT ta’ pajjiżjom sakemm jilħqu dak il-limitu huwa milqugħ b’sodisfazzjon, u bla dubju se jissemplifika l-operat għan-negozji żgħar u part time. Madankollu, filwaqt li jilqa’ dan l-arranġament għall-mikronegozji, il-KESE huwa konxju li negozji li għadhom jibdew u li qed jikbru malajr jistgħu jaqbżu dan il-limitu.

Estensjoni tal-VAT MOSS

4.3.

Fir-Renju Unit (permezz taċ-Channel Islands) u l-Finlandja (permezz tal-Gżejjer Åland) ġie rrapportat abbuż sinifikanti tal-LVCR, b’kumpaniji jirrilokaw l-operat tagħhom ’il barra mill-UE sabiex jagħmlu użu minn din l-iskema (12). Dan l-abbuż joħloq żvantaġġ kompetittiv ulterjuri għall-kumpaniji fi ħdan l-UE u b’mod partikolari għall-SMEs li normalment ikunu affettwati b’mod aktar sinifikanti. Fl-2010, ġie mwaqqaf grupp minn SMEs ibbażati fir-Renju Unit sabiex issir kampanja kontra l-allegat abbuż tal-LVCR fiċ-Channel Islands (13).

4.4.

Aktar reċentement, grupp ieħor imwaqqaf minn SMEs ibbażati fir-Renju Unit, intitolat VAT Fraud (14) ġibed l-attenzjoni għall-problemi ta’ allegat frodi mwettaq onlajn minn operaturi tas-suq mhux tal-UE u problemi marbuta mal-iskema tal-LVCR. Filwaqt li dan il-frodi jirrigwarda oġġetti ta’ valur li ma jaqax taħt din l-iskema, huwa allegat li l-eżistenza tal-iskema toħloq ostakli għall-infurzar tal-VAT, peress li l-uffiċjali doganali isibuha diffiċli li jiddeterminaw liema provvisti jaqgħu taħt l-iskema.

4.5.

Allegatament, l-iskema tal-LVCR affettwat ukoll it-tendenzi tal-kummerċ u l-aġir marbut mal-importazzjoni fost il-konsumaturi f’bosta Stati Membri, jiġifieri s-Slovenja, il-Ġermanja, l-Iżvezja, id-Danimarka u r-Renju Unit (15).

Emendi għar-rati tal-VAT fuq il-pubblikazzjonijiet elettroniċi

4.6.

Dilemma fundamentali għas-sistema tal-VAT tal-UE sottostanti għad-diffikultajiet legali rigward l-interpretazzjoni tal-oġġetti inklużi fil-lista ta’ oġġetti li jistgħu jkunu soġġetti għal rata mnaqqsa hija: jekk id-distorsjonijiet potenzjali fil-kompetizzjoni jiġux eliminati permezz tal-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-lista ta’ oġġetti li jistgħu jkunu soġġetti għal rata mnaqqsa, b’erożjoni ulterjuri tal-bażi; jew jekk titkompliex il-limitazzjoni fuq il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn l-oġġetti, bi protezzjoni għall-bażi tat-taxxa iżda bil-possibbiltà ta’ distorsjonijiet għall-kompetizzjoni.

4.7.

Il-QtĠ tal-UE tadotta approċċ vag għal tali diffikultajiet interpretattivi. Madankollu, f’sentenzi li jirrigwardaw l-inklużjoni ta’ pubblikazzjonijiet elettroniċi f’dik il-lista, il-Qorti kkonkludiet li l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha ma jistax jiġi estiż għal dawk l-oġġetti, sabiex b’hekk tiġi adottata interpretazzjoni legali stretta tar-regoli.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  Kawżi C-219/13, K Oy, ECLI:EU:C:2014:2207; C-479/13, il-Kummissjoni vs Franza, EU:C:2015:141; u C-502/13, il-Kummissjoni vs il-Lussemburgu EU:C:2015:143; u C-390/15, RPO, ECLI:EU:C:2017:174.

(2)  ĠU L 347, 11.12.2006, p. 1.

(3)  ĠU L 268, 12.10.2010, p. 1.

(4)  ĠU L 292, 10.11.2009, p. 5.

(5)  R. de la Feria, “Blueprint for Reform of VAT Rates in Europe” (2015) Intertax 43(2), 154-171.

(6)  Ibid.

(7)  CASE, Studju u Rapporti dwar id-Diskrepanza tal-VAT fl-Istati Membri tal-UE-28: Rapport Finali 2016), TAXUD/2015/CC/131, 2016.

(8)  Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill u lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar il-futur tal-VAT – Lejn sistema tal-VAT aktar sempliċi, robusta u effiċjenti mfassla għas-suq uniku, COM(2011) 851 final, 6 ta’ Diċembru 2011.

(9)  E&Y, Valutazzjoni tal-Applikazzjoni u l-Impatt tal-Eżenzjoni mill-VAT għall-Importazzjoni ta’ Konsenja Żgħira, Kontratt Speċifiku Nru 7, TAXUD/2013/DE/334, Rapport Finali, Mejju 2015.

(10)  Kummissjoni Ewropea, Konsultazzjoni pubblika miftuħa dwar ir-riforma tar-rati tal-VAT (proposta għal Direttiva tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2006/112/KE dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud fir-rigward tar-regoli li jirregolaw l-applikazzjoni tar-rati tal-VAT).

(11)  Entitled EU VAT Action (www.euvataction.org).

(12)  E&Y, Valutazzjoni tal-Applikazzjoni u l-Impatt tal-Eżenzjoni mill-VAT għall-Importazzjoni ta’ Konsenja Żgħira, Kontratt Speċifiku Nru 7, TAXUD/2013/DE/334, Rapport Finali, Mejju 2015.

(13)  Entitled RAVAS – Retailers Against VAT Avoidance Schemes (www.ravas.org.uk).

(14)  www.vatfraud.org

(15)  E&Y, Valutazzjoni tal-Applikazzjoni u l-Impatt tal-Eżenzjoni mill-VAT għall-Importazzjoni ta’ Konsenja Żgħira, Kontratt Speċifiku Nru 7, TAXUD/2013/DE/334, Rapport Finali, Mejju 2015.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/85


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda ir-Regolament (KE) Nru 883/2004 dwar il-kordinazzjoni ta’ sistemi ta’ sigurtà soċjali u r-Regolament (KE) Nru 987/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-proċedura għall-implimentazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 883/2004”

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE u l-Iżvizzera)

[COM(2016) 815 final — 2016/0397 (COD)]

(2017/C 345/14)

Relatur:

Philip VON BROCKDORFF

Korelatur:

Christa SCHWENG

Konsultazzjoni

Il-Kummissjoni Ewropea: 17.2.2017

Il-Kunsill: 15.2.2017

Bażi legali

Artikolu 48 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

 

 

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

5.7.2017

 

 

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għax-Xogħol, l-Affarijiet Soċjali u ċ-Ċittadinanza

Adottata fis-sezzjoni

13.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

135/2/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE huwa tal-fehma li l-Proposta għal Regolament ġdid dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali għandu jkollha l-għan li tiffaċilita l-moviment tal-persuni li qed ifittxu impjieg u l-ħaddiema, u mhux tirrestrinġih. Ir-raġuni għal dan hija li koordinazzjoni iżjed effettiva tas-sigurtà soċjali tiffaċilita l-moviment liberu tal-ħaddiema billi jiġu pprovduti benefiċċji kemm lill-ħaddiema (l-iżvilupp tal-ħiliet u adattabilità mtejba) kif ukoll lil min iħaddem (forza tax-xogħol motivata b’għarfien tekniku). Hija tgħin ukoll lill-ekonomija inġenerali billi tindirizza disparitajiet fl-impjieg bejn l-Istati Membri tal-UE u tippromovi allokazzjoni aktar effiċjenti tar-riżorsi umani, kif ukoll tikkontribwixxi għat-tkabbir u l-kompetittività tal-UE.

1.2.

Regoli li jiffunzjonaw tajjeb u jkunu ġusti għal dawk li huma mobbli, iżda wkoll għal dawk li mhumiex, huma fatturi importanti għall-aċċettazzjoni politika tal-mobilità. Il-KESE jsostni li l-għan ta’ dan l-eżerċizzju għandu jkun li jintlaħaq bilanċ ġust bejn il-pajjiżi ta’ oriġini u dawk ospitanti.

1.3.

F’dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet li japplikaw għal ċittadini li huma intitolati “jesportaw” il-benefiċċji għall-kura fit-tul meta jmorru barra l-pajjiż, il-KESE huwa tal-fehma li r-regoli l-ġodda jagħtu liċ-ċittadini protezzjoni aħjar f’sitwazzjonijiet transkonfinali. Madankollu, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li r-regoli l-ġodda ma jistabbilixxux intitolament ġdid għal kura fit-tul f’kull Stat Membru, għax dan jiddependi mill-eżistenza ta’ tali servizzi fil-pajjiż ospitanti.

1.4.

Il-KESE jinnota li l-Proposta għar-reviżjoni tar-Regolament dwar il-Koordinazzjoni tas-Sigurtà Soċjali u d-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema huma t-tnejn rilevanti għall-mobilità tal-forza tax-xogħol. Madanakollu, peress li ż-żewġ strumenti jittrattaw kwistjonijiet distinti, il-KESE jibża’ li r-referenza għad-definizzjonijiet tal-proposta għar-reviżjoni tad-direttiva dwar l-istazzjonar tal-ħaddiema fir-regolament dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali fil-fatt ser toħloq inqas ċarezza legali fil-prattika.

1.5.

Il-KESE jinnota li r-rekwiżit propost biex ħaddiem kwalunkwe jaħdem mill-inqas 3 xhur fl-Istat Membru ospitanti qabel ma jista’ jikkwalifika għall-benefiċċji tal-qgħad ser iddewwem “l-aggregazzjoni tal-perjodi” li tagħti dritt għall-benefiċċji. Filwaqt li dan jista’ jagħmel ir-regoli aktar ġusti għall-pajjiżi ta’ destinazzjoni, jista’ wkoll jinfluwenza b’mod negattiv il-motivazzjoni għall-mobilità.

1.6.

Għall-KESE mhuwiex ċar kif il-proposta biex jiġi estiż il-perjodu għall-“esportazzjoni” tal-benefiċċji tal-qgħad mit-3 xhur ta’ bħalissa għal 6 xhur tista’ effettivament toffri opportunitajiet ta’ impjieg għall-persuni li qed ifittxu impjieg, peress li dan ser jiddependi mis-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol, li tvarja minn pajjiż għal ieħor.

1.7.

Il-KESE jsostni li konverġenza akbar mil-lat tal-benefiċċji, l-aggregazzjoni u l-attivazzjoni għandha tgħin biex ittejjeb u tiffaċilita l-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali. Barra minn hekk, is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi għandhom ikunu iktar effettivi fl-appoġġ li jagħtu lill-persuni mobbli li qed ifittxu impjieg sabiex isibu impjieg adatt.

1.8.

Il-KESE jappella għal impenn aktar b’saħħtu min-naħa tal-Istati Membri sabiex tiġi ffaċilitata l-għażla li ċ-ċittadini mobbli li huma ekonomikament inattivi jitħallew jikkontribwixxu b’mod proporzjonat u b’konformità mal-prinċipju tat-trattament indaqs għal skema għall-kopertura tas-saħħa/kontra l-mard fl-Istat Membru ospitanti. L-Istati Membri għandhom iqisu wkoll il-vantaġġi meta jospitaw ċittadini mobbli b’mod ġenerali, anke dawk li huma inattivi iżda, b’mod jew ieħor, xorta waħda jikkontribwixxu għall-ekonomija (u d-diversità kulturali) tal-pajjiż ospitanti.

1.9.

Fl-aħħar nett, il-KESE huwa tal-fehma li xejn fir-regoli l-ġodda proposti ma għandu jirrestrinġi d-drittijiet fundamentali rikonoxxuti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

2.   Il-bidliet proposti fir-regoli dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali

2.1.

Hekk kif is-suq transkonfinali tax-xogħol qed ikompli jevolvi, u qed jinbidlu s-sistemi tas-sigurtà soċjali nazzjonali, hemm ħtieġa ċara għal aġġornament jew aġġustament tar-regoli eżistenti. Apparti l-ħtieġa għal metodi aktar sempliċi u eħfef ta’ infurzar, dan huwa l-ħsieb wara l-bidliet proposti kif imressqa mill-Kummissjoni Ewropea fil-Komunikazzjoni tagħha tat-13 ta’ Diċembru 2016.

2.2.

Din il-proposta għandha l-għan li tipprovdi ċarezza u regoli ġusti u infurzabbli sabiex jiffaċilitaw il-mobilità tal-forza tax-xogħol. Il-moviment liberu tal-ħaddiema jibqa’ wieħed mill-pilastri ewlenin tas-suq intern. Madankollu, l-awtoritajiet nazzjonali qed jitħeġġu wkoll jiġġieldu l-abbuż jew il-frodi tal-benefiċċji.

2.3.

Il-bidliet prinċipali proposti jkopru:

(i)

L-esportazzjoni tal-benefiċċji tal-qgħad: Il-perjodu ta’ “esportazzjoni” tal-benefiċċji tal-qgħad (meta l-benefiċċji jiġu “esportati” lejn Stat Membru ieħor meta wieħed ikun qed ifittex impjieg) għandu jiġi estiż minn perjodu minimu ta’ 3 sa 6 xhur, bil-possibbiltà ta’ estensjoni ulterjuri għall-bqija tal-perjodu ta’ intitolament.

(ii)

Meta ssir il-valutazzjoni dwar jekk persuna li qed tfittex impjieg tikkwalifikax għall-benefiċċji tal-qgħad, l-Istat Membru ser jintalab jivverifika u jikkunsidra kwalunkwe perjodu preċedenti ta’ assigurazzjoni fi Stati Membri oħrajn (bħalma huwa fil-każ tar-regoli attwali). Madankollu, dan huwa possibbli biss jekk il-persuna kkonċernata tkun ħadmet f’dak l-Istat Membru għal mill-inqas 3 xhur (il-proposta ġdida). Jekk il-persuna ma tikkwalifikax, l-Istat Membru fejn qabel kienet impjegata ser ikun responsabbli biex iħallas dawn il-benefiċċji.

(iii)

Benefiċċji tal-qgħad għal ħaddiema transkonfinali: skont ir-regoli proposti, huwa l-Istat Membru tal-impjieg preċedenti li jkun responsabbli biex iħallas kwalunkwe benefiċċji tal-qgħad jekk dawn il-ħaddiema ħadmu hemmhekk għal 12-il xahar. Madankollu, skont ir-regoli attwali, il-ħaddiema transkonfinali bħalissa jħallsu kontribuzzjonijiet u taxxi lill-Istat Membru fejn jaħdmu. Għal perjodi ta’ impjieg ta’ inqas minn 12-il xahar ser ikun l-Istat Membru ta’ residenza li jħallas il-benefiċċji tal-qgħad.

(iv)

Benefiċċji soċjali għal persuni ekonomikament inattivi: f’dan il-każ, il-Proposta għandha l-għan li tikkodifika l-ġurisprudenza reċenti tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja skont liema ċ-ċittadini ekonomikament inattivi li jiċċaqilqu minn Stat Membru għal ieħor jista’ jkollhom aċċess għall-benefiċċji soċjali biss jekk jissodisfaw il-kundizzjoni ta’ residenza legali, kif definit fid-Direttiva dwar il-Moviment Liberu. Madankollu, residenza legali ta’ persuni ekonomikament inattivi tirrikjedi li huma jagħtu prova li jkollhom mezzi ta’ għajxien suffiċjenti u assigurazzjoni komprensiva fuq is-saħħa. Din il-kundizzjoni ma tapplikax għal persuni li b’mod attiv qed ifittxu impjieg: id-dritt tagħhom ta’ residenza fi Stat Membru ieħor hu konferit direttament mill-Artikolu 45 tat-TFUE.

(v)

Sigurtà soċjali għall-ħaddiema stazzjonati: Huwa indikat li r-regoli proposti għandhom l-għan li jsaħħu l-għodod amministrattivi relatati mal-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema stazzjonati, biex jiġi żgurat li l-awtoritajiet nazzjonali jkollhom il-mezzi adatti biex jivverifikaw l-istatus tas-sigurtà soċjali ta’ ħaddiema bħal dawn u biex jindirizzaw prattiki inġusti jew abbużi.

(vi)

Benefiċċji tal-familja: Il-proposta taġġorna r-regoli dwar allowances tal-liv tal-ġenituri, li jikkumpensaw lil ġenitur għal telf ta’ dħul jew salarju matul il-ħin iddedikat għat-trobbija tat-tfal. Il-proposta ma timmodifikax ir-regoli eżistenti dwar l-esportazzjoni tal-benefiċċji tat-tfal. Lanqas hu previst xi indiċjar ta’ benefiċċji għat-tfal.

3.   Ħarsa ġenerali lejn is-sistemi tas-sigurtà soċjali madwar l-UE

3.1.

Is-sistemi tas-sigurtà soċjali tipikament ikopru oqsma bħal mard, maternità/paternità, familja, xjuħija, benefiċċji tal-qgħad u benefiċċji simili, u huma r-responsabbiltà esklużiva tal-awtoritajiet nazzjonali. Dan ifisser li kull pajjiż huwa responsabbli għat-tfassil tas-sistema tas-sigurtà soċjali tiegħu. Minħabba dan, il-benefiċċji tas-sigurtà soċjali li jirċievu ċ-ċittadini madwar l-UE jvarjaw ħafna kemm f’termini ta’ benefiċċji riċevuti kif ukoll fil-mod li bih huma organizzati s-sistemi.

3.2.

Kwistjoni ta’ tħassib serju għall-KESE hija d-distakk kbir fil-prestazzjoni fost is-sistemi tas-sigurtà soċjali f’pajjiżi differenti tal-UE: l-aħjar sistemi jistgħu jgħinu biex ir-riskju ta’ faqar jitnaqqas b’60 %, l-anqas effettivi bi 15 % filwaqt li l-medja tal-UE hija ta’ 35 % (1). Din id-differenza hija parti mir-raġuni għall-kundizzjonijiet soċjali li jvarjaw u li jħabbtu wiċċhom magħhom iċ-ċittadini madwar l-UE. Huwa għalhekk aktar u aktar importanti li l-Istati Membri tal-UE jaqblu dwar il-prinċipji għal sistemi effettivi u affidabbli tas-sigurtà soċjali, kif talab il-KESE fl-Opinjoni tiegħu dwar “Prinċipji għal sistemi tal-benefiċċji soċjali effettivi u affidabbli” (2) u f’dik dwar “Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali” (3). Il-valuri komuni Ewropej u l-iżvilupp ekonomiku jirrikjedu li f’kull Stat Membru jiġu salvagwardati dħul minimu, kura tas-saħħa bażika, għoti ta’ servizzi soċjali adatti u parteċipazzjoni soċjali. Dan jista’ jgħin biex tissaħħaħ is-solidarjetà fl-Istati Membri kif ukoll jitnaqqsu l-iżbilanċi makroekonomiċi.

3.3.

Il-moviment liberu tal-ħaddiema jirrappreżenta waħda mill-erba’ libertajiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea b’rabta mal-moviment. Il-KESE huwa tal-fehma li l-moviment liberu tal-ħaddiema għandu jiġi promoss b’mod iżjed effettiv u rispettat fl-aspetti differenti tiegħu, peress li, fil-prattika, din il-libertà ma tkunx possibbli jekk ma jiġux ikkunsidrati d-drittijiet soċjali taċ-ċittadini u l-ħaddiema mobbli abbażi tal-prinċipju tat-trattament indaqs, kif jidher hawn taħt. Il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali hija waħda minn dawn l-aspetti. B’mod ġenerali, l-implimentazzjoni ta’ din il-libertà tul is-snin irnexxiet peress li, għal għexieren ta’ snin, miljuni ta’ ħaddiema li gawdew mill-benefiċċji tagħha saru l-aħjar “ambaxxaturi” tal-moviment liberu tal-ħaddiema.

3.4.

Sabiex jiġi ffaċilitat il-moviment liberu tal-ħaddiema u ċ-ċittadini, tinħtieġ koordinazzjoni iżjed effettiva tas-sistemi tas-sigurtà soċjali sabiex jiġu pprovduti aktar ċarezza u ċertezza rigward il-benefiċċji li huma intitolati għalihom. Għal dan l-għan, l-Unjoni Ewropea għandha regoli biex tikkoordina s-sistemi tas-sigurtà soċjali. Dawn jiddeterminaw liema sistema tas-sigurtà soċjali tal-Istati Membri jiġi kopert minnha ċittadin jew ħaddiem kwalunkwe. Ir-regoli huma maħsubin ukoll biex jevitaw kopertura doppja tal-benefiċċji f’sitwazzjonijiet transkonfinali, u, fl-istess ħin, jipprovdu salvagwardji għall-persuni li jaħdmu f’pajjiż ieħor jew li qed ifittxu xogħol madwar l-UE.

3.5.

Għandu jiġi enfasizzat li r-regoli eżistenti huma dwar il-koordinazzjoni, mhux l-armonizzazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali. Ir-regoli jinsabu fir-Regolamenti (KE) Nru 883/2004 u (KE) Nru 987/2009. Ir-regoli tal-UE huma bbażati fuq erba’ prinċipji:

(i)

pajjiż wieħed: persuna hija koperta mis-sistema tas-sigurtà soċjali ta’ Stat Membru wieħed biss fi żmien partikolari, sabiex din tħallas il-kontribuzzjonijiet soċjali f’pajjiż wieħed u tirċievi l-benefiċċji minnu.

(ii)

trattament indaqs: persuna għandha l-istess drittijiet u obbligi bħaċ-ċittadini tal-pajjiż fejn hija assigurata.

(iii)

aggregazzjoni: skont il-każ, meta persuna titlob benefiċċju, jintalbu provi tal-perjodi ta’ assigurazzjoni, tax-xogħol jew ta’ residenza fi Stati Membri oħrajn (pereżempju, li jagħtu prova li l-persuna tissodisfa perjodu minimu ta’ assigurazzjoni meħtieġ skont il-liġi nazzjonali għall-intitolament tal-benefiċċji).

(iv)

esportabbiltà: jekk persuna hija intitolata li tirċievi benefiċċju minn Stat Membru, din tkun tista’ tirċievi l-benefiċċju anke jekk il-persuna tkun tgħix fi Stat Membru differenti.

3.6.

Id-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti (KE) Nru 883/2004 u (KE) Nru 987/2009 ikopru kull persuna li tiċċaqlaq għal Stat Membru ieħor biex tirrisjedi b’mod permanenti jew biex taħdem jew tistudja temporanjament. Dawn jinkludu persuni li jaqsmu l-fruntiera biex jaħdmu. Barra minn hekk, persuni li qegħdin ifittxu xogħol fi Stat Membru ieħor jistgħu jirċievu benefiċċji tal-qgħad mill-Istat Membru tagħhom waqt li jkunu qed ifittxu xogħol għal perjodu speċifikat.

4.   Kummenti ġenerali

4.1.

Fl-2015, madwar 11,3-il miljun ċittadini tal-UE-28 tal-età tax-xogħol (20-64 sena) kienu residenti fi Stat Membru ieħor tal-UE, li 8,5 miljun minnhom kienu impjegati jew qed ifittxu xogħol (Iċ-ċifri b’rabta maż-żewġ aspetti jvarjaw minn Stat Membru għal ieħor). Dan jirrappreżenta 3,7 % tat-total tal-popolazzjoni fl-età tax-xogħol tal-UE. Fl-UE kien hemm 1,3 miljun ħaddiem transkonfinali (li jaħdmu fi Stat Membru tal-UE li hu differenti minn dak fejn jgħixu). L-għadd ta’ ħaddiema stazzjonati kien ta’ madwar 1,92 miljun. Dan jirrappreżenta 0,7 % tal-impjieg totali fl-UE, bil-kollokamenti jdumu medja ta’ erba’ xhur.

4.2.

Il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali tiffaċilita l-moviment liberu tal-ħaddiema billi jingħataw benefiċċji lill-ħaddiema u indirettament lill-impjegaturi, kif ukoll għall-ekonomija inġenerali, b’kontribut għat-tkabbir u l-kompetittività. Il-maġġoranza assoluta taċ-ċittadini li huma mobbli fl-UE jixtiequ jtejbu l-għajxien u l-prospetti tax-xogħol tagħhom.

4.3.

Mill-perspettiva tal-ħaddiem, id-dritt għax-xogħol fi Stat Membru ieħor mhux biss jipprovdi opportunitajiet ta’ xogħol, iżda jiffaċilita wkoll l-iżvilupp ta’ ħiliet ġodda, itejjeb l-adattabilità u jarrikkixxi lill-ħaddiem stess permezz ta’ esperjenzi ta’ xogħol ġodda. Il-moviment liberu tal-ħaddiema jgħin ukoll biex jindirizza n-nuqqas ta’ ħaddiema u ta’ ħiliet. Għandu t-tendenza wkoll li jikkontribwixxi għall-finanzi tas-servizzi pubbliċi fl-Istat Membru ospitanti u jista’ jgħin biex itaffi l-piż tat-taxxa li jirriżulta u jpatti għal inqas kontribuzzjonijiet minn popolazzjoni li qed tixjieħ.

4.4.

Minn perspettiva makroekonomika, il-mobità tal-forza tax-xogħol tgħin biex jiġu indirizzati disparitajiet bejn l-Istati Membri tal-UE fir-rigward tal-qgħad u tikkontribwixxi għal allokazzjoni aktar effiċjenti tar-riżorsi umani. Ir-riċerka tissuġġerixxi wkoll li l-mobilità fi ħdan l-UE kellha rwol sinifikanti fil-prevenzjoni ta’ aktar instabbiltà wara l-kriżi finanzjarja u r-reċessjoni ekonomika.

4.5.

Il-mobilità tal-forza tax-xogħol, meta titwettaq f’kundizzjonijiet ġusti, tista’ tkun ta’ benefiċċju għall-ħaddiema, l-intrapriżi u s-soċjetà kollha kemm hi. Tista’ tkun opportunità kbira għall-iżvilupp personali, ekonomiku u soċjali taċ-ċittadini u tal-ħaddiema, u għalhekk għandha tiġi ffaċilitata. Regoli li jiffunzjonaw tajjeb u jkunu ġusti għal dawk li huma mobbli, iżda wkoll għal dawk li mhumiex, huma fatturi importanti għall-aċċettazzjoni politika tal-mobilità. L-għan ta’ dan kollu għandu jkun li jintlaħaq bilanċ ġust bejn il-pajjiżi ta’ destinazzjoni u l-pajjiżi ta’ oriġini.

4.6.

Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, il-KESE jemmen li kwalunkwe bidla proposta għandu jkollha l-għan li tiffaċilita l-moviment tal-persuni li qed ifittxu impjieg u tal-ħaddiema, u mhux tirrestrinġih. Il-KESE huwa tal-fehma wkoll li r-regoli tal-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali għandhom jiffaċilitaw l-aċċess għall-impjiegi għall-persuni b’settijiet ta’ ħiliet differenti. It-trattament ugwali bejn il-ħaddiema tal-UE u l-ħaddiema nazzjonali fir-rigward tal-miżuri attivi tas-suq tax-xogħol huwa essenzjali biex jingħelbu l-firdiet soċjali.

5.   Kummenti speċifiċi

5.1.

Rigward is-sistema ta’ koordinazzjoni għal ħaddiema tal-fruntiera, il-KESE jieħu nota tal-proposta li r-responsabbiltà għall-ħlas ta’ benefiċċji ta’ qgħad tgħaddi għall-Istat Membru tal-aħħar attività ta’ xogħol, iżda jemmen li l-obbligu li l-individwu jkun ħadem f’dan l-Istat Membru għal perjodu minimu ta’ 12-il xahar jista’ jillimita l-effetti pożittivi li jirriżultaw minn din il-bidla. Madankollu, il-KESE jirrikonoxxi li l-proposta tippreżenta wkoll sfida għall-Istati Membri li jsiru responsabbli għall-ħlas tal-benefiċċji.

5.2.

F’dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet li japplikaw għal ċittadini li huma intitolati “jesportaw” il-benefiċċji għall-kura fit-tul meta jmorru barra l-pajjiż, il-KESE huwa tal-fehma li r-regoli l-ġodda jagħtu liċ-ċittadini protezzjoni aħjar f’sitwazzjonijiet transkonfinali. Ir-regoli l-ġodda huma partikolarment rilevanti fid-dawl tat-tixjiħ demografiku u l-promozzjoni ta’ indipendenza u mobilità akbar għall-persuni b’diżabbiltà, b’għadd dejjem jikber ta’ ċittadini li jiċċaqilqu minn Stat Membru għal ieħor u li jeħtieġu benefiċċji tal-kura fit-tul. Madankollu, il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li r-regoli l-ġodda ma jistabbilixxux intitolament ġdid għal kura fit-tul f’kull Stat Membru, għax dan jiddependi mill-eżistenza ta’ tali servizzi fil-pajjiż ospitanti.

5.3.

Il-KESE huwa tal-fehma li r-regoli l-ġodda ser jiffaċilitaw il-proċedura għall-irkupru ta’ benefiċċji tas-sigurtà soċjali mħallsa bla mistħoqq. L-Istati Membri ser ikunu jistgħu jibbenefikaw minn strument uniformi għall-infurzar ta’ talbiet għal benefiċċji tas-sigurtà soċjali mħallsa bla mistħoqq u minn proċeduri aktar ċari għal assistenza transkonfinali reċiproka.

5.4.

Il-KESE jinnota li l-Proposta għar-reviżjoni tar-Regolament dwar il-Koordinazzjoni tas-Sigurtà Soċjali u d-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema huma t-tnejn rilevanti għall-mobilità tal-forza tax-xogħol. Madankollu, iż-żewġ strumenti jindirizzaw kwistjonijiet distinti. Filwaqt li d-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema tindirizza t-termini u l-kundizzjonijiet inkluża r-remunerazzjoni) tal-impjieg tal-ħaddiema stazzjonati, ir-Regolament dwar il-Koordinazzjoni tas-Sigurtà Soċjali għandu l-għan li jiddetermina liema sistema ta’ sigurtà soċjali hija applikabbli. Il-proposta l-ġdida ma tibdilx l-kamp ta’ applikazzjoni tar-regoli tal-UE dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali, u lanqas tad-Direttiva dwar l-Istazzjonar tal-Ħaddiema. Għalhekk, il-KESE jibża’ li r-referenza għad-definizzjonijiet tal-proposta għar-reviżjoni tad-direttiva dwar l-istazzjonar tal-ħaddiema fir-regolament dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali, li għandu l-għan li jiffaċilita l-applikazzjoni tagħhom, fil-fatt ser toħloq inqas ċarezza legali fil-prattika. Ir-referenza f’regolament (li jkun vinkolanti u applikabbli direttament fl-Istati Membri kollha) għal direttiva (li torbot lill-Istati Membri biss fir-rigward tar-riżultat li għandu jinkiseb) tqajjem dubji legali.

5.5.

Il-KESE jinnota li jeħtieġ li jiġu żgurati kundizzjonijiet uniformi għall-applikazzjoni tar-regoli speċifiċi dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali fir-rigward tal-ħaddiema stazzjonati. Dan jinkludi d-determinazzjoni ta’ sitwazzjonijiet li fihom għandhom jinħarġu l-formoli A1, elementi li għandhom jiġu verifikati qabel il-ħruġ u l-irtirar meta jiġu kkontestati. Minħabba l-fatt li dawn l-aspetti jistgħu jkunu kruċjali għall-applikazzjoni prattika tal-Artikoli 12 u 13 tar-Regolament (KE) Nru 883/2004, il-KESE huwa mħasseb dwar l-għoti ta’ tali setgħat mhux iddefiniti b’mod ċar lill-KE. Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon rispons li jingħatalu dwar l-implimentazzjoni ta’ din id-delega u wara valutazzjoni tal-impatt tal-proċeduri l-ġodda, peress li l-istazzjonar tal-ħaddiema huwa kwistjoni sensittiva ħafna. Il-KESE huwa mħasseb ukoll dwar l-effett kumulattiv tar-regoli l-ġodda dwar l-istazzjonar, l-emendi tekniċi fir-Regolament dwar is-sigurtà soċjali msemmijin qabel, u dwar l-għadd dejjem jikber ta’ inizjattivi nazzjonali biex jikkontrollaw lill-ħaddiema minn pajjiżi oħrajn tal-UE. Il-kumplessità li kulma jmur qed tiżdied permezz tal-kombinazzjoni ta’ dawn ir-regolamenti differenti x’aktarx li ser trażżan il-mobilità transnazzjonali u għandha tiġi mmonitorjata mill-qrib fil-livell Ewropew. Barra minn hekk, jeħtieġ ukoll li jiġu rispettati r-regoli tas-sigurtà soċjali marbutin mal-ħaddiema stazzjonati.

5.6.

Skont ir-regoli l-ġodda, ħaddiem mobbli tal-UE għandu jaħdem mill-inqas 3 xhur fl-Istat Membru ospitanti qabel ma hu jew hi tkun tista’ tikkwalifika għall-benefiċċji tal-qgħad. Il-KESE jqis li din il-proposta tistabbilixxi restrizzjonijiet għall-aċċess għall-benefiċċji tal-qgħad għal ħaddiema mobbli fil-pajjiż ospitanti, meta mqabbel mal-kundizzjonijiet attwali (skont liema huwa biżżejjed li taħdem jum wieħed biss biex il-persuna jkollha dan id-dritt). B’din il-pożizzjoni, il-proposta fil-fatt qed iddewwem “l-aggregazzjoni tal-perjodi” (irrispettivament minn fejn ikun l-aħħar post ta’ residenza tal-persuna) li tagħti d-dritt għall-benefiċċji. Minn naħa waħda, dan jista’ jaffettwa b’mod negattiv il-motivazzjoni għall-mobilità iżda, min-naħa l-oħra, jista’ jagħmel ir-regoli aktar ġusti għall-pajjiżi ta’ destinazzjoni.

5.7.

Skont ir-regoli l-ġodda proposti, il-perjodu minimu li matulu l-persuni li qed ifittxu impjieg jistgħu jesportaw il-benefiċċji tal-qgħad miksuba minn Stat Membru għal ieħor ser jiġi estiż minn 3 għal mill-inqas 6 xhur, filwaqt li r-regolament attwali jħalli d-deċiżjoni – 3 jew 6 xhur – għall-Istat Membru li jesporta l-benfiċċji. Il-KESE jqis din il-bidla bħala rikonoxximent min-naħa tal-Kummissjoni tad-diffikultajiet biex jinstab xogħol malajr fi Stat Membru ieħor. Madankollu, għall-KESE mhuwiex ċar kif il-proposta biex jiġi estiż iż-żmien għall-“esportazzjoni” tal-benefiċċji tal-qgħad tista’ effettivament toffri opportunitajiet ta’ impjieg għall-persuni li qed ifittxu impjieg, peress li dan ser jiddependi mis-sitwazzjoni tas-suq tax-xogħol, li tvarja minn pajjiż għal ieħor. Barra minn hekk, il-KESE għandu dubji dwar is-siwi ta’ din il-proposta fi żmien fejn il-qgħad, u b’mod partikolari l-qgħad fost iż-żgħażagħ, għadu għoli f’bosta Stati Membri tal-UE.

5.8.

Il-KESE jemmen li r-regoli ġodda proposti ma jindirizzawx in-nuqqasijiet eżistenti ta’ sistema ta’ sigurtà soċjali kkoordinata li oriġinarjament kienet maħsuba għal Stati Membri li għandhom livelli ta’ paritajiet tal-kapaċità tal-akkwist u sistemi ta’ sigurtà soċjali relattivament simili. Għalhekk hemm bżonn ta’ miżuri aktar effettivi biex tinkiseb konverġenza fir-rigward tat-tul ta’ żmien tal-benefiċċji tal-qgħad, l-ammont ta’ benefiċċji riċevuti, u l-perjodu ta’ aggregazzjoni għall-attivazzjoni ta’ benefiċċji tal-qgħad. Din il-konverġenza tkun ta’ għajnuna biex ittejjeb u tiffaċilita l-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali. Il-kwistjoni ta’ kif tista’ tintlaħaq din il-konverġenza għandha tiġi kkunsidrata separatament minn din l-opinjoni. Fil-prinċipju, tal-inqas, ir-regoli l-ġodda proposti dwar “l-esportazzjoni” tal-benefiċċji tal-qgħad jipprovdu għal kooperazzjoni aktar b’saħħitha bejn is-servizzi pubbliċi tal-impjiegi fil-livelli kollha. Ir-reviżjoni ser tiċċara l-obbligi tas-servizz tal-impjieg fl-Istat Membru ospitanti biex jappoġġja lill-persuni li qed ifittxu impjieg permezz ta’ attivitajiet ta’ tfittxija ta’ impjieg u biex jissorvelja u jirrapporta dwar l-attivitajiet tagħhom lill-Istat Membru responsabbli għall-ħlas tal-benefiċċji tal-qgħad. Madankollu, il-KESE jqis li s-servizzi pubbliċi tal-impjiegi għandhom jagħmlu aktar biex jappoġġjaw lill-persuni mobbli li qed ifittxu impjieg fit-tiftix ta’ impjiegi mhux prekarji, speċjalment minħabba ż-żmien limitat permess biex isibu impjieg, u b’hekk jikkontribwixxu biex tintlaħaq konverġenza akbar kif intqal fil-paragrafu preċedenti.

5.9.

Il-KESE jieħu nota tal-fatt li, fil-każ taċ-ċittadini mobbli tal-UE li jiċċaqilqu minn Stat Membru għal ieħor (l-Istat Membru ospitanti) u li mhumiex qed jaħdmu jew ifittxu x-xogħol attivament, ir-regoli l-ġodda proposti jistgħu jagħmlu l-aċċess għall-benefiċċji tas-sigurtà soċjali speċifiċi dipendenti mill-individwu li jagħti prova li hu/hi għandu/ha dritt legali ta’ residenza skont il-liġi tal-UE, liema dritt huwa soġġett għall-kundizzjoni ta’ mezzi tal-għajxien suffiċjenti u assigurazzjoni komprensiva fuq is-saħħa). Fi kliem ieħor, l-Istati Membri għandhom jikkonformaw mal-kundizzjonijiet stabbiliti fid-Direttiva dwar il-Moviment Liberu (id-Direttiva 2004/38/KE). L-Istati Membri għandhom iqisu wkoll il-vantaġġi ta’ meta jiġu ospitati ċittadini mobbli b’mod ġenerali, anke dawk li huma inattivi u ma jħallsux għas-sistemi tas-sigurtà soċjali, iżda, b’mod jew ieħor, xorta waħda jispiċċaw jikkontribwixxu għall-ekonomija (u d-diversità kulturali) tal-pajjiż ospitanti.

5.10.

Fil-fatt fil-Premessa (5b) tal-proposta tal-KE huwa stipulat li l-Istati Membri għandhom jiżguraw li ċittadini mobbli tal-UE ekonomikament inattivi ma jiġux imxekkla milli jkollhom kopertura ta’ assigurazzjoni komprensiva tas-saħħa fl-Istat Membru ospitanti. Dan ifisser ukoll li dawn iċ-ċittadini għandhom jitħallew jikkontribwixxu b’mod proporzjonat għal skema għall-kopertura tas-saħħa fl-Istat Membru ospitanti. Il-KESE jappella għal impenn aktar b’saħħtu min-naħa tal-Istati Membri biex jiffaċilitaw din l-għażla.

5.11.

Il-KESE huwa tal-fehma li xejn fir-regoli l-ġodda proposti ma għandu jirrestrinġi d-drittijiet fundamentali rikonoxxuti fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, notevolment id-dritt għad-dinjità tal-bniedem (Artikolu 1), id-dritt għas-sigurtà soċjali u l-assistenza soċjali (Artikolu 34) u d-dritt għall-kura tas-saħħa (Artikolu 35).

5.12.

Bħala konklużjoni, filwaqt li jirrikonoxxi li ma tistax tiġi minsija l-ħtieġa għal bilanċ bejn l-Istati Membri ospitanti u dawk li jibagħtu sa fejn jirrigwarda t-tiftix tal-impjiegi, il-KESE jikkonkludi li r-regoli ġodda proposti mhux neċessarjament ser jiffaċilitaw il-moviment ta’ persuni li jfittxu impjieg. L-aktar segmenti fraġli u dgħajfa tas-soċjetajiet Ewropej ser jibqgħu vulnerabbli daqs kemm huma llum, l-istess kif ser jissoktaw id-diviżjonijiet soċjoekonomiċi bejn l-Istati Membri tal-UE u fi ħdanhom.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew

Georges DASSIS


(1)  http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=751&langId=mt

(2)  ĠU C 13, 15.1.2016, p. 40.

(3)  ĠU C 125, 21.4.2017, p. 10.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/91


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Il-passi li jmiss għal futur Ewropew sostenibbli — Azzjoni Ewropea għas-sostenibbiltà”

[COM(2016) 739 final]

(2017/C 345/15)

Relatur:

Etele BARÁTH

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 8.12.2016

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

 

 

Deċiżjoni tal-Assemblea Plenarja

13.12.2016

 

 

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

15.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

124/0/7

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE huwa diżappuntat bil-Komunikazzjoni Il-passi li jmiss għal futur Ewropew sostenibbli minħabba li tagħti l-impressjoni li l-għanijiet u r-rekwiżiti ewlenin kollha tal-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli diġà ġew koperti u indirizzati permezz tal-politiki eżistenti tal-UE. Fil-politiki tal-UE, il-Komunikazzjoni ma tintroduċix il-bidla radikali li ġabet magħha l-Aġenda 2030 lejn mudell ġdid ta’ żvilupp li jkun ekonomikament aktar sostenibbli, soċjalment aktar inklużiv u ambjentalment aktar vijabbli fit-tul. Kif jirrimarka ċ-Ċentru Ewropew ta’ Strateġija Politika (1), u anke l-KESE f’opinjonijiet preċedenti tiegħu, tali bidla fundamentali hija meħtieġa b’mod urġenti sabiex jiġu implimentati s-17-il Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) fl-UE, b’kunsiderazzjoni tal-inugwaljanzi soċjali dejjem akbar u r-rati għolja ta’ qgħad fl-Ewropa kif ukoll tal-impronta ambjentali mhux sostenibbli tal-ekonomija tagħha.

1.2.

Il-KESE minn dejjem laqa’ tajjeb it-turija ta’ tmexxija mill-Kummissjoni meta twaqqfet l-Aġenda 2030 tan-NU għall-Iżvilupp Sostenibbli. Issa li s-17-il Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli jeħtieġ jitwettqu b’mod konkret, il-KESE huwa tal-fehma li dan it-tip ta’ tmexxija konkreta hija nieqsa min-naħa tal-UE, peress li ma ppreżentatx pjan direzzjonali ambizzjuż għal azzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-SDG b’orizzont ta’ żmien sal-2030, u lanqas ma wriet ir-rieda li b’mod kritiku tirrevedi jew tbiddel il-politiki attwali tagħha.

1.3.

S’issa, l-Aġenda 2030 ma ntużatx bħala opportunità sabiex tiġi stabbilita narrattiva ġdida, proattiva, trasformattiva u pożittiva għall-Ewropa, hekk kif talbu l-KESE, il-PE u ħafna vuċijiet mis-soċjetà ċivili; viżjoni ġdida ta’ Ewropa aktar sostenibbli u soċjalment inklużiva li minnha jibbenefikaw iċ-ċittadini tagħha u li ma tħalli lil ħadd jaqa’ lura; viżjoni orjentata lejn il-futur, li tibni fuq il-valuri li wasslu għas-suċċess tal-mudell Ewropew: solidarjetà u drittijiet tal-bniedem, ġustizzja soċjali u ugwaljanza, demokrazija u parteċipazzjoni, intraprenditorija u responsabbiltà ambjentali. La l-White Paper tal-Kummissjoni dwar il-Futur tal-Ewropa u lanqas d-Dikjarazzjoni ta’ Ruma fl-okkażjoni tas-60 anniversarju tal-UE ma jirrikonoxxu biżżejjed il-valur tal-iżvilupp sostenibbli Ewropew għaċ-ċittadini Ewropej.

1.4.

Il-KESE jiddispjaċih li l-Kummissjoni ma neditx proċess parteċipattiv li jwassal għal strateġija globali u integrata għal Ewropa sostenibbli fl-2030 u lil hinn. Strateġija bħal din hija meħtieġa sabiex tipprovdi l-perjodu ta’ żmien fit-tul, il-koordinazzjoni u l-koerenza ta’ politiki meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 tan-NU. Din għandha tkun parti ġdida minn qafas ta’ politika strateġika uniku u fit-tul għall-perjodu wara l-2020.

1.5.

Il-KESE jinsab imħassab dwar in-nuqqas ta’ koordinazzjoni bejn l-UE u l-Istati Membri fl-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030. L-istrateġija globali msemmija hawn fuq għandha sservi bħala qafas komuni għal azzjoni kkoordinata.

1.6.

Il-KESE japprezza l-ħidma mwettqa mill-Kummissjoni biex tidentifika l-kontribut potenzjali li l-għaxar prijoritajiet tal-Kummissjoni jista’ jagħtu għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030. Madankollu, il-KESE jenfasizza l-fatt li l-immappjar tal-SDGs tal-politiki tal-UE jeħtieġ li jiġi kkomplementat b’analiżi bir-reqqa tan-nuqqasijiet reali li bħalissa huma evidenti fl-UE fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-SDGs. Huwa biss kontroll tar-realtà li se jippermetti lill-UE tidentifika oqsma fejn hija meħtieġa azzjoni minn qabel u biex tirrevedi b’mod kritiku l-effettività tal-politiki attwali tal-UE meta wieħed ikun qed jittratta l-implimentazzjoni tal-SDGs.

1.7.

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tistabbilixxi pjattaforma ta’ diversi partijiet interessati dwar l-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli fl-UE (2). Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li jiġi żgurat li l-partijiet interessati mhux governattivi jkunu kapaċi jikkooperaw mar-rappreżentanti istituzzjonali f’din il-pjattaforma bl-istess kapaċità sabiex jittrażmettu l-approċċ ta’ diversi partijiet interessati tal-Aġenda 2030 tan-NU fil-politika tal-UE dwar l-iżvilupp sostenibbli. Il-pjattaforma għandha tinvolvi firxa wiesgħa ta’ partijiet interessati mhux governattivi fiċ-ċiklu kollu ta’ implimentazzjoni tal-SDGs fl-UE, mit-tfassil ta’ inizjattivi ġodda ta’ politika, sa strateġiji fit-tul u attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni, sar-rieżami u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-politika u l-iskambjar tal-aħjar prattiki. Il-pjattaforma għandha tiffaċilita wkoll il-kooperazzjoni u s-sħubijiet bejn diversi partijiet interessati. Il-KESE ser jappoġġja l-ħidma tal-pjattaforma billi jaħtar membru li jirrappreżenta lill-KESE fuq il-pjattaforma, u jipprovdi għarfien espert kif ukoll billi jffaċilita l-involviment tas-soċjetà ċivili u jikkontribwixxi permezz ta’ attivitajiet oħrajn.

1.8.

Fir-rigward tat-trawwim tal-iżvilupp sostenibbli, il-KESE huwa tal-fehma li l-qafas finanzjarju pluriennali wara l-2020 jeħtieġ jiġi allinjat mal-prijoritajiet ta’ żvilupp sostenibbli fl-UE. Dan għandu jżid b’mod sinifikanti l-proporzjon tar-riżorsi proprji u d-dħul, u jagħmel l-implimentazzjoni aktar effettiva u effiċjenti.

1.9.

Fil-fehma tal-KESE huwa essenzjali li, minbarra l-indikatur tal-PDG ġeneralment aċċettat u li s’issa wera li huwa rilevanti, jeħtieġ jiġu introdotti indikaturi oħrajn li kapaċi jkejlu mhux biss it-tkabbir ekonomiku iżda anke l-impatt u r-riżultati tiegħu fir-rigward tal-benesseri taċ-ċittadini u l-ambjent. (3) Dan huwa dovut għall-fatt li l-vijabbiltà tal-proċess ta’ żvilupp mixtieq sal-2030 tista’ tiġi garantita biss billi jiġu żgurati u sorveljati l-bidliet soċjali u ambjentali kumplessi.

2.   Introduzzjoni

2.1.

Permezz tal-aġenda 2030 tan-NU għal Żvilupp Sostenibbli, fis-sena 2015 il-mexxeja dinjin qablu dwar pjan ta’ azzjoni wiesa’ mingħajr preċedent biex jintemm il-faqar, tiġi protetta l-pjaneta, jiġu żgurati d-drittijiet tal-bniedem u tiġi ggarantita l-prosperità għal kulħadd. Is-17-il Għan ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) għall-2030 jirrikjedu bidliet ta’ trasformazzjoni mill-pajjiżi kollha, kemm dawk żviluppati kif ukoll dawk li qed jiżviluppaw.

2.2.

Abbażi tal-eżitu ta’ diversi konferenzi, fl-2016 il-KESE żviluppa r-rakkomandazzjonijiet tiegħu għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 fl-UE b’sett ta’ tliet opinjonijiet (4).

2.3.

Bil-Komunikazzjoni Il-passi li jmiss għal futur Ewropew sostenibbli Azzjoni Ewropea għas-sostenibbiltà  (5), il-Kummissjoni stipulat l-approċċ tagħha lejn l-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 bħala parti mill-politiki interni u esterni tal-UE. Il-Komunikazzjoni kienet akkumpanjata minn diversi dokumenti oħrajn, b’mod partikolari Komunikazzjoni dwar Konsensus Ewropew ġdid dwar l-Iżvilupp u l-Komunikazzjoni dwar sħubija mġedda mal-pajjiżi AKP. Il-KESE ta l-fehmiet tiegħu dwar dawn il-Komunikazzjonijiet b’mod aktar speċifiku f’opinjonijiet separati (6).

3.   Kummenti ġenerali

3.1.

Skont l-introduzzjoni tal-Komunikazzjoni, l-UE hija impenjata bis-sħiħ li taġixxi bħala attur fuq quddiem fl-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 (7).

3.2.

Madankollu, il-Kummissjoni ma kinitx kapaċi tilqa’ għall-isfida li turi tmexxija billi tippreżenta pjan direzzjonali ambizzjuż għall-implimentazzjoni tal-SDGs.

3.3.

Kif stabbilit fil-programm ta’ ħidma tal-Kummissjoni għall-2016, il-Komunikazzjoni ma tilħaqx l-għan tagħha li tippreżenta “approċċ ġdid biex jiġu żgurati l-iżvilupp ekonomiku tal-Ewropa u s-sostenibbiltà soċjali u ambjentali lil hinn mill-perjodu ta’ żmien tal-2020 u biex jiġu implimentati l-SDGs fil-politiki interni u esterni Ewropej b’mod integrat”.

3.4.

Skont il-Komunikazzjoni, ir-rispons tal-UE għall-Aġenda 2030 jinkludi żewġ approċċi: l-integrazzjoni sħiħa tal-SDGs fil-politiki attwali tal-UE u riflessjoni dwar l-implimentazzjoni fit-tul tal-SDGs lil hinn mill-2020.

3.5.

Il-KESE jirrikonoxxi l-isforzi tal-Kummissjoni, kif rifless f’din il-Komunikazzjoni, sabiex l-SDGs jintrabtu mal-politiki attwali tal-UE u mal-għaxar prijoritajiet ta’ ħidma tal-Kummissjoni. Madankollu, il-Komunikazzjoni tiffoka ħafna fuq in-negozju attwali tal-politiki tal-UE. Il-Kummissjoni ma tikkunsidrax l-Aġenda 2030 bħala talba sabiex tirrevedi b’mod kritiku u tbiddel il-politiki proprji tagħha. Il-Komunikazzjoni ma tirriflettix il-bidla paradigmatika tat-tifsira tal-SDGs (8): mudell ġdid ta’ żvilupp li jkun ekonomikament aktar sostenibbli, soċjalment aktar inklużiv u ambjentalment aktar vijabbli fit-tul, u li jiżgura li r-riżorsi tal-pjaneta tagħna se jinqasmu b’mod ġust ma’ popolazzjoni dinjija li qed tikber (9).

3.6.

S’issa, la l-Kummissjoni u lanqas il-Kunsill ma użaw l-Aġenda 2030 bħala opportunità sabiex tiġi stabbilita narrattiva ġdida, proattiva, trasformattiva u pożittiva għall-Ewropa, hekk kif talbu l-KESE, il-PE (10) u ħafna vuċijiet mis-soċjetà ċivili; viżjoni ġdida ta’ Ewropa aktar sostenibbli u soċjalment inklużiva għall-benefiċċju taċ-ċittadini tagħha u li ma jitħalla lil ħadd jaqa’ lura. (11) La l-White Paper tal-Kummissjoni dwar il-Futur tal-Ewropa u lanqas id-Dikjarazzjoni ta’ Ruma li saret mill-mexxejja tas-27 Stat Membru, mill-Kummissjoni, mill-Kunsill Ewropew u mill-Parlament Ewropew fl-okkażjoni tas-60 anniversarju tal-UE ma jirriflettu b’mod suffiċjenti l-valur tal-iżvilupp sostenibbli fit-tul għaċ-ċittadini Ewropej u l-ħtieġa għal Ewropea unita sabiex dan jitwettaq.

3.7.

Barra minn hekk, il-Komunikazzjoni ma tipprovdix il-qafas meħtieġ b’mod urġenti għall-azzjoni futura dwar l-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030. S’issa, il-Kummissjoni mhux qed tippjana li tniedi proċess parteċipatorju sabiex tistabbilixxi strateġija globali u integrata għal Ewropa sostenibbli fl-2030 u lil hinn, kif kien talab il-KESE (12). Bħalissa, l-oqfsa strateġiċi tal-Ewropa joperaw bl-Orizzont 2020 bħala l-orizzont tagħhom. Dan mhuwiex aċċettabbli, mhux biss minħabba li l-Aġenda tan-NU tidentifika kalendarju ta’ żmien sal-2030 u minħabba l-perspettiva saħansitra aktar fit-tul tal-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-klima, iżda wkoll meta jitqies it-tul tal-proċessi tal-modernizzazzjoni ekonomika u soċjali. Għandha tiġi stabbilita strateġija unika globali għall-era ta’ wara l-2020, li tibni fuq l-għaxar prijoritajiet ta’ ħidma tal-Kummissjoni Ewropea, l-istrateġija Ewropa 2020 bis-seba’ inizjattivi ewlenin tagħha u l-11-il mira tematika tal-politika ta’ koeżjoni tal-UE, u tintegra l-qafas finanzjarju pluriennali għal wara l-2020.

3.8.

Il-Kummissjoni ma tipprattikax bis-sħiħ l-approċċ li jinvolvi diversi partijiet interessati stabbilit fl-Aġenda 2030. F’kuntrast mal-proċess li jwassal għall-adozzjoni tal-Aġenda 2030, s’issa l-approċċ tal-Kummissjoni ma tantx kien trasparenti u inklużiv.

4.   Kummenti speċifiċi

4.1.    L-immappjar tal-politiki Ewropew li jikkontribwixxu għall-SDGs (kapitolu 2.1 tal-Komunikazzjoni)

4.1.1.

Dan l-immappjar jidher li huwa sempliċement xogħol klerikali: huwa kompilazzjoni ta’ politiki tal-UE li b’xi mod jew ieħor jindirizzaw kwistjonijiet oħra relatati mas-17-il SDG. L-eżerċizzju ta’ mmappjar ma jirriflettix biżżejjed ir-realtajiet fl-Ewropa. Ma jiġġustifikax il-konklużjoni tal-Kummissjoni li s-17-il SDG kollha huma indirizzati permezz tal-azzjoni Ewropea, peress li ma saret l-ebda valutazzjoni dwar jekk dawn il-politiki humiex fil-fatt effettivi jew jiddgħajfux b’miżuri kunfliġġenti. Pereżempju: l-Istrateġija Ewropa 2020 tissemma li tindirizza l-SDGs dwar il-faqar u l-inugwaljanza però m’hemm l-ebda referenza għall-fatt li l-miri ewlenin tal-Ewropa 2020 rilevanti mhux se jintlaħqu.

4.1.2.

Għalhekk, l-immappjar tal-politiki tal-UE għandu jkun ikkomplementat b’analiżi ddettaljata tan-nuqqasijiet sabiex jiġi vvalutat fejn tinsab verament l-UE fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-SDGs (13). Huwa biss kontroll tar-realtà li jippermetti dawk li jfasslu l-politika fil-livell Ewropew jidentifikaw il-prijorijiet korretti għall-implimentazzjoni tal-SDGs. Il-konklużjonijiet li l-Kummissjoni fasslet mill-eżerċizzju ta’ mmappjar huma nieqsa mill-kredibbiltà u mhumiex ibbażati fuq il-fatti.

4.1.3.

Flimkien mal-Komunikazzjoni, il-Eurostat ippubblika analiżi ġenerali inizjali tal-istatistika relatata mal-istatistika dwar is-sitwazzjoni attwali fl-Istati Membri tal-UE fir-rigward tal-SDGs (14). Madankollu, il-Kummissjoni m’għamlet l-ebda tentattiv sabiex toħloq ir-rabtiet neċessarji bejn l-eżerċizzju ta’ mmappjar, il-fatti tal-istatistika u l-identifikazzjoni tal-prijoritajiet politiċi għall-implimentazzjoni tal-SDGs.

4.1.4.

Il-KESE jittama li l-introduzzjoni ta’ qafas ta’ monitoraġġ sħiħ għall-implimentazzjoni tal-SDGs fl-UE se jippermetti approċċ ibbażat aktar fuq il-fatti sabiex jiġu identifikati n-nuqqasijiet u l-isfidi ewlenin għall-UE fir-rigward tal-Aġenda 2030.

4.1.5.

Kif diġà saħaq il-KESE, l-oqsma li fihom l-UE jeħtieġ taħdem ħafna sabiex tilħaq l-SDGs huma fit-tnaqqis tal-impronta ambjentali tagħha u l-ħolqien ta’ Ewropa soċjalment aktar inklużiva: SDG 12 (konsum u produzzjoni sostenibbli); SDG 13 (azzjoni klimatika); SDGs 14 u 15 (konservazzjoni tal-ekosistemi); SDG 2 (agrikoltura sostenibbli); SDG 9 (investiment fl-infrastruttura u l-innovazzjoni); SDG 10 (tnaqqis fl-inugwaljanzi); SDG 8 (xogħol u impjieg diċenti); SDG 1 (tnaqqis fil-faqar); SDG 5 (ugwaljanza bejn is-sessi); SDG 4 (edukazzjoni) (15).

4.2.    Il-kontribuzzjoni tal-għaxar prijoritajiet tal-Kummissjoni għall-Aġenda 2030 (kapitolu 2.2 tal-Komunikazzjoni)

4.2.1.

Il-Komunikazzjoni turi kif l-għaxar prijoritajiet ta’ ħidma tal-Kummissjoni jistgħu jikkontribwixxu fl-implimentazzjoni tal-SDGs. Madankollu, il-Kummissjoni għandu jkollha wkoll il-kuraġġ li tirrevedi/tadatta l-prijoritajiet ta’ ħidma tagħha, sabiex tagħmel użu sħiħ ta’ kwalunkwe sinerġija potenzjali mal-ħidma ta’ implimentazzjoni tal-SDGs.

4.2.2.

Fil-fehma tal-KESE, għandha tingħata aktar attenzjoni lid-dimensjoni kulturali tal-iżvilupp sostenibbli u lir-rwol ta’ komunikazzjoni fil-promozzjoni tal-Aġenda 2030.

4.3.    Goveranza (kapitolu 3.1 tal-Komunikazzjoni)

4.3.1.

Il-KESE jirrakkomanda l-introduzzjoni ta’ qafas għal governanza u koordinazzjoni flimkien mal-istrateġija fit-tul għall-implimentazzjoni tal-Aġenda 2030 sabiex tiġi żgurata koerenza bejn il-miżuri ċentralizzati u deċentralizzati, kif ukoll sabiex tiġi involuta s-soċjetà ċivili organizzata fil-livelli nazzjonali u reġjonali.

4.3.2.

Is-Semestru tal-UE għandu jiġi żviluppat fi strument ta’ koordinazzjoni vertikali u fuq bosta livelli fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-SDGs fi ħdan l-Istati Membri (16). Sfortunatament, fil-Komunikazzjoni tagħha l-Kummissjoni ma tużax l-opportunità biex tkompli tiżviluppa s-Semestru tal-UE f’dik id-direzzjoni.

4.3.3.

Il-KESE jqis li, minkejja li l-iżvilupp sostenibbli ilu integrat fl-Istrateġija Ewropa 2020 sa mill-2010, il-koerenza bejn l-objettivi ekonomiċi, soċjali u ambjentali ma ntlaħqitx. Hemm bżonn li l-mekkaniżmi li jiżguraw koerenza ta’ politika għall-iżvilupp sostenibbli jissaħħu.

4.3.4.

Il-KESE jilqa’ bi pjaċir l-approċċ aktar integrat li jinsab fl-istruttura l-ġdida tal-Kummissjoni u r-rwol ta’ koordinazzjoni tal-Ewwel Viċi President fl-iżvilupp tal-ħidma dwar l-implimentazzjoni tal-SDGs. Madankollu, l-unitajiet ta’ koordinazzjoni fi ħdan il-Kummissjoni jeħtieġ li jiġu mgħammra b’kapaċitajiet suffiċjenti sabiex dawn il-proċessi jitmexxew ’il quddiem bl-intensità xierqa.

4.3.5.

Huwa f’idejn il-mexxejja tal-UE biex jagħmlu użu sħiħ mill-potenzjal għal governanza aħjar, biex isaħħu l-ġestjoni, biex jifhmu l-importanza tal-metodu ta’ koordinazzjoni trasversali mmirat lejn it-titjib tal-interazzjonijiet u possibbilment biex jgħaddu l-kontroll f’idejn l-atturi ekonomiċi u soċjali matul il-fażi ta’ tħejjija, biex b’hekk jagħmlu “il-parteċipazzjoni” aktar effettiva. Għalhekk, dawn se jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-forzi latenti formidabbli li se jidħlu fis-seħħ matul il-proċess tal-implimentazzjoni.

4.3.6.

Sfortunatament il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni ma tindirizzax il-kwistjoni dwar kif għandu jiġi rikonoxxut u mtejjeb dan il-proċess.

4.4.    Finanzjament (kapitolu 3.2 tal-Komunikazzjoni)

4.4.1.

It-twaqqif tal-qafas finanzjarju pluriennali ta’ wara l-2020 għandu jintuża sabiex jiġi allinjat l-infiq tal-fondi tal-UE bl-implimentazzjoni tal-prijoritajiet tal-iżvilupp sostenibbli fl-UE.

4.4.2.

Il-KESE jaqbel li l-UE għandha tiżviluppa aktar is-sistema ta’ appoġġ finanzjarju tagħha, li ttejjeb il-prestazzjoni ekonomika fil-livell territorjali, reġjonali u lokali u tippromovi l-ġid komuni, filwaqt li tqis ukoll il-ħtiġijiet ta’ sostenibbiltà. Il-ġid ekonomiku għandu jifforma l-bażi ekonomika tal-SDGs, iżda hemm bżonn li jiġu implimentati regoli sabiex jiġi żgurat li jintlaħqu l-objettivi soċjali u ambjentali. Il-KESE jħoss li jekk ikun hemm riforma tas-sistema fiskali Ewropea din tista’ tikkonsolida ż-żieda fir-riżorsi tal-baġit u tħeġġeġ implimentazzjoni aħjar tal-Aġenda 2030.

4.4.3.

Il-Kummissjoni tpoġġi enfasi partikolari fuq kwistjonijiet relatati mal-finanzjament sostenibbli. Skont il-KESE, hija ta’ importanza partikolari l-ħtieġa li jinħolqu l-kondizzjonijiet qafas adatti għal investituri privati u pubbliċi favur l-investiment fit-tul enormi fil-modernizzazzjoni tal-infrastruttura u l-innovazzjoni li jinħtieġu sabiex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni lejn ekonomija aktar sostenibbli (17).

4.5.    Il-kejl tal-progress (kapitolu 3.3 tal-Komunikazzjoni)

4.5.1.

Il-KESE japprezza l-intenzjoni tal-Kummissjoni li twettaq monitoraġġ regolari dettaljat tal-SDGs fi ħdan il-kuntest tal-UE, u tibbaża fuq firxa usa’ ta’ proċessi ta’ monitoraġġ kontinwu fil-Kummissjoni, l-Aġenziji, is-SEAE u l-Istati Membri. Madankollu, m’hemmx informazzjoni speċifika dwar kif tkun tidher din is-sistema ta’ monitoraġġ.

4.5.2.

Il-KESE jilqa’ l-ħidma tal-ESTAT dwar sett ta’ indikaturi għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-SDGs fl-UE. Il-KESE jenfasizza li d-deċiżjonijiet dwar il-monitoraġġ u b’mod partikolari t-tfassil tal-indikaturi għandhom implikazzjonijiet politiċi sostanzjali. Għalhekk l-iżvilupp kontinwu tal-indikaturi għandu jiġi diskuss u s-soċjetà ċivili għandha tiġi kkonsultata b’ mod trasparenti.

4.5.3.

Il-KESE jistenna li, wara l-pubblikazzjoni ta’ rapport ta’ monitoraġġ regolari tal-SDG mill-ESTAT u perjodu ta’ żmien suffiċjenti li jippermetti lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili jikkonsultaw il-kostitwenti tagħhom, ikun hemm djalogu permezz tal-pjattaforma tad-diversi partijiet interessati dwar il-konklużjonijiet li jirriżultaw mill-proċess ta’ monitoraġġ u mill-miżuri ta’ reviżjoni ta’ politika meħtieġa.

4.5.4.

Bosta studji tal-KESE kkonfermaw il-fehma li huwa essenzjali li jiġi introdott, flimkien mill-indikatur tal-PDG ġeneralment aċċettat li s’issa wera li huwa rilevanti, indikatur ieħor li kapaċi juri mhux biss it-tkabbir ekonomiku iżda wkoll l-impatt u r-riżultati tiegħu (riżult domestiku gross). Il-monitoraġġ tal-proċess ta’ żvilupp mixtieq li jwassal għall-2030 għandu jkun ibbażat fuq sett kumpless ta’ indikaturi ekonomiċi, soċjali u ambjentali (18).

4.5.5.

Il-qafas ta’ monitoraġġ għandu jkun marbut ukoll mas-Semestru tal-UE.

4.5.6.

L-Aġenda 2030 tirrikjedi lill-gvernijiet jistabbilixxu qafas għall-monitoraġġ u r-reviżjoni, b’hekk jiġu stabbiliti strumenti għaċ-ċiklu sħiħ tal-politika tat-tfassil tal-istrateġija, implimentazzjoni, monitoraġġ u reviżjoni tal-istrateġiji. L-istadju tar-reviżjoni ma ġiex ikkunsidrat fil-Komunikazzjoni. Ir-raġuni għal dan tista’ tkun il-fatt li m’hemmx strateġija globali u pjan ta’ azzjoni għall-implimentazzjoni tal-SDG li jistgħu jiġu riveduti regolarment.

4.6.    Responsabbiltà kondiviża u approċċ li jinvolvi diversi partijiet interessati

4.6.1.

L-SDGs huma aġenda ta’ diversi partijiet interessati. Dawn jistgħu jiġu implimentati biss jekk is-soċjetà ċivili, in-negozji, it-trejdjunjins, il-komunitajiet lokali u partijiet oħrajn interessati jkollhom rwol attiv u sjieda. Il-mekkaniżmi ta’ governanza parteċipatorja jeħtieġ li jiżguraw li s-soċjetà ċivili tkun involuta fil-livelli kollha: mil-livell lokali u nazzjonali sal-livell Ewropew u dak tan-NU. L-SDGs jirrikjedu istituzzjonijiet u partijiet interessati li jikkooperaw b’mod integrat fi ħdan setturi differenti.

4.6.2.

F’deċiżjoni riċenti l-Kummissjoni nediet pjattaforma ta’ diversi partijiet interessati dwar l-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli fl-UE (19). Il-KESE jilqa’ b’sodisfazzjon dan il-proġett il-ġdid u joffri l-għajnuna tiegħu sabiex il-pjattaforma tirnexxi.

4.6.3.

Madankollu, il-KESE huwa diżappuntat li l-Kummissjoni, fil-Komunikazzjoni tagħha, ma rrisponditx għall-proposta tal-KESE li jinħoloq Forum dwar l-Iżvilupp Sostenibbli Ewropew fi sħubija mal-Kummissjoni Ewropea, u għar-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar kif jitfassal tali forum (20) u li kienu bbażati fuq l-eżitu ta’ preżentazzjonijiet dwar il-forum propost f’konferenzi, fi gruppi ta’ ħidma tal-Kunsill, fil-Kummissjoni u fil-konsultazzjonijiet mal-partijiet intressati, fejn il-parteċipanti esprimew l-appoġġ għall-forum.

4.7.

Il-KESE japprezza li l-Kummissjoni, fid-deċiżjoni tagħha li tistabbilixxi pjattaforma ta’ diversi partijiet interessati, estendiet il-kompiti tal-pjattaforma fir-rigward tas-segwitu dwar l-implimentazzjoni tal-SDGs u l-iskambjar tal-aħjar prattiki, u inkludiet rwol konsultattiv għar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili fil-ħidma ta’ riflessjoni dwar l-implimentazzjoni fit-tul tal-SDGs kif ukoll involviment fil-monitoraġġ u r-rieżami tal-politiki ta’ implimentazzjoni. Il-pjattaforma għandha tiffaċilita wkoll il-kooperazzjoni u s-sħubijiet bejn diversi partijiet interessati. Il-KESE jemmen li dan it-tip ta’ pjattaforma parteċipattiva jeħtieġ li jaqdi rwol kruċjali f’tip ġdid ta’ governanza Ewropea, li għandu jkun ikkaratterizzat minn sjieda kondiviża.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Georges DASSIS

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew


(1)  EPSC Strategic Notes, Sustainability Now! A European Vision for Sustainability, 20 ta’ Lulju 2016; Opinjoni tal-KESE dwar Forum tas-Soċjetà Ċivili dwar l-Iżvilupp Sostenibbli, (ĠU C 303, 19.8.2016, p.73); Opinjoni tal-KESE dwar Żvilupp sostenibbli – immappjar tal-politiki interni u esterni tal-UE, (ĠU C 487, 28.12.2016, p.41).

(2)  C(2017) 2941 final.

(3)  Opinjoni tal-KESE dwar Miżuri ġodda għal implimentazzjoni u governanza orjentati lejn l-iżvilupp – valutazzjoni tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej u rakkomandazzjonijiet relatati (ĠU C 487, 28.12.2016, p. 1); ara wkoll OECD, Measuring wellbeing and progress http://www.oecd.org/statistics/measuring-well-being-and-progress.htm

(4)  Opinjoni tal-KESE dwar Forum tas-Soċjetà Ċivili dwar l-Iżvilupp Sostenibbli (ĠU C 303, 19.8.2016, p.73); Opinjoni tal-KESE dwar Żvilupp sostenibbli – immappjar tal-politiki interni u esterni tal-Unjoni Ewropea (ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41); Opinjoni tal-KESE dwar L-Aġenda 2030 – Unjoni Ewropea impenjata għall-iżvilupp sostenibbli globalment (ĠU C 34, 2.2.2017, p.58).

(5)  COM(2016) 739 final.

(6)  Opinjoni tal-KESE dwar L-Aġenda 2030 – Unjoni Ewropea impenjata għall-iżvilupp sostenibbli globalment (ĠU C 34, 2.2.2017, p. 58).

(7)  COM(2016) 739 final, p. 3.

(8)  “Jeħtieġ li nittrasformaw l-ekonomiji tagħna” Diskors mill-Viċi President tal-Kummissjoni, Frans Timmermans fis-Summit tan-NU fis-27 ta’ Settembru 2015.

(9)  ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41, para 3.4

(10)  Riżoluzzjoni tat-12 ta’ Mejju 2016 http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P8-TA-2016-0224+0+DOC+XML+V0//MT

(11)  Common appeal to European leaders by European Civil Society Organisations and Trade Unions (Appell komuni lill-mexxejja Ewropej mill-Organizzazzjonijiet u t-Trade Unions tas-Soċjetà Ċivili), 21 ta’ Marzu 2017“The Europe we want” (L-Ewropa li Nixtiequ) https://concordeurope.org/wp-content/uploads/2017/03/EuropeWeWant_Statement_English_201703.pdf?1855fc; Dikjarazzjoni minn Solidar dwar “Our Common Future” (Il-Futur Komuni Tagħna) http://www.solidar.org/en/news/statement-our-common-european-future

(12)  ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41, para 1.5

(13)  ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41, para 1.7

(14)  Eurostat, Sustainable Development in the European Union (Żvilupp Sostenibbli fl-Unjoni Ewropea), 2016

(15)  ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41, para 4.1.

(16)  ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41, para 1.11; (Opinjoni tal-KESE dwar L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2017 (ĠU C 173, 31.5.2017, p. 73).

(17)  Opinjoni tal-KESE dwar Żvilupp sostenibbli: l-immappjar tal-politiki interni u esterni tal-UE (ĠU C 487, 28.12.2016, p. 41); ara wkoll l-Opinjoni tal-KESE dwar Green Paper dwar il-Finanzjament fuq Terminu Twil tal-Ekonomija Ewropea (ĠU C 327, 12.11.2013, p. 11); ara wkoll The Green Book, UK government https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/220541/green_book_complete.pdf

(18)  Ara aktar fuq: Genuine progress indicator (Indikatur ġenwin tal-indikatur, GPI), Happy Planet index, il-“footprint index” (indiċi tal-impronta), eċċ.

(19)  C(2017) 2941 final.

(20)  Opinjoni tal-KESE dwar “Forum tas-Soċjetà Ċivili dwar l-Iżvilupp Sostenibbli” (ĠU C 303, 19.8.2016, p. 73–80).


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/97


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni — Pjan ta’ Ħidma dwar l-Ekodisinn 2016-2019”

[COM(2016) 773 final]

(2017/C 345/16)

Relatur:

Cillian LOHAN

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 27.1.2017

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropa

 

 

Deċiżjoni tal-Bureau

13.12.2016

 

 

Sezzjoni kompetenti

Sezzjoni Speċjalizzata għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

15.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

130/0/1

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Pjan ta’ Ħidma dwar l-Ekodisinn 2016-2019 huwa limitat wisq biex iġib bidla ġenerali fl-imġiba tul il-katini ta’ forniment tal-prodotti u s-servizzi b’ritmu li jirrifletti l-ambizzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Ċirkolari.

1.2.

L-ekodisinn tal-prodotti u s-servizzi jeħtieġ li jmur lil hinn minn sempliċi kunsiderazzjonijiet dwar l-enerġija. Għalkemm dawn huma importanti, hemm bżonn li ssir enfasi fuq iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-prodotti, inklużi d-durabbiltà, il-faċilità tal-manutenzjoni u tiswija, il-potenzjal għall-kondiviżjoni u d-diġitalizzazzjoni, l-użu mill-ġdid, l-adattament, ir-riċiklabbiltà u l-assorbiment attwali wara l-użu fil-forma ta’ materjali sekondarji fi prodotti li jidħlu fis-suq.

1.3.

L-ekodisinn jeħtieġ li jinkorpora l-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari, fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni, l-ekonomija ta’ kondiviżjoni u funzjonali, sabiex ikun hemm konsistenza fost l-istrateġiji varji li huma maħsuba biex jipprovdu mudell ekonomiku ġdid.

1.4.

Il-partijiet komponenti ta’ prodott għandhom ikunu jistgħu jiġu rkuprati faċilment għall-użu mill-ġdid u/jew il-manifattura mill-ġdid u jixprunaw il-ħolqien ta’ suq b’saħħtu tal-materja prima sekondarja.

1.5.

Ir-rekwiżiti tat-tikkettar jistgħu jistimolaw strateġiji ta’ ekodisinn aħjar u jgħinu lill-konsumaturi fit-teħid ta’ deċiżjonijiet, u b’hekk iservu bħala xprun għal bidla fl-imġiba. It-tikkettar għandu jinkludi l-istennija tal-għomor għall-prodott, u/jew tal-komponenti importanti tiegħu.

1.6.

Il-KESE jtenni l-appoġġ tieħu għall-użu tar-Responsabbiltà Estiża tal-Produttur bħala għodda biex tippromovi t-tranżizzjoni għal mudelli ta’ negozju tal-ekonomija ċirkolari, u jenfasizza li dan ukoll jista’ jkollu rwol fil-promozzjoni tal-ekodisinn.

2.   Kuntest

2.1.

Il-Pjan ta’ Ħidma tal-Ekodisinn 2016-2019 jikkontribwixxi għall-inizjattiva l-ġdida tal-Kummissjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari. L-għan ġenerali huwa li tiġi promossa tranżizzjoni lejn mudell tal-ekonomija ċirkolari li jqis iċ-ċiklu kollu tal-ħajja tal-prodotti u l-materjali.

2.2.

Dan isegwi mill-Pjani ta’ Ħidma tal-Ekodisinn preċedenti għall-perjodi 2009-2011 u 2012-2014. Il-kuntest leġislattiv tiegħu huwa d-Direttiva qafas 2009/125/KE dwar l-Ekodisinn u d-Direttiva qafas 2010/30/KE dwar it-Tikkettar Enerġetiku. Huma previsti Pjani ta’ Ħidma regolari fl-Artikolu 16(1) tad-Direttiva dwar l-Ekodisinn.

2.3.

Qed jiġi previst bħala mezz għat-tisħiħ tal-kompetittività tal-Ewropa u l-promozzjoni tat-tkabbir ekonomiku filwaqt li tingħata spinta lill-ħolqien tal-impjiegi.

2.4.

Kien hemm xi aspettattiva li kwalunkwe rieżami tad-Direttiva dwar l-Ekodisinn jew aġġornament tal-Pjan ta’ Ħidma jirriżultaw fi twessigħ tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-inizjattivi preċedenti dwar l-Ekodisinn.

3.   Ħarsa ġenerali lejn il-Pjan ta’ Ħidma dwar l-Ekodisinn 2016-2019

3.1.

Il-qafas leġislattiv tal-Ekodisinn u t-Tikkettar Enerġetiku huwa identifikat bħala wieħed li għandu għan doppju (1). L-ewwel nett, biex ikun żgurat li permezz tal-ekodisinn progressivament jitħallew fis-suq prodotti aktar effiċjenti. It-tieni wieħed jiffoka fuq l-għoti tas-setgħa u l-inkoraġġiment lill-konsumaturi biex jixtru l-aktar prodotti effiċjenti permezz tat-tikkettar enerġetiku.

3.2.

Il-Pjan ta’ Ħidma attwali jistabbilixxi l-miżuri ta’ implimentazzjoni adottati, inklużi 28 Regolament dwar l-Ekodisinn, 16-il Regolament Delegat dwar it-Tikkettar rigward l-enerġija, u 3 Ftehimiet Volontarji rikonoxxuti.

3.3.

Oqsma oħrajn ta’ ħidma jinkludu l-miżura tal-ekodisinn, għall-prodotti tat-tisħin tal-arja u għall-prodotti tat-tkessiħ, u li tieħu l-forma ta’ regolament, kif ukoll serje ta’ emendi għar-regolamenti biex itejbu l-ittestjar tal-prodott u jnaqqsu l-ambitu għal qerq permezz tal-ekodisinn u t-tikkettar enerġetiku. Dawn l-inizjattivi huma komplementari għal dan il-pjan ta’ ħidma u huma referenzjati iżda mhux jinsabu fih speċifikament

3.4.

Il-valutazzjoni u l-preżentazzjoni tal-ħidma eżistenti u li għaddejja bħalissa hija ffukata fuq it-tikkettar tal-enerġija u l-kisba ta’ element ta’ ekodisinn biss fil-kuntest ta’ effiċjenza ta’ prestazzjoni.

3.5.

Gruppi ta’ prodotti ġodda ġew miżjuda mal-lista ta’ prodotti li huma fil-qalba tal-leġislazzjoni jew reviżjonijiet eżistenti. Dawn huma:

Il-bini ta’ sistemi ta’ awtomazzjoni u kontroll

Ktieli elettriċi

Tagħmir li jnixxef l-idejn

Liftijiet

Pannelli solari u invertituri

Kontenituri refriġerati

Tagħmir ta’ tindif bi pressa għolja (High-pressure cleaners).

4.   Il-prinċipji tal-ekodisinn

4.1.

L-ekodisinn jista’ jikkontribwixxi għad-diżakkoppjar tat-tkabbir ekonomiku mill-konsum tar-riżorsi permezz ta’ tnaqqis fl-użu ta’ materjali u enerġija, rati ogħla ta’ riċiklaġġ u anqas ġenerazzjoni ta’ skart (2). Il-forza tal-ekonomija ċirkolari hija li l-ħolqien tal-ġid ekonomiku, il-benefiċċji soċjali u l-gwadann ambjentali jimxu id f’id. L-ekodisinn jista’ jkun xprun importanti għas-sostenibbiltà soċjali.

4.2.

Minkejja li d-Direttiva dwar l-Ekodisinn intużat biex ittejjeb l-effiċjenza enerġetika tal-prodotti, tista’ tintuża wkoll b’mod aktar intensiv biex tħeġġeġ id-disinn ta’ prodotti ċirkolari, pereżempju billi jiġu projbiti strateġiji tad-disinn li jxekklu t-tiswija jew il-bdil ta’ parts difettużi (3).

4.3.

L-ekodisinn jipprovdi sistemi ta’ prodotti-servizzi u prodotti magħmula b’inqas riżorsi, bl-użu ta’ riżorsi riċiklati u rinnovabbli filwaqt li jiġu evitati l-materjali perikolużi, u anke bl-użu ta’ komponenti li jservu aktar fit-tul u aktar faċli ssirilhom manutenzjoni, jissewwew, jiġu aġġornati, u riċiklati. Jistgħu jiġu identifikati żewġ approċċi: disinnjar mill-ġdid tal-prodotti bbażat fuq titjib inkrementali fid-disinn ta’ prodotti eżistenti u dawk ġodda u bl-għan li jiġu żviluppati prodotti ġodda li jkunu effiċjenti fl-użu tar-riżorsi li jistgħu jissewwew, jiġu aġġornati, u rriċiklati (4). Sal-lum l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Ekodisinn kienet tippromovi l-aktar l-ewwel approċċ inkrementali, iżda issa għandha tagħfas fuq l-applikazzjoni tat-tieni approċċ, flimkien mal-iżvilupp ta’ tikkettar rivedut u adatt, u permezz tal-appoġġ mill-ħidma li qed iwettqu bħalissa l-organizzazzjonijiet Ewropej tal-istandardizzazzjoni” f’dawn l-oqsma.

4.4.

Element ewlieni tad-disinn ċirkolari huwa li prodott jista’ jsir servizz b’bidla fl-enfasi minn sjieda għal użu, minn bejgħ ta’ prodott għal kuntrattar ibbażat fuq il-prestazzjoni, eż. Sistema ta’ Prodott-Servizz u Ftehimiet dwar il-Livell ta’ Servizz.

4.5.

Fis-settur agrikolu u fis-settur tal-produzzjoni tal-ikel, għandu jiġi nnutat li s-sistemi sostenibbli tal-produzzjoni tal-ikel, b’mod partikolari dawk organiċi, huma eżempji kemm taċ-ċirkolarità kif ukoll tal-ekodisinn.

4.6.

L-inizjattiva konġunta mnedija riċentement mill-KESE u l-Kummissjoni Ewropea dwar it-twaqqif ta’ Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati għall-Ekonomija Ċirkolari b’diversi partijiet interessati tista’ tiffaċilita l-immappjar tal-aħjar prattiki f’dan il-qasam, u tidentifika l-politiki li jxekklu t-tranżizzjoni lejn l-ekodisinn.

5.   Lakuni u omissjonijiet

5.1.    Approċċ integrat

5.1.1.

L-ekodisinn tal-prodotti u s-servizzi jeħtieġ li jmur lil hinn minn sempliċi kunsiderazzjonijiet dwar l-enerġija. Għalkemm dawn huma importanti, hemm bżonn li jkun hemm enfasi fuq iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-prodotti, inklużi d-durabbiltà, il-faċilità tal-manutenzjoni u tiswija, il-potenzjal għall-kondiviżjoni u d-diġitalizzazzjoni, l-użu mill-ġdid, l-adattament, ir-riċiklabbiltà u l-assorbiment attwali wara l-użu fil-forma ta’ materjali sekondarji fi prodotti li jidħlu fis-suq. L-ekodisinn jeħtieġ ikun parti minn approċċ integrat, fejn kemm l-effiċjenza enerġetika kif ukoll l-prestazzjoni ta’ prodotti jitqiesu b’mod konġunt u fuq bażi ugwali mal-effiċjenza u l-prestazzjoni f’termini tal-użu ta’ riżorsi u materjali.

5.1.2.

Il-Pjan ta’ Ħidma attwali jirrikonoxxi l-limitazzjonijiet meta l-enfasi ssir primarjament fuq il-prestazzjoni tal-enerġija. Il-ħtieġa għal strateġija aktar komprensiva dwar l-ekodisinn hija ċara kemm għall-konsistenza kif ukoll għaċ-ċarezza. Id-Direttiva dwar l-Ekodisinn innifisha mhijiex limitata għall-prestazzjoni enerġetika ta’ prodotti relatati mal-enerġija, iżda tindirizza wkoll ambitu usa’ tal-materjal tal-komponenti ta’ dawn il-prodotti, u l-impatt usa’ u l-ispejjeż ta’ nuqqas ta’ effiċjenza fl-użu tar-riżorsi.

5.1.3.

Il-prinċipji tal-ekonomija ċirkolari jirrikjedu prodotti u servizzi li jservu fit-tul, jistgħu jerġgħu jintużaw, jistgħu jissewwew, u riċiklabbli. Il-ħtiġijiet tal-ekodisinn jeħtieġ jinkorporaw dawn il-prinċipji, fil-kuntest tad-diġitalizzazzjoni, l-ekonomija ta’ kondiviżjoni (5) u funzjonali (6), sabiex ikun hemm konsistenza fost l-istrateġiji varji li huma maħsubin biex jipprovdu mudell ekonomiku ġdid (7). Ir-riskji assoċjati mal-inkonsistenza attwali jistgħu jwasslu għal inċertezza għas-settur tan-negozju, li min-naħa tagħha xxekkel l-innovazzjoni jew l-investiment fil-mudelli ta’ negozju li huma bbażati fuq mudell tal-ekonomija ċirkolari aktar komprensiv. Dan għandu jwassal ukoll għal żviluppi li jimmiraw lejn l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi minflok l-użu eċċessiv tal-enerġija u viċi versa. L-għażla ta’ prodotti ta’ bħalissa u fil-futur, li s’issa kienet ibbażata fuq l-ineffiċjenza enerġetika, għandha tiġi estiża bi prodotti u servizzi ta’ livell għoli ta’ effiċjenza fir-riżorsi.

5.1.4.

Suq b’saħħtu tal-materja prima sekondarja huwa essenzjali għall-iżvilupp ta’ ekonomija ċirkolari. L-ekodisinn għandu jikkontribwixxi għad-disinn ta’ prodotti u servizzi li jippermetti s-separazzjoni tal-komponenti ta’ prodott. Jiġifieri, il-komponenti ta’ prodott għandhom ikunu jistgħu jiġu rkuprati faċilment għall-użu mill-ġdid u/jew il-manifattura mill-ġdid. Id-disinn għandu jippermetti dan l-irkupru ta’ materja prima sekondarja sabiex jipprovdi materjali nodfa u ta’ kwalità għolja għas-suq.

5.1.5.

L-użu tad-disinn bħala xprun għal suq tal-materja prima sekondarja għandu jseħħ fil-kuntest tal-importanza ta’ durabbiltà u modularità fid-disinn wkoll.

5.2.    Bidla fl-imġiba

5.2.1.

Għandha tintuża firxa ta’ strateġiji biex ibiddlu l-imġiba tal-konsumaturi. It-tikkettar waħdu mhux ser ikun biżżejjed biex isseħħ bidla ġenerali u mifruxa fl-imġiba. Opinjonijiet preċedenti tal-KESE diġà speċifikaw il-ħtieġa għall-użu ta’ strumenti ekonomiċi (8), it-tikkettar tat-tul ta’ ħajja tal-prodott (9) u l-ekonomija komportamentali (10) (b’mod partikolari in-“nudge thinking” (11)) bħala parti minn sett ta’ għodod biex tintlaħaq it-tranżizzjoni.

5.2.2.

Il-ħtieġa ta’ bidla fl-imġiba mhix limitata għall-konsumaturi u l-utenti aħħarin. Is-settur tan-negozju jeħtieġ l-appoġġ permezz ta’ inċentivi u ċ-ċertezza dwar id-direzzjoni tal-politika sabiex titħeġġeġ il-bidla. Dan ser ikun partikolarment kruċjali fis-settur tal-SMEs, fejn it-taħriġ u l-għodod ta’ taħriġ jistgħu jsaħħu l-fehim u l-applikazzjoni tal-prinċipji tal-ekodisinn, u jiżguraw li kwalunkwe tranżizzjoni ġġib magħha r-riallokazzjoni tal-ħaddiema kif xieraq biex jitnaqqas l-ispostament tal-persuni.

5.2.3.

Il-KESE jtenni l-appoġġ tieħu għall-użu tar-Responsabbiltà Estiża tal-Produttur bħala għodda biex tippromovi t-tranżizzjoni lejn mudelli ta’ negozju tal-ekonomija ċirkolari, u jenfasizza li dan ukoll jista’ jkollu rwol fil-promozzjoni tal-ekodisinn.

5.2.4.

L-Opinjoni tal-KESE dwar il-Pakkett tal-Ekonomija Ċirkolari (12) tirreferi għar-rwol ta’ mudelli ta’ sjieda ġodda, li jinkludu servizzi ta’ lokazzjoni tal-prodotti. Dan jista’ wkoll jixpruna l-ekodisinn bħala rekwiżit essenzjali kummerċjali, b’vantaġġi konsiderevoli kemm għall-ambjent kif ukoll għas-soċjetà inġenerali.

5.3.    Klawsoli ta’ reviżjoni

5.3.1.

Il-biċċa l-kbira tal-miżuri implimentattivi dwar l-Ekodisinn u t-Tikkettar Enerġetiku għandhom klawsoli ta’ rieżami li huma mistennija jidħlu fis-seħħ fis-snin li ġejjin. Dawn se jeżaminaw speċifikament l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi, il-faċilità ta’ tiswija, ir-riċiklabbiltà u d-durabbiltà tal-prodotti.

5.3.2.

Il-KESE jenfasizza l-importanza li dawn il-prinċipji jiġu applikati fl-istudji li għaddejjin bħalissa dwar il-lista ta’ prodotti eżistenti, u mhux biss għall-gruppi ta’ prodotti ġodda li għandhom jiġu inklużi f’dan il-Pjan ta’ Ħidma.

5.3.3.

L-applikazzjoni ta’ dawn il-prinċipji m’għandhiex tiġi esternalizzata għall-eżerċizzji ta’ rieżami, iżda issa għandha wkoll tiġi integrata fil-Pjan ta’ Ħidma tal-Ekodisinn.

5.4.    Il-kisba ta’ Pjan ta’ Ħidma tal-Ekodisinn rilevanti għall-preżent

5.4.1.

Il-KESE jinnota li l-Pjan ta’ Ħidma tal-Ekodisinn attwali ġie rivedut fid-dawl tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Ċirkolari. Madankollu, il-konsultazzjoni mal-Forum Konsultattiv fir-rigward tal-proposti attwali dwar il-Pjan ta’ Ħidma tal-Ekodisinn, kif mitluba mill-Artikolu 18 tad-Direttiva dwar l-Ekodisinn, saret fl-aħħar ta’ Ottubru 2015. Dan kien qabel it-tnedija tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Ekonomija Ċirkolari.

5.4.2.

Il-Forum Konsultattiv għandu jieħu nota tal-pożizzjoni uffiċjali li ttieħdet mis-soċjetà ċivili organizzata permezz tal-ħidma li twettqet fil-KESE.

5.4.3.

Il-prodotti tal-ICT huma inklużi fil-Pjan ta’ Ħidma biss bħala grupp b’segwitu separat minħabba l-komplikazzjonijiet u d-diffikultajiet assoċjati ma’ prodotti li qed jiżviluppaw b’mod mgħaġġel, u l-inċertezza dwar żviluppi futuri fis-suq. Huwa nnutat li t-tikkettar għal dawn il-prodotti normalment jieħu wisq żmien biex jiżviluppa (medja ta’ 4 snin), u li l-ftehimiet volontarji mhux qed iġibu gwadanji ambjentali, ekonomiċi u soċjali b’rigorożità u ħeffa suffiċjenti.

5.4.4.

It-trattament separat tal-prodotti tal-ICT fi ħdan il-Pjan ta’ Ħidma huwa sinifikanti. Għandhom jingħataw direzzjoni speċifika ċara u ambizzjoni għal dan is-settur sabiex jixpruna l-innovazzjoni fl-ekodisinn ta’ dawn il-prodotti. L-applikazzjoni tal-ekodisinn għat-telefowns ċellulari, pereżempju, tista’ twassal biex it-telefowns ċellulari jsiru l-ambaxxaturi tal-ekodisinn, bl-użu ta’ apparat ta’ komunikazzjoni biex tingħata informazzjoni lil udjenza wiesgħa dwar il-prattikalitajiet tal-ekodisinn u l-konsegwenzi u l-benefiċċji tagħhom.

5.4.5.

Il-Ftehim Energy Star bejn l-UE u l-Istati Uniti se jiskadi fl-2018. Dan jistabbilixxi l-istess rekwiżiti volontarji dwar l-effiċjenza ta’ tagħmir tal-uffiċċju fiż-żewġ ġurisdizzjonijiet. Jista’ jkun hemm riskji marbutin mal-estensjoni ta’ dan il-ftehim minħabba d-dinamika politika ġdida fl-Istati Uniti. Ir-rieżami għandu jikkunsidra l-vantaġġi kompetittivi ta’ appoġġ b’saħħtu għall-ekodisinn għan-negozji fl-Ewropa. L-UE għandha l-opportunità li tkun mexxejja dinjija f’dan il-qasam. L-importanza tar-reċiproċità u l-ftehimiet internazzjonali m’għandhiex tiġi sottovalutata fil-kisba tal-integrazzjoni tal-ekodisinn.

5.4.6.

Ingħataw indikazzjonijiet li fil-Pjan se tiġi żviluppata sezzjoni aktar komprensiva dwar il-kontribut tal-ekodisinn għall-ekonomija ċirkolari. Dan ir-rikonoxximent tal-ħtieġa li jitwessa’ l-ambitu huwa milqugħ b’sodisfazzjon iżda jeħtieġ ikun akkumpanjat minn termini ta’ implimentazzjoni speċifiċi u qosra.

5.4.7.

L-iżvilupp ta’ sett ta’ għodod tal-ekonomija ċirkolari għall-ekodisinn, bħall-Gwida għal Disinn Ċirkolari li ġiet ippubblikata dan l-aħħar mill-Fondazzjoni Ellen MacArthur, jista’ jiffaċilita l-bidla iżda jeħtieġ jingħata l-appoġġ ta’ leġislazzjoni b’saħħitha, u l-appoġġ mir-riċerka ta’ bażi, il-konsultazzjoni estensiva mal-partijiet interessati u appoġġ għall-istandardizzazzjoni. Kemm mill-perspettiva ta’ konsumatur kif ukoll minn dik tan-negozju, il-prezz tal-prodott u l-inċentivi ekonomiċi se jiddeterminaw l-użu ta’ tali għodod. Il-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” jista’ jkun il-bażi tal-aħjar prattika f’dan il-qasam.

5.4.8.

L-isfidi ffaċċjati f’termini ta’ sorveljanza tas-suq u l-kooperazzjoni internazzjonali m’għandhomx jiġu sottovalutati. Il-KESE jinnota li fil-livell tal-Istati Membri hemm ħtieġa akbar għal implimentazzjoni u rappurtar permezz tas-sorveljanza tas-suq, u li jekk dan ma jsirx, jista’ jkun hemm il-bżonn li jiġu implimentati mekkaniżmi ta’ sorveljanza aktar rigoruża fil-livell nazzjonali, ikkoordinati indirettament jew direttament permezz ta’ sorveljanza fil-livell tal-UE. Jista’ jkun hemm bżonn jitqies ukoll l-użu ta’ mekkaniżmi ta’ sorveljanza jew ta’ spezzjoni differenti minn dawk li jintużaw normalment bħalissa fit-tikkettar tal-ekodisinn u t-tikkettar enerġetiku, sabiex tiġi mminimizzata l-preżenza ta’ manifatturi u importaturi opportunisti fis-suq tal-UE, u biex jiġu protetti u ppremjati l-investimenti li jsiru minn kumpaniji li qed isegwu prattiki tajba u trasparenti fl-ekodisinn, it-tikkettar u l-forniment ta’ informazzjoni dwar il-prodott u dikjarazzjonijiet.

5.4.9.

It-tikkettar huwa kruċjali fir-rigward tal-konsumaturi u t-trasparenza. Madankollu, it-tikkettar mhuwiex soluzzjoni għall-problemi kollha, u jista’ b’mod speċjali ma jkunx l-aktar għodda adattata għall-prodotti/servizzi minn negozju għal negozju. It-tikkettar, fejn xieraq, għandu jirrifletti l-istennija tal-għomor, u mhux jiffoka biss fuq il-prestazzjoni tal-enerġija. Pereżempju, binja jista’ jkollha klassifikazzjoni għolja minħabba r-rendiment tagħha fl-użu tal-enerġija, iżda tista’ tkun tirrikjedi wkoll rikonoxximent akbar għall-materjali użati fil-kostruzzjoni tagħha. Jew inkella prodott kbir u kumpless (eż. sistema ta’ prodotti ta’ tisħin, tkessiħ jew ventilazzjoni) jista’ jkun jixraqlu aktar rikonoxximent għall-materjali wżati u għall-kapaċità ta’ tiswija, sostituzzjoni, durabilità u riċiklabbiltà tiegħu.

Brussell, il-5 ta’ Lulju 2017.

Georges DASSIS

Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew


(1)  ĠU C 82, 3.3.2016, p. 6

(2)  Ellen MacArthur Foundation, Towards the circular economy: Opportunities for the consumer goods sector, 2013. Dokument disponibbli minn: https://www.ellenmacarthurfoundation.org/assets/downloads/publications/TCE_Report-2013.pdf.

(3)  European Environment Agency, Environmental indicator report 2014: Environmental impacts of production-consumption systems in Europe, 2014. Dokument disponibbli minn: https://www.eea.europa.eu/publications/environmental-indicator-report-2014

(4)  United Nations Environment Programme and Delft University of Technology, Design for sustainability – A step-by-step approach, 2009. Dokument disponibbli minn:

http://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/8742/DesignforSustainability.pdf?sequence=3&isAllowed=y.

(5)  ĠU C 303, 19.8.2016, p. 36.

(6)  ĠU C 75, 10.3.2017, p. 1.

(7)  European Environment Agency, Circular by design – Products in the circular economy, rapport Nru. 6-2017, Ġunju 2017. Dokument disponibbli minn: https://www.eea.europa.eu/publications/circular-by-design. Il-KESE bħalissa qed jeżamina l-potenzjal ġenerali ta’ mudelli ekonomiċi sostenibbli ġodda f’opinjoni speċifika (SC/048) li mistennija tiġi adottata fit-tieni nofs tal-2017.

(8)  ĠU C 226, 16.7.2014, p. 1.

(9)  ĠU C 67, 6.3.2014, p. 23.

(10)  European Environment Agency, Circular by design – Products in the circular economy, op. cit., p. 31.

(11)  ĠU C 75, 10.3.2017, p. 28.

(12)  ĠU C 264, 20.7.2016, p. 98.


13.10.2017   

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 345/102


Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Ir-rwol tal-enerġija mill-iskart fl-ekonomija ċirkolari”

[COM(2017) 34 final]

(2017/C 345/17)

Relatur:

Cillian LOHAN

Korelatur:

Antonello PEZZINI

Konsultazzjoni

Kummissjoni Ewropea, 17.2.2017

Bażi legali

Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

 

 

Sezzjoni kompetenti

L-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent

Adottata fis-sezzjoni

15.6.2017

Adottata fil-plenarja

5.7.2017

Sessjoni plenarja Nru

527

Riżultat tal-votazzjoni

(favur/kontra/astensjonijiet)

140/0/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Il-KESE jappoġġja l-aderenza għall-ġerarkija tal-iskart meta jittieħdu deċiżjonijiet dwar il-ġestjoni tal-iskart (1), inklużi għażliet tal-enerġija mill-iskart.

1.2.

Għandu jkun hemm strateġija koordinata biex jinxtered il-messaġġ tal-ewwel pass fuq il-ġerarkija tal-iskart, li qabel xejn hija l-prevenzjoni tal-produzzjoni tal-iskart.

1.3.

Il-KESE jaqbel mal-prinċipju tal-prova tas-sostenibbiltà tal-fondi pubbliċi tal-UE fid-dawl tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs) (2) u li kwalunkwe finanzjament pubbliku għandu jkun qed itejjeb il-benesseri taċ-ċittadini tal-Ewropa. Il-finanzjament pubbliku għandu jaderixxi wkoll mal-prinċipju tan-nuqqas ta’ appoġġ għal kwalunkwe attività li tikkawża ħsara liċ-ċittadini.

1.4.

Nuqqasijiet fid-direttivi eżistenti dwar it-trattament tal-iskart għandhom jingħalqu fi kwalunkwe leġislazzjoni futura sabiex jiġi żgurat li t-tranżizzjoni għal mudell ekonomiku ċirkolari tkun ġusta, konsistenti u sistemika.

1.5.

Huwa importanti li ma jinħolqux ostakoli infrastrutturali għall-kisba ta’ rati ta’ riċiklaġġ ogħla minn investimenti fi proċessi skaduti tal-enerġija mill-iskart.

1.6.

Għalkemm il-ġbir separat tal-iskart huwa ta’ prijorità, b’mod speċjali għall-Istati Membri b’dipendenza għolja fuq il-miżbliet, dan għandu jikkorrispondi wkoll ma’ żieda fir-rati ta’ riċiklaġġ sabiex ikollu valur fil-kisba ta’ tranżizzjoni għal titjib fiċ-ċirkolarità.

1.7.

L-Istati Membri b’numru kbir ta’ inċineraturi bħalissa jirrappreżentaw inkonsistenza mal-ambizzjoni ta’ miri ogħla ta’ riċiklaġġ proposti mill-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari (3). L-isfida hija li jkun hemm tranżizzjoni għal dawn l-Istati Membri lil hinn mill-inċinerazzjoni u f’firxa diversifikata ta’ soluzzjonijiet għall-ġestjoni tal-iskart, permezz ta’ fatturi politiċi ta’ spinta u ta’ attrazzjoni inkluż:

l-introduzzjoni ta’ taxxi;

it-tnaqqis b’mod gradwali tal-iskemi ta’ sostenn;

moratorju fuq faċilitajiet ġodda u d-dekummissjonar ta’ oħrajn aktar antiki.

1.8.

It-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari ġiet imfixkla fl-UE minħabba n-nuqqas tas-sinjali tal-prezzijiet tajbin. Dan huwa aċċentwat mis-sussidji kontinwi mhux iġġustifikati għas-sistemi tal-produzzjoni mhux sostenibbli, b’mod speċifiku għas-settur tal-karburanti (4). Il-KESE jilqa’ r-rabta ddikjarata b’mod espliċitu bejn l-aċċess għall-fondi tal-Politika ta’ Koeżjoni u kemm il-pjani tal-ġestjoni tal-iskart nazzjonali kif ukoll il-Pjan ta’ Azzjoni Ewropew għal Ekonomija Ċirkolari. Ir-rabta mal-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi tista’ tkun aktar b’saħħitha.

1.9.

Il-bijogass joffri opportunitajiet f’diversi oqsma fil-livell tal-UE, fil-ħolqien tax-xogħol, fit-tnaqqis tal-emissjonijiet, it-tisħiħ tas-sikurezza tal-karburant u aktar. Il-qafas leġislattiv u politiku li jappoġġja l-aħjar l-ottimizzazzjoni tal-opportunitajiet assoċjati għandu jiġi żviluppat bl-użu tal-eżempji tal-aħjar prattika minn madwar l-Istati Membri u lil hinn.

1.9.1.

Il-bijodiġestjoni biex jiġi prodott il-bijometan tal-karozzi hija konformi mal-Ftehim ta’ Pariġi. Valutazzjoni reċenti mill-Kummissjoni (5) turi li sal-2030 il-produzzjoni tal-bijogass fl-UE tista’ mill-inqas tirdoppja u possibilment tittripla mil-livelli attwali.

1.10.

Il-bidla fl-imġiba u l-bidla fil-kultura huma meħtieġa u jistgħu jinkisbu permezz tal-edukazzjoni fil-livelli kollha tas-soċjetà.

2.   Sfond