(1)

Huwa meħtieġ li jiġu stabbiliti regoli fil-livell tal-Unjoni dwar ir-restawr tal-ekosistemi biex jiġi żgurat l-irkupru ta’ natura bijodiversa u reżiljenti madwar it-territorju tal-Unjoni. Ir-restawr tal-ekosistemi jikkontribwixxi wkoll għall-objettivi tal-Unjoni għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u għall-adattament għat-tibdil fil-klima.

(2)

Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-11 ta’ Diċembru 2019 bit-titlu “Il-Patt Ekoloġiku Ewropew” (il-“Patt Ekoloġiku Ewropew”) tistabbilixxi pjan direzzjonali ambizzjuż biex jittrasforma l-Unjoni f’soċjetà ġusta u prospera, b’ekonomija moderna, effiċjenti fir-riżorsi u kompetittiva, bl-għan li tipproteġi, tikkonserva u ssaħħaħ il-kapital naturali tal-Unjoni, u li tipproteġi s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini mir-riskji u mill-impatti relatati mal-ambjent. Bħala parti mill-Patt Ekoloġiku Ewropew, il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-20 ta’ Mejju 2020 bit-titlu “Strateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 Inreġġgħu n-natura lura f’ħajjitna” tistabbilixxi l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030.

(3)

L-Unjoni u l-Istati Membri tagħha huma partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika (4). Bħala tali, huma impenjati għall-viżjoni strateġika fit-tul, adottata fl-għaxar laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet għal dik il-Konvenzjoni fit-18-29 ta’ Ottubru 2010 bid-Deċiżjoni X/2 Pjan Strateġiku għall-Bijodiversità 2011-2020, li, sal-2050, il-bijodiversità għandha tiġi vvalutata, ikkonservata, restawrata u użata b’mod għaqli, filwaqt li jinżammu s-servizzi tal-ekosistemi, tiġi sostnuta pjaneta b’saħħitha u jinkisbu benefiċċji essenzjali għan-nies kollha.

(4)

Il-Qafas Globali tal-Bijodiversità, adottat fil-ħmistax-il laqgħa tal-Konferenza tal-Partijiet għall-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika fis-7-19 ta’ Diċembru 2022, jistabbilixxi miri globali orjentati lejn l-azzjoni għal azzjoni urġenti matul id-deċennju sal-2030. Il-Mira nru 1 hija li jiġi żgurat li ż-żoni kollha jaqgħu taħt ippjanar spazjali parteċipattiv, integrat u li jinkludi l-bijodiversità u/jew proċessi ta’ ġestjoni effettivi li jindirizzaw it-tibdil fl-użu tal-art u tal-baħar; li t-telf ta’ żoni ta’ importanza kbira għall-bijodiversità, fosthom ekosistemi ta’ integrità ekoloġika għolja, jinġieb f’livell qrib iż-żero sal-2030 filwaqt li jiġu rispettati d-drittijiet tal-popli indiġeni u l-komunitajiet lokali, kif stipulat fid-Dikjarazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti (NU) dwar id-Drittijiet tal-Popli Indiġeni. Il-Mira nru 2 hija li jiġi żgurat li, sal-2030, mill-inqas 30 % taż-żoni ta’ ekosistemi degradati terrestri, tal-ilmijiet interni, tal-baħar u kostali jkunu taħt restawr effettiv, sabiex jissaħħu l-bijodiversità u l-funzjonijiet u s-servizzi tal-ekosistemi, l-integrità ekoloġika u l-konnettività. Il-Mira nru 11 hi li jiġu restawrati, jinżammu fi stat tajjeb u jissaħħu l-kontributi tan-natura lin-nies, inkluż il-funzjonijiet u s-servizzi tal-ekosistemi, bħar-regolamentazzjoni tal-arja, l-ilma u l-klima, is-saħħa tal-ħamrija, id-dakkir u t-tnaqqis tar-riskju tal-mard, kif ukoll il-protezzjoni minn perikli u diżastri naturali, permezz ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura u/jew approċċi bbażati fuq l-ekosistemi għall-benefiċċju tan-nies u n-natura kollha. Permezz tal-Qafas Globali tal-Bijodiversità ser ikun jista’ jsir progress lejn il-kisba tal-għanijiet orjentati lejn ir-riżultati għall-2050.

(5)

L-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU, b’mod partikolari l-għanijiet 14.2, 15.1, 15.2 u 15.3, jirreferu għall-ħtieġa li jiġu żgurati l-konservazzjoni, ir-restawr u l-użu sostenibbli tal-ekosistemi tal-ilma ħelu terrestri u interni u s-servizzi tagħhom, b’mod partikolari l-foresti, l-artijiet mistagħdra, il-muntanji u l-artijiet nixfin.

(6)

Fir-riżoluzzjoni tagħha tal-1 ta’ Marzu 2019, l-Assemblea Ġenerali tan-NU pproklamat il-perjodu bejn l-2021 u l-2030 bħala d-deċennju tan-NU dwar ir-restawr tal-ekosistema, bl-għan li tappoġġa u żżid l-isforzi biex tipprevjeni, twaqqaf u treġġa’ lura d-degradazzjoni tal-ekosistemi mad-dinja kollha u tqajjem kuxjenza dwar l-importanza tar-restawr tal-ekosistemi.

(7)

L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 għandha l-għan li tiżgura li l-bijodiversità tal-Ewropa titqiegħed fit-triq lejn l-irkupru sal-2030 għall-benefiċċju tan-nies, tal-pjaneta, tal-klima u tal-ekonomija tagħna. Tistabbilixxi Pjan ambizzjuż tal-UE għar-Restawr tan-Natura b’għadd ta’ impenji ewlenin, inkluż impenn li titressaq proposta għal miri legalment vinkolanti tal-UE għar-restawr tan-natura biex jiġu restawrati l-ekosistemi degradati, b’mod partikolari dawk bl-aktar potenzjal li jaqbdu u jaħżnu l-karbonju, u biex jiġi evitat u jitnaqqas l-impatt tad-diżastri naturali.

(8)

Fir-riżoluzzjoni tiegħu tad-9 ta’ Ġunju 2021 dwar l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, il-Parlament Ewropew laqa’ b’apprezzament kbir l-impenn li titfassal proposta leġiżlattiva b’miri vinkolanti għar-restawr tan-natura, u barra minn hekk ikkunsidra li flimkien ma’ mira ġenerali għar-restawr, jenħtieġ li jiġu inklużi miri għar-restawr speċifiċi għall-ekosistemi, għall-ħabitats u għall-ispeċi, li jkopru l-foresti, il-mergħat, l-artijiet mistagħdra, it-torbieri, id-dakkara, ix-xmajjar ġierja, iż-żoni kostali u l-ekosistemi tal-baħar.

(9)

Fil-konklużjonijiet tiegħu tat-23 ta’ Ottubru 2020, il-Kunsill għaraf li ser ikun essenzjali li jiġi evitat li l-istat attwali tal-bijodiversità u tan-natura jkompli jmur għall-agħar, iżda mhux ser ikun suffiċjenti biex in-natura terġa’ lura f’ħajjitna. Il-Kunsill afferma mill-ġdid li hija meħtieġa aktar ambizzjoni dwar ir-restawr tan-natura, kif propost mill-Pjan il-ġdid tal-UE għar-Restawr tan-Natura, li jinkludi miżuri għall-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità lil hinn miż-żoni protetti. Il-Kunsill iddikjara wkoll li kien qed jistenna proposta għal miri legalment vinkolanti għar-restawr tan-natura, soġġett għal valutazzjoni tal-impatt.

(10)

L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 tistabbilixxi impenn biex jiġi protett legalment minimu ta’ 30 % tal-art, inkluż l-ilmijiet interni, u 30 % tal-baħar fl-Unjoni, li minnhom mill-inqas terz jenħtieġ li jkun taħt protezzjoni stretta, inkluż il-foresti primarji u antiki kollha li fadal. Il-kriterji u l-gwida għad-deżinjazzjoni ta’ żoni protetti addizzjonali mill-Istati Membri (il-“Kriterji u l-Gwida”), żviluppati mill-Kummissjoni fl-2022, f’kooperazzjoni mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati, jenfasizzaw li jekk iż-żoni restawrati jikkonformaw jew huma mistennija li jikkonformaw, ladarba r-restawr jipproduċi l-effett sħiħ tiegħu, mal-kriterji għaż-żoni protetti, jenħtieġ li dawk iż-żoni restawrati jikkontribwixxu wkoll lejn il-miri tal-Unjoni dwar iż-żoni protetti. Il-Kriterji u l-Gwida jenfasizzaw ukoll li ż-żoni protetti jistgħu jagħtu kontribut importanti għall-miri għar-restawr fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, billi joħolqu l-kundizzjonijiet biex l-isforzi ta’ restawr jirnexxu. Dan huwa partikolarment il-każ għal żoni li jistgħu jirkupraw b’mod naturali billi jitwaqqfu jew jiġu limitati xi wħud mill-pressjonijiet mill-attivitajiet tal-bniedem. It-tqegħid ta’ tali żoni, inkluż fl-ambjent tal-baħar, taħt protezzjoni stretta, f’xi każijiet, ser ikun biżżejjed biex iwassal għall-irkupru tal-valuri naturali li jospitaw. Barra minn hekk, fil-Kriterji u l-Gwida huwa enfasizzat li l-Istati Membri kollha huma mistennija li jikkontribwixxu biex jiġu ssodisfati l-miri tal-Unjoni dwar iż-żoni protetti stabbiliti fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, sal-punt li jkun proporzjonat għall-valuri naturali li jospitaw u għall-potenzjal li għandhom għar-restawr tan-natura.

(11)

L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 tistabbilixxi mira li jiġi żgurat li ma jkun hemm ebda deterjorament fix-xejriet ta’ konservazzjoni jew fl-istat tal-ħabitats u l-ispeċi protetti u li mill-inqas 30 % tal-ispeċi u tal-ħabitats li bħalissa mhumiex fi stat favorevoli jaqgħu f’dik il-kategorija jew juru xejra pożittiva qawwija li ser ikunu qed jaqgħu f’dik il-kategorija sal-2030. Il-gwida li żviluppat il-Kummissjoni f’kooperazzjoni mal-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati biex tappoġġa l-issodisfar ta’ dawn il-miri tenfasizza li aktarx li jkunu meħtieġa sforzi ta’ żamma fi stat tajjeb u restawr għall-biċċa l-kbira ta’ dawk il-ħabitats u l-ispeċi, billi jitwaqqfu x-xejriet negattivi attwali tagħhom sal-2030 jew billi jinżammu x-xejriet attwali stabbli jew li qed jitjiebu, jew billi jiġi evitat it-tnaqqis tal-ħabitats u l-ispeċi bi stat ta’ konservazzjoni favorevoli. Dik il-gwida tenfasizza wkoll li dawk l-isforzi ta’ restawr jeħtieġ li primarjament jiġu ppjanati, implimentati u kkoordinati fil-livell nazzjonali jew dak reġjonali u li, fl-għażla u fil-prijoritizzazzjoni tal-ispeċi u l-ħabitats li jridu jittejbu sal-2030, iridu jiġu mfittxija sinerġiji ma’ miri oħra tal-Unjoni u internazzjonali, b’mod partikolari miri tal-politika ambjentali jew klimatika.

(12)

Ir-Rapport tal-Kummissjoni dwar l-istat tan-natura fl-Unjoni Ewropea tal-15 ta’ Ottubru 2020 (ir-“Rapport dwar l-Istat tan-Natura tal-2020”) nnota li l-Unjoni għadha ma rnexxilhiex twaqqaf it-tnaqqis ta’ tipi ta’ ħabitats u speċi protetti li l-konservazzjoni tagħhom hija ta’ tħassib għall-Unjoni. Dak it-tnaqqis huwa kkawżat l-aktar mill-abbandun ta’ agrikoltura estensiva, l-intensifikazzjoni tal-prattiki ta’ ġestjoni, il-modifika tar-reġimi idroloġiċi, l-urbanizzazzjoni u t-tniġġis kif ukoll attivitajiet ta’ forestrija mhux sostenibbli u l-isfruttament tal-ispeċi. Barra minn hekk, l-ispeċi aljeni invażivi u t-tibdil fil-klima jirrappreżentaw theddidiet serji u dejjem akbar għall-fawna u l-flora indiġeni tal-Unjoni.

(13)

Il-Patt Ekoloġiku Ewropew ser iwassal għal trasformazzjoni progressiva u profonda tal-ekonomija tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħha, li min-naħa tagħha ser ikollha effett qawwi fuq l-azzjoni esterna tal-Unjoni. Huwa importanti li l-Unjoni tuża l-politika kummerċjali u n-network estensiv ta’ ftehimiet kummerċjali tagħha biex timpenja ruħha mas-sħab b’rabta mal-ħarsien tal-ambjent u l-bijodiversità anke globalment, filwaqt li tippromwovi kundizzjonijiet ekwi.

(14)

Huwa xieraq li jiġi stabbilit objettiv ġenerali għar-restawr tal-ekosistemi biex jitrawmu t-trasformazzjoni ekonomika u tas-soċjetà, u l-ħolqien ta’ impjiegi ta’ kwalità għolja u t-tkabbir sostenibbli. L-ekosistemi bijodiversi bħall-artijiet mistagħdra, l-ilma ħelu, il-foresti kif ukoll l-ekosistemi agrikoli, b’veġetazzjoni skarsa, tal-baħar, kostali u urbani jagħtu, jekk ikunu f’kundizzjoni tajba, firxa ta’ servizzi essenzjali tal-ekosistemi, u l-benefiċċji li l-ekosistemi degradati jiġu restawrati għal kundizzjoni tajba fiż-żoni kollha tal-art u tal-baħar huma ferm akbar mill-kostijiet tar-restawr. Dawk is-servizzi jikkontribwixxu għal firxa wiesgħa ta’ benefiċċji soċjoekonomiċi, skont il-karatteristiċi ekonomiċi, soċjali, kulturali, reġjonali u lokali.

(15)

Fit-52 sessjoni tagħha f’Marzu 2021, il-Kummissjoni tal-Istatistika tan-NU adottat is-Sistema ta’ Kontijiet Ekonomiċi Ambjentali - Kontijiet tal-Ekosistema (SEEA EA). Is-SEEA EA tikkostitwixxi qafas statistiku integrat u komprensiv għall-organizzazzjoni ta’ data dwar il-ħabitats u l-pajsaġġi, għall-kejl tal-firxa, il-kundizzjoni u s-servizzi tal-ekosistemi, għat-traċċar tal-bidliet fl-assi tal-ekosistemi, u għar-rabta ta’ dik l-informazzjoni ma’ attività ekonomika u attività oħra tal-bniedem.

(16)

L-iżgurar ta’ ekosistemi bijodiversi u l-indirizzar tat-tibdil fil-klima huma marbuta ma’ xulxin intrinsikament. In-natura u s-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura, fosthom il-ħażniet u l-bjar tal-karbonju naturali, huma fundamentali għall-ġlieda kontra l-kriżi klimatika. Fl-istess ħin, il-kriżi klimatika diġà hija xprunatur tat-tibdil fl-ekosistemi terrestri u tal-baħar, u l-Unjoni jeħtieġ li tħejji għaż-żieda fl-intensità, fil-frekwenza u fit-tifrix tal-effetti tagħha. Ir-Rapport Speċjali tal-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC) dwar l-impatti tat-tisħin globali ta’ 1,5 oC indika li xi impatti jistgħu jkunu dejjiema jew irriversibbli. Is-Sitt Rapport ta’ Valutazzjoni tal-IPCC jiddikjara li r-restawr tal-ekosistemi ser ikun fundamentali biex jgħin fil-ġlieda kontra t-tibdil tal-klima kif ukoll fit-tnaqqis tar-riskji għas-sigurtà tal-ikel. Fir-Rapport ta’ Valutazzjoni Globali tagħha tal-2019 dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi tal-Ekosistemi, il-Pjattaforma Intergovernattiva tal-Politika tax-Xjenza dwar il-Bijodiversità u s-Servizzi Ekosistemiċi (IPBES) qieset it-tibdil fil-klima bħala xprunatur ewlieni tat-tibdil fin-natura, u tistenna li l-impatti tat-tibdil fil-klima jiżdiedu matul id-deċennji li ġejjin, u f’xi każijiet jaqbżu l-impatt ta’ xprunaturi oħra tat-tibdil tal-ekosistemi bħal pereżempju t-tibdil fl-użu tal-art u tal-baħar.

(17)

Ir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (5) jistabbilixxi objettiv vinkolanti ta’ newtralità klimatika fl-Unjoni sal-2050 u emissjonijiet negattivi minn hemm “il quddiem, u li tingħata prijorità lit-tnaqqis rapidu u prevedibbli tal-emissjonijiet u, fl-istess ħin, jissaħħaħ l-assorbiment permezz tal-bjar naturali. Ir-restawr tal-ekosistemi jista” jagħti kontribut importanti għaż-żamma fi stat tajjeb, għall-ġestjoni u għat-titjib tal-bjar naturali u għaż-żieda tal-bijodiversità filwaqt li jiġi miġġieled it-tibdil fil-klima. Ir-Regolament (UE) 2021/1119 jirrikjedi wkoll li l-istituzzjonijiet rilevanti tal-Unjoni u l-Istati Membri jiżguraw progress kontinwu fit-tisħiħ tal-kapaċità adattiva, fit-tisħiħ tar-reżiljenza u fit-tnaqqis tal-vulnerabbiltà għat-tibdil fil-klima. Jirrikjedi wkoll li l-Istati Membri jintegraw l-adattament fl-oqsma kollha ta’ politika u jippromwovu adattament ibbażat fuq l-ekosistemi u soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura. Is-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura huma soluzzjonijiet li huma ispirati u appoġġati min-natura, li huma kosteffettivi, u li fl-istess ħin jipprovdu benefiċċji ambjentali, soċjali u ekonomiċi u jgħinu fit-tisħiħ tar-reżiljenza. Tali soluzzjonijiet iġibu aktar karatteristiċi u proċessi tan-natura u naturali, u karatteristiċi u proċessi aktar varjati, fil-bliet, fil-pajsaġġi tal-art u l-pajsaġġi tal-baħar, permezz ta’ interventi adattati lokalment, sistemiċi u effiċjenti fir-riżorsi. Għalhekk, is-soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura jeħtieġ li jkunu ta’ benefiċċju għall-bijodiversità u jappoġġaw it-twassil ta’ firxa ta’ servizzi tal-ekosistemi.

(18)

Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-24 ta’ Frar 2021 bit-titlu “Insawru Ewropa reżiljenti għall-klima - L-Istrateġija l-ġdida tal-UE dwar l-Adattament għat-Tibdil fil-Klima” tenfasizza l-ħtieġa li jiġu promossi soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura u tirrikonoxxi li l-adattament kosteffettiv għat-tibdil fil-klima jista’ jinkiseb billi jiġu protetti u rrestawrati l-artijiet mistagħdra u t-torbieri kif ukoll l-ekosistemi kostali u tal-baħar, billi jiġu żviluppati spazji ħodor urbani u jiġu installati bjut u ħitan ħodor u billi jiġu promossi u ġestiti b’mod sostenibbli l-foresti u r-raba’. Li jkun hemm għadd akbar ta’ ekosistemi bijodiversi jwassal għal reżiljenza ogħla għat-tibdil fil-klima u jipprovdi forom aktar effettivi ta’ tnaqqis u prevenzjoni tad-diżastri.

(19)

Il-politika tal-Unjoni dwar il-klima qed tiġi riveduta sabiex issegwi l-perkors stipulat fir-Regolament (UE) 2021/1119 biex l-emissjonijiet netti ta’ gassijiet serra (l-emissjonijiet wara t-tnaqqis tal-assorbimenti) jitnaqqsu b’mill-inqas 55 % sal-2030 meta mqabbla mal-livelli tal-1990. B’mod partikolari, ir-Regolament (UE) 2023/839 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6) għandu l-għan li jsaħħaħ il-kontribut tas-settur tal-art għall-ambizzjoni klimatika ġenerali għall-2030 u jallinja l-objettivi li jirrigwardaw il-kontabbiltà tal-emissjonijiet u l-assorbiment mis-settur tal-użu tal-art, it-tibdil fl-użu tal-art u l-forestrija (LULUCF) mal-inizjattivi ta’ politika relatati dwar il-bijodiversità. Dak ir-Regolament jenfasizza l-ħtieġa għall-protezzjoni u għat-titjib tal-assorbimenti tal-karbonju bbażati fuq in-natura, għat-titjib tar-reżiljenza tal-ekosistemi għat-tibdil fil-klima, għar-restawr tal-art u tal-ekosistemi degradati, u għat-tixrib mill-ġdid tat-torbieri. Huwa għandu wkoll l-għan li jtejjeb il-monitoraġġ u r-rappurtar tal-emissjonijiet u l-assorbimenti tal-gassijiet serra tal-art soġġetta għall-protezzjoni u r-restawr. F’dak il-kuntest, huwa importanti li l-ekosistemi fil-kategoriji kollha tal-art, fosthom il-foresti, il-mergħat, l-artijiet tal-għelejjel u l-artijiet mistagħdra, ikunu f’kundizzjoni tajba sabiex ikunu jistgħu jaqbdu u jaħżnu l-karbonju b’mod effettiv.

(20)

Kif indikat mill-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tat-23 ta’ Marzu 2022 bit-titlu “Is-salvagwardja tas-sigurtà tal-ikel u t-tisħiħ tar-reżiljenza tas-sistemi tal-ikel”, l-iżviluppi ġeopolitiċi komplew juru l-ħtieġa li titħares ir-reżiljenza tas-sistemi tal-ikel. L-evidenza turi li r-restawr tal-agroekosistemi għandu impatti pożittivi fuq il-produttività tal-ikel fit-tul, u li r-restawr tan-natura jaġixxi bħala polza tal-assigurazzjoni biex jiġu żgurati s-sostenibbiltà u r-reżiljenza tal-Unjoni fit-tul.

(21)

Fir-rapport finali tal-Konferenza dwar il-Futur tal-Ewropa ta’ Mejju 2022, iċ-ċittadini jitolbu lill-Unjoni tipproteġi u tirrestawra l-bijodiversità, il-pajsaġġ u l-oċeani, telimina t-tniġġis u trawwem l-għarfien, il-kuxjenza, l-edukazzjoni u d-djalogi dwar l-ambjent, it-tibdil fil-klima, l-użu tal-enerġija, u s-sostenibbiltà.

(22)

Ir-restawr tal-ekosistemi, flimkien mal-isforzi biex jitnaqqsu l-kummerċ u l-konsum tal-ħajja selvaġġa, ser jgħinu wkoll fil-prevenzjoni u t-tisħiħ ta’ reżiljenza fil-futur għal mard komunikabbli possibbli b’potenzjal żoonotiku, u b’hekk jitnaqqsu r-riskji ta’ tifqigħat u pandemiji, u jikkontribwixxu għall-appoġġ għall-isforzi tal-Unjoni u dawk dinjin biex jiġi applikat l-approċċ “Saħħa Waħda”, li jirrikonoxxi r-rabta intrinsika bejn is-saħħa tal-bniedem, is-saħħa tal-annimali u natura f’saħħitha u reżiljenti.

(23)

Il-ħamrija hija parti integrali mill-ekosistemi terrestri. Il-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-17 ta’ Novembru 2021 bit-titlu “Strateġija tal-UE dwar il-ħamrija għall-2030 Ingawdu l-benefiċċji ta’ ħamrija b’saħħitha għan-nies, l-ikel, in-natura u l-klima” tiddeskrivi l-ħtieġa li tiġi restawrata l-ħamrija degradata u li tissaħħaħ il-bijodiversità tal-ħamrija. Il-Mekkaniżmu Globali, korp li twaqqaf skont il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti biex tikkumbatti d-deżertifikazzjoni f’dawk il-pajjiżi li qed isofru minn nixfa serja u/jew deżertifikazzjoni, partikolarment fl-Afrika (7), u s-segretarjat ta’ dik il-Konvenzjoni stabbilew il-Programm ta’ Stabbiliment tal-Miri dwar in-Newtralità fir-rigward tad-Degradazzjoni tal-Art biex jgħin lill-pajjiżi jiksbu n-newtralità fir-rigward tad-degradazzjoni tal-art sal-2030.

(24)

Id-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE (8) u d-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (9) għandhom l-għan li jiżguraw il-protezzjoni, il-konservazzjoni u s-sopravivenza fit-tul tal-aktar speċi u ħabitats siewja u mhedda tal-Ewropa kif ukoll tal-ekosistemi li jagħmlu parti minnhom. Natura 2000, li ġie stabbilit fl-1992 u huwa l-akbar network koordinat ta’ żoni protetti fid-dinja, huwa l-istrument ewlieni li jimplimenta l-objettivi ta’ dawk iż-żewġ Direttivi. Jenħtieġ li dan ir-Regolament japplika għat-territorju Ewropew tal-Istati Membri li għalih japplikaw it-Trattati, biex b’hekk ikun hemm allinjament mad-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE u wkoll mad-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (10).

(25)

Il-Kummissjoni żviluppat qafas u gwida għad-determinazzjoni tal-kundizzjoni tajba tat-tipi ta’ ħabitats protetti skont id-Direttiva 92/43/KEE u għad-determinazzjoni tal-kwalità u l-kwantità suffiċjenti tal-ħabitats tal-ispeċi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dik id-Direttiva. Il-miri għar-restawr għal dawk it-tipi ta’ ħabitats u l-ħabitats tal-ispeċi jistgħu jiġu stabbiliti abbażi ta’ dak il-qafas u dik il-gwida. Madankollu, tali restawr mhux ser ikun biżżejjed biex ireġġa’ lura t-telf tal-bijodiversità u biex jirkupraw l-ekosistemi kollha. Għalhekk, sabiex tissaħħaħ il-bijodiversità fuq l-iskala ta’ ekosistemi usa’, jenħtieġ li jiġu stabbiliti obbligi addizzjonali li jkunu bbażati fuq indikaturi speċifiċi.

(26)

Filwaqt li jibnu fuq id-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE u sabiex jappoġġaw il-kisba tal-objettivi stabbiliti f’dawk id-Direttivi, l-Istati Membri jenħtieġ li jistabbilixxu miżuri ta’ restawr biex jiżguraw l-irkupru tal-ħabitats u tal-ispeċi protetti, fosthom għasafar selvaġġi, fiż-żoni tal-Unjoni, ukoll f’żoni li jaqgħu barra minn Natura 2000.

(27)

Id-Direttiva 92/43/KEE għandha l-għan li żżomm fi stat tajjeb u tirrestawra, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, il-ħabitats naturali u l-ispeċi ta’ fawna u flora selvaġġi ta’ interess għall-Unjoni. Madankollu, ma tistabbilixxix skadenza għall-kisba ta’ dak il-għan. Bl-istess mod, id-Direttiva 2009/147/KE ma tistabbilixxix skadenza għall-irkupru tal-popolazzjonijiet tal-għasafar fl-Unjoni.

(28)

Jenħtieġ li jiġu stabbiliti skadenzi għall-istabbiliment ta’ miżuri ta’ restawr fi ħdan is-siti ta’ Natura 2000 u barra minnhom, sabiex gradwalment tittejjeb il-kundizzjoni tat-tipi ta’ ħabitats protetti madwar l-Unjoni u sabiex dawn jiġu stabbiliti mill-ġdid sakemm tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli meħtieġa biex jinkiseb stat ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ dawk it-tipi ta’ ħabitats fl-Unjoni. Jenħtieġ li l-Istati Membri, kif xieraq, sal-2030, jagħtu prijorità lil żoni ta’ tipi ta’ ħabitats li mhumiex f’kundizzjoni tajba u li jinsabu f’siti ta’ Natura 2000 meta jistabbilixxu miżuri ta’ restawr, minħabba r-rwol essenzjali ta’ dawk is-siti għall-konservazzjoni tan-natura u l-fatt li skont il-liġi eżistenti tal-Unjoni diġà hemm obbligu li jiġu stabbiliti sistemi effettivi biex tiġi żgurata l-effettività fit-tul tal-miżuri ta’ restawr fis-siti ta’ Natura 2000. Sabiex tingħata l-flessibbiltà meħtieġa lill-Istati Membri biex jagħmlu sforzi ta’ restawr fuq skala kbira, jenħtieġ li l-Istati Membri jżommu l-possibbiltà li jistabbilixxu miżuri ta’ restawr f’żoni ta’ tipi ta’ ħabitats li mhumiex f’kundizzjoni tajba u li jinsabu barra missiti ta’ Natura 2000, meta jkun iġġustifikat minn ċirkostanzi u kundizzjonijiet lokali speċifiċi. Barra minn hekk, huwa xieraq li t-tipi ta’ ħabitats jiġu raggruppati skont l-ekosistema li huma parti minnha u li jiġu stabbiliti l-miri bbażati fuq iż-żona marbuta biż-żmien u kkwantifikati għal gruppi ta’ tipi ta’ ħabitats. Dan ser jippermetti lill-Istati Membri jagħżlu liema ħabitats iridu jirrestawraw l-ewwel fi ħdan il-grupp.

(29)

Ir-rekwiżiti stabbiliti għall-ħabitats tal-ispeċi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE u għall-ħabitats tal-għasafar selvaġġi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2009/147/KE jenħtieġ li jkunu simili, filwaqt li titqies b’mod speċjali l-konnettività meħtieġa bejn iż-żewġ ħabitats sabiex il-popolazzjonijiet tal-ispeċi jiżviluppaw tajjeb.

(30)

Huwa meħtieġ li l-miżuri ta’ restawr għat-tipi ta’ ħabitats ikunu adegwati u xierqa biex dawk it-tipi ta’ ħabitats jiksbu kundizzjoni tajba u li l-erjas ta’ referenza favorevoli jiġu stabbiliti kemm jista’ jkun malajr, bl-għan li jintlaħaq l-istat ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ dawk it-tipi ta’ ħabitats. Huwa importanti li l-miżuri ta’ restawr ikunu dawk meħtieġa biex jiġu ssodisfati l-miri bbażati fuq iż-żona marbuta biż-żmien u kkwantifikati. Huwa meħtieġ ukoll li l-miżuri ta’ restawr għall-ħabitats tal-ispeċi jkunu adegwati u xierqa biex jilħqu l-kwalità u l-kwantità suffiċjenti malajr kemm jista’ jkun bl-għan li jintlaħaq l-istat ta’ konservazzjoni favorevoli tal-ispeċi.

(31)

Il-miżuri ta’ restawr stabbiliti skont dan ir-Regolament biex jirrestawraw jew iżommu fi stat tajjeb ċerti tipi ta’ ħabitats elenkati fl-Anness I, bħal tipi ta’ ħabitats ta’ mergħat, heaths jew artijiet mistagħdra, jistgħu f’ċerti każijiet jeħtieġu t-tneħħija ta’ foresta sabiex terġa’ tiddaħħal ġestjoni mmexxija mill-konservazzjoni, li tista’ tinkludi attivitajiet bħal ħsad jew ragħa. Kemm ir-restawr tan-natura kif ukoll il-waqfien tad-deforestazzjoni huma objettivi ambjentali importanti li jsaħħu lil xulxin. Il-Kummissjoni ser tistabbilixxi linji gwida, kif imsemmi fil-premessa 36 tar-Regolament (UE) 2023/1115 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (11), sabiex tiċċara l-interpretazzjoni tad-definizzjoni ta’ “użu agrikolu” stabbilita f’dak ir-Regolament, b’mod partikolari fir-rigward tal-konverżjoni ta’ foresta għal art li l-iskop tagħha mhuwiex użu agrikolu.

(32)

Huwa importanti li jiġi żgurat li l-miżuri ta’ restawr stabbiliti skont dan ir-Regolament iwasslu għal titjib konkret u li jista’ jitkejjel fil-kundizzjoni tal-ekosistemi, kemm fil-livell taż-żoni individwali soġġetti għar-restawr kif ukoll fil-livelli nazzjonali u tal-Unjoni.

(33)

Sabiex jiġi żgurat li l-miżuri ta’ restawr ikunu effiċjenti u li r-riżultati tagħhom ikunu jistgħu jitkejlu maż-żmien, huwa essenzjali li ż-żoni li huma soġġetti għal tali miżuri ta’ restawr, bl-għan li tittejjeb il-kundizzjoni tal-ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE, biex jiġu stabbiliti mill-ġdid dawk il-ħabitats u biex tittejjeb il-konnettività tagħhom, juru titjib kontinwu sakemm tintlaħaq kundizzjoni tajba.

(34)

Huwa essenzjali wkoll li ż-żoni li huma soġġetti għal miżuri ta’ restawr bil-ħsieb li jittejbu l-kwalità u l-kwantità tal-ħabitats tal-ispeċi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE, kif ukoll il-ħabitats tal-għasafar selvaġġi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2009/147/KE, juru titjib kontinwu biex jikkontribwixxu għall-kisba ta’ kwantità u kwalità suffiċjenti tal-ħabitats ta’ tali speċi.

(35)

Huwa importanti li jiġi żgurat li ż-żoni koperti mit-tipi ta’ ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE li huma f’kundizzjoni tajba fit-territorju Ewropew tal-Istati Membri u l-Unjoni kollha kemm hi, jiżdiedu gradwalment sakemm tintlaħaq l-erja ta’ referenza favorevoli għal kull tip ta’ ħabitat u mill-inqas 90 % fil-livell tal-Istati Membri ta’ żoni bħal dawn jkunu f’kundizzjoni tajba, sabiex dawk it-tipi ta’ ħabitats fl-Unjoni jkunu jistgħu jilħqu stat ta’ konservazzjoni favorevoli. Jenħtieġ li l-Istati Membri, fejn debitament ġustifikat u għal tipi ta’ ħabitats li huma komuni u b’firxa wiesgħafl-Unjoni u li jkopru aktar minn 3 % tat-territorju Ewropew tal-Istat Membru kkonċernat, jitħallew japplikaw perċentwal inqas minn 90 % għaż-żona li trid tkun f’kundizzjoni tajba għat-tipi ta’ ħabitats individwali elenkati fl-Anness I ta’ dan ir-Regolament jekk dak il-perċentwal ma jwaqqafx milli jintlaħaq jew jinżamm fil-livell bijoġeografiku nazzjonali stat ta’ konservazzjoni favorevoli għal dawk it-tipi ta’ ħabitats, kif iddeterminat skont l-Artikolu 1, il-punt (e), tad-Direttiva 92/43/KEE. Jekk Stat Membru japplika dik id-deroga, l-Istat Membru jenħtieġ li jiġġustifikaha fil-pjan nazzjonali ta’ restawr tiegħu.

(36)

Huwa importanti li jiġi żgurat li l-kwalità u l-kwantità tal-ħabitats tal-ispeċi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE, kif ukoll tal-ħabitats tal-għasafar selvaġġi li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2009/147/KE, fit-territorju Ewropew kollu tal-Istati Membri u fl-Unjoni kollha kemm hi, jiżdiedu gradwalment sakemm ikunu biżżejjed biex jiżguraw is-sopravivenza fit-tul ta’ dawk l-ispeċi.

(37)

Huwa importanti li l-Istati Membri jistabbilixxu miżuri li għandhom l-għan li jiżguraw li ż-żoni koperti mit-tipi ta’ ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament soġġetti għal miżuri ta’ restawr juru titjib kontinwu fil-kundizzjoni sakemm jilħqu kundizzjoni tajba, u li l-Istati Membri jistabbilixxu miżuri li għandhom l-għan li jiżguraw li ladarba jkunu laħqu kundizzjoni tajba, dawk it-tipi ta’ ħabitats ma jiddeterjorawx b’mod sinifikanti, sabiex ma jipperikolawx iż-żamma fit-tul jew il-kisba ta’ kundizzjoni tajba. In-nuqqas ta’ kisba ta’ dawk l-eżiti ma jimplikax nuqqas ta’ konformità mal-obbligu li jiġu stabbiliti miżuri xierqa biex jintlaħqu dawk l-eżiti. Huwa importanti wkoll li l-Istati Membri jistinkaw biex jagħmlu sforzi bl-għan li jipprevjenu deterjorament sinifikanti ta’ żoni koperti minn dawn it-tipi ta’ ħabitats li huma diġà f’kundizzjoni tajba jew inkella mhumiex f’kundizzjoni tajba iżda għadhom mhux soġġetti għal miżuri ta’ restawr. Dawn il-miżuri huma importanti biex ma jiżdidux il-ħtiġijiet ta’ restawr fil-futur u jenħtieġ li jiffokaw fuq żoni ta’ tipi ta’ ħabitats, kif identifikati mill-Istati Membri fil-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom, liema restawr huwa meħtieġ sabiex jintlaħqu l-miri ta’ restawr. Huwa xieraq li titqies il-possibbiltà ta’ force majeure, bħal diżastri naturali, li tista’ tirriżulta fid-deterjorament ta’ żoni koperti minn dawk it-tipi ta’ ħabitats, kif ukoll it-trasformazzjonijiet inevitabbli tal-ħabitats li huma kkawżati direttament mit-tibdil fil-klima. Barra mis-siti ta’ Natura 2000 huwa xieraq li jitqies ukoll ir-riżultat ta’ pjan jew proġett ta’ interess pubbliku prevalenti li għalih ma jkun hemm disponibbli ebda soluzzjoni alternattiva li tkun ta’ inqas dannu. Għal żoni soġġetti għal miżuri ta’ restawr, jenħtieġ li dan jiġi determinat skont il-każ. Għal siti ta’ Natura 2000, il-pjanijiet u l-proġetti huma awtorizzati f’konformità mal-Artikolu 6(4) tad-Direttiva 92/43/KEE. Huwa xieraq li jiġi żgurat li l-Istati Membri jżommu l-possibbiltà, fin-nuqqas ta’ alternattivi, li japplikaw ir-rekwiżit tan-nuqqas ta’ deterjorament fil-livell ta’ kull reġjun bijoġeografiku tat-territorju tagħhom għal kull tip ta’ ħabitat u għal kull ħabitat ta’ speċi. Tali possibbiltà jenħtieġ li tkun permessa taħt ċerti kundizzjonijiet, inkluż li jittieħdu miżuri ta’ kumpens għal kull okkorrenza ta’ deterjorament sinifikanti. Meta, bħala riżultat mixtieq ta’ miżura ta’ restawr, żona tiġi ttrasformata minn tip ta’ ħabitat wieħed li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament għal tip ta’ ħabitat ieħor li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li ż-żona ma titqiesx li tkun iddeterjorat.

(38)

Għall-finijiet tad-derogi mill-obbligi ta’ titjib kontinwu u nuqqas ta’ deterjorament barra mis-siti ta’ Natura 2000 skont dan ir-Regolament, l-impjanti għall-produzzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, il-konnessjoni tagħhom mal-grid, il-grid relatata nnifisha u l-assi tal-ħżin jenħtieġ li jitqiesu mill-Istati Membri bħala ta’ interess pubbliku prevalenti. Jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu jistgħu jiddeċiedu li jirrestrinġu l-applikazzjoni ta’ dik il-preżunzjoni f’ċirkostanzi debitament ġustifikati u speċifiċi, bħal għal raġunijiet marbutin mad-difiża nazzjonali. Barra minn hekk, jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu jistgħu jeżentaw dawn il-proġetti tal-enerġija rinnovabbli mill-obbligu li ma jkunux disponibbli soluzzjonijiet alternattivi ta’ inqas dannu għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ dawn id-derogi, dment li l-proġetti jkunu ġew soġġetti għal valutazzjoni ambjentali strateġika jew valutazzjoni tal-impatt ambjentali. Jekk jitqies li dawn l-impjanti huma ta’ interess pubbliku prevalenti u, fejn applikabbli, jiġi limitat ir-rekwiżit li jiġu valutati soluzzjonijiet alternattivi ta’ inqas dannu, dan jippermetti lil dawn il-proġetti li jibbenefikaw minn valutazzjoni simplifikata fir-rigward tad-derogi għall-valutazzjoni tal-interess pubbliku prevalenti skont dan ir-Regolament.

(39)

L-attivitajiet li għandhom id-difiża jew is-sigurtà nazzjonali bħala l-uniku għan tagħhom jenħtieġ li jingħataw l-ogħla prijorità. Għalhekk, meta jiġu stabbiliti miżuri ta’ restawr, jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu jistgħu jeżentaw żoni użati għal tali attivitajiet, jekk dawk il-miżuri jitqiesu inkompatibbli mal-użu militari kontinwu taż-żoni inkwistjoni. Barra minn hekk, għall-fini tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament dwar id-derogi mill-obbligi ta’ titjib kontinwu u nuqqas ta’ deterjorament barra mis-siti ta’ -Natura 2000, l-Istati Membri jenħtieġ li jitħallew jippreżumu li l-pjanijiet u l-proġetti li jikkonċernaw tali attivitajiet huma ta’ interess pubbliku prevalenti. Jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu jistgħu wkoll jeżentaw tali pjanijiet u proġetti mill-obbligu li mhumiex disponibbli soluzzjonijiet alternattivi ta’ inqas dannu. Madankollu, jekk japplikaw din l-eżenzjoni, jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu meħtieġa jistabbilixxu miżuri, sa fejn ikun raġonevoli u prattikabbli, bl-għan li jimmitigaw l-impatt ta’ dawk il-pjanijiet u l-proġetti fuq it-tipi ta’ ħabitats.

(40)

L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 tenfasizza l-ħtieġa għal azzjoni aktar b’saħħitha biex jiġu restawrati ekosistemi tal-baħar degradati, inkluż ekosistemi rikki fil-karbonju u żoni importanti ta’ riproduzzjoni u tkabbir tal-ħut. Dik l-istrateġija tistabbilixxi wkoll li l-Kummissjoni għandha tipproponi pjan ta’ azzjoni ġdid għall-konservazzjoni tar-riżorsi tas-sajd u għall-protezzjoni tal-ekosistemi tal-baħar.

(41)

It-tipi ta’ ħabitats tal-baħar elenkati fl-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE huma definiti b’mod wiesa’ u jinkludu ħafna subtipi ekoloġikament differenti b’potenzjal ta’ restawr differenti, li jagħmilha diffiċli għall-Istati Membri biex jistabbilixxu miżuri ta’ restawr xierqa fil-livell ta’ dawk it-tipi ta’ ħabitats. Għalhekk, it-tipi ta’ ħabitats tal-baħar elenkati fl-Anness I ta’ dik id-Direttiva jenħtieġ li jiġu speċifikati aktar billi jintużaw il-livelli rilevanti tal-klassifikazzjoni tas-sistema Ewropea ta’ informazzjoni dwar in-natura (EUNIS) tal-ħabitats tal-baħar. L-Istati Membri jenħtieġ li jistabbilixxu erjas ta’ referenza favorevoli biex jintlaħaq l-istat ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ kull wieħed minn dawk it-tipi ta’ ħabitats, sa fejn dawk iż-żoni ta’ referenza ma jkunux diġà indirizzati f’leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni. Il-grupp ta’ tipi ta’ ħabitats ta’ sedimenti rotob fil-baħar, li jikkorrispondu għal ċerti tipi ġenerali ta’ ħabitats bentiċi speċifikati skont id-Direttiva 2008/56/KE, huwa rappreżentat b’mod wiesa’ fl-ilmijiet tal-baħar ta’ diversi Stati Membri. Jenħtieġ għaldaqstant li l-Istati Membri jitħallew jillimitaw il-miżuri ta’ restawr li jiġu stabbiliti gradwalment, għal proporzjon iżgħar taż-żona ta’ dawn it-tipi ta’ ħabitats li mhumiex f’kundizzjoni tajba, dment li dan ma jwaqqafx milli jinkiseb jew jinżamm stat ambjentali tajjeb, kif determinat skont id-Direttiva 2008/56/KE, partikolarment b’kont meħud tal-valuri ta’ limitu għad-deskritturi għad-determinazzjoni ta’ stat ambjentali tajjeb imsemmi fil-punti 1 u 6 tal-Anness I ta’ dik id-Direttiva, stipulati f’konformità mal-Artikolu 9(3) ta’ dik id-Direttiva, għal-livell tat-telf ta’ dawn it-tipi ta’ ħabitats, għall-effetti negattivi fuq il-kundizzjoni ta’ dawn it-tipi ta’ ħabitats u għal-livell massimu permissibbli ta’ dawk l-effetti negattivi.

(42)

Fejn il-protezzjoni ta’ ħabitats kostali u tal-baħar teħtieġ li l-attivitajiet tas-sajd jew tal-akkwakultura jkunu regolati, tapplika l-politika komuni tas-sajd (PKS). Ir-Regolament (UE) Nru 1380/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (12) jipprevedi, b’mod partikolari, li l-PKS trid timplimenta l-approċċ ibbażat fuq l-ekosistema għall-ġestjoni tas-sajd sabiex jiġi żgurat li l-impatti negattivi tal-attivitajiet tas-sajd fuq l-ekosistema tal-baħar jiġu minimizzati. Dak ir-Regolament jipprevedi wkoll li dik il-PKS għandha tagħmel kull sforz biex tiżgura li l-attivitajiet tal-akkwakultura u tas-sajd jevitaw id-degradazzjoni tal-ambjent tal-baħar.

(43)

Sabiex jintlaħaq l-objettiv ta’ rkupru kontinwu, fit-tul u sostnut ta’ natura bijodiversa u reżiljenti, l-Istati Membri jenħtieġ li jagħmlu użu sħiħ mill-possibbiltajiet previsti skont il-PKS. L-Istati Membri għandhom il-possibbiltà, fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-kompetenza esklużiva tal-Unjoni fir-rigward tal-konservazzjoni tar-riżorsi bijoloġiċi tal-baħar, li jieħdu miżuri mhux diskriminatorji għall-konservazzjoni u għall-ġestjoni tal-istokkijiet tal-ħut u ż-żamma jew it-titjib tal-istat ta’ konservazzjoni tal-ekosistemi tal-baħar fil-limitu ta’ 12-il mil nawtiku. Barra minn hekk, l-Istati Membri li għandhom interess ta’ ġestjoni dirett, kif definit fir-Regolament (UE) Nru 1380/2013, għandhom il-possibbiltà li jaqblu li jissottomettu rakkomandazzjonijiet konġunti għal miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa għall-konformità mal-obbligi skont il-liġi ambjentali tal-Unjoni. Meta Stat Membru jinkludi miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa biex jikkontribwixxi għall-objettivi ta’ dan ir-Regolament fil-pjan nazzjonali ta’ restawr tiegħu u dawk il-miżuri ta’ konservazzjoni jirrikjedu l-preżentazzjoni ta’ rakkomandazzjonijiet konġunti, l-Istat Membru kkonċernat jenħtieġ li jinvolvi ruħu f’konsultazzjoni u jippreżenta dawk ir-rakkomandazzjonijiet konġunti fi skadenza li tippermetti l-adozzjoni f’waqtha tagħhom qabel l-iskadenzi rispettivi tagħhom, bil-ħsieb li tiġi promossa l-koerenza bejn il-politiki differenti dwar il-konservazzjoni tal-ekosistemi tal-baħar. Tali miżuri għandhom jiġu vvalutati u adottati skont ir-regoli u l-proċeduri previsti skont il-PKS.

(44)

Id-Direttiva 2008/56/KE tirrikjedi li l-Istati Membri jikkooperaw b’mod bilaterali u fi ħdan mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni reġjonali u subreġjonali, inkluż permezz ta’ Konvenzjonijiet dwar Ibħra Reġjonali, jiġifieri l-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tal-Ambjent Marin tal-Atlantiku tal-Grigal (13), il-Konvenzjoni dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent Marin taż-Żona tal-Baħar Baltiku (14), il-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tal-Ambjent tal-Baħar u tar-Reġjun Kostali tal-Mediterran (15) u l-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tal-Baħar l-Iswed, iffirmata f’Bukarest fl-21 ta’ April 1992, kif ukoll, fejn huma kkonċernati miżuri tas-sajd, fil-kuntest tal-gruppi reġjonali stabbiliti skont il-PKS.

(45)

Huwa importanti li jiġu stabbiliti miżuri ta’ restawr ukoll għall-ħabitats ta’ ċerti speċi tal-baħar, bħall-klieb il-baħar u r-raj, li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’, pereżempju, il-Konvenzjoni dwar il-Konservazzjoni tal-Ispeċi Migratorji tal-Annimali Selvaġġi, iffirmata f’Bonn fit-23 ta’ Ġunju 1979, jew il-listi tal-Konvenzjonijiet dwar Ibħra Reġjonali ta’ speċi fil-periklu u mhedda, iżda barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE, peress li għandhom funzjoni importanti fl-ekosistema.

(46)

Sabiex jappoġġaw ir-restawr u n-nuqqas ta’ deterjorament tal-ħabitats terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jidentifikaw żoni addizzjonali bħala “żoni protetti” jew “żoni protetti b’mod strett”, jimplimentaw miżuri effettivi oħra ta’ konservazzjoni bbażati fuq iż-żona, u jippromwovu miżuri ta’ konservazzjoni tal-art privata.

(47)

L-ekosistemi urbani jirrappreżentaw madwar 22 % tas-superfiċje tal-art tal-Unjoni u jikkostitwixxu ż-żona li fiha jgħixu l-maġġoranza taċ-ċittadini tal-Unjoni. L-ispazji ħodor urbani jinkludu, fost l-oħrajn, foresti urbani, parks u ġonna, azjendi agrikoli urbani, toroq bis-siġar, mergħat urbani u sisien tal-isġajriet urbani. Ekosistemi urbani bħall-ekosistemi l-oħra indirizzati f’dan ir-Regolament, jipprovdu ħabitats importanti għall-bijodiversità, b’mod partikolari l-pjanti, l-għasafar u l-insetti, inkluż id-dakkara. Dawn jipprovdu wkoll ħafna servizzi vitali oħra tal-ekosistemi, inkluż it-tnaqqis u l-kontroll tar-riskju ta’ diżastri naturali bħal għargħar u effetti gżira ta’ sħana, it-tkessiħ, ir-rikreazzjoni, il-filtrazzjoni tal-ilma u tal-arja, kif ukoll il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih. Iż-żieda tal-ispazju aħdar urban hija parametru importanti biex titkejjel iż-żieda fil-kapaċità tal-ekosistemi urbani li jipprovdu dawk is-servizzi vitali. Iż-żieda fil-kopertura veġetali f’żona urbana partikolari tnaqqas ir-ritmu tal-ilma tax-xeba’ u b’hekk tnaqqas ir-riskju ta’ tniġġis tax-xmajjar minn tifwir tal-ilma tal-maltemp u tgħin iżżomm it-temperaturi tas-sajf baxxi, tibni r-reżiljenza għall-klima, u tipprovdi spazju addizzjonali biex in-natura titkattar. Iż-żieda fil-livell tal-ispazju aħdar urban, f’ħafna każijiet, ser ittejjeb is-saħħa tal-ekosistema urbana. Min-naħa tagħhom, ekosistemi urbani b’saħħithom huma essenzjali biex jappoġġaw is-saħħa ta’ ekosistemi Ewropej ewlenin oħra, pereżempju bil-konnessjoni ta’ żoni naturali fil-kampanja tal-madwar, it-titjib tas-saħħa tax-xmajjar lil hinn mill-belt, il-provvista ta’ kenn u spazju fertili għal speċi ta’ għasafar u dakkara marbuta mal-ħabitats agrikoli u forestali, kif ukoll il-provvista ta’ ħabitats importanti għall-għasafar migratorji.

(48)

Jeħtieġ li jissaħħu bil-qawwa l-azzjonijiet biex jiżguraw li l-kopertura ta’ spazji ħodor urbani, b’mod partikolari s-siġar, ma tibqax f’riskju li titnaqqas. Sabiex jiġi żgurat li l-ispazji ħodor urbani jkomplu jipprovdu s-servizzi tal-ekosistemi meħtieġa, it-telf tagħhom jenħtieġ li jitwaqqaf u jenħtieġ li jiġu restawrati u miżjuda, fost l-oħrajn permezz tal-integrazzjoni ta’ infrastruttura ħadra u soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura, bħal bjut ħodor u ħitan ħodor fid-disinn tal-bini. Tali integrazzjoni tista’ tikkontribwixxi biex tinżamm u tiżdied mhux biss iż-żona tal-ispazju aħdar urban iżda wkoll, jekk jiġu inklużi s-siġar, iż-żona ta’ kopertura urbana bis-siġar.

(49)

L-evidenza xjentifika tissuġġerixxi li d-dawl artifiċjali għandu impatt negattiv fuq il-bijodiversità. Id-dawl artifiċjali jista’ jkollu impatt ukoll fuq is-saħħa tal-bniedem. Meta jkunu qed iħejju l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom skont dan ir-Regolament, jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu jistgħu jikkunsidraw li jwaqqfu, inaqqsu jew jirrimedjaw it-tniġġis tad-dawl fl-ekosistemi kollha.

(50)

L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 titlob li jsiru sforzi akbar sabiex jiġu rrestawrati l-ekosistemi tal-ilma ħelu u l-funzjonijiet naturali tax-xmajjar. Jenħtieġ li r-restawr tal-ekosistemi tal-ilma ħelu jinkludi sforzi biex tiġi restawrata l-konnettività naturali tax-xmajjar kif ukoll iż-żoni riparji u l-pjanuri tal-għargħar tagħhom, inkluż permezz tat-tneħħija ta’ ostakli artifiċjali, sabiex jiġi appoġġat l-ilħuq ta’ stat ta’ konservazzjoni favorevoli għax-xmajjar, għal-lagi u għall-ħabitats alluvjali u għall-ispeċi li jgħixu f’dawk il-ħabitats protetti bid-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE, u l-kisba ta’ wieħed mill-objettivi ewlenin tal-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, jiġifieri, ir-restawr ta’ mill-inqas 25 000 km ta’ xmajjar ġierja, meta mqabbel mal-2020 meta ġiet adottata l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030. Meta jneħħu l-ostakli, l-Istati Membri jenħtieġ li jindirizzaw primarjament l-ostakli obsoleti, li huma dawk li ma għadhomx meħtieġa għall-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli, għan-navigazzjoni interna, għall-provvista tal-ilma jew użi oħra.

(51)

Fl-Unjoni, id-dakkara naqsu b’mod drammatiku f’dawn l-aħħar għexieren ta’ snin, b’waħda minn kull tliet speċi ta’ naħal u speċi tal-friefet li qed jonqsu u waħda minn kull għaxar speċi bħal dawn fix-xifer tal-estinzjoni. Id-dakkara huma essenzjali għall-funzjonament tal-ekosistemi terrestri, għall-benesseri tal-bniedem u għas-sigurtà tal-ikel, billi jdakkru l-pjanti selvaġġi u kkultivati. Ir-Rapport tal-2021 ibbażat fuq l-output tal-proġett ta’ Sistema Integrata għall-Kontabbiltà Kapitali Naturali (INCA), imwettaq b’mod konġunt mis-servizzi tal-Kummissjoni u mill-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA), juri li kważi EUR 5 000 000 000 tal-output agrikolu annwali tal-Unjoni huma attribwiti direttament għall-insetti dakkara.

(52)

Bil-komunikazzjoni tagħha tal-1 ta’ Ġunju 2018, il-Kummissjoni nediet l-Inizjattiva tal-UE dwar il-Pollinaturi b’reazzjoni għal sejħiet mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill biex jiġi indirizzat it-tnaqqis tad-dakkara. Ir-rapport ta’ progress tas-27 ta’ Mejju 2021 dwar l-implimentazzjoni ta’ dik l-inizjattiva wera li għad fadal sfidi sinifikanti biex jiġu indirizzati l-kawżi ewlenin tat-tnaqqis tad-dakkara, inkluż dwar l-użu tal-pestiċidi. Kemm il-Parlament Ewropew, fir-riżoluzzjoni tiegħu tad-9 ta’ Ġunju, kif ukoll il-Kunsill, fil-konklużjonijiet tiegħu tas-17 ta’ Diċembru 2020 dwar ir-Rapport Speċjali Nru 15/2020 tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri, appellaw għal azzjoni aktar b’saħħitha biex jiġi indirizzat it-tnaqqis tad-dakkara, l-istabbiliment ta’ qafas ta’ monitoraġġ fl-Unjoni kollha għad-dakkara, u objettivi u indikaturi ċari rigward l-impenn biex jitreġġa’ lura t-tnaqqis tad-dakkara. Fir-Rapport Speċjali tagħha maħruġ fl-2020, il-Qorti Ewropea tal-Awdituri rrakkomandat li l-Kummissjoni tistabbilixxi mekkaniżmi xierqa ta’ governanza u monitoraġġ għal azzjonijiet biex jiġi indirizzat it-theddid għad-dakkara. Fil-komunikazzjoni tagħha tal-24 ta’ Jannar 2023, il-Kummissjoni ppreżentat Inizjattiva riveduta tal-UE dwar il-Pollinaturi bit-titlu “Reviżjoni tal-Inizjattiva tal-UE dwar il-Pollinaturi Patt ġdid għall-pollinaturi”, li tistipula azzjonijiet li għandhom jittieħdu mill-Unjoni u mill-Istati Membri tagħha biex jitreġġa’ lura t-tnaqqis tad-dakkara sal-2030.

(53)

Il-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-użu sostenibbli tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti għandha l-għan li tirregola waħda mill-kawżi ewlenin tat-tnaqqis tad-dakkara billi tipprojbixxi l-użu tal-pestiċidi f’żoni ekoloġikament sensittivi, li ħafna minnhom huma koperti minn dan ir-Regolament, pereżempju ż-żoni li jsostnu l-ispeċi ta’ dakkara li l-Listi Ħomor Ewropej tal-ispeċi jikklassifikaw bħala mhedda.

(54)

Ekosistemi agrikoli sostenibbli, reżiljenti u bijodiversi huma meħtieġa biex jipprovdu ikel sikur, sostenibbli, nutrittiv u affordabbli. Ekosistemi agrikoli rikki fil-bijodiversità jżidu wkoll ir-reżiljenza tal-agrikoltura għat-tibdil fil-klima u r-riskji ambjentali, filwaqt li jiżguraw is-sikurezza u s-sigurtà tal-ikel u joħolqu impjiegi ġodda fiż-żoni rurali, b’mod partikolari impjiegi marbuta mal-biedja organika kif ukoll mat-turiżmu rurali u r-rikreazzjoni. Għalhekk, l-Unjoni jeħtieġ li ttejjeb il-bijodiversità tal-artijiet agrikoli tagħha, permezz ta’ varjetà ta’ prattiki eżistenti li huma ta’ benefiċċju għat-titjib tal-bijodiversità jew kompatibbli miegħu, inkluż permezz tal-użu tal-agrikoltura estensiva. L-agrikoltura estensiva hija vitali għaż-żamma fi stat tajjeb ta’ ħafna speċi u ħabitats f’żoni rikki fil-bijodiversità. Hemm ħafna prattiki agrikoli estensivi li għandhom benefiċċji multipli u sinifikanti għall-protezzjoni tal-bijodiversità, tas-servizzi tal-ekosistemi u tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ, bħall-agrikoltura ta’ preċiżjoni, il-biedja organika, l-agroekoloġija, l-agroforestrija u l-mergħat permanenti ta’ intensità baxxa. Prattiki bħal dawn ma għandhomx l-għan li jwaqqfu l-użu tal-art agrikola iżda pjuttost li jadattaw dan it-tip ta’ użu għall-benefiċċju tal-funzjonament u l-produttività fit-tul tal-ekosistemi agrikoli. Skemi ta’ finanzjament li huma finanzjarjament attraenti għas-sidien, il-bdiewa u maniġers oħra tal-art biex jinvolvu ruħhom b’mod volontarju f’prattiki bħal dawn huma importanti biex jinkisbu l-benefiċċji fit-tul tar-restawr.

(55)

Jeħtieġ li jiġu stabbiliti miżuri ta’ restawr biex tittejjeb il-bijodiversità tal-ekosistemi agrikoli madwar l-Unjoni, inkluż fiż-żoni mhux koperti minn tipi ta’ ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE. Fin-nuqqas ta’ metodu komuni għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi agrikoli li jippermetti l-istabbiliment ta’ miri speċifiċi ta’ restawr għall-ekosistemi agrikoli, huwa xieraq li jiġi stabbilit obbligu ġenerali biex tittejjeb il-bijodiversità fl-ekosistemi agrikoli u jitkejjel l-issodisfar ta’ dak l-obbligu abbażi ta’ għażla ta’ indikaturi mill-indiċi tal-friefet tal-mergħat, il-ħażna tal-karbonju organiku fil-ħamrija minerali użata fl-artijiet tal-għelejjel jew is-sehem ta’ art agrikola b’karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità għolja.

(56)

Peress li l-għasafar tal-art agrikola huma indikaturi ewlenin magħrufa u rikonoxxuti sew tas-saħħa tal-ekosistemi agrikoli, huwa xieraq li jiġu stabbiliti miri għall-irkupru tagħhom. Jenħtieġ li l-obbligu li jintlaħqu dawn il-miri japplika għall-Istati Membri, mhux għall-bdiewa individwali. L-Istati Membri jenħtieġ li jilħqu dawk il-miri billi jistabbilixxu miżuri effettivi ta’ restawr fuq ir-raba’, filwaqt li jaħdmu mal-bdiewa u partijiet ikkonċernati oħra u jappoġġawhom fit-tfassil u l-implimentazzjoni tagħhom fuq il-post.

(57)

Il-karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira f’art agrikola, inkluż biċċiet art ta’ lqugħ, raba’ mistrieħ rotazzjonali jew mhux rotazzjonali, ringieli ta’ sġajriet, siġar individwali jew gruppi ta’ siġar, ringieli ta’ siġar, ġmiem madwar l-għelieqi, irqajja’, fosos, xmajriet, artijiet mistagħdra żgħar, għelieqi mtarrġa, cairns, ħitan tal-ġebel, għadajjar żgħar u karatteristiċi kulturali, jipprovdu spazju għal pjanti u annimali selvaġġi, inkluż dakkara, jipprevjenu l-erożjoni u t-tnaqqis tal-ħamrija, jiffiltraw l-arja u l-ilma, jappoġġaw il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih, u l-produttività agrikola tal-għelejjel li jiddependu mid-dakkara. Il-karatteristiċi produttivi jistgħu jitqiesu wkoll bħala karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira taħt ċerti kundizzjonijiet.

(58)

Il-politika agrikola komuni (PAK) għandha l-għan li tappoġġa u ssaħħaħ il-protezzjoni ambjentali, inkluż il-bijodiversità. Fost l-objettivi speċifiċi tagħha, il-politika għandha l-kontribut għall-waqfien u t-treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità, it-tisħiħ tas-servizzi tal-ekosistemi u l-preservazzjoni tal-ħabitats u l-pajsaġġi. L-istandard Nru 8 il-ġdid tal-kondizzjonalità tal-PAK għal Kundizzjonijiet Agrikoli u Ambjentali Tajba tal-Art (KAAT 8), stipulat fl-Anness III tar-Regolament (UE) 2021/2115 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (16), jirrikjedi li l-benefiċjarji ta’ pagamenti relatati maż-żona jkollhom mill-inqas 4 % tar-raba’ li jinħadem fil-livell tal-azjenda agrikola ddedikat għal żoni u karatteristiċi mhux produttivi, bħal raba’ mistrieħ, u li jżommu l-karatteristiċi tal-pajsaġġ eżistenti. Is-sehem ta’ 4 % li jrid jiġi attribwit għall-konformità mal-istandard 8 tal-KAAT jista’ jitnaqqas għal 3 % jekk jiġu ssodisfati ċerti prerekwiżiti. Dak l-obbligu ser jikkontribwixxi biex l-Istati Membri jilħqu xejra pożittiva fil-karatteristiċi tal-pajsaġġ b’diversità kbira fuq l-art agrikola. Barra minn hekk, skont il-PAK, l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà li jistabbilixxu ekoskemi għall-prattiki agrikoli mwettqa minn bdiewa fuq żoni agrikoli li jistgħu jinkludu ż-żamma fi stat tajjeb u l-ħolqien ta’ karatteristiċi tal-pajsaġġ jew żoni mhux produttivi. B’mod simili, fil-pjanijiet strateġiċi tal-PAK tagħhom, l-Istati Membri jistgħu jinkludu wkoll impenji agroambjentali klimatiċi, inkluż il-ġestjoni mtejba tal-karatteristiċi tal-pajsaġġ li jmorru lil hinn mill-istandard 8 tal-KAAT jew l-ekoskemi. Il-proġetti taħt is-subprogramm “Natura u Bijodiversità” tal-Programm LIFE, stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/783 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (17), ser jgħinu wkoll biex il-bijodiversità tal-Ewropa fl-art agrikola titqiegħed fit-triq tal-irkupru sal-2030, billi jappoġġaw l-implimentazzjoni tad-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE kif ukoll l-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030.

(59)

Ir-restawr u t-tixrib mill-ġdid tal-ħamrija organika, kif definit fil-Linji Gwida tal-IPCC tal-2006 għall-Inventarji Nazzjonali tal-Gassijiet Serra, fl-użu agrikolu, jiġifieri fl-użu ta’ art bil-ħaxix u art tal-għelejjel, li jikkostitwixxi torbieri skulati, jgħinu biex jinkisbu benefiċċji sinifikanti għall-bijodiversità, tnaqqis importanti fl-emissjonijiet tal-gassijiet b’effett ta’ serra u benefiċċji ambjentali oħra, filwaqt li fl-istess ħin jikkontribwixxu għal pajsaġġ agrikolu divers. L-Istati Membri jistgħu jagħżlu minn firxa wiesgħa ta’ miżuri ta’ restawr għat-torbieri skulati fl-użu agrikolu, li jvarjaw mill-konverżjoni tal-art tal-għelejjel għal art bil-ħaxix permanenti u miżuri ta’ estensifikazzjoni akkumpanjati minn tnaqqis fl-iskular, għat-tixrib mill-ġdid sħiħ bl-opportunità ta’ użu ta’ kultivazzjoni tal-għadajjar, jew l-istabbiliment ta’ veġetazzjoni li tifforma l-pit. L-aktar benefiċċji klimatiċi sinifikanti jinħolqu billi tiġi restawrata u mxarrba mill-ġdid l-art tal-għelejjel u wara tiġi restawrata l-art bil-ħaxix għal użu intensiv. Sabiex tkun tista’ ssir implimentazzjoni flessibbli tal-mira ta’ restawr għat-torbieri skulati f’użu agrikolu, jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu jistgħu jgħoddu l-miżuri ta’ restawr u t-tixrib mill-ġdid tat-torbieri skulati f’żoni ta’ siti tal-estrazzjoni tal-pit kif ukoll, sa ċertu punt, ir-restawr u t-tixrib mill-ġdid tat-torbieri skulati f’użu ieħor tal-art, pereżempju foresta, bħala li jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-miri ta’ restawr għat-torbieri skulati f’użu agrikolu. Meta debitament ġustifikat, jekk it-tixrib mill-ġdid ta’ torbieri skulati f’użu agrikolu ma jkunx jista’ jiġi implimentat minħabba impatti negattivi konsiderevoli fuq il-bini, l-infrastruttura, l-adattament għat-tibdil fil-klima jew interessi pubbliċi oħra, u ma jkunx fattibbli li t-torbieri jixxarbu mill-ġdid f’użu ieħor tal-art, jenħtieġ li jkun possibbli għall-Istati Membri li jnaqqsu l-estent tat-tixrib mill-ġdid tal-artijiet tal-pit.

(60)

Sabiex jinkisbu l-benefiċċji sħaħ tal-bijodiversità, jenħtieġ li r-restawr u t-tixrib mill-ġdid ta’ żoni ta’ torbieri skulati jestendu lil hinn miż-żoni tat-tipi ta’ ħabitats tal-artijiet mistagħdra elenkati fl-Anness I tad-Direttiva 92/43/KEE li jridu jiġu restawrati u stabbiliti mill-ġdid. Id-data dwar il-firxa tal-ħamrija organika kif ukoll l-emissjonijiet u l-assorbimenti tal-gassijiet serra tagħha hija mmonitorjata u magħmula disponibbli bir-rappurtar tas-settur tal-LULUCF fl-inventarji nazzjonali tal-gassijiet serra mill-Istati Membri, ippreżentati skont il-Konvenzjoni Qafas tan-NU dwar it-Tibdil fil-Klima. It-torbieri restawrati u mxarrba mill-ġdid jistgħu jkomplu jintużaw b’mod produttiv b’modi alternattivi. Pereżempju, il-kultivazzjoni tal-għadajjar, il-prattika tal-biedja fuq torbieri mxarrba, tista’ tinkludi l-kultivazzjoni ta’ diversi tipi ta’ qasab, ċerti forom ta’ injam, il-kultivazzjoni tat-tuta żerqa u tal-cranberry, il-biedja tal-isphagnum, u r-ragħa bil-buffli tal-ilma. Tali prattiki jenħtieġ li jkunu bbażati fuq il-prinċipji ta’ ġestjoni sostenibbli u mmirati lejn it-tisħiħ tal-bijodiversità sabiex ikollhom valur għoli kemm finanzjarjament kif ukoll ekoloġikament. Il-kultivazzjoni tal-għadajjar tista’ tkun ta’ benefiċċju wkoll għal diversi speċi li huma fil-periklu fl-Unjoni u tista’ tiffaċilita wkoll il-konnettività ta’ żoni ta’ artijiet mistagħdra u ta’ popolazzjonijiet ta’ speċi assoċjati fl-Unjoni. Il-finanzjament għal miżuri biex jiġu restawrati u mxarrba mill-ġdid it-torbieri skulati u biex jiġi kkumpensat telf possibbli tal-introjtu jista’ jiġi minn firxa wiesgħa ta’ sorsi, inkluż nefqa taħt il-baġit tal-Unjoni u l-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni.

(61)

L-Istrateġija l-ġdida tal-UE għall-Foresti għall-2030, stipulata fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Lulju 2021, iddeskriviet il-ħtieġa li tiġi restawrata l-bijodiversità tal-foresti. Il-foresti u art imsaġġra oħra jiksu aktar minn 43,5 % tal-ispazju tal-art tal-Unjoni. L-ekosistemi tal-foresti li jospitaw bijodiversità rikka huma vulnerabbli għat-tibdil fil-klima iżda huma wkoll b’mod naturali favur l-adattament għat-tibdil fil-klima u l-ġlieda kontrih u r-riskji relatati mal-klima, inkluż permezz tal-funzjonijiet tagħhom ta’ ħażna tal-karbonju u ta’ bir tal-karbonju, u jipprovdu ħafna servizzi u benefiċċji vitali oħra tal-ekosistemi, bħall-forniment ta’ injam, ikel u prodotti oħra mhux tal-injam, regolamentazzjoni tal-klima, stabbilizzazzjoni tal-ħamrija u kontroll tal-erożjoni, u l-purifikazzjoni tal-arja u tal-ilma.

(62)

Jeħtieġ li jiġu stabbiliti miżuri ta’ restawr biex tittejjeb il-bijodiversità tal-ekosistemi tal-foresti madwar l-Unjoni, inkluż fiż-żoni mhux koperti mit-tipi ta’ ħabitats li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 92/43/KEE. Fin-nuqqas ta’ metodu komuni għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi tal-foresti li jippermetti l-istabbiliment ta’ miri speċifiċi ta’ restawr għall-ekosistemi tal-foresti, huwa xieraq li jiġi stabbilit obbligu ġenerali biex tittejjeb il-bijodiversità fl-ekosistemi tal-foresti u jitkejjel l-issodisfar ta’ dak l-obbligu abbażi tal-indiċi tal-għasafar komuni tal-foresti u ta’ għażla ta’ indikaturi oħra, minn injam mejjet wieqaf, injam mejjet mal-art, sehem ta’ foresti bi struttura ta’ maturazzjoni mhux uniformi, konnettività tal-foresti, ħażna ta’ karbonju organiku, sehem ta’ foresti ddominati minn speċi ta’ siġar indiġeni u diversità tal-ispeċi tas-siġar.

(63)

Meta jippjanaw u jistabbilixxu l-miżuri ta’ restawr meħtieġa biex tissaħħaħ il-bijodiversità fl-ekosistemi tal-foresti u meta jistabbilixxu livelli sodisfaċenti għall-indikaturi tal-bijodiversità għall-foresti, jenħtieġ li l-Istati Membri jqisu r-riskji tan-nirien fil-foresti, abbażi taċ-ċirkostanzi lokali. Jenħtieġ li l-Istati Membri jagħmlu użu mill-aħjar prattiki biex inaqqsu tali riskji, b’mod partikolari kif deskritt fil-Linji Gwida tal-Kummissjoni dwar il-prevenzjoni tan-nirien fil-foresti bbażati fuq l-art maħruġa fl-2021.

(64)

L-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 tistabbilixxi impenn biex jitħawlu mill-inqas 3 biljun siġra addizzjonali fl-Unjoni sal-2030, b’rispett sħiħ tal-prinċipji ekoloġiċi. L-Istrateġija l-Ġdida tal-UE għall-Foresti għall-2030, stipulata fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Lulju 2021, tinkludi pjan direzzjonali għall-implimentazzjoni ta’ dak l-impenn ibbażat fuq il-prinċipju ġenerali tat-tħawwil u t-tkabbir tas-siġra t-tajba fil-post it-tajjeb u għall-iskop it-tajjeb. Reġistru tas-siġar online huwa disponibbli bħala għodda biex jiġu rreġistrati l-kontributi u l-progress fl-impenn u jenħtieġ li l-Istati Membri jiddokumentaw is-siġar imħawla fl-għodda. Kif stabbilit fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030 u fil-pjan direzzjonali fl-Istrateġija l-Ġdida tal-UE għall-Foresti għall-2030, fis-17 ta’ Marzu 2023 il-Kummissjoni ħarġet Linji Gwida dwar it-tisġir, ir-riforestazzjoni u t-tħawwil tas-siġar favur il-bijodiversità. Dawk il-Linji Gwida, li jartikolaw il-qafas tal-prinċipji ekoloġiċi li għandu jiġi kkunsidrat, għandhom l-għan li jikkontribwixxu għall-impenn u, permezz ta’ dan, li jappoġġaw l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament.

(65)

Jenħtieġ li l-miri u l-obbligi ta’ restawr għall-ħabitats u għall-ispeċi protetti skont id-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE għad-dakkara u għall-ekosistemi tal-ilma ħelu, urbani, agrikoli u tal-foresti jkunu komplementari u jaħdmu f’sinerġija, bil-ħsieb li jintlaħaq l-objettiv ġenerali li jiġu restawrati l-ekosistemi fiż-żoni kollha tal-art u tal-baħar tal-Istati Membri. Il-miżuri ta’ restawr meħtieġa biex tintlaħaq mira speċifika waħda, f’ħafna każijiet, ser jikkontribwixxu biex jintlaħqu miri jew biex jiġu ssodisfatti obbligi oħra. Għalhekk, jenħtieġ li l-Istati Membri jippjanaw il-miżuri ta’ restawr b’mod strateġiku bil-ħsieb li jimmassimizzaw l-effettività tagħhom biex jikkontribwixxu għall-irkupru tan-natura fl-Unjoni. Jenħtieġ li l-miżuri ta’ restawr jiġu ppjanati wkoll b’tali mod li jindirizzaw il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għat-tibdil fil-klima u l-prevenzjoni u l-kontroll tal-impatt tad-diżastri naturali, kif ukoll id-degradazzjoni tal-art. Jenħtieġ li jkollhom l-għan li jottimizzaw il-funzjonijiet ekoloġiċi, ekonomiċi u soċjali tal-ekosistemi, inkluż il-potenzjal tal-produttività tagħhom, filwaqt li jqisu l-kontribut tagħhom għall-iżvilupp sostenibbli tar-reġjuni u l-komunitajiet rilevanti. Sabiex jiġu evitati konsegwenzi mhux intenzjonati, jenħtieġ li l-Istati Membri jikkunsidraw ukoll l-impatti soċjoekonomiċi prevedibbli u l-benefiċċji stmati tal-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ restawr. Huwa importanti li l-Istati Membri jħejju pjanijiet nazzjonali dettaljati ta’ restawr ibbażati fuq l-aħjar evidenza xjentifika disponibbli. Jenħtieġ li r-rekords dokumentati dwar id-distribuzzjoni storika u ż-żona, kif ukoll dwar il-bidliet proġettati fil-kundizzjonijiet ambjentali minħabba t-tibdil fil-klima, jinfurmaw id-determinazzjoni tal-erjas ta’ referenza favorevoli għat-tipi ta’ ħabitats. Barra minn hekk, huwa importanti li l-pubbliku jingħata opportunitajiet bikrija u effettivi biex jipparteċipa fit-tħejjija tal-pjanijiet. Jenħtieġ li l-Istati Membri jqisu l-kundizzjonijiet u l-ħtiġijiet speċifiċi fit-territorju tagħhom, sabiex il-pjanijiet jirrispondu għall-pressjonijiet, it-theddid u l-kawżi ewlenin rilevanti tat-telf tal-bijodiversità, u jikkooperaw biex jiżguraw ir-restawr u l-konnettività bejn il-fruntieri.

(66)

Sabiex jiġu żgurati sinerġiji bejn il-miżuri differenti li kienu, u li jridu jiġu stabbiliti biex jipproteġu, jikkonservaw u jirrestawraw in-natura fl-Unjoni, jenħtieġ li l-Istati Membri jqisu, meta jkunu qed iħejju l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom: il-miżuri ta’ konservazzjoni stabbiliti għas-siti ta’ Natura 2000 u l-oqfsa ta’ azzjoni prijoritizzata mħejjija f’konformità mad-Direttivi 92/43/KEE u 2009/147/KE; miżuri għall-kisba ta’ stat ekoloġiku u kimiku tajjeb tal-korpi tal-ilma inklużi fil-pjanijiet ta’ mmaniġġjar tal-baċin tax-xmara mħejjija f’konformità mad-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (18); strateġiji tal-baħar għall-kisba ta’ stat ambjentali tajjeb għar-reġjuni tal-baħar kollha tal-Unjoni mħejjija f’konformità mad-Direttiva 2008/56/KE; programmi nazzjonali għall-kontroll tat-tniġġis tal-arja mħejjija skont id-Direttiva (UE) 2016/2284 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (19); strateġiji u pjanijiet ta’ azzjoni nazzjonali għall-bijodiversità żviluppati f’konformità mal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika, kif ukoll miżuri ta’ konservazzjoni adottati f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 1380/2013 u miżuri tekniċi adottati f’konformità mar-Regolament (UE) 2019/1241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (20).

(67)

Sabiex tiġi żgurata koerenza bejn l-objettivi ta’ dan ir-Regolament u d-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (21), ir-Regolament (UE) 2018/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (22) u d-Direttiva 98/70/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (23) fir-rigward tal-promozzjoni tal-enerġija minn sorsi rinnovabbli, b’mod partikolari, matul it-tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, jenħtieġ li l-Istati Membri jqisu l-potenzjal tal-proġetti tal-enerġija rinnovabbli li jikkontribwixxu għall-ilħuq tal-objettivi ta’ restawr tan-natura.

(68)

Meta titqies l-importanza li jiġu indirizzati b’mod konsistenti l-isfidi doppji tat-telf tal-bijodiversità u t-tibdil fil-klima, jenħtieġ li r-restawr tal-bijodiversità jqis l-użu tal-enerġija rinnovabbli u viċi versa. Jenħtieġ li jkun possibbli li l-attivitajiet ta’ restawr u l-użu ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli jiġu kkombinati, kull fejn possibbli, inkluż f’żoni ta’ aċċellerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli u żoni tal-grid speċifiċi. Id-Direttiva (UE) 2018/2001 tirrikjedi li l-Istati Membri jwettqu mmappjar koordinat għall-użu tal-enerġija rinnovabbli fit-territorju tagħhom sabiex jidentifikaw il-potenzjal domestiku u s-superfiċje tal-art, is-sottosuperfiċje, il-baħar jew l-ilma intern disponibbli li huma neċessarji għall-installazzjoni ta’ impjanti tal-enerġija rinnovabbli u l-infrastruttura relatata tagħhom, bħal faċilitajiet tal-grid u tal-ħżin, inkluż il-ħżin termali, li huma meħtieġa sabiex tal-inqas jilħqu l-kontributi nazzjonali tagħhom lejn il-mira riveduta tal-enerġija rinnovabbli għall-2030. Jenħtieġ li tali żoni neċessarji, inkluż l-impjanti eżistenti u l-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni, ikunu proporzjonali mat-trajettorji stmati u mal-kapaċità installata totali ppjanata għat-teknoloġija tal-enerġija rinnovabbli stabbiliti fil-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima. Jenħtieġ li l-Istati Membri jidentifikaw subsett ta’ tali żoni bħala żoni ta’ aċċellerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli. Żoni ta’ aċċellerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli huma postijiet speċifiċi, kemm fuq l-art kif ukoll fil-baħar, li huma partikolarment adatti għall-installazzjoni ta’ impjanti għall-produzzjoni ta’ enerġija minn sorsi rinnovabbli, fejn l-użu ta’ tip speċifiku ta’ enerġija rinnovabbli mhuwiex mistenni li jkollu impatti ambjentali sinifikattivi, minħabba l-partikolaritajiet tat-territorju magħżul. Jenħtieġ li l-Istati Membri jagħtu prijorità lis-superfiċji artifiċjali u mibnija, bħall-bjut u l-faċċati tal-bini, l-infrastruttura tat-trasport u l-madwar dirett tagħha, żoni ta’ parkeġġ, ażjendi agrikoli, siti tal-iskart, siti industrijali, minjieri, korpi tal-ilma intern, lagi jew ġibjuni artifiċjali u, fejn xieraq, siti ta’ trattament tal-ilma urban mormi, u art degradata li ma tistax tintuża għall-agrikoltura. Id-Direttiva (UE) 2018/2001 tistabbilixxi wkoll li l-Istati Membri jkunu jistgħu jadottaw pjan jew pjanijiet biex jidentifikaw żoni ta’ infrastruttura speċifiċi għall-iżvilupp ta’ proġetti tal-grid u tal-ħżin li huma neċessarji biex jintegraw l-enerġija rinnovabbli fis-sistema tal-elettriku, fejn tali żvilupp ma jkunx mistenni li jkollu impatt ambjentali sinifikattiv, fejn tali impatt ikun jista’ jittaffa kif dovut jew, fejn dan mhux possibbli, ikun jista’ jiġi kkumpensat. Jenħtieġ li l-għan ta’ dawn iż-żoni jkun li jappoġġaw u jikkomplementaw iż-żoni ta’ aċċellerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli. Fl-identifikazzjoni ta’ żoni ta’ aċċellerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli u żoni ta’ infrastruttura speċifiċi, jenħtieġ li l-Istati Membri jevitaw żoni protetti u jqisu l-pjanijiet nazzjonali tagħhom għar-restawr. Jenħtieġ li l-Istati Membri jikkoordinaw l-iżvilupp ta’ pjanijiet nazzjonali ta’ restawr mal-immappjar ta’ żoni li huma meħtieġa biex jilħqu tal-inqas il-kontribut nazzjonali tagħhom għall-mira tal-enerġija rinnovabbli għall-2030 u, fejn rilevanti, mal-identifikazzjoni ta’ żoni ta’ aċċellerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli u żoni tal-grid speċifiċi. Jenħtieġ li meta jħejju l-pjanijiet nazzjonali għar-restawr, l-Istati Membri jiżguraw sinerġiji mal-bini ta’ infrastruttura għall-enerġija rinnovabbli u għall-enerġija u maż-żoni ta’ aċċellerazzjoni għall-enerġija rinnovabbli u ż-żoni tal-grid speċifiċi li diġà jkunu ġew identifikati u jiżguraw li l-funzjonament ta’ dawk iż-żoni, inkluż il-proċeduri tal-għoti ta’ permessi applikabbli f’dawk iż-żoni previsti fid-Direttiva (UE) 2018/2001, ma jinbidlux.

(69)

Sabiex jiġu żgurati sinerġiji ma’ miżuri ta’ restawr li diġà ġew ippjanati jew stabbiliti fl-Istati Membri, jenħtieġ li l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr jirrikonoxxu dawk il-miżuri ta’ restawr u jqisuhom. Fid-dawl tal-urġenza indikata mis-Sitt Rapport ta’ Valutazzjoni tal-IPCC li tittieħed azzjoni dwar ir-restawr ta’ ekosistemi degradati, jenħtieġ li l-Istati Membri jimplimentaw dawk il-miżuri b’mod parallel mat-tħejjija tal-pjanijiet ta’ restawr.

(70)

Jenħtieġ li l-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr u l-miżuri għar-restawr tal-ħabitats, kif ukoll il-miżuri għall-prevenzjoni tad-deterjorament tal-ħabitats, iqisu wkoll ir-riżultati tal-proġetti ta’ riċerka rilevanti għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi, għall-identifikazzjoni u l-istabbiliment ta’ miżuri ta’ restawr, u għall-finijiet ta’ monitoraġġ. Fejn xieraq, jenħtieġ li jqisu wkoll id-diversità tas-sitwazzjonijiet fid-diversi reġjuni tal-Unjoni, f’konformità mal-Artikolu 191(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), bħar-rekwiżiti soċjali, ekonomiċi u kulturali u l-karatteristiċi reġjonali u lokali, inkluż id-densità tal-popolazzjoni.

(71)

Huwa xieraq li titqies is-sitwazzjoni speċifika tar-reġjuni ultraperiferiċi tal-Unjoni, kif elenkati fl-Artikolu 349 TFUE, li jipprevedi miżuri speċifiċi biex jappoġġaw lil dawk ir-reġjuni. Kif previst fl-Istrateġija tal-UE għall-Bijodiversità għall-2030, jenħtieġ li tingħata attenzjoni partikolari lill-protezzjoni u r-restawr tal-ekosistemi tar-reġjuni ultraperiferiċi, minħabba l-valur tal-bijodiversità eċċezzjonalment rikk tagħhom. Fl-istess ħin, jenħtieġ li jitqiesu l-kostijiet assoċjati mal-protezzjoni u r-restawr ta’ dawk l-ekosistemi u l-pożizzjoni remota, l-insularità, iċ-ċokon, it-topografija u l-klima diffiċli tar-reġjuni ultraperiferiċi, b’mod partikolari fit-tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr. L-Istati Membri huma mħeġġa jinkludu, fuq bażi volontarja, miżuri speċifiċi ta’ restawr f’dawk ir-reġjuni ultraperiferiċi li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.

(72)

Jenħtieġ li l-EEA tappoġġa lill-Istati Membri fit-tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr tagħhom, kif ukoll fil-monitoraġġ tal-progress lejn l-ilħuq tal-miri u l-issodisfar tal-obbligi ta’ restawr. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tivvaluta jekk il-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr humiex adegwati biex jintlaħqu dawk il-miri u biex jiġu ssodisfatti dawk l-obbligi, biex jintlaħqu l-objettivi ġenerali tal-Unjoni li jiġu koperti b’mod konġunt, bħala mira tal-Unjoni, fiż-żoni u l-ekosistemi kollha fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, mill-inqas 20 % taż-żoni tal-art, u mill-inqas 20 % taż-żoni tal-baħar sal-2030, u l-ekosistemi kollha li jeħtieġu restawr sal-2050, l-objettivi li jiġu restawrati mill-inqas 25 000 km ta’ xmajjar fi xmajjar ġierja fl-Unjoni sal-2030, kif ukoll biex jingħata kontribut għall-impenn tat-tħawwil ta’ mill-inqas 3 biljun siġra addizzjonali fl-Unjoni sal-2030.

(73)

Ir-Rapport tal-2020 dwar l-Istat tan-Natura wera li sehem sostanzjali tal-informazzjoni rappurtata mill-Istati Membri f’konformità mal-Artikolu 17 tad-Direttiva 92/43/KEE u mal-Artikolu 12 tad-Direttiva 2009/147/KE, b’mod partikolari dwar l-istat ta’ konservazzjoni u x-xejriet tal-ħabitats u tal-ispeċi li huma jipproteġu, ġej minn stħarriġiet parzjali jew huwa bbażat biss fuq ġudizzju espert. Dak ir-rapport wera wkoll li l-istat ta’ diversi tipi ta’ ħabitats u speċi protetti skont id-Direttiva 92/43/KEE għadu mhux magħruf. Huwa neċessarju li dawk il-lakuni fl-għarfien jimtlew u li jsir investiment fil-monitoraġġ u s-sorveljanza sabiex jiġu sostnuti pjanijiet nazzjonali ta’ restawr robusti u bbażati fuq ix-xjenza. Sabiex jiżdiedu l-puntwalità, l-effettività u l-koerenza ta’ diversi metodi ta’ monitoraġġ, jenħtieġ li l-monitoraġġ u s-sorveljanza jagħmlu l-aħjar użu possibbli mir-riżultati ta’ proġetti ta’ riċerka u innovazzjoni ffinanzjati mill-Unjoni, teknoloġiji ġodda, bħall-monitoraġġ in situ u r-remote sensing bl-użu ta’ data u servizzi spazjali pprovduti taħt il-komponenti EGNOS, Galileo u Copernicus tal-Programm Spazjali tal-Unjoni, stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/696 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (24). Il-missjonijiet tal-UE “Nirrestawraw l-Oċeani u l-Ilmijiet tagħna”, “Adattament għat-Tibdil fil-Klima” u “Patt dwar il-Ħamrija għall-Ewropa”, stabbiliti fil-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-29 ta’ Settembru 2021 dwar il-Missjonijiet Ewropej, ser jappoġġaw l-implimentazzjoni tal-miri ta’ restawr.

(74)

Minħabba l-isfidi tekniċi u finanzjarji partikolari assoċjati mal-immappjar u l-monitoraġġ tal-ambjenti tal-baħar, jenħtieġ li l-Istati Membri jkunu jistgħu, bħala żieda mal-informazzjoni rappurtata f’konformità mal-Artikolu 17 tad-Direttiva 92/43/KEE u f’konformità mal-Artikolu 17 tad-Direttiva 2008/56/KE, jużaw informazzjoni dwar pressjonijiet u theddid jew informazzjoni rilevanti oħra bħala bażi għall-estrapolazzjoni meta jivvalutaw il-kundizzjoni tal-ħabitats tal-baħar elenkati fl-Anness II ta’ dan ir-Regolament. Jenħtieġ li jkun possibbli wkoll li tali approċċ jintuża bħala bażi għall-ippjanar ta’ miżuri ta’ restawr f’ħabitats tal-baħar f’konformità ma’ dan ir-Regolament. Jenħtieġ li l-valutazzjoni ġenerali tal-kundizzjoni tal-ħabitats tal-baħar elenkati fl-Anness II ta’ dan ir-Regolament tkun ibbażata fuq l-aħjar għarfien disponibbli u l-aħħar progress tekniku u xjentifiku.

(75)

Sabiex jiġi żgurat li jiġu mmonitorjati l-progress fl-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, il-miżuri ta’ restawr stabbiliti, iż-żoni soġġetti għal miżuri ta’ restawr u d-data dwar l-inventarju tal-ostakli għall-kontinwità tax-xmajjar, jenħtieġ li tiġi introdotta sistema li tirrikjedi lill-Istati Membri jistabbilixxu, iżommu aġġornata u jagħmlu aċċessibbli d-data rilevanti dwar ir-riżultati minn tali monitoraġġ. Jenħtieġ li r-rappurtar elettroniku tad-data lill-Kummissjoni jagħmel użu mis-sistema Reportnet tal-EEA u jkollu l-għan li jillimita l-piż amministrattiv fuq l-entitajiet kollha kemm jista’ jkun possibbli. Sabiex tiġi żgurata infrastruttura xierqa għall-aċċess pubbliku, għar-rappurtar u għall-kondiviżjoni ta’ data bejn l-awtoritajiet pubbliċi, jenħtieġ li l-Istati Membri, fejn rilevanti, jibbażaw l-ispeċifikazzjonijiet tad-data fuq dawk imsemmija fid-Direttivi 2003/4/KE (25), 2007/2/KE (26) u (UE) 2019/1024 (27) tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill.

(76)

Sabiex tiġi żgurata implimentazzjoni effettiva ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li l-Kummissjoni tappoġġa lill-Istati Membri fuq talba permezz tal-Istrument ta’ Appoġġ Tekniku, stabbilit taħt ir-Regolament (UE) 2021/240 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (28), li jipprevedi appoġġ tekniku mfassal apposta għat-tfassil u l-implimentazzjoni tar-riformi. L-appoġġ tekniku previst skont dak l-istrument jinvolvi, pereżempju, it-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva, l-armonizzazzjoni tal-oqfsa leġiżlattivi u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki rilevanti.

(77)

Jenħtieġ li l-Kummissjoni tirrapporta dwar il-progress li jkun sar mill-Istati Membri biex jintlaħqu l-miri u jiġu sodisfatti l-obbligi ta’ restawr ta’ dan ir-Regolament abbażi ta’ rapporti ta’ progress fl-Unjoni kollha mfassla mill-EEA kif ukoll analiżijiet u rapporti oħra magħmula disponibbli mill-Istati Membri f’oqsma ta’ politika rilevanti bħall-politika dwar in-natura, il-baħar u l-ilma.

(78)

Sabiex jiġi żgurat li jintlaħqu l-miri u jiġu ssodisfatti l-obbligi stabbiliti f’dan ir-Regolament, huwa indispensabbli li jsiru investimenti privati u pubbliċi adegwati fir-restawr. Għalhekk jenħtieġ li l-Istati Membri jintegraw fil-baġits nazzjonali tagħhom in-nefqa għall-objettivi tal-bijodiversità, inkluż fir-rigward tal-kostijiet ta’ opportunità u ta’ tranżizzjoni li jirriżultaw mill-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, u jirriflettu kif jintuża l-finanzjament tal-Unjoni. Fir-rigward tal-finanzjament tal-Unjoni, in-nefqa taħt il-baġit tal-Unjoni u l-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni, bħall-Programm LIFE, il-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi, is-Sajd u l-Akkwakultura (FEMSA), stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/1139 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (29), il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija (FAEG), it-tnejn stabbiliti bir-Regolament (UE) 2020/2220 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (30), il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) u l-Fond ta’ Koeżjoni, it-tnejn stabbiliti bir-Regolament (UE) 2021/1058 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (31) u l-Fond għal Tranżizzjoni Ġusta, stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/1056 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (32), kif ukoll Orizzont Ewropa – il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/695 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (33), tikkontribwixxi għall-objettivi tal-bijodiversità bl-ambizzjoni li tiddedika 7,5 % fl-2024, u 10 % fl-2026 u fl-2027 tal-infiq annwali taħt il-qafas finanzjarju pluriennali għas-snin 2021-2027 stabbilit fir-Regolament tal-Kunsill (UE, Euratom) 2020/2093 (34) (il-“QFP 2021-2027”) għall-objettivi tal-bijodiversità. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, stabbilita bir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (35), hija sors ulterjuri ta’ finanzjament għall-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità u tal-ekosistemi. B’referenza għall-Programm LIFE, jenħtieġ li tingħata attenzjoni speċjali għall-użu xieraq tal-proġetti strateġiċi tan-natura bħala għodda speċifika li tista’ tappoġġa l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, permezz tal-integrazzjoni effettiva u effiċjenti tar-riżorsi finanzjarji disponibbli.

(79)

Jenħtieġ li t-tħejjija tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr ma timplikax obbligu għall-Istati Membri li jipprogrammaw mill-ġdid kwalunkwe finanzjament taħt il-PAK, il-PKS jew programmi jew strumenti oħra ta’ finanzjament għall-agrikoltura u s-sajd taħt il-QFP 2021-2027 sabiex jimplimentaw dan ir-Regolament.

(80)

Hemm firxa ta’ inizjattivi tal-Unjoni, nazzjonali u privati disponibbli biex jiġi stimulat il-finanzjament privat, bħall-Programm InvestEU, stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/523 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (36), li joffri opportunitajiet għall-mobilizzazzjoni tal-finanzjament pubbliku u privat biex jappoġġa, fost oħrajn, it-titjib tan-natura u tal-bijodiversità permezz ta’ proġetti ta’ infrastruttura ħadra u blu, u sekwestru tal-karbonju f’art agrikola bħala mudell ta’ negozju ekoloġiku. Jista’ jiġi promoss il-finanzjament ta’ miżuri għar-restawr tan-natura fuq il-post, permezz ta’ finanzjament privat jew pubbliku, inkluż appoġġ ibbażat fuq ir-riżultati u skemi innovattivi bħal skemi ta’ ċertifikazzjoni tal-assorbiment tal-karbonju. L-investiment privat jista’ wkoll jiġi inċentivat permezz ta’ skemi ta’ investiment pubbliku, inkluż strumenti finanzjarji, sussidji u strumenti oħra, dment li jkun hemm konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat.

(81)

Biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, huma essenzjali investimenti privati u pubbliċi adegwati għall-miżuri ta’ restawr tan-natura. Għalhekk, jenħtieġ li fi żmien 12-il xahar mid-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament u f’konsultazzjoni mal-Istati Membri, il-Kummissjoni tippreżenta rapport b’analiżi li tidentifika kwalunkwe diskrepanza fl-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament. Jenħtieġ li dak ir-rapport ikun akkumpanjat, fejn xieraq, minn proposti għal miżuri adegwati, fosthom miżuri finanzjarji biex jiġu indirizzati d-diskrepanzi identifikati, bħall-ħolqien ta’ finanzjament iddedikat u mingħajr preġudizzju għall-prerogattivi tal-koleġiżlaturi li jadottaw il-qafas finanzjarju pluriennali wara l-2027.

(82)

F’konformità mal-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stipulat fl-Artikolu 4(3) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), huwa f’idejn il-qrati tal-Istati Membri li jiżguraw il-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet ta’ persuna skont il-liġi tal-Unjoni. Barra minn hekk, l-Artikolu 19(1) TUE jirrikjedi li l-Istati Membri jipprovdu rimedji suffiċjenti biex jiżguraw protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-oqsma koperti mil-liġi tal-Unjoni. L-Unjoni u l-Istati Membri tagħha huma partijiet għall-Konvenzjoni tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-NU dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni tal-pubbliku fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali (37) (il-“Konvenzjoni ta’ Aarhus”). Skont il-Konvenzjoni ta’ Aarhus, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li, f’konformità mas-sistema legali nazzjonali rilevanti, il-membri tal-pubbliku kkonċernati jkollhom aċċess għall-ġustizzja.

(83)

Jenħtieġ li l-Istati Membri jippromwovu approċċ ġust u bejn is-soċjetajiet fit-tħejjija u l-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali tagħhom ta’ restawr. Jenħtieġ li huma jistabbilixxu l-miżuri meħtieġa biex jinvolvu lill-awtoritajiet lokali u reġjonali, lis-sidien tal-art u lill-utenti tal-art u l-assoċjazzjonijiet tagħhom, lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-komunità tan-negozju, lill-komunitajiet tar-riċerka u tal-edukazzjoni, lill-bdiewa, lis-sajjieda, lill-forestiera, lill-investituri, lil partijiet ikkonċernati rilevanti oħra u lill-pubbliku ġenerali, fil-fażijiet kollha tat-tħejjija, ir-rieżami u l-implimentazzjoni tal-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr u biex irawmu d-djalogu u t-tixrid ta’ informazzjoni bbażata fuq ix-xjenza dwar il-bijodiversità u l-benefiċċji tar-restawr.

(84)

Skont ir-Regolament (UE) 2021/2115, il-pjanijiet strateġiċi tal-PAK huma maħsuba biex jikkontribwixxu għall-kisba tal-miri nazzjonali fit-tul, li jinsabu fl-atti leġiżlattivi elenkati fl-Anness XIII ta’ dak ir-Regolament jew li jirriżultaw minnhom, u għandhom ikunu konsistenti ma’ dawk il-miri. Jenħtieġ li dan ir-Regolament jitqies meta, f’konformità mal-Artikolu 159 tar-Regolament (UE) 2021/2115, il-Kummissjoni tirrieżamina, sal-31 ta’ Diċembru 2025, il-lista stabbilita fl-Anness XIII ta’ dak ir-Regolament.

(85)

F’konformità mal-impenn fit-tmien Programm ta’ Azzjoni Ambjentali, stabbilit fid-Deċiżjoni (UE) 2022/591 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (38), jenħtieġ li l-Istati Membri jeliminaw gradwalment is-sussidji li jagħmlu dannu lill-ambjent fil-livell nazzjonali, filwaqt li jagħmlu l-aħjar użu minn strumenti bbażati fuq is-suq u għodod ta’ bbaġitjar u finanzjament ekoloġiċi, inkluż dawk meħtieġa biex tiġi żgurata tranżizzjoni soċjalment ġusta, u li jappoġġaw lin-negozji u lil partijiet ikkonċernati oħra fl-iżvilupp ta’ prattiki standardizzati tal-kontabbiltà tal-kapital naturali.

(86)

Sabiex jiġi żgurat l-adattament meħtieġ ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li tiġi delegata lill-Kummissjoni s-setgħa li tadotta atti skont l-Artikolu 290 TFUE fir-rigward tas-supplimentar ta’ dan ir-Regolament billi tistabbilixxi u taġġorna metodu bbażat fuq ix-xjenza għall-monitoraġġ tad-diversità u l-popolazzjonijiet tad-dakkara u fir-rigward tal-emendar tal-Annessi I sa VII ta’ dan ir-Regolament billi tadatta għall-progress tekniku u xjentifiku l-gruppi u l-listi tat-tipi ta’ ħabitats, il-lista ta’ speċi tal-baħar, il-lista ta’ speċi użati għall-indiċi tal-għasafar komuni tal-art agrikola, id-deskrizzjoni, l-unità u l-metodoloġija tal-indikaturi tal-bijodiversità għall-ekosistemi agrikoli u l-ekosistemi tal-foresti u l-lista ta’ eżempji ta’ miżuri ta’ restawr, biex titqies l-esperjenza miksuba mill-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament jew biex tiġi żgurata konsistenza mat-tipi ta’ ħabitats tal-EUNIS. Huwa partikolarment importanti li l-Kummissjoni twettaq valutazzjonijiet tal-impatt u konsultazzjonijiet xierqa matul ix-xogħol tagħha ta’ tħejjija, ukoll fil-livell ta’ esperti, u li dawk il-konsultazzjonijiet jiġu mwettqa f’konformità mal-prinċipji stipulati fil-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta’ April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet (39). B’mod partikolari, biex tiġi żgurata parteċipazzjoni ugwali fit-tħejjija ta’ atti delegati, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jirċievu d-dokumenti kollha fl-istess ħin li jirċevuhom l-esperti tal-Istati Membri, u l-esperti tagħhom ikollhom sistematikament aċċess għal-laqgħat tal-gruppi tal-esperti tal-Kummissjoni li jittrattaw it-tħejjija ta’ atti delegati.

(87)

Sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet uniformi għall-implimentazzjoni ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li jingħataw setgħat ta’ implimentazzjoni lill-Kummissjoni biex tispeċifika l-metodi għall-monitoraġġ tal-indikaturi għall-ekosistemi agrikoli elenkati fl-Anness IV ta’ dan ir-Regolament u l-indikaturi għall-ekosistemi tal-foresti elenkati fl-Anness VI ta’ dan ir-Regolament, tistabbilixxi oqfsa ta’ gwida għall-istabbiliment tal-livelli sodisfaċenti għall-ispazju aħdar urban, għall-kopertura urbana bis-siġar f’ekosistemi urbani, għad-dakkara, għall-indikaturi tal-bijodiversità għall-ekosistemi agrikoli elenkati fl-Anness IV ta’ dan ir-Regolament u għall-indikaturi tal-ekosistemi tal-foresti elenkati fl-Anness VI ta’ dan ir-Regolament, tistabbilixxi format uniformi għall-pjanijiet nazzjonali ta’ restawr, u tistabbilixxi l-format, l-istruttura u arranġamenti dettaljati għar-rappurtar tad-data u tal-informazzjoni b’mod elettroniku lill-Kummissjoni. Jenħtieġ li dawk is-setgħat ikunu eżerċitati f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. (40)

(88)

Sabiex ikun hemm rispons rapidu u effettiv meta jseħħ avveniment imprevedibbli, eċċezzjonali u mhux provokat li jkun barra mill-kontroll tal-Unjoni, b’konsegwenzi severi għall-Unjoni kollha fuq id-disponibbiltà tal-art meħtieġa biex tiġi żgurata produzzjoni agrikola suffiċjenti għall-konsum tal-ikel fl-Unjoni, jenħtieġ li l-Kummissjoni tingħata setgħat ta’ implimentazzjoni fir-rigward tas-sospensjoni temporanja tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-Regolament sa fejn u għal tali perjodu li jkun strettament meħtieġ, sa mhux iktar minn 12-il xahar, filwaqt li jinżammu l-objettivi ta’ dan ir-Regolament. Jenħtieġ li dawk is-setgħat ikunu eżerċitati f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 182/2011.

(89)

Jenħtieġ li l-Kummissjoni twettaq evalwazzjoni ta’ dan ir-Regolament. Skont il-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta’ April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet, jenħtieġ li dik l-evalwazzjoni tkun ibbażata fuq il-kriterji ta’ effiċjenza, effettività, rilevanza, koerenza u valur miżjud u jenħtieġ li tipprovdi l-bażi għal valutazzjonijiet tal-impatt ta’ opzjonijiet għal azzjoni ulterjuri. Barra minn hekk, jenħtieġ li l-Kummissjoni tivvaluta l-ħtieġa li jiġu stabbiliti miri addizzjonali ta’ restawr, abbażi ta’ metodi komuni għall-valutazzjoni tal-kundizzjoni tal-ekosistemi mhux koperti mill-Artikoli 4 u 5 ta’ dan ir-Regolament, filwaqt li titqies l-aktar evidenza xjentifika reċenti.

(90)

Jenħtieġ li r-Regolament (UE) 2022/869 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (41) jiġi emendat skont dan.

(91)

Minħabba li l-objettivi ta’ dan ir-Regolament, jiġifieri li jiġi żgurat l-irkupru fit-tul u sostnut ta’ ekosistemi bijodiversi u reżiljenti fit-territorju Ewropew kollu tal-Istati Membri, permezz ta’ miżuri ta’ restawr li għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri biex kollettivament jilħqu l-mira tal-Unjoni għar-restawr taż-żoni tal-art u tal-baħar sal-2030 u taż-żoni kollha li jeħtieġu restawr sal-2050, ma jistgħux jinkisbu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri iżda jistgħu pjuttost, minħabba l-iskala u l-effetti tal-azzjoni, jinkisbu aħjar fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista’ tadotta miżuri, f’konformità mal-prinċipju ta’ sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 TUE. F’konformità mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, kif stabbilit f’dak l-Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jinkisbu dawk l-objettivi,