(1)

Ir-Regolament (UE) 2024/1735 jistabbilixxi miżuri biex tissaħħaħ il-kapaċità tal-manifattura tal-Unjoni għat-teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti u l-komponenti ewlenin tagħhom, inkluż l-istimulazzjoni tad-domanda għat-teknoloġiji ambjentalment sostenibbli u reżiljenti b’emissjonijiet żero netti permezz tal-akkwist pubbliku.

(2)

Ir-Regolament (UE) 2024/1735 jirrikjedi li l-Kummissjoni tispeċifika rekwiżiti obbligatorji minimi rigward is-sostenibbiltà ambjentali għall-proċeduri ta’ akkwist pubbliku li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttivi 2014/23/UE (2), 2014/24/UE (3) jew 2014/25/UE (4) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, meta l-kuntratti jkollhom it-teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti elenkati fl-Artikolu 4(1), il-punti minn (a) sa (k), tar-Regolament (UE) 2024/1735 bħala parti mis-suġġett tagħhom u għal kuntratti u konċessjonijiet ta’ xogħlijiet li jinkludu dawk it-teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti.

(3)

Ir-Regolament (UE) 2024/1735 jirrikjedi li l-Kummissjoni tispeċifika dawn ir-rekwiżiti obbligatorji minimi permezz ta’ att ta’ implimentazzjoni li għandu jiġi adottat sat-30 ta’ Marzu 2025. Minħabba l-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet dwar l-akkwist pubbliku tar-Regolament (UE) 2024/1735, f’termini kemm tat-teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti koperti kif ukoll tar-rekwiżiti minimi potenzjali dwar is-sostenibbiltà ambjentali li jridu jiġu kkunsidrati, kienu meħtieġa mmappjar u analiżi estensivi, u għalhekk l-iskadenza ma setgħetx tiġi ssodisfata.

(4)

Dan ir-Regolament jenħtieġ li jkopri r-rekwiżiti minimi ta’ sostenibbiltà ambjentali relatati ma’ ċerti teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti, jiġifieri teknoloġiji eoliċi fuq l-art u lil hinn mill-kosta, filwaqt li jitqies li r-regoli stabbiliti f’konformità mal-Artikolu 25 tar-Regolament (UE) 2024/1735 jenħtieġ li japplikaw għall-akkwist ta’ teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti, ħlief meta tali akkwist jintuża biex jitwettqu proġetti mogħtija fil-kuntest ta’ rkantijiet tal-enerġija rinnovabbli soġġetti għall-Artikolu 26 tar-Regolament (UE) 2024/1735.

(5)

Għal raġunijiet ta’ sempliċità u faċilità tal-implimentazzjoni, jenħtieġ li dawk ir-rekwiżiti minimi jkunu bbażati fuq metodoloġiji u metodi ta’ kejl tal-Unjoni jew rikonoxxuti mill-Unjoni li huma applikabbli għat-teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti u jkopru d-dimensjonijiet ambjentali rilevanti. Bħalissa, tali metodoloġiji u metodi ta’ kejl ma jeżistux għal għadd sinifikanti ta’ teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti. Qed jitħejjew diversi metodoloġiji li jistgħu jintużaw f’dan il-kuntest fi stadju aktar tard. Dan jillimita l-firxa tat-teknoloġiji b’emissjonijiet żero netti li għalihom dan ir-Regolament jenħtieġ li jistabbilixxi rekwiżiti minimi ta’ sostenibbiltà ambjentali.

(6)

Barra minn hekk, peress li r-rekwiżiti tas-sostenibbiltà ambjentali għall-akkwist pubbliku tal-pompi tas-sħana diġà huma stabbiliti fl-Artikolu 7(1) tad-Direttiva (UE) 2023/1791 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5), fir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) Nru 811/2013 (6) u fl-Artikolu 7(2) tar-Regolament (UE) 2017/1369 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (7), jenħtieġ li dan ir-Regolament ma jkoprix il-pompi tas-sħana.

(7)

Bl-istess mod, il-kriterji għall-aġġudikazzjoni relatati mas-sostenibbiltà ambjentali għall-akkwist pubbliku ta’ batteriji jew ta’ prodotti li fihom il-batteriji se jiġu stipulati f’konformità mal-Artikolu 85(3) tar-Regolament (UE) 2023/1542 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (8). Għalhekk, jenħtieġ li dan ir-Regolament ma jkoprix il-batteriji.

(8)

Fir-rigward tal-prodotti fotovoltajċi, qed jitħejjew miżuri ta’ implimentazzjoni potenzjali skont id-Direttiva 2009/125/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (9) u r-Regolament (UE) 2017/1369 li jimplikaw dispożizzjonijiet obbligatorji dwar l-akkwist pubbliku simili għal dawk tal-pompi tas-sħana.

(9)

Filwaqt li parti żgħira biss mill-varar tat-teknoloġija eolika ssir formalment permezz tal-akkwist pubbliku, f’xi swieq l-entitajiet kontraenti jakkwistaw it-turbini eoliċi pubblikament. Dan huwa l-każ meta jkunu soġġetti għad-Direttiva 2014/25/UE u meta s-suq ma jkunx espost direttament għall-kompetizzjoni, b’riżultat li l-eċċezzjoni tal-Artikolu 34 tad-Direttiva 2014/25/UE ma tapplikax.

(10)

Għalkemm minn 80 sa 95 % tal-massa totali ta’ turbina eolika tista’ tiġi rriċiklata peress li hija magħmula l-aktar minn azzar u ħadid, xi komponenti joħolqu sfidi. Dan huwa l-każ għall-pali, li jirrappreżentaw madwar 15 % tal-massa ta’ turbina eolika. Normalment ikun fihom materjali komposti kumplessi — taħlita ta’ fibri rinforzati u matriċi tal-polimeru. Għalhekk, il-pali huma l-komponent ta’ turbina eolika li joħolqu l-akbar sfidi biex tiżdied ir-riċiklabbiltà (10). Huwa stmat li l-iskart kompost minn pali eoliċi dekummissjonati se jilħaq madwar 400 000 tunnellata sal-2040 (11).

(11)

Fl-istess ħin, il-kumpaniji u l-istituzzjonijiet tar-riċerka qed jiżviluppaw tekniki ta’ riċiklaġġ u qed iħarsu lejn il-kompożizzjoni tal-materjali u l-proċessi għad-dekummissjonar tat-turbini sabiex tittejjeb ir-riċiklabbiltà, jiġifieri l-potenzjal tar-riċiklaġġ fiż-żmien tal-produzzjoni, tal-pali tat-turbini eoliċi. Sabiex tiġi appoġġata ċ-ċirkolarità sħiħa tat-turbini eoliċi, jixraq li jiġi inkluż rekwiżit minimu dwar ir-riċiklabbiltà tal-pali. Tali rekwiżit minimu se jistimula d-domanda għal pali riċiklabbli u jinċentiva r-riċerka u l-iżvilupp f’dak il-qasam. Meta jitqies l-istadju attwali tal-iżvilupp teknoloġiku, l-istabbiliment ta’ minimu ambizzjuż iżda realistiku ta’ 70 % jidher xieraq.

(12)

L-istandard Ewropew EN 45555:2019 jipprovdi metodi għar-riċiklabbiltà tal-prodotti relatati mal-enerġija u għalhekk jenħtieġ li jintuża biex tiġi vvalutata r-riċiklabbiltà tal-pali eoliċi.

(13)

Peress li l-EN 45555:2019 jirrikjedi teknoloġiji tal-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku, aġġustamenti xierqa rigward il-livell meħtieġ ta’ tħejjija teknoloġika se jappoġġaw l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda u innovattivi ta’ riċiklaġġ tal-pali. Definizzjoni tal-livelli ta’ tħejjija teknoloġika tinsab fid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2014) 4995 (12). Skont din id-definizzjoni, livell ta’ tħejjija teknoloġika ta’ sitta (6), li jimplika li t-teknoloġija ntweriet f’ambjent rilevanti, jista’ jitqies xieraq biex jappoġġa teknoloġiji innovattivi ta’ riċiklaġġ tal-pali.

(14)

Filwaqt li l-EN 45555:2019 jirrikjedi li t-teknoloġiji tar-riċiklaġġ tal-pali jkunu ekonomikament vijabbli f’dan il-ħin, tista’ tkun meħtieġa flessibbiltà għaż-żoni ġeografiċi b’industriji tar-riċiklaġġ tal-pali emerġenti. Għalhekk, l-awtoritajiet kontraenti jistgħu jadattaw dan ir-rekwiżit, pereżempju billi jaċċettaw teknoloġiji pproġettati li jsiru ekonomikament vijabbli fiż-żona ġeografika rilevanti tul il-ħajja operattiva tat-turbini eoliċi.

(15)

Rotot differenti ta’ riċiklaġġ għal-pali, bħas-separazzjoni kimika, is-separazzjoni termali, jew it-tqattigħ mekkaniku, jistgħu jvarjaw b’mod sinifikanti fil-grad tal-preservazzjoni tal-materjal tagħhom. Għall-kalkolu tar-rata tar-riċiklabbiltà, l-awtoritajiet kontraenti u l-entitajiet kontraenti jistgħu għalhekk jirrikjedu valutazzjoni tal-kwalità tal-preservazzjoni tal-materjal fil-proċess tar-riċiklaġġ.

(16)

Peress li l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament se tirrikjedi li l-awtoritajiet kontraenti u l-entitajiet kontraenti jimplimentaw bidliet sinifikanti fil-proċeduri tagħhom, biex l-awtoritajiet kontraenti u l-entitajiet kontraenti jingħataw żmien biex jimplimentaw dawk il-bidliet, l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament jenħtieġ li tiġi differita. Ir-rekwiżiti minimi ta’ sostenibbiltà ambjentali stabbiliti f’dan ir-Regolament għandhom japplikaw għall-proċeduri ta’ akkwist pubbliku li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 25(1) tar-Regolament (UE) 2024/1735 imnedija fit-30 ta’ Ġunju 2026 jew wara.

(17)

Il-miżuri previsti f’dan ir-Regolament huma f’konformità mal-opinjoni tal-Kumitat Konsultattiv dwar l-Akkwist Pubbliku,