Relatur:

Sandra PARTHIE

Konsulenta	Vera DEMARY (għar-relatur)
Konsultazzjonijiet	(a) Kummissjoni Ewropea, 11.12.2023 (b) Il-Presidenza Ungeriża tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, 14.3.2024
Bażi legali	a) u b) Artikolu 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea
Sezzjoni kompetenti	Sezzjoni għas-Suq Uniku, il-Produzzjoni u l-Konsum
Adozzjoni fis-sezzjoni	1.10.2024
Adopted at plenary session	23.10.2024
Sessjoni plenarja Nru	591
Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet)	186/2/2

1.   Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

1.1.

Biex tkun kompetittiva fl-IA bi skop ġenerali, l-Ewropa jeħtiġilha tinvesti f’konnettività sigura u infrastruttura ċentrali reżiljenti kif ukoll katina tal-provvista reżiljenti biex tiżgura li l-effetti tal-IA ġenerattiva jkunu jistgħu jiġu sfruttati għall-atturi Ewropej u allinjati mal-valuri u l-ħtiġijiet Ewropej.

1.2.

Il-KESE jenfasizza li l-IA hija suġġett dinamiku ħafna u li l-Att dwar l-IA se jkollu jiġi aġġornat b’mod flessibbli u dinamiku b’mod simili biex jilħaq l-objettiv tiegħu li joħloq ekosistema li tkun affidabbli u li tirrispetta d-drittijiet u l-valuri fundamentali tal-UE. Għalkemm il-mudelli tal-IA bi skop ġenerali huma tekniċi ħafna u fil-biċċa l-kbira rilevanti fil-kuntest ta’ negozju għal negozju (B2B), dawn għandhom impatt indirett fuq il-ħaddiema u l-konsumaturi. Sabiex titneħħa l-biża’ u tissaħħaħ is-sensibilizzazzjoni, il-KESE jirrakkomanda li jiġu organizzati djalogi mal-partijiet ikkonċernati, inklużi l-imsieħba soċjali, dwar il-kodiċijiet ta’ prattika fil-postijiet tax-xogħol u d-drittijiet tal-ħaddiema fil-kuntest tal-IA bi skop ġenerali.

1.3.

Sabiex tiġi miġġielda konċentrazzjoni tas-suq iddominata minn kumpaniji diġitali kbar, ħafna drabi mhux Ewropej, il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE) jemmen li huwa essenzjali li jiġu mobilizzati l-għodod tal-politika tal-kompetizzjoni (il-valutazzjoni tal-abbuż potenzjali tal-pożizzjoni dominanti ta’ kumpanija, il-kontroll tal-fużjonijiet) biex jiġu evitati, identifikati u indirizzati l-imġiba u s-sitwazzjonijiet kritiċi. Huwa meħtieġ investiment Ewropew u nazzjonali kkoordinat fl-innovazzjoni biex jgħin fl-iżvilupp tal-ktajjen tal-valur tal-UE u l-ħolqien tal-valur fl-IA.

1.4.

Il-kodiċijiet ta’ prattika volontarji ppjanati fir-rigward tal-Att dwar l-IA se jagħmluha aktar faċli għall-kumpaniji biex jikkonformaw mar-regolamenti. Il-KESE jistenna li l-Att jipprovdi lill-utenti, lill-iżviluppaturi u lil partijiet ikkonċernati oħra tal-IA b’linji gwida, l-aħjar prattiki għall-applikazzjoni tar-regolamentazzjoni, mudelli, informazzjoni dwar il-limiti u l-istandards, u listi ta’ kontroll faċli biex jintużaw.

1.5.

L-Uffiċċju tal-IA se jkollu rwol kruċjali fl-implimentazzjoni u l-infurzar tad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-IA, inkluż l-għoti ta’ gwida, l-istabbiliment ta’ kodiċijiet ta’ kondotta, il-promozzjoni tal-kooperazzjoni internazzjonali fl-IA, il-promozzjoni ta’ standards Ewropej u l-infurzar tar-regolamenti tal-UE fil-konfront ta’ kumpaniji Ewropej u mhux Ewropej attivi fl-UE. L-Uffiċċju tal-IA u l-awtoritajiet nazzjonali jrid ikollhom ir-riżorsi meħtieġa biex jimmonitorjaw, jevalwaw u jinfurzaw id-dispożizzjonijiet tal-liġi, waqt li jiżguraw il-konformità u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-konsumatur.

1.6.

Il-KESE huwa konxju mit-tħassib li diversi kategoriji ta’ ħallieqa tal-kontenut bħalissa għandhom dwar l-użu tal-IA ġenerattiva. Huwa ta’ importanza kbira li jiġi żgurat li l-IA tiġi żviluppata b’mod li jirrispetta l-jedd għall-privattiva, id-drittijiet tal-awtur u r-regoli dwar il-proprjetà intellettwali.

1.7.

L-IA tista’ żżid l-effiċjenza fl-enerġija u fir-riżorsi billi ttejjeb il-proċessi u tipprovdi soluzzjonijiet li jippermettu testijiet virtwali, tewmin diġitali u għażliet oħra għat-tnaqqis tal-użu tal-materjali. Is-sistemi u l-mudelli tal-IA u l-iżvilupp tagħhom għandhom ukoll impatt fuq l-ambjent u l-użu tal-enerġija, li jridu jitkejlu u jitqiesu b’mod preċiż.

2.   Kummenti ġenerali

2.1.

Bl-Att dwar l-IA fis-seħħ, l-enfasi issa qed tinbidel għall-implimentazzjoni tar-regolamentazzjoni fir-rigward tal-IA bi skop ġenerali u għall-produzzjoni ta’ “IA magħmula fl-Ewropa” kompetittiva. L-IA hija suġġett dinamiku ħafna u l-Att dwar l-IA se jkollu jiġi aġġornat b’mod kostanti biex jilħaq l-objettiv tiegħu li joħloq ekosistema li tkun affidabbli u li tirrispetta d-drittijiet u l-valuri fundamentali tal-UE.

2.2.

Peress li l-Att dwar l-IA huwa komprensiv ħafna, din l-Opinjoni tikkonċentra fuq l-aspetti ewlenin tal-IA bi skop ġenerali li qed tiġi mħarrġa b’data mhux personali u li qed tiġi applikata f’ambjent B2B (minn negozju għal negozju) jew B2G (minn negozju għal gvern), pereżempju fl-apparati tal-Internet tal-Oġġetti (IoT). Għandha l-għan li tindirizza lill-fornituri u lill-implimentaturi, kif ukoll kwistjonijiet ta’ innovazzjoni, investiment fil-partijiet kollha tal-katina tal-valur tal-IA, il-promozzjoni ta’ każi ta’ użu, l-aċċess għad-data u s-sistema ta’ governanza futura relatata mal-IA bi skop ġenerali.

2.3.

Skont l-Att dwar l-IA, l-IA bi skop ġenerali tirreferi għal mudell tal-IA “li juri ġeneralità sinifikanti u li jkun kapaċi jwettaq b’mod kompetenti firxa wiesgħa ta’ kompiti distinti rrispettivament mill-mod kif il-mudell jiġi introdott fis-suq u li jista’ jiġi integrat f’varjetà ta’ sistemi jew applikazzjonijiet downstream” (1). Għalhekk, is-sistemi tal-IA bi skop ġenerali jistgħu jwettqu ħafna kompiti, inklużi kompiti li oriġinarjament ma kinux imħarrġa għalihom. Din id-definizzjoni ta’ IA bi skop ġenerali tinkludi – bħala terminu ġeneriku – mudelli bażi u mudelli lingwistiċi kbar, li jagħmlu l-IA ġenerattiva tip wieħed ta’ mudell bażi u għalhekk ukoll sistema ta’ IA bi skop ġenerali.

2.4.

L-Att dwar l-IA jindirizza r-riskji tal-iżvilupp u l-użu tal-IA bi skop ġenerali b’mod estensiv u għandu l-għan li jimplimenta qafas għall-immaniġġjar sigur tat-teknoloġija. F’dan il-kuntest, il-KESE jappoġġja l-implimentazzjoni tal-“Patt dwar l-IA” mill-Kummissjoni, u jenfasizza li kwalunkwe tagħlimiet meħuda, eż. minn dawk li jadottaw kmieni, jistgħu jkunu ta’ benefiċċju għall-MSMEs u għalhekk għandhom jitqiegħdu f’format li jagħmilhom faċilment aċċessibbli għal dan il-grupp.

2.5.

Il-KESE jiddeplora l-fatt li l-Att dwar l-IA jonqos milli jindirizza r-riskju li ma tiġix żviluppata u użata l-IA bi skop ġenerali, li prinċipalment jinsab fit-tnaqqis tal-kompetittività fost il-kumpaniji Ewropej, li possibbilment jirriżulta fi tnaqqis fil-bejgħ, telf ta’ impjiegi, staġnar ekonomiku u faqar. Minkejja li l-KESE jaqbel mal-ħtieġa li tiġi rregolata l-IA u r-riskji li joħolqu l-iżvilupp u l-użu tagħha, jitlob ukoll li l-effetti tal-Att dwar l-IA jiġu mmonitorjati mill-qrib u li jiġu kkunsidrati aġġustamenti jekk ir-Regolament juri li għandu impatt negattiv fuq kemm il-kumpaniji Ewropej iffukati fuq l-IA jistgħu jinnovaw tajjeb. Dan jista’ jseħħ speċifikament jekk il-kumpaniji ma jkunux ċerti dwar kif ir-regolament japplika għalihom, japplikawh b’mod żbaljat jew jiddeċiedu b’mod ġenerali li r-regolament huwa kumpless wisq biex is-suq Ewropew ikun ta’ min jinvesti u jinnova fih.

2.6.

Il-KESE huwa konxju tal-fatt li l-iżviluppi ewlenin tal-IA bi skop ġenerali qed jitmexxew minn atturi barra mill-ġurisdizzjoni tal-UE. Minkejja dan, il-valuri Ewropej (b’mod partikolari s-sostenibbiltà, id-drittijiet soċjali u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-ambjent), il-protezzjoni tad-data u t-trasparenza jeħtieġ li jkunu kriterji ewlenin għall-iżviluppaturi u l-fornituri kollha kif ukoll għall-utenti tal-IA, speċjalment f’applikazzjonijiet b’riskju għoli. F’każi oħra ta’ użu tal-IA, l-utenti u l-konsumaturi għandhom ikunu konxji tat-teknoloġija. Barra minn hekk, atturi mhux Ewropej fis-suq Ewropew jew li jużaw data Ewropea jridu jikkonformaw ma’ dawn ir-rekwiżiti.

3.   Kummenti speċifiċi

3.1.    Governanza

3.1.1.

Il-kodiċijiet ta’ prattika ppjanati fir-rigward tal-IA bi skop ġenerali u l-Att dwar l-IA se jagħmluha aktar faċli għall-kumpaniji biex jikkonformaw mar-regoli. Il-KESE jistenna li l-Att jipprovdi lill-utenti, lill-iżviluppaturi u lil partijiet ikkonċernati oħra tal-IA b’linji gwida, l-aħjar prattiki għall-applikazzjoni tar-regolamentazzjoni, mudelli, informazzjoni dwar il-limiti u l-istandards, u listi ta’ kontroll faċli biex jintużaw. Il-kwalità tal-mudelli li jipprovdi l-Uffiċċju tal-IA se tiddetermina l-kwalità tal-informazzjoni li l-fornituri tal-IA bi skop ġenerali se jkollhom jagħmlu disponibbli.

3.1.2.

Il-KESE jirrakkomanda bil-qawwa li jiġu organizzati djalogi mal-partijiet ikkonċernati, inklużi l-imsieħba soċjali, dwar il-kodiċijiet ta’ prattika fil-postijiet tax-xogħol peress li dawn se jagħmluha aktar faċli għall-fornituri u għall-utenti biex jikkonformaw mar-regolamenti u jgħinu biex tinbena l-fiduċja fl-IA, inkluża l-IA bi skop ġenerali. Il-KESE jenfasizza li dejjem iridu jiġu żgurati l-aderenza mad-drittijiet tax-xogħol u mar-rekwiżiti għal postijiet tax-xogħol siguri, inkluż li jiġi żgurat li l-ħaddiema jifhmu l-IA u jużawha b’mod responsabbli. F’dan il-kuntest, il-KESE jirrakkomanda li jiġi pprovdut taħriġ adegwat, li jiżdied il-litteriżmu diġitali ġenerali u li titqajjem kuxjenza fost il-membri tal-pubbliku (2).

3.1.3.

L-Uffiċċju tal-IA se jkollu rwol kruċjali fl-implimentazzjoni u l-infurzar tad-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-IA, inkluż l-għoti ta’ gwida, l-istabbiliment ta’ kodiċijiet ta’ kondotta, il-promozzjoni tal-kooperazzjoni internazzjonali fl-IA, il-promozzjoni ta’ standards Ewropej u l-infurzar tar-regolamenti tal-UE fil-konfront ta’ kumpaniji Ewropej u mhux Ewropej attivi fl-UE. Il-KESE jenfasizza li l-Uffiċċju Ewropew tal-IA jeħtieġ li jkun jista’ jivvaluta l-proċeduri ta’ taħriġ tal-mudelli u l-possibbiltà ta’ awditjar indipendenti. Għandhom jistabbilixxu mekkaniżmi għal ilmenti effettivi għall-membri tal-pubbliku u għall-utenti rigward l-IA bi skop ġenerali u għandhom jikkoordinaw l-investigazzjonijiet transfruntiera.

3.1.4.

L-istandards għas-sistemi tal-IA, pereżempju li jirregolaw ir-robustezza u l-affidabbiltà tagħhom fil-qasam mediku jew fir-reklutaġġ, huma kruċjali għall-iżvilupp ta’ mudelli u każi ta’ użu tal-IA. Il-KESE jemmen li l-istabbiliment u l-applikazzjoni rapida tal-istandards għall-evalwazzjoni tas-sistemi tal-IA bi skop ġenerali huma ta’ interess globali u li dawn l-istandards għandhom jiġu armonizzati mill-inqas fil-livell tal-UE iżda preferibbilment fil-livell globali.

3.1.5.

Evalwazzjoni kostanti tal-effetti tal-Att dwar l-IA fuq l-IA bi skop ġenerali fl-UE hija kruċjali biex ir-regolament jikseb l-effetti maħsuba fuq terminu medju. Għall-kuntrarju tal-pożizzjoni ppreferuta mill-Istati Uniti, il-viżjoni tal-UE, li l-KESE jappoġġja, tinkludi projbizzjonijiet fuq l-aktar forom invażivi tat-teknoloġija u regoli stretti li jirrikjedu li kumpaniji ta’ iperskala jkunu aktar miftuħa dwar kif jiddisinjaw prodotti bbażati fuq l-IA.

3.1.6.

Il-KESE huwa konxju mit-tħassib li diversi kategoriji ta’ ħallieqa tal-kontenut bħalissa għandhom dwar l-użu tal-IA ġenerattiva. Huwa ta’ importanza kbira li jiġi żgurat li l-IA tiġi żviluppata b’mod li jirrispetta l-jedd għall-privattiva, id-drittijiet tal-awtur u r-regoli dwar il-proprjetà intellettwali. Il-ħallieqa (eż. ta’ xogħol letterarju jew artistiku) għandhom iżommu l-kapaċità li jagħtu jew jirrifjutaw permess biex ix-xogħol tagħhom jintuża, inkluż permezz ta’ mudelli tal-IA bi skop ġenerali.

3.1.7.

Il-KESE jappella sabiex l-Uffiċċju tal-IA jgħin lill-partijiet ikkonċernati jifhmu oqfsa internazzjonali oħra tal-IA (eż. bħal tal-OECD (3)) u regolamenti, bħal dawk fiċ-Ċina u fl-Istati Uniti, u jifhem kif dawn jinterrelataw mal-Att tal-UE dwar l-IA, inklużi suġġetti bħal mudelli “miftuħa” vs “ibbażati fuq il-liċenzji”. L-Uffiċċju tal-IA għandu jikkoopera wkoll ma’ awtoritajiet oħra tal-UE u tal-Istati Membri li jittrattaw l-aċċess għad-data għall-kumpaniji biex id-data ssir aktar aċċessibbli, speċjalment għall-MSMEs. Il-KESE jistieden ukoll lill-Kummissjoni, lis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE) u lill-Istati Membri jadottaw “approċċ b’diversi partijiet ikkonċernati” fir-rigward tal-isforzi biex jinħoloq mekkaniżmu globali ta’ governanza tal-IA, bħall-ordni eżekuttiva tal-Istati Uniti dwar l-IA (4) u l-miżuri tal-gvern Ċiniż għall-ġestjoni tal-IA bi skop ġenerali (5). Dan l-approċċ jista’ jinvolvi wkoll djalogi ta’ politika internazzjonali u inklużivi regolari dwar il-governanza tal-IA biex tiġi evitata l-frammentazzjoni f’reġjuni differenti.

3.1.8.

Il-KESE jappella lill-Kummissjoni Ewropea u lill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti jipprovdu finanzjament suffiċjenti sabiex jimplimentaw b’mod effiċjenti l-Att dwar l-IA u jikkooperaw mill-qrib mal-Uffiċċju tal-IA sabiex ikun jista’ jilħaq l-għanijiet iddikjarati. Mingħajru, l-Uffiċċju tal-IA mhux se jkun jista’ jattira u jżomm in-nies b’talent u l-esperti tal-IA meħtieġa biex iwettqu l-kompiti ta’ hawn fuq.

3.1.9.

Dan l-aħħar l-UE adottat l-Att dwar id-Data biex ittejjeb il-kondiviżjoni tad-data u l-aċċess għad-data. L-istrateġija tad-data tagħha u l-Att dwar il-Governanza tad-Data huma fuq l-istess linji. Dawn ir-regolamenti issa jridu jiġu attwati u implimentati fil-prattika. L-impatt tagħhom irid jiġi monitorjat u evalwat bir-reqqa qabel ma jitqies kwalunkwe tentattiv regolatorju ulterjuri biex jitrawwem l-aċċess għad-data.

3.1.10.

L-ambjenti ta’ esperimentazzjoni regolatorja huma inklużi fid-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-IA fil-livell nazzjonali, u jipprovdu spazju għal parteċipanti ġodda biex jesperimentaw. Fil-fehma tal-KESE, huwa kruċjali li jiġu ssemplifikati l-isforzi u l-għanijiet ta’ dawn l-ambjenti ta’ esperimentazzjoni u li l-Istati Membri u l-parteċipanti jaqsmu ma’ xulxin it-tagħlimiet meħuda.

3.2.    Innovazzjoni u investiment

3.2.1.

L-Att dwar l-IA għandu l-għan li jrawwem ekosistema tal-IA sigura u affidabbli. Peress li l-utenti u l-konsumaturi jistgħu jibbenefikaw mill-innovazzjoni tal-IA permezz ta’ prodotti u servizzi aktar avvanzati u effiċjenti użati f’setturi bħas-saħħa u l-enerġija sostenibbli, huwa importanti li l-implimentazzjoni tal-Att dwar l-IA ma timpedixxix tali innovazzjoni.

3.2.2.

Il-futur tal-IA bi skop ġenerali magħmula fl-Ewropa jiddependi fuq il-potenza komputazzjonali, iċ-ċipep, il-kapaċità tal-cloud u d-data, li kollha kemm huma jeħtieġu investiment konsiderevoli fl-art, fl-enerġija u fit-tagħmir taċ-ċentri tad-data. L-investiment, kif ukoll inċentivi oħra għal dak l-għan, għandhom jiffukaw fuq konnettività sigura u infrastruttura ċentrali reżiljenti, peress li t-tnejn huma ta’ importanza kbira jekk l-Ewropa trid issir sovrana b’mod diġitali. Il-KESE jiġbed l-attenzjoni speċifikament għall-IMEC, iċ-ċentru indipendenti ewlieni tar-riċerka u l-iżvilupp tan-nanoelettronika fid-dinja, li jinsab fil-Belġju, bħala ċentru ta’ eċċellenza fl-Ewropa u element ewlieni fil-katina tal-valur tal-IA, li għandu jiġi żviluppat u emulat aktar.

3.2.2.1.

L-ospitanti tal-cloud għandhom setgħa bla paragun biex jimmonitorjaw, jidentifikaw u joħonqu l-kompetituri. Fil-kuntest attwali, fornituri Ewropej iżgħar isibu ruħhom ristretti biex jirfinaw il-mudelli tal-Istati Uniti f’sistemi personalizzati jew speċifiċi għad-dominju li jeħtieġu inqas qawwa komputazzjonali, data u xogħol. Dan iħalli lill-iżviluppaturi u lill-implimentaturi downstream dipendenti fuq fornituri akbar ta’ mudelli upstream. Il-fornituri Ewropej tas-servizzi tal-cloud jistgħu jkunu parti minn soluzzjoni li tissodisfa d-domandi għall-konformità mal-valuri Ewropej u l-ħtiġijiet tas-sigurtà u għandha tiġi promossa, eż. permezz tal-użu tas-servizzi tagħhom fi proġetti tal-akkwist pubbliku tal-UE.

3.2.3.

Is-suq għaċ-ċipep tal-IA li jistgħu joperaw mudelli matul il-fażi ta’ taħriġ tagħhom u jittrattaw il-mistoqsijiet tal-utenti huwa kkonċentrat ħafna u ddominat minn għadd żgħir ħafna ta’ kumpaniji, b’mod partikolari dawk Tajwaniżi u tal-Istati Uniti. Huwa stmat li huwa meħtieġ investiment ta’ USD 5-7 triljun biex tinħoloq kapaċità ta’ bini ta’ ċipep sovrana korrispondenti fl-UE. Il-formazzjoni ta’ sħubijiet strateġiċi ma’ diversi alleati affidabbli f’dan il-qasam tista’ tkun alternattiva vijabbli u irħas.

3.2.4.

L-IA ġenerattiva se taffettwa l-industrija farmaċewtika, tal-manifattura, tal-media, tal-karozzi, ajruspazjali, tad-difiża, medika, tal-elettronika u tal-enerġija u s-settur tas-servizzi fost l-oħrajn billi żżid il-proċessi ewlenin b’mudelli tal-IA. Dan se jkollu impatt fuq il-kummerċjalizzazzjoni, id-disinn, il-komunikazzjonijiet korporattivi, it-taħriġ u l-inġinerija tas-software billi jżid il-proċessi ta’ appoġġ imwettqa f’ħafna organizzazzjonijiet.

3.3.    Promozzjoni ta’ każi ta’ użu

3.3.1.

L-IA bi skop ġenerali se tissostitwixxi sa punt sinifikattiv ix-xogħol konjittiv u intelliġenti b’awtomatizzazzjoni appoġġjata mill-IA. Il-kumpaniji, indipendentement mid-daqs tagħhom, jeħtieġu għarfien espert u appoġġ tekniku fl-adattament għall-ambjent il-ġdid tal-IA, fl-użu tiegħu b’mod utli u fil-konformità mal-qafas regolatorju rilevanti u li possibbilment jinbidel malajr. Bl-istess mod, l-effetti li din it-tranżizzjoni jista’ jkollha fuq is-suq tax-xogħol u l-ħaddiema jridu jiġu indirizzati billi jiġu adattati l-programmi edukattivi u l-kurrikuli, it-taħriġ mill-ġdid u t-titjib tal-ħiliet tal-ħaddiema u jiġu appoġġjati dawk li huma inqas kapaċi jadattaw għall-bidliet f’dawk il-proċessi.

3.3.2.

Il-KESE jemmen li, fil-futur, se jiġu skoperti b’mod sistematiku materjali, mediċini u servizzi ġodda bl-użu ta’ tekniki tal-IA ġenerattiva. L-IA ġenerattiva tista’ tnaqqas l-ispejjeż u ż-żmien meħtieġa biex jiġu skoperti kuri ġodda, u tista’ toħloq disinji ottimizzati biex jintlaħqu għanijiet u restrizzjonijiet speċifiċi, u b’hekk taċċellera l-proċess tad-disinn. Jeħtieġ li l-Ewropa tkun fuq quddiem nett ta’ dawn l-iżviluppi biex tibbenefika minnhom. L-UE diġà għandha diversi ċentri tas-supercomputing. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tiżgura li l-kapaċitajiet ipprovduti jkunu biżżejjed biex tali proġetti jkunu jistgħu jitħaddmu fl-Ewropa, u biex tissensibilizza lill-partijiet ikkonċernati dwar din l-offerta u l-possibbiltajiet ta’ kollaborazzjoni bejn l-universitajiet u l-industrija.

3.3.3.

Biex jiżdied l-aċċess għas-sistemi ta’ IA bi skop ġenerali u l-użu tagħhom, jeħtieġ li dawn ikunu spjegabbli. It-trasparenza tista’ tgħin, pereżempju, biex l-awtomatizzazzjoni ssir aktar effiċjenti, biex it-teħid tad-deċiżjonijiet isir aktar faċli, jiġu evitati żbalji f’kompiti ripetittivi, jinstabu żbalji fil-proċessi aktar malajr u tiżdied il-produttività. Il-kisbiet fl-effiċjenza enerġetika u fir-riżorsi permezz ta’ proċessi u soluzzjonijiet aħjar li jippermettu testijiet virtwali, tewmin diġitali u soluzzjonijiet oħra għat-tnaqqis tal-użu tal-materjali jridu jitwieżnu mal-impatt tas-sistemi tal-IA bi skop ġenerali fuq l-ambjent u l-użu tal-enerġija.

3.3.4.

Il-KESE huwa konxju mit-tħassib li diversi kategoriji ta’ ħallieqa tal-kontenut bħalissa għandhom dwar l-użu ta’ teknoloġiji tal-IA ġenerattiva. Il-qafas tal-UE dwar id-drittijiet tal-awtur jipprevedi regoli ewlenin għall-protezzjoni tal-ħallieqa tal-kontenut meta x-xogħol tagħhom jintuża mill-iżviluppaturi tal-IA. L-eċċezzjonijiet tal-estrazzjoni tat-test u tad-data introdotti bid-Direttiva (UE) 2019/790 (6) jipprovdu qafas rilevanti għall-użu ta’ kontenut protett għat-taħriġ dwar l-IA. B’mod partikolari, l-eċċezzjoni għall-estrazzjoni tat-test u tad-data fl-Artikolu 4 tapplika bil-kundizzjoni li d-drittijiet fuq il-kontenut użat għall-estrazzjoni tat-test u tad-data ma jkunux ġew espressament irriżervati mid-detenturi tad-drittijiet. Id-detenturi tad-drittijiet jistgħu jingranaw dan il-mekkaniżmu ta’ esklużjoni fakultattiva biex jinnegozjaw liċenzji kummerċjali mal-iżviluppaturi tal-IA għall-użu tal-kontenut tagħhom. Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni u lill-Uffiċċju futur tal-IA jiżguraw li l-iżviluppaturi u l-utenti kollha tal-applikazzjonijiet ibbażati fuq l-IA bi skop ġenerali jikkonformaw mar-regoli.

3.4.    Il-kompetittività tal-UE fil-qasam tal-IA

3.4.1.

Il-KESE jistieden lill-Kummissjoni tippromovi l-kompetizzjoni fl-IA billi tiżgura konsistenza mal-Att tal-UE dwar is-Swieq Diġitali biex tadattah għall-istruttura tal-katina tal-valur tal-IA u billi tipprovdi qafas favorevoli għar-riċerka, l-iżvilupp u l-espansjoni tal-mudelli Ewropej tal-IA, bil-valuri Ewropej iservu bħala prinċipji gwida.

3.4.2.

Sabiex tiġi miġġielda konċentrazzjoni tas-suq iddominata minn kumpaniji diġitali kbar, ħafna drabi mhux Ewropej, il-KESE jemmen li huwa essenzjali li jiġu mobilizzati l-għodod tal-politika tal-kompetizzjoni (il-valutazzjoni tal-abbuż potenzjali tal-pożizzjoni dominanti ta’ kumpanija, il-kontroll tal-fużjonijiet) biex jiġu evitati, identifikati u indirizzati l-imġiba u s-sitwazzjonijiet kritiċi. Huwa meħtieġ investiment Ewropew u nazzjonali kkoordinat fl-innovazzjoni biex jgħin fl-iżvilupp tal-ktajjen tal-valur tal-UE u l-ħolqien tal-valur fl-IA.

3.4.3.

L-awtoritajiet tal-kompetizzjoni fl-UE jeħtieġ li jisfruttaw il-kapaċitajiet tagħhom u jiżguraw li l-hekk imsejħa “hyperscalers” ma jabbużawx mill-pożizzjoni tagħhom fis-suq B2B jew B2G. Huma jeħtieġu b’mod urġenti persunal kwalifikat biex isegwu l-infurzar tal-politiki tal-UE, bħall-Att dwar is-Swieq Diġitali. Ftehimiet bħal dawk bejn l-UE u l-Istati Uniti dwar kollaborazzjoni fil-qasam tas-semikondutturi biex tiġi żgurata t-trasparenza fir-rigward tas-sussidji u tiġi pprovduta sistema ta’ twissija bikrija f’każ ta’ tfixkil jeħtieġ li jiġu implimentati u estiżi għal partijiet ikkonċernati oħra.

3.4.4.

Huwa importanti li l-kumpaniji u l-MSMEs Ewropej jiġu megħjuna jaċċessaw ir-riżorsi meħtieġa biex jiżviluppaw mudelli tal-IA, bħal faċilitajiet ta’ riċerka, kapaċità tal-computing, data u ħaddiema tas-sengħa sabiex ikunu jistgħu jkunu mhux biss utenti ta’ soluzzjonijiet tal-IA iżda wkoll żviluppaturi u jkunu jistgħu jiżviluppaw mudelli tal-IA bi skop ġenerali abbażi tal-ħtiġijiet u l-prodotti tagħhom stess. L-aċċess għall-kapaċità tas-supercomputing irid ikun komprensiv, peress li d-disponibbiltà fit-tul tal-potenza komputazzjonali hija meħtieġa biex jitħarrġu l-mudelli.

3.4.5.

Ladarba tiġi żviluppata, l-UE għandha timmira li tippromovi u xxerred soluzzjonijiet Ewropej permezz ta’ korpi bħall-G7, il-G20 u fora internazzjonali oħra u organizzazzjonijiet li jistabbilixxu l-istandards.

3.4.6.

Għalkemm l-Att dwar l-IA jidħol fid-dettall dwar ir-regolamentazzjoni tal-IA bi skop ġenerali, id-data statistika dwar l-istatus quo ta’ dawn il-mudelli fl-Ewropa, l-iżvilupp tagħhom u l-impatt tagħhom hija skarsa. Biex dan jittejjeb, is-suġġett għandu jiġi kopert fl-istħarriġ tal-ICT tal-Eurostat. Id-data miġbura mbagħad tista’ anke tintuża għall-evalwazzjoni kostanti msemmija hawn fuq tal-Att dwar l-IA.

---

(1)  Artikolu 3(63).

(2)  Ara wkoll l-Opinjonijiet eżistenti u futuri tal-KESE mmirati speċifikament lejn l-użu tal-IA fuq il-post tax-xogħol u l-użu tal-IA biex jinkisbu soċjetajiet aktar ugwali u inklużivi.

(3)   https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-LEGAL-0449.

(4)   www.whitehouse.gov/briefing-room/presidential-actions/2023/10/30/executive-order-on-the-safe-secure-and-trustworthy-development-and-use-of-artificial-intelligence/.

(5)  Miżuri Interim għall-Ġestjoni tas-Servizzi Ġenerattivi tal-Intelliġenza Artifiċjali.

(6)  Direttiva (UE) 2019/790 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' April 2019 dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-Suq Uniku Diġitali u li temenda d-Direttivi 96/9/KE u 2001/29/KE (Test b'rilevanza għaż-ŻEE.) ( ĠU L 130, 17.5.2019, p. 92).