(2)

F’Diċembru 2019, fil-Komunikazzjoni tagħha “Il-Patt Ekoloġiku Ewropew” (40), il-Kummissjoni Ewropea stabbiliet pjan direzzjonali ambizzjuż biex l-Unjoni tinbidel f’soċjetà ġusta u prospera, b’ekonomija moderna, effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u kompetittiva, bl-għan li tipproteġi, tikkonserva u ssaħħaħ il-kapital naturali tal-Unjoni, u li tipproteġi s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini minn riskji u impatti relatati mal-ambjent. B’mod speċifiku dwar l-arja nadifa, il-Patt Ekoloġiku Ewropew impenja ruħu li jkompli jtejjeb il-kwalità tal-arja u li jallinja l-istandards tal-kwalità tal-arja tal-UE aktar mill-qrib mar-rakkomandazzjonijiet tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO). Hija ħabbret ukoll it-tisħiħ tad-dispożizzjonijiet dwar il-monitoraġġ, l-immudellar u l-ippjanar tal-kwalità tal-arja.

(2)

F’Diċembru 2019, fil-Komunikazzjoni tagħha “Il-Patt Ekoloġiku Ewropew” (40), il-Kummissjoni Ewropea stabbiliet pjan direzzjonali ambizzjuż biex l-Unjoni tinbidel f’soċjetà ġusta u prospera, b’ekonomija moderna, effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u kompetittiva, bil-għan li tipproteġi, tikkonserva u ssaħħaħ il-kapital naturali tal-Unjoni, u li tipproteġi s-saħħa u l-benesseri taċ-ċittadini minn riskji u impatti relatati mal-ambjent. B’mod speċifiku dwar l-arja nadifa, il-Kummissjoni impenjat ruħha li tkompli ttejjeb il-kwalità tal-arja u li tallinja l-istandards tal-kwalità tal-arja tal-UE aktar mill-qrib mar-rakkomandazzjonijiet tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO). Hija ħabbret ukoll it-tisħiħ tad-dispożizzjonijiet dwar il-monitoraġġ, l-immudellar u l-ippjanar tal-kwalità tal-arja.

(4)

Il-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Tniġġis Żero jistabbilixxi wkoll viżjoni għas-sena 2050, fejn it-tniġġis tal-arja jitnaqqas għal livelli li ma jibqgħux jitqiesu ta’ ħsara għas-saħħa u għall-ekosistemi naturali. Għal dan l-għan, jenħtieġ li jiġi segwit approċċ fi stadji lejn l-istabbiliment ta’ standards attwali u futuri tal-kwalità tal-arja tal-UE, l-istabbiliment ta’ standards intermedji tal-kwalità tal-arja għas-sena 2030 u lil hinn, u l-iżvilupp ta’ perspettiva għall-allinjament mal-Linji Gwida tad-WHO dwar il-Kwalità tal-Arja sa mhux aktar tard mis-sena 2050 abbażi ta’ mekkaniżmu ta’ rieżami regolari biex jitqies l-aħħar fehim xjentifiku . Minħabba r-rabtiet bejn it-tnaqqis tat-tniġġis u d-dekarbonizzazzjoni, l-objettiv fit-tul li tinkiseb l-ambizzjoni ta’ tniġġis żero jenħtieġ li jiġi segwit id f’id mat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra kif stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (42).

(4)

Il-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Tniġġis Żero jistabbilixxi wkoll viżjoni għas-sena 2050, fejn it-tniġġis tal-arja jitnaqqas għal livelli li ma jibqgħux jitqiesu ta’ ħsara għas-saħħa u għall-ekosistemi naturali. Għal dan l-għan, jenħtieġ li jiġi segwit approċċ ambizzjuż lejn l-istabbiliment ta’ standards attwali u futuri tal-kwalità tal-arja tal-UE, l-istabbiliment ta’ standards tal-kwalità tal-arja għas-sena 2035, inklużi l-istandards intermedji tal-kwalità tal-arja għas-sena 2030 u wara din is-sena f’intervalli regolari , u l-iżvilupp ta’ perspettiva għall-allinjament sħiħ u kontinwu mal-Linji Gwida tad-WHO dwar il-Kwalità tal-Arja l-aktar aġġornati sabiex jintlaħaq l-objettiv ta’ tniġġis żero sa mhux aktar tard mis-sena 2050 abbażi ta’ mekkaniżmu ta’ rieżami regolari biex titqies l-aħħar evidenza xjentifika . Minħabba r-rabtiet bejn it-tnaqqis tat-tniġġis u d-dekarbonizzazzjoni, l-objettiv fit-tul li tinkiseb l-ambizzjoni ta’ tniġġis żero jenħtieġ li jiġi segwit id f’id mat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra kif stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (42).

(4a)

F’Settembru 2021, id-WHO ħarġet Linji Gwida dwar il-Kwalità tal-Arja ġodda, abbażi ta’ sinteżi komprensiva tal-evidenza xjentifika dwar l-effetti tat-tniġġis tal-arja fuq is-saħħa. Il-konklużjonijiet ta’ dawn il-Linji Gwida dwar il-Kwalità tal-Arja jisħqu b’mod speċifiku fuq l-importanza li jitnaqqsu l-konċentrazzjonijiet tat-tniġġis f’kull livell u juru benefiċċji ċari għas-saħħa pubblika u l-ambjent ta’ azzjonijiet bħal dawn. Din id-Direttiva tqis l-aħħar fehim xjentifiku u l-ħtieġa li l-istandards tal-kwalità tal-arja tal-Unjoni jiġu allinjati bis-sħiħ mal-Linji Gwida l-aktar reċenti tad-WHO dwar il-Kwalità tal-Arja sabiex jiġu ssodisfati l-objettivi ġenerali tal-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Tniġġis Żero.

(4b)

Il-benefiċċji soċjetali mit-tnaqqis kontinwu u mtejjeb tat-tniġġis tal-arja huma ferm akbar mill-kostijiet involuti. Skont l-istimi tal-Kummissjoni, il-kostijiet diretti annwali tal-konformità ma’ diversi xenarji ta’ politika analizzati skont il-valutazzjoni tal-impatt li takkumpanja din id-Direttiva huma bejn EUR 3,3  biljun u EUR 7 biljun, u l-benefiċċji monetizzati għas-saħħa u l-ambjent huma bejn EUR 36 biljun u EUR 130 biljun fl-2030, u b’hekk jintwera li l-benefiċċji tal-politika dwar il-kwalità tal-arja qabżu bil-kbir il-kost tal-implimentazzjoni. Mis-sena 2000 ’l hawn, l-emissjonijiet li jniġġsu l-arja fl-Unjoni naqsu b’mod kostanti bħala riżultat tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni u dik nazzjonali.

(5)

Fit-teħid tal-miżuri rilevanti fil-livell tal-Unjoni u f’dak nazzjonali biex jintlaħaq l-objettiv ta’ tniġġis żero għat-tniġġis tal-arja, l-Istati Membri, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni jenħtieġ li jkunu ggwidati mill-“prinċipju ta’ prekawzjoni” u mill-“prinċipju ta’ min iniġġes iħallas”, stabbiliti fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u mill-prinċipju ta’ “la tagħmilx ħsara” tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Huma jenħtieġ li, fost l-oħrajn, iqisu: il-kontribut ta’ kwalità tal-arja mtejba għas-saħħa pubblika, il-kwalità tal-ambjent, il-benesseri taċ-ċittadini, il-prosperità tas-soċjetà, l-impjiegi u l-kompetittività tal-ekonomija; it-tranżizzjoni tal-enerġija, it-tisħiħ tas-sigurtà tal-enerġija u l-indirizzar tal-faqar enerġetiku; is-sigurtà u l-affordabbiltà tal-ikel; l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet ta’ mobbiltà u trasport sostenibbli u intelliġenti; l-impatt tal-bidliet fl-imġiba; l-ekwità u s-solidarjetà fost l-Istati Membri u fi ħdanhom, fid-dawl tal-kapaċità ekonomika tagħhom, iċ-ċirkustanzi nazzjonali tagħhom, bħal pereżempju l-ispeċifiċitajiet tal-gżejjer, u l-ħtieġa li jkun hemm il-konverġenza maż-żmien; il-ħtieġa li t-tranżizzjoni tkun waħda xierqa u soċjalment ekwa permezz ta’ programmi edukattivi u ta’ taħriġ xierqa; l-aqwa evidenza xjentifika disponibbli u l-aktar reċenti, b’mod partikolari s-sejbiet irrappurtati mid-WHO; il-ħtieġa li r-riskji relatati mat-tniġġis tal-arja jiġu integrati fid-deċiżjonijiet dwar l-investiment u l-ippjanar; il-kosteffettività u n-newtralità teknoloġika fil-kisba tat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja; u l-progress li jkun qed isir maż-żmien b’rabta mal-integrità ambjentali u mal-livell ta’ ambizzjoni.

(5)

Fit-teħid tal-miżuri rilevanti fil-livell tal-Unjoni u f’dak nazzjonali biex jintlaħaq l-objettiv ta’ tniġġis żero għat-tniġġis tal-arja, l-Istati Membri, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni jenħtieġ li jkunu ggwidati mill-“prinċipju ta’ prekawzjoni”, mill-“prinċipju ta’ min iniġġes iħallas” u mill-“prinċipju tal-prevenzjoni u l-kontroll tat-tniġġis mis-sors tiegħu” stabbiliti fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u mill-prinċipju ta’ “la tagħmilx ħsara” tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u r-rispett tad-dritt tal-bniedem għal ambjent nadif, b’saħħtu u sostenibbli . Huma jenħtieġ li, fost l-oħrajn, iqisu: il-kontribut ta’ kwalità tal-arja mtejba għas-saħħa pubblika, il-kwalità tal-ambjent u r-reżiljenza tal-ekosistema , il-benesseri taċ-ċittadini, l-ugwaljanza u l-protezzjoni ta’ popolazzjoni sensittiva u gruppi vulnerabbli, il-kostijiet tal-kura tas-saħħa, il-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli (SDGs), ir-rwol tas-soċjetà ċivili, il-prosperità tas-soċjetà, l-impjiegi u l-kompetittività tal-ekonomija; it-tranżizzjoni tal-enerġija, it-tisħiħ tas-sigurtà tal-enerġija u l-indirizzar tal-faqar enerġetiku; is-sigurtà u l-affordabbiltà tal-ikel; l-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet ta’ mobbiltà u trasport sostenibbli u intelliġenti u l-infrastruttura tagħhom ; l-impatt tal-bidliet fl-imġiba ; l-impatt tal-politiki fiskali ; l-ekwità u s-solidarjetà fost l-Istati Membri u fi ħdanhom, fid-dawl tal-kapaċità ekonomika tagħhom, iċ-ċirkostanzi nazzjonali tagħhom, bħal pereżempju l-ispeċifiċitajiet tal-gżejjer, u l-ħtieġa li jkun hemm il-konverġenza maż-żmien; il-ħtieġa li t-tranżizzjoni tkun waħda xierqa u soċjalment ekwa permezz ta’ programmi edukattivi u ta’ taħriġ xierqa , inkluż għall-professjonisti tal-kura tas-saħħa ; l-aqwa evidenza xjentifika disponibbli u l-aktar reċenti, b’mod partikolari s-sejbiet irrapportati mid-WHO; il-ħtieġa li r-riskji relatati mat-tniġġis tal-arja jiġu integrati fid-deċiżjonijiet dwar l-investiment u l-ippjanar; il-kosteffettività , l-aħjar soluzzjonijiet teknoloġiċi disponibbli u n-newtralità teknoloġika fil-kisba tat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja; u l-progress li jkun qed isir maż-żmien b’rabta mal-integrità ambjentali u mal-livell ta’ ambizzjoni , iggwidata mill-prinċipju ta’ nonrigressjoni stabbilit fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea .

(5a)

Din id-Direttiva tikkontribwixxi biex jintlaħqu l-SDGs, b’mod partikolari l-SDGs 3, 7, 10, 11, u 13.

(6)

It-“Tmien Programm Ġenerali ta’ Azzjoni Ambjentali tal-Unjoni sal-2030” adottat bid-Deċiżjoni (UE) 2022/591 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fis-6 ta’ April 2022 (43) jistabbilixxi l-objettiv li jinkiseb ambjent mhux tossiku li jipproteġi s-saħħa u l-benesseri tan-nies, tal-annimali u tal-ekosistemi minn riskji relatati mal-ambjent u impatti negattivi, u, għal dak l-għan , jistipula li huma meħtieġa aktar titjib tal-metodi ta’ monitoraġġ, informazzjoni aħjar għall-pubbliku u aċċess għall-ġustizzja. Dan jiggwida l-objettivi stabbiliti f’din id-Direttiva.

(6)

It-“Tmien Programm Ġenerali ta’ Azzjoni Ambjentali tal-Unjoni sal-2030” adottat bid-Deċiżjoni (UE) 2022/591 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fis-6 ta’ April 2022 (43) jistabbilixxi bħala wieħed mill-objettivi prijoritarji tiegħu biex jinkiseb ambjent mhux tossiku li jipproteġi s-saħħa u l-benesseri tan-nies, tal-annimali u tal-ekosistemi minn riskji relatati mal-ambjent u impatti negattivi, u, għal dak il-għan , jistipula , fost l-oħrajn, li huma meħtieġa aktar titjib tal-metodi ta’ monitoraġġ , koordinazzjoni transfruntiera aħjar , informazzjoni aħjar għall-pubbliku u aċċess għall-ġustizzja. Dan jiggwida l-objettivi stabbiliti f’din id-Direttiva.

(7)

Il-Kummissjoni jenħtieġ li tirrieżamina regolarment l-evidenza xjentifika relatata mas-sustanzi niġġiesa, l-effetti tagħhom fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent u  l-iżvilupp teknoloġiku . Abbażi tar-rieżami, jenħtieġ li l-Kummissjoni tivvaluta jekk l-istandards tal-kwalità tal-arja applikabbli għadhomx xierqa biex jintlaħqu l-objettivi ta’ din id-Direttiva. L-ewwel rieżami jenħtieġ li jitwettaq sal-31/12/2028 biex jiġi vvalutat jekk l-istandards tal-kwalità tal-arja jeħtiġux li jiġu aġġornati abbażi tal-aħħar informazzjoni xjentifika.

(7)

Il-Kummissjoni jenħtieġ li tirrieżamina regolarment l-evidenza xjentifika relatata mas-sustanzi niġġiesa, l-effetti tagħhom fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent , l-inugwaljanzi fis-settur tas-saħħa, il-kostijiet diretti u  indiretti tal-kura tas-saħħa assoċjati mat-tniġġis tal-arja, il-kostijiet ambjentali, u l-iżviluppi tal-imġiba, fiskali u teknoloġiċi . Abbażi tar-rieżami, jenħtieġ li l-Kummissjoni tivvaluta jekk l-istandards tal-kwalità tal-arja applikabbli għadhomx xierqa biex jintlaħqu l-objettivi ta’ din id-Direttiva. L-ewwel rieżami jenħtieġ li jitwettaq sal-31/12/2028 biex jiġi vvalutat jekk l-istandards tal-kwalità tal-arja jeħtiġux li jiġu aġġornati abbażi tal-aħħar informazzjoni xjentifika. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tivvaluta regolarment il-kontribut tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni li tistabbilixxi standards ta’ emissjonijiet għal sorsi ta’ tniġġis tal-arja biex jintlaħqu l-istandards tal-kwalità tal-arja stabbiliti minn din id-Direttiva u, meta meħtieġ, tipproponi miżuri addizzjonali tal-Unjoni.

(10)

Jenħtieġ li jiġu applikati applikazzjonijiet ta’ mmudellar sabiex data minn punt speċifiku tkun tista’ tiġi interpretata f’termini ta’ distribuzzjoni ġeografika ta’ konċentrazzjoni, sabiex ikun hemm għajnuna fis-sejbien tal-ksur ta’ standards tal-kwalità tal-arja u biex jiġu infurmati l-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja u t-tqegħid tal-punti ta’ kampjunar . Minbarra r-rekwiżiti għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-arja definiti f’din id-Direttiva, għall-finijiet ta’ monitoraġġ, l-Istati Membri huma mħeġġa jisfruttaw il-prodotti ta’ informazzjoni u l-għodod supplimentari (eż. rapporti regolari ta’ evalwazzjoni u valutazzjoni tal-kwalità, applikazzjonijiet online ta’ politika), ipprovduti mill-komponent tal-Osservazzjoni tad-Dinja tal-Programm Spazjali tal-UE, b’mod partikolari s-Servizz ta’ Monitoraġġ tal-Atmosfera ta’ Copernicus (CAMS).

(10)

Meta rilevanti, jenħtieġ li jiġu applikati applikazzjonijiet ta’ mmudellar sabiex data minn punt speċifiku tkun tista’ tiġi interpretata f’termini ta’ distribuzzjoni ġeografika ta’ konċentrazzjoni ta’ sustanzi niġġiesa , sabiex ikun hemm għajnuna fis-sejbien tal-ksur ta’ standards tal-kwalità tal-arja u biex jiġu infurmati l-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja u  l-pjanijiet direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja u t-tqegħid tal-punti ta’ kampjunar. Minbarra r-rekwiżiti għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-arja definiti f’din id-Direttiva, għall-finijiet ta’ monitoraġġ, l-Istati Membri huma mħeġġa jisfruttaw il-prodotti ta’ informazzjoni u l-għodod supplimentari (eż. rapporti regolari ta’ evalwazzjoni u valutazzjoni tal-kwalità, applikazzjonijiet online ta’ politika), ipprovduti mill-komponent tal-Osservazzjoni tad-Dinja tal-Programm Spazjali tal-UE, b’mod partikolari s-Servizz ta’ Monitoraġġ tal-Atmosfera ta’ Copernicus (CAMS).

(11)

Huwa importanti li s-sustanzi niġġiesa ta’ tħassib emerġenti, bħall-partikoli ultrafini, il-karbonju iswed u l-karbonju elementali, kif ukoll l-ammonijaka u l-potenzjal ossidattiv tal-materja partikolata, jiġu mmonitorjati sabiex jiġi appoġġat il-fehim xjentifiku tal-effetti tagħhom fuq is-saħħa u l-ambjent, kif irrakkomandat mid-WHO.

(11)

Huwa importanti li s-sustanzi niġġiesa ta’ tħassib emerġenti, bħall-partikoli ultrafini, il-karbonju iswed u l-karbonju elementali, kif ukoll l-ammonijaka u l-potenzjal ossidattiv tal-materja partikolata, jiġu mmonitorjati sabiex jiġi appoġġat il-fehim xjentifiku tal-effetti tagħhom fuq is-saħħa u l-ambjent, kif irrakkomandat mid-WHO , u bil-ħsieb li jiġu stabbiliti valuri ta’ limitu għalihom fil-qafas tal-ewwel rieżami ta’ din id-Direttiva fl-2028. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tkompli timmonitorja l-iżviluppi xjentifiċi fir-rigward ta’ kwalunkwe sustanza niġġiesa oħra mhux koperta minn din id-Direttiva u tivvaluta l-ħtieġa li testendi d-dispożizzjonijiet tagħha għal dawn is-sustanzi niġġiesa.

(12)

Jenħtieġ li jsir kejl dettaljat ta’ materja partikolata fina f’postijiet bi sfond rurali sabiex jiġu mifhuma aħjar l-impatti ta’ din is-sustanza niġġiesa u sabiex jiġu żviluppati politiki adegwati. Tali kejl jenħtieġ li jsir b’mod konsistenti ma’ dak tal-programm kooperattiv għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tat-trażmissjoni fuq distanza twila ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja fl-Ewropa (EMEP) stabbilit taħt il-Konvenzjoni tal-1979 dwar it-Tniġġis Transkonfinali tal-Arja fuq Distanza Twila tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (UNECE) approvata mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 81/462/KEE tal-11 ta’ Ġunju 1981 (44) u l-Protokolli tagħha, inkluż il-Protokoll għat-tnaqqis tal-aċidifikazzjoni, l-ewtrofikazzjoni u l-ożonu troposferiku tal-1999, li ġie rivedut fl-2012.

(12)

Jenħtieġ li jsir kejl dettaljat ta’ materja partikolata fina , il-karbonju iswed, il-merkurju u l-ammonijaka f’postijiet bi sfond rurali sabiex jiġu mifhuma aħjar il-kontribut transfruntier u l-impatti ta’ dawk is-sustanzi niġġiesa, u sabiex jiġu żviluppati politiki adegwati , inkluża l-introduzzjoni possibbli ta’ valuri ta’ limitu, valuri fil-mira jew livelli kritiċi . Tali kejl jenħtieġ li jsir b’mod konsistenti ma’ dak tal-programm kooperattiv għall-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tat-trażmissjoni fuq distanza twila ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja fl-Ewropa (EMEP) stabbilit taħt il-Konvenzjoni tal-1979 dwar it-Tniġġis Transkonfinali tal-Arja fuq Distanza Twila tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (UNECE) approvata mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 81/462/KEE tal-11 ta’ Ġunju 1981 (44) u l-Protokolli tagħha, inkluż il-Protokoll għat-tnaqqis tal-aċidifikazzjoni, l-ewtrofikazzjoni u l-ożonu troposferiku tal-1999, li ġie rivedut fl-2012.

(15)

Sabiex jiġu protetti s-saħħa tal-bniedem u l-ambjent kollu, huwa partikolarment importanti li l-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa jiġu miġġielda f’ras il-għajn u li jiġu identifikati u implimentati l-miżuri l-aktar effettivi għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet fil-livell lokali, nazzjonali u tal-Unjoni, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-emissjonijiet mill-agrikoltura, l-industriji, it-trasport u l-ġenerazzjoni tal-enerġija . Għalhekk, jenħtieġ li jiġu evitati, ipprevenuti jew imnaqqsa l-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja u li jagħmlu l-ħsara u għandhom jiġu stabbiliti standards adegwati għall-kwalità tal-arja ambjentali b’kont meħud tal-istandards, il-linji gwida u  l-programmi rilevanti tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa .

(15)

Sabiex jiġu protetti s-saħħa tal-bniedem u l-ambjent kollu, huwa partikolarment importanti li l-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa jiġu miġġielda f’ras il-għajn u li jiġu identifikati u implimentati l-miżuri l-aktar effettivi għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet fil-livell lokali, nazzjonali u tal-Unjoni, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-emissjonijiet mill-agrikoltura, l-industriji, it-trasport , is-sistemi ta’ tisħin u tkessiħ u l-ġenerazzjoni tal-enerġija . Il-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Unjoni bħal dik dwar l-istandards Ewropej tal-emissjonijiet tal-vetturi jew dwar l-emissjonijiet industrijali hija strumentali biex ikompli jitnaqqas it-tniġġis tal-arja ambjentali. Għalhekk, jenħtieġ li jiġu evitati, ipprevenuti jew imnaqqsa l-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja li jagħmlu l-ħsara u għandhom jiġu stabbiliti standards adegwati għall-kwalità tal-arja ambjentali abbażi tal-evidenza xjentifika l-aktar reċenti kif ippubblikata fil-Linji Gwida tad-WHO dwar il-Kwalità tal-Arja l-aktar aġġornati u  f’konformità mal-Pjan ta’ Azzjoni ta’ Tniġġis Żero għall-2050 .

(15b)

Il-Kummissjoni jenħtieġ li tivvaluta l-konsistenza ta’ kwalunkwe abbozz ta’ miżura jew proposta leġiżlattiva rilevanti, inklużi l-proposti baġitarji, mal-istandards tal-kwalità tal-arja stabbiliti f’din id-Direttiva, qabel ma dawn jiġu adottati, u jenħtieġ li tinkludi dik il-valutazzjoni fi kwalunkwe valutazzjoni tal-impatt li takkumpanja dawk il-miżuri jew proposti, u tagħmel ir-riżultati ta’ dik il-valutazzjoni disponibbli pubblikament meta dawn jiġu adottati. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tagħmel ħilitha biex tallinja l-abbozzi ta’ miżuri u l-proposti leġiżlattivi tagħha mal-objettivi ta’ din id-Direttiva. Fi kwalunkwe każ ta’ nuqqas ta’ allinjament, jenħtieġ li l-Kummissjoni tipprovdi r-raġunijiet tagħha bħala parti mill-valutazzjoni tal-konsistenza.

(15c)

Is-sustanzi niġġiesa tal-arja li jiġu mis-settur tat-trasport joħolqu riskju partikolari għas-saħħa tan-nies li jgħixu f’żoni urbani u qrib ċentri tat-trasport. Għalhekk, jenħtieġ li l-Istati Membri u l-awtoritajiet reġjonali u lokali rilevanti jqisu l-implimentazzjoni ta’ Pjanijiet ta’ Mobbiltà Urbana Sostenibbli u jinvestu f’teknoloġiji u miżuri b’emissjonijiet żero li jippermettu bidla modali lejn sistemi tat-trasport attivi, kollettivi u sostenibbli, kif ukoll il-ħolqien ta’ spazji ekoloġiċi u żoni pedonali fil-bliet bil-għan li jitnaqqsu t-tniġġis tal-arja u l-konġestjoni fit-toroq, speċjalment f’żoni urbani f’konformità mal-komunikazzjoni tal-Kummissjoni tad-9 ta’ Diċembru 2020 bit-titolu “Strateġija għal Mobbiltà Sostenibbli u Intelliġenti – inqiegħdu t-trasport Ewropew fit-triq it-tajba għall-futur”. Jenħtieġ li l-Istati Membri jieħdu wkoll il-miżuri kollha meħtieġa biex jaċċelleraw l-użu ta’ infrastruttura ta’ fjuwils alternattivi, b’mod partikolari infrastruttura għall-irriċarġjar elettriku għal vetturi ħfief u tqal, kif ukoll iwettqu kontrolli regolari tal-kwalità tal-infrastruttura tat-trasport biex jidentifikaw iż-żoni li jeħtieġu dekonġestjoni u ottimizzazzjoni tal-infrastruttura, u jieħdu miżuri xierqa, bl-appoġġ tal-finanzjament tal-Unjoni, fejn applikabbli.

(15d)

It-tniġġis tal-arja mit-trasport marittimu waħdu jwassal għal aktar minn 50 000 mewta prematura fis-sena fl-Unjoni  (1a) . Filwaqt li l-parti l-aktar detrimentali tal-exhaust tat-trasport marittimu hija t-tniġġis tad-diossidu tal-kubrit, jenħtieġ li l-NOx ma jintesewx. L-impatt tat-trasport marittimu fuq l-ambjent u fuq il-komunitajiet kostali, kemm f’termini ta’ ħsara għall-ekosistemi kif ukoll għas-saħħa pubblika jista’ jittaffa b’elettrifikazzjoni komprensiva tat-trasport marittimu urban u fuq distanzi qosra, flimkien ma’ rekwiżiti ta’ emissjonijiet żero u infrastruttura fl-irmiġġ. Barra minn hekk, il-kopertura komprensiva tal-ispazju marittimu tal-Unjoni taħt iż-żoni taż-żona ta’ kontroll tal-emissjonijiet tal-kubrit (SECA) u taż-żona ta’ kontroll tal-emissjonijiet tan-nitroġenu (NECA) tikkontribwixxi b’mod sinifikanti għat-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja fil-portijiet u fil-bliet portwarji, kif ukoll fl-ilmijiet tal-Unjoni.

(16)

Evidenza xjentifika turi li id-diossidu tal-kubrit, id-diossidu tan-nitroġenu u l-ossidi tan-nitroġenu, il-materja partikolata, iċ-ċomb, il-benżen, il-monossidu tal-karbonju, l-arseniku, il-kadmju, in-nikil, ċerti idrokarburi aromatiċi poliċikliċi u l-ożonu huma responsabbli għal impatti negattivi sinifikanti fuq is-saħħa tal-bniedem . L-impatt fuq is-saħħa tal-bniedem u fuq l-ambjent iseħħ permezz ta’ konċentrazzjonijiet fl-arja ambjentali.

(16)

Evidenza xjentifika turi li id-diossidu tal-kubrit, id-diossidu tan-nitroġenu u l-ossidi tan-nitroġenu, il-materja partikolata, iċ-ċomb, il-benżen, il-monossidu tal-karbonju, l-arseniku, il-kadmju, in-nikil, ċerti idrokarburi aromatiċi poliċikliċi u l-ożonu huma responsabbli għal firxa ta’ effetti negattivi sinifikanti fuq is-saħħa tal-bniedem li jistgħu jwasslu għal mewta prematura, u li ma hemm l-ebda livell limitu li jista’ jiġi identifikat li taħtu dawk is-sustanzi ma jippreżentawx riskju għas-saħħa tal-bniedem. Dawk is-sustanzi jagħmlu ħsara lill-biċċa l-kbira tas-sistemi tal-organi u huma marbuta ma’ ħafna mard debilitanti, bħall-ażma fit-tfulija u l-ażma li tibda fl-età adulta, il-mard kardjovaskulari, il-mard pulmonari ostruttiv kroniku, il-pulmonite, il-puplesiji, id-dijabete, il-kanċer tal-pulmun, l-indeboliment tal-iżvilupp konjittiv u d-dimenzja . L-impatt fuq is-saħħa tal-bniedem u fuq l-ambjent iseħħ permezz ta’ konċentrazzjonijiet fl-arja ambjentali u permezz ta’ depożizzjoni .

(16a)

It-tniġġis tal-arja jaffettwa l-ġisem tal-bniedem, kemm f’perjodu ta’ żmien qasir u fit-tul, b’modi li huma ta’ detriment għas-saħħa. Għalkemm it-tniġġis tal-arja huwa problema universali tas-saħħa li taffettwa lil kulħadd, ir-riskji mhumiex mifruxa l-istess fost il-popolazzjoni, b’tali mod li xi gruppi ta’ persuni jinsabu f’riskju akbar ta’ ħsara minn oħrajn. Il-popolazzjoni sensittiva u l-gruppi vulnerabbli, bħal dawk b’kundizzjonijiet tas-saħħa speċifiċi preeżistenti (eż. mard respiratorju jew kardjovaskulari), nisa tqal, trabi tat-twelid, tfal, anzjani, persuni li jgħixu b’diżabilità jew li għandhom aċċess inadegwat għall-kura medika, u ħaddiema li huma esposti għal livelli partikolarment għoljin ta’ tniġġis tal-arja fil-professjoni tagħhom, jidhru li huma l-aktar f’riskju, kif enfasizzat minn studji li jorbtu t-tniġġis tal-arja mat-tnaqqis fil-prestazzjoni konjittiva fost l-anzjani kif ukoll li jissuġġerixxu li l-kwalità ħażina tal-arja hija partikolarment perikoluża għat-tfal. Jenħtieġ li dawk il-gruppi jiġu infurmati u protetti. Din id-Direttiva tirrikonoxxi r-riskji akbar u l-ħtiġijiet speċifiċi tal-popolazzjoni sensittiva u tal-gruppi vulnerabbli fir-rigward tat-tniġġis tal-arja u għandha l-għan li tindirizza l-inugwaljanzi fis-settur tas-saħħa kkawżati mill-arja mniġġsa.

(16b)

Filwaqt li t-tniġġis tal-arja ambjentali huwa riskju kbir għas-saħħa ambjentali li jaffettwa lil kulħadd u lill-Istati Membri kollha, hemm biżżejjed evidenza dwar l-assoċjazzjonijiet bejn l-istatus soċjoekonomiku u t-tniġġis tal-arja, li turi b’mod partikolari li s-saħħa ta’ nies ta’ status soċjoekonomiku aktar baxx għandha tendenza li tkun aktar affettwata mit-tniġġis tal-arja milli mis-saħħa tal-popolazzjoni ġenerali bħala riżultat kemm tal-esponiment akbar kif ukoll tal-vulnerabbiltà akbar tagħhom  (1a) . L-Istati Membri jenħtieġ li jqisu tali fatturi meta jabbozzaw, jimplimentaw jew jaġġornaw il-pjanijiet tagħhom dwar il-kwalità tal-arja jew il-pjanijiet direzzjonali tagħhom dwar il-kwalità tal-arja biex jindirizzaw b’mod effettiv l-aspetti soċjali tat-tniġġis tal-arja u biex jimminimizzaw l-impatti soċjoekonomiċi tal-miżuri meħuda.

(18)

L-esponiment medju tal-popolazzjoni għas-sustanzi niġġiesa bl-ogħla impatt dokumentat fuq is-saħħa tal-bniedem, il-materja partikolata fina (PM2,5 ) u d-diossidu tan-nitroġenu (NO2) jenħtieġ li jitnaqqas abbażi tar-rakkomandazzjonijiet tal-WHO . Għal dan l-għan, jenħtieġ li jiġi introdott obbligu ta’ tnaqqis tal-esponiment medju għal dawn is-sustanzi niġġiesa, flimkien mal-valuri ta’ limitu.

(18)

L-esponiment medju tal-popolazzjoni għas-sustanzi niġġiesa bl-ogħla impatt dokumentat fuq is-saħħa tal-bniedem, il-materja partikolata fina (PM2,5 ) u d-diossidu tan-nitroġenu (NO2) jenħtieġ li jitnaqqas abbażi tar-rakkomandazzjonijiet tad-WHO l-aktar aġġornati . Għal dan l-għan, jenħtieġ li jiġi introdott obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju għal dawn is-sustanzi niġġiesa, flimkien mal-valuri ta’ limitu. L-obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju jenħtieġ li jikkumplimenta u mhux jissostitwixxi dawk il-valuri ta’ limitu li wrew li huma l-aktar standards infurzabbli b’mod effettiv sal-lum.

(19)

Il-Kontroll tal-Idoneità tad-Direttivi dwar il-Kwalità tal-Arja fl-Ambjent (id-Direttivi 2004/107/KE u 2008/50/KE) (45) wera li l-valuri ta’ limitu huma aktar effettivi biex inaqqsu l-konċentrazzjonijiet tas-sustanzi niġġiesa mill-valuri fil-mira. Bil-għan li jiġu minimizzati l-effetti dannużi fuq is-saħħa tal-bniedem, waqt li jittieħed kont partikolari tal-popolazzjonijiet sensittivi u tal-gruppi vulnerabbli, u l-ambjent, jenħtieġ li jiġu stabbiliti valuri ta’ limitu għall-konċentrazzjoni tad-diossidu tal-kubrit, id-diossidu tan-nitroġenu, il-materja partikolata, iċ-ċomb, il-benżen, il-monossidu tal-karbonju, l-arseniku, il-kadmju, in-nikil u l-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi fl-arja ambjentali. Il-benżo(a)piren jenħtieġ li jintuża bħala indikatur tar-riskju karċinoġenu tal-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi fl-arja ambjentali.

(19)

Il-Kontroll tal-Idoneità tad-Direttivi dwar il-Kwalità tal-Arja fl-Ambjent (id-Direttivi 2004/107/KE u 2008/50/KE) (45) wera li l-valuri ta’ limitu huma aktar effettivi biex inaqqsu l-konċentrazzjonijiet tas-sustanzi niġġiesa minn tipi oħra ta’ standards tal-kwalità tal-arja, bħalma huma l-valuri fil-mira. Bil-għan li jiġu minimizzati l-effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem, waqt li jittieħed kont partikolari tal-popolazzjonijiet sensittivi u tal-gruppi vulnerabbli, u l-ambjent, jenħtieġ li jiġu stabbiliti valuri ta’ limitu għall-konċentrazzjoni tad-diossidu tal-kubrit, id-diossidu tan-nitroġenu, il-materja partikolata, iċ-ċomb, il-benżen, il-monossidu tal-karbonju, l-arseniku, il-kadmju, in-nikil u l-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi fl-arja ambjentali . Sabiex tiġi żgurata protezzjoni effettiva kontra l-effetti dannużi fuq l-ekosistemi, dawk il-valuri ta’ limitu jenħtieġ li jiġu aġġornati regolarment fid-dawl tar-rakkomandazzjonijiet l-aktar reċenti mid-WHO . Il-benżo(a)piren jenħtieġ li jintuża bħala indikatur tar-riskju karċinoġenu tal-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi fl-arja ambjentali.

(21)

L-ożonu huwa sustanza niġġiesa b’effetti transkonfinali fformat fl-atmosfera mill-emissjoni ta’ sustanzi niġġiesa primarji indirizzati mid-Direttiva (UE) 2016/2284 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (46). Il-progress lejn il-miri tal-kwalità tal-arja u l-objettivi fit-tul għall-ożonu stabbiliti f’din id-Direttiva jenħtieġ li jiġi determinat mill-miri u mill-impenji tat-tnaqqis tal-emissjonijiet previsti fid-Direttiva (UE) 2016/2284 u, bl-implimentazzjoni ta’ miżuri kosteffettivi u tal-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja .

(21)

L-ożonu huwa sustanza niġġiesa b’effetti transkonfinali fformat fl-atmosfera mill-emissjoni ta’ sustanzi niġġiesa primarji , li wħud minnhom huma indirizzati mid-Direttiva (UE) 2016/2284 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (46). L-ożonu fil-livell tal-art jaffettwa b’mod negattiv mhux biss is-saħħa tal-bniedem iżda wkoll il-veġetazzjoni u l-ekosistemi, u dan iwassal għal tnaqqis fir-rendimenti tal-għelejjel u fit-tkabbir tal-foresti, u għat-telfien tal-bijodiversità. Il-progress lejn il-miri tal-kwalità tal-arja u l-objettivi fit-tul għall-ożonu stabbiliti f’din id-Direttiva jenħtieġ li jiġi determinat mill-miri u mill-impenji tat-tnaqqis tal-emissjonijiet previsti fid-Direttiva (UE) 2016/2284 u, bl-implimentazzjoni ta’ miżuri kosteffettivi , il-pjanijiet direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja u l-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja .

(22)

Il-valuri fil-mira u l-objettivi fit-tul tal-ożonu għall-iżgurar ta’ protezzjoni effettiva kontra l-effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem u l-veġetazzjoni u l-ekosistemi mill-esponiment għall-ożonu jenħtieġ li jiġu aġġornati fid-dawl tal-aktar rakkomandazzjonijiet riċenti tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa .

(22)

Il-valuri fil-mira u l-objettivi fit-tul tal-ożonu għall-iżgurar ta’ protezzjoni effettiva kontra l-effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem u l-veġetazzjoni u l-ekosistemi mill-esponiment għall-ożonu jenħtieġ li jiġu aġġornati regolarment fid-dawl tal-aktar rakkomandazzjonijiet reċenti tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa.

(23)

Jenħtieġ li jiġu stabbiliti livell limitu ta’ allert għad-diossidu tal-kubrit, id-diossidu tan-nitroġenu, il-materja partikolata (PM10 u PM2,5 ) u l-ożonu , u livell limitu ta’ informazzjoni għall-ożonu, għall-protezzjoni tal-popolazzjoni ġenerali u  s-sezzjonijiet vulnerabbli u  sensittivi, rispettivament , minn esponimenti għal żmien qasir għal konċentrazzjonijiet għoljin tal-ożonu . Dawk il-livelli limitu jenħtieġ li jagħtu bidu għad-disseminazzjoni ta’ informazzjoni lill-pubbliku rigward ir-riskji tal-esponiment u l-implimentazzjoni , jekk ikun il-każ , ta’ miżuri f’perjodu ta’ żmien qasir sabiex jitnaqqsu l-livelli tat-tniġġis meta l-livell limitu ta’ allert jinqabeż.

(23)

Jenħtieġ li jiġu stabbiliti livell limitu ta’ allert u livell limitu ta’ informazzjoni għad-diossidu tal-kubrit, id-diossidu tan-nitroġenu, il-materja partikolata (PM10 u PM2,5 ) u l-ożonu għall-protezzjoni tal-popolazzjoni ġenerali, u  b’mod speċjali l-popolazzjoni sensittiva u  l-gruppi vulnerabbli , minn esponimenti għal żmien qasir għal konċentrazzjonijiet għoljin ta’ sustanzi niġġiesa . Dawk il-livelli limitu jenħtieġ li jagħtu bidu għad-disseminazzjoni ta’ informazzjoni lill-pubbliku rigward ir-riskji tas-saħħa assoċjati tal-esponiment u l-implimentazzjoni ta’ miżuri f’perjodu ta’ żmien qasir sabiex jitnaqqsu l-livelli tat-tniġġis meta l-livell limitu ta’ allert jinqabeż. Mhumiex stabbiliti livelli limitu ta’ allert u ta’ informazzjoni għas-sustanzi niġġiesa regolati l-oħra, peress li l-evidenza dwar l-effetti fuq is-saħħa ta’ dawk is-sustanzi niġġiesa ħafna drabi tqis effetti ta’ esponiment fit-tul biss. F’każ li toħroġ evidenza xjentifika dwar l-effetti tal-esponiment tagħhom għal perjodu ta’ żmien qasir, il-Kummissjoni jenħtieġ li tevalwa l-ħtieġa li tintroduċi livelli limitu ta’ allert u ta’ informazzjoni għal dawk is-sustanzi niġġiesa.

(25)

L-istatus tal-kwalità tal-arja jenħtieġ li jinżamm fejn diġà jkun tajjeb, jew għandu jittejjeb. Fejn l-istandards għall-kwalità tal-arja ambjentali stabbiliti f’din id-Direttiva jkunu fir-riskju li ma jintlaħqux, jew ma ntlaħqux, l-Istati Membri jenħtieġ li jieħdu azzjoni immedjata sabiex jikkonformaw mal-valuri ta’ limitu, l-obbligi tat-tnaqqis tal-esponiment medju u l-livelli kritiċi, u  fejn possibbli, sabiex jiksbu l-valuri fil-mira għall-ożonu u l-objettivi fit-tul.

(25)

L-istatus tal-kwalità tal-arja jenħtieġ li jinżamm fejn diġà jkun tajjeb, jew għandu jittejjeb. Fejn l-istandards għall-kwalità tal-arja ambjentali stabbiliti f’din id-Direttiva jkunu fir-riskju li ma jintlaħqux, jew ma ntlaħqux, l-Istati Membri jenħtieġ li jieħdu azzjoni immedjata u kontinwa sabiex jikkonformaw mal-valuri ta’ limitu, l-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju u l-livelli kritiċi, u sabiex jiksbu l-valuri fil-mira għall-ożonu u l-objettivi fit-tul.

(29)

Il-kontributi minn sorsi naturali jistgħu jiġu vvalutati iżda ma jistgħux jiġu kkontrollati. Għalhekk, fejn il-kontributi naturali għal sustanzi niġġiesa tal-arja ambjentali jistgħu jiġu determinati b’ċertezza suffiċjenti, u fejn il-qabżiet fuq il-limiti jkunu kompletament jew parzjalment dovuti għal dawn il-kontributi naturali, dawn jistgħu, taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-Direttiva, jitnaqqsu meta tkun qed tiġi vvalutata l-konformità mal-valuri ta’ limitu tal-kwalità tal-arja u l-obbligi tat-tnaqqis tal-esponiment medju . Il-kontribuzzjonijiet għall-qabżiet fuq il-valuri ta’ limitu ta’ materja partikolata attribwibbli għat-tixrid tar-ramel fix-xitwa jew tal-melħ fit-toroq matul ix-xitwa jistgħu wkoll jitnaqqsu meta tkun qed tiġi vvalutata l-konformità mal-valuri ta’ limitu tal-kwalità tal-arja sakemm ikunu ttieħdu miżuri raġonevoli sabiex jitnaqqsu l-konċentrazzjonijiet.

(29)

Il-kontributi minn sorsi naturali jistgħu jiġu vvalutati iżda f’xi każijiet diffiċli jiġu kkontrollati. Għalhekk, fejn il-kontributi naturali għal sustanzi niġġiesa tal-arja ambjentali jistgħu jiġu determinati b’ċertezza suffiċjenti, u fejn il-qabżiet fuq il-limiti jkunu kompletament jew parzjalment dovuti għal dawn il-kontributi naturali, li jaqgħu barra l-kontroll tal-Istati Membri u ma setgħux jiġu antiċipati, mitigati jew prevenuti, dawn jistgħu, taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-Direttiva, jitnaqqsu meta tkun qed tiġi vvalutata l-konformità mal-valuri ta’ limitu tal-kwalità tal-arja u l-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju. Il-kontribuzzjonijiet għall-qabżiet fuq il-valuri ta’ limitu ta’ materja partikolata attribwibbli għat-tixrid tar-ramel fix-xitwa jew tal-melħ fit-toroq matul ix-xitwa jistgħu wkoll jitnaqqsu meta tkun qed tiġi vvalutata l-konformità mal-valuri ta’ limitu tal-kwalità tal-arja biss meta tiġi pprovduta evidenza li jkunu ttieħdu l-miżuri raġonevoli kollha sabiex jitnaqqsu l-konċentrazzjonijiet. It-tnaqqis ta’ dawk il-kontribuzzjonijiet meta tiġi vvalutata l-konformità mal-valuri ta’ limitu tal-kwalità tal-arja u mal-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju jenħtieġ li ma jżommx lill-Istati Membri milli jieħdu azzjoni biex inaqqsu l-impatt tagħhom fuq is-saħħa.

(29a)

Huwa kruċjali li tiġi mmonitorjata b’mod sistematiku l-kwalità tal-arja fil-viċinanza tal-hotspots tat-tniġġis tal-arja fejn il-livell tat-tniġġis huwa influwenzat ħafna mill-emissjonijiet minn sorsi ta’ tniġġis qawwi li jistgħu jesponu lill-individwi u lill-gruppi tal-popolazzjoni għal riskji elevati ta’ effetti negattivi fuq is-saħħa. Għal dak il-għan, l-Istati Membri jenħtieġ li jinstallaw punti ta’ kampjunar fil-hotspots tat-tniġġis tal-arja, bħal portijiet jew ajruporti, bil-għan li jtejbu l-fehim tal-impatt ta’ dawk is-sorsi fuq it-tniġġis tal-arja, u biex jieħdu miżuri xierqa ħalli jimminimizzaw l-impatt tagħhom fuq is-saħħa tal-bniedem.

(30)

Għal żoni fejn il-kundizzjonijiet huma partikolarment diffiċli, jenħtieġ li jkun possibbli li tiġi posposta l-iskadenza għall-konformità mal-valuri ta’ limitu tal-kwalità tal-arja f’każijiet fejn, minkejja t-twettiq ta’ miżuri xierqa tat-tnaqqis tat-tniġġis, jeżistu problemi kbar ta’ konformità f’żoni u agglomerazzjonijiet speċifiċi. Kwalunkwe posponiment għal żona jew agglomerazzjoni partikolari jenħtieġ li tkun akkompanjata minn pjan komprensiv li għandu jiġi vvalutat mill-Kummissjoni sabiex tkun żgurata l-konformità sal-iskadenza riveduta.

(30)

Għal żoni fejn il-kundizzjonijiet huma partikolarment diffiċli, jenħtieġ li jkun possibbli li tiġi posposta l-iskadenza għall-konformità mal-valuri ta’ limitu tal-kwalità tal-arja f’każijiet fejn, minkejja t-twettiq ta’ miżuri xierqa tat-tnaqqis tat-tniġġis, jeżistu problemi kbar ta’ konformità f’żoni speċifiċi. Kwalunkwe posponiment għal żona partikolari jenħtieġ li tkun akkompanjata minn pjan komprensiv li għandu jiġi vvalutat mill-Kummissjoni sabiex tkun żgurata l-konformità sal-iskadenza riveduta.

(31)

Jenħtieġ li jiġu żviluppati u aġġornati pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja għal żoni li fihom il-konċentrazzjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa fl-arja ambjentali jaqbżu l-valuri ta’ limitu rilevanti tal-kwalità tal-arja, il-valuri fil-mira għall-ożonu jew l-obbligi tat-tnaqqis tal-esponiment medju . Is-sustanzi niġġiesa fl-arja jiġu minn ħafna sorsi u attivitajiet differenti. Sabiex tiġi żgurata l-koerenza bejn politiki differenti, tali pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja jenħtieġ li jkunu konsistenti fejn fattibbli mal-pjanijiet u l-programmi ppreparati skont id-Direttiva 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (48), id-Direttiva (UE) 2016/2284, u d-Direttiva 2002/49/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (49).

(31)

Jenħtieġ li jiġu żviluppati u aġġornati pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja għal żoni li fihom il-konċentrazzjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa fl-arja ambjentali jaqbżu l-valuri ta’ limitu rilevanti tal-kwalità tal-arja, il-valuri fil-mira għall-ożonu jew l-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju. Is-sustanzi niġġiesa fl-arja jiġu minn ħafna sorsi u attivitajiet differenti. Sabiex tiġi żgurata l-koerenza bejn politiki differenti, tali pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja jenħtieġ li jkunu konsistenti fejn fattibbli mal-pjanijiet u l-programmi ppreparati skont id-Direttiva 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (48), id-Direttiva (UE) 2016/2284, u d-Direttiva 2002/49/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (49).

(31a)

Kif iċċarat mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja  (1a) , id-dispożizzjonijiet dwar il-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja ma jippermettux li tiġi estiża l-iskadenza għall-konformità mal-istandards tal-kwalità tal-arja. Il-fatt li tfassal pjan dwar il-kwalità tal-arja ma jfissirx, fih innifsu, li Stat Membru madankollu ssodisfa l-obbligi tiegħu li jiżgura li l-livelli ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja ma jaqbżux l-istandards tal-kwalità tal-arja stabbiliti b’din id-Direttiva.

(32)

Il-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja jenħtieġ li jitħejjew ukoll qabel l- 2030 fejn ikun hemm riskju li l-Istati Membri ma jilħqux il-valuri ta’ limitu jew il-valur fil-mira għall-ożonu sa dik id-data sabiex jiġi żgurat li l-livelli ta’ sustanzi niġġiesa jitnaqqsu kif xieraq .

(32)

Sabiex tallinja l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni mal-aħħar evidenza xjentifika u mal-Linji Gwida l-aktar reċenti tad-WHO dwar il-Kwalità tal-Arja , din id-Direttiva tistabbilixxi standards ġodda tal-kwalità tal-arja li għandhom jiġu ssodisfati sal- 2030 . L-Istati Membri u l-awtoritajiet kompetenti jenħtieġ li b’antiċipazzjoni tal-iskadenza tal-2030 għal valuri ta’ limitu ġodda stabbiliti fit-Taqsima 1, Tabella 1, tal-Anness I, jiżviluppaw tip distint ta’ pjan dwar il-kwalità tal-arja, l-hekk imsejjaħ pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja, għal żoni li fihom il-konċentrazzjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa fl-arja ambjentali jaqbżu l-valuri ta’ limitu rilevanti tal-kwalità tal-arja stabbiliti għall-2030. Il-pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja jenħtieġ li jistabbilixxi politiki u miżuri f’perjodu ta’ żmien qasir u twil sabiex jikkonforma ma’ dawk il-valuri limitu sa mhux aktar tard mill-2030. Għal raġunijiet ta’ ċarezza legali, u minkejja t-terminoloġija speċifika użata, pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja jenħtieġ li jitqies bħala pjan dwar il-kwalità tal-arja kif definit fl-Artikolu 4, il-punt (36).

(34)

L-Istati Membri jenħtieġ li jikkooperaw ma’ xulxin jekk, wara tniġġis sinifikanti li joriġina fi Stat Membru ieħor, il-livell ta’ sustanza niġġiesa jaqbeż, jew x’aktarx jaqbeż, kwalunkwe valur limitu, il-valur fil-mira għall-ożonu, l-obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju jew il-livell limitu ta’ allert. In-natura transkonfinali ta’ sustanzi niġġiesa speċifiċi, bħall-ożonu u l-materja partikolata, tista’ teżiġi koordinazzjoni bejn l-Istati Membri ġirien fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja u l-pjanijiet ta’ azzjoni fuq perjodu ta’ żmien qasir u fl-informazzjoni lill-pubbliku. Fejn ikun il-każ, l-Istati Membri jenħtieġ li jfittxu l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi, b’enfasi partikolari fuq l-involviment bikri tal-pajjiżi kandidati. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tkun infurmata fil-ħin u mistiedna biex tassisti fi kwalunkwe kooperazzjoni bħal din.

(34)

L-Istati Membri jenħtieġ li jikkooperaw ma’ xulxin jekk, wara tniġġis sinifikanti li joriġina fi Stat Membru ieħor, il-livell ta’ sustanza niġġiesa jaqbeż, jew x’aktarx jaqbeż, kwalunkwe valur limitu, il-valur fil-mira għall-ożonu, l-obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju jew il-livell limitu ta’ allert. In-natura transkonfinali ta’ sustanzi niġġiesa speċifiċi, bħall-ożonu u l-materja partikolata, jenħtieġ li teżiġi koordinazzjoni rapida bejn l-Istati Membri ġirien fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja u l-pjanijiet ta’ azzjoni għal żmien qasir u fl-informazzjoni lill-pubbliku kemm jista’ jkun malajr . Fejn ikun il-każ, l-Istati Membri jenħtieġ li jfittxu l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi, b’enfasi partikolari fuq l-involviment bikri tal-pajjiżi kandidati. Il-Kummissjoni jenħtieġ li tkun infurmata fil-ħin u mistiedna biex tassisti fi kwalunkwe kooperazzjoni bħal din.

(35)

Jeħtieġ li l-Istati Membri u l-Kummissjoni jiġbru, jiskambjaw u jiddisseminaw l-informazzjoni dwar il-kwalità tal-arja sabiex jifhmu aħjar l-impatti tat-tniġġis tal-arja u jiżviluppaw politiki adegwati. Jenħtieġ li wkoll tkun faċilment disponibbli għall-pubbliku informazzjoni aġġornata dwar il-konċentrazzjonijiet tas-sustanzi niġġiesa rregolati kollha fl-arja ambjentali kif ukoll il-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja u l-pjanijiet ta’ azzjoni fit-terminu qasir taż-żmien .

(35)

Jeħtieġ li l-Istati Membri u l-Kummissjoni jiġbru, jiskambjaw u jiddisseminaw l-informazzjoni dwar il-kwalità tal-arja sabiex jifhmu aħjar l-impatti tat-tniġġis tal-arja u jiżviluppaw politiki adegwati. Jenħtieġ li wkoll tkun faċilment disponibbli għall-pubbliku informazzjoni aġġornata dwar il-konċentrazzjonijiet tas-sustanzi niġġiesa rregolati kollha fl-arja ambjentali kif ukoll il-pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja , il-pjanijiet direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja u l-pjanijiet ta’ azzjoni fit-terminu qasir taż-żmien b’mod koerenti u faċli biex jinftiehem .

(35a)

L-Indiċi tal-Ekonomija u s-Soċjetà Diġitali (DESI) juri li aktar minn 40 % tal-adulti fl-Unjoni ma għandhomx ħiliet diġitali bażiċi  (1a) . Għalhekk, jenħtieġ li l-Istati Membri jiżguraw li l-informazzjoni li għandha ssir pubblika f’konformità ma’ din id-Direttiva tiġi kkomunikata, meta rilevanti, anke permezz ta’ kanali ta’ komunikazzjoni mhux diġitali.

(40)

Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Fejn tkun seħħet ħsara għas-saħħa tal-bniedem minħabba l-ksur tal-Artikoli 19, 20, 21 ta’ din id-Direttiva, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-individwi affettwati minn tali ksur ikunu jistgħu jitolbu u jiksbu kumpens għal dik il-ħsara mill-awtorità kompetenti rilevanti. Ir-regoli dwar il-kumpens, l-aċċess għall-ġustizzja u l-penali stabbiliti f’din id-Direttiva għandhom l-objettiv li jevitaw , jipprevjenu u  jnaqqsu l-effetti ta’ ħsara mit-tniġġis tal-arja fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent, f’konformità mal-Artikolu 191(1) tat-TFUE. Għalhekk, huma jfittxu li jintegraw fil-politika tal-Unjoni livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u t-titjib tal-kwalità tal-ambjent f’konformità mal-prinċipju ta’ żvilupp sostenibbli kif stabbilit fl-Artikolu 37 tal-Karta, u  jpoġġu f’termini konkreti l-obbligu li jiġi protett id-dritt għall-ħajja u għall-integrità tal-persuna stabbilit fl-Artikoli 2 u  3 tal-Karta. Id-Direttiva tikkontribwixxi wkoll għad-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal kif stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta, fir-rigward tal-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem.

(40)

Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Fejn tkun seħħet ħsara għas-saħħa u l-benesseri tal-bniedem minħabba l-ksur tal-Artikoli  13, 19, 20 u 21 ta’ din id-Direttiva, l-Istati Membri jenħtieġ li jiżguraw li l-individwi affettwati minn tali ksur ikunu jistgħu jitolbu u jiksbu kumpens għal dik il-ħsara mill-awtorità kompetenti rilevanti. Din id-Direttiva għandha l-objettiv li tevita , tipprevjeni u  tnaqqas l-effetti dannużi tat-tniġġis tal-arja fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent, f’konformità mal-Artikolu 191(1) tat-TFUE. Għalhekk, hija tfittex li tintegra fil-politiki tal-Unjoni livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u t-titjib tal-kwalità tal-ambjent f’konformità mal-prinċipju ta’ żvilupp sostenibbli kif stabbilit fl-Artikolu 37 tal-Karta, u  tpoġġi f’termini konkreti l-obbligu li jiġu protetti d-dritt għall-ħajja u għall-integrità tal-persuna , ir-rispett għall-ħajja privata u d-dritt għall-kura tas-saħħa stabbiliti fl-Artikoli 2 , 3, 7 u  35 tal-Karta. Id-Direttiva tikkontribwixxi wkoll għad-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal kif stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta, fir-rigward tal-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem. Barra minn hekk, tirrikonoxxi u tipproteġi d-dritt tal-bniedem għal ambjent nadif, b’saħħtu u sostenibbli kif rikonoxxut mill-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti fir-riżoluzzjoni 76/300 tat-28 ta’ Lulju 2022.

(40a)

Preżunzjonijiet konfutabbli huma mekkaniżmu komuni biex jittaffew id-diffikultajiet evidenzjali tar-rikorrent, filwaqt li jiġu ppreservati d-drittijiet tal-konvenut. Preżunzjonijiet konfutabbli huma applikabbli biss dment li jiġu ssodisfati ċerti kundizzjonijiet. Sabiex jinżamm tqassim ġust tar-riskju, u sabiex jiġi evitat treġġigħ lura tal-oneru tal-provi, jenħtieġ li rikorrent ikun meħtieġ juri evidenza rilevanti biżżejjed, inkluża data xjentifika, li twassal għal preżunzjoni li l-ksur ikkawża jew ikkontribwixxa għall-okkorrenza tad-dannu. Fid-dawl tal-isfidi evidenzjarji li jħabbtu wiċċhom magħhom il-persuni midruba, speċjalment f’każijiet kumplessi, tali preżunzjoni konfutabbli se tikseb bilanċ ġust bejn id-drittijiet tal-individwi li jsofru minn ħsara għas-saħħa tal-bniedem u l-awtoritajiet rilevanti. Jenħtieġ li jkun possibbli wkoll li tintuża data xjentifika rilevanti bħala evidenza f’konformità mad-dritt nazzjonali. Meta tali data xjentifika rilevanti ma tkunx disponibbli, jenħtieġ li jkun possibbli li tintuża evidenza oħra biex tappoġġa t-talba f’konformità mad-dritt nazzjonali. Meta wieħed iqis li l-istandards tal-kwalità tal-arja huma stabbiliti abbażi tal-għarfien xjentifiku dwar l-effetti dannużi tat-tniġġis tal-arja fuq is-saħħa tal-bniedem, meta jinqabżu l-valuri limitu, it-tniġġis tal-arja jsir potenzjalment ta’ ħsara għas-saħħa u l-benesseri ta’ dawk esposti għalih  (1a) .

3.

miżuri għall-monitoraġġ tal- kwalità tal-arja ambjentali tax-xejriet għal perjodu fit-tul u miżuri tal-Unjoni u nazzjonali  dwar il-kwalità tal-arja ambjentali;

3.

miżuri għall-monitoraġġ tal-kwalità tal-arja ambjentali tax-xejriet u l-impatti għal perjodu fit-tul u miżuri tal-Unjoni u nazzjonali , kif ukoll miżuri stabbiliti f’kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi, fuq il-kwalità tal-arja ambjentali;

4.

miżuri għall-assigurazzjoni li l-informazzjoni dwar il-kwalità tal-arja ambjentali titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-pubbliku;

4.

miżuri għall-assigurazzjoni li l-informazzjoni dwar il-kwalità tal-arja ambjentali tiġi armonizzata fl-Unjoni kollha u titqiegħed għad-dispożizzjoni tal-pubbliku;

6.

miżuri dwar il-promozzjoni ta’ aktar kooperazzjoni bejn l-Istati Membri fit-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja.

6.

miżuri dwar il-promozzjoni ta’ aktar kooperazzjoni bejn l-Istati Membri , l-awtoritajiet reġjonali u lokali, fi ħdan u bejn l-Istati Membri, kif ukoll ma’ pajjiżi terzi li għandhom fruntiera komuni mal-Unjoni, fit-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja.

(a)

l-informazzjoni xjentifika l-aktar reċenti mid-WHO u organizzazzjonijiet rilevanti oħra,

(a)

l-informazzjoni xjentifika l-aktar reċenti mill-korpi rilevanti tal-Unjoni, id-WHO u organizzazzjonijiet xjentifiċi rilevanti oħra,

(b)

żviluppi teknoloġiċi li għandhom impatt fuq il-kwalità tal-arja u l-valutazzjoni tagħha,

(b)

bidliet fl-imġiba, politiki fiskali u żviluppi teknoloġiċi li għandhom impatt fuq il-kwalità tal-arja u l-valutazzjoni tagħha,

(c)

is-sitwazzjonijiet tal-kwalità tal-arja u l-impatti assoċjati fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent fl-Istati Membri,

(c)

il-kwalità tal-arja u l-impatti assoċjati fuq is-saħħa tal-bniedem u l-ambjent fl-Istati Membri,

(ca)

il-kostijiet diretti u indiretti tal-kura tas-saħħa u ambjentali assoċjati mat-tniġġis tal-arja kif ukoll l-analiżi tal-kostijiet imqabbla mal-benefiċċji,

(da)

il-progress li sar fl-implimentazzjoni ta’ leġiżlazzjoni rilevanti oħra tal-Unjoni, b’mod partikolari fil-qasam tal-klima, it-trasport u l-enerġija,

(db)

l-introduzzjoni minn Stati Membri individwali ta’ standards tal-kwalità tal-arja aktar stretti f’konformità mal-Artikolu 193 tat-TFUE.

(1a)

(21)

(23)

“postijiet bi sfond urban” tfisser postijiet f’żoni urbani fejn il-livelli jirrappreżentaw l-esponiment tal-popolazzjoni urbana ġenerali;

(23)

“postijiet bi sfond urban” tfisser postijiet f’żoni urbani fejn il-livelli jirrappreżentaw l-esponiment tal-popolazzjoni urbana ġenerali , inklużi l-popolazzjoni sensittiva urbana u l-gruppi vulnerabbli ;

(24)

“postijiet bi sfond rurali” tfisser postijiet f’żoni rurali b’densità tal-popolazzjoni baxxa fejn il-livelli jirrappreżentaw l-esponiment tal-popolazzjoni rurali ġenerali;

(24)

“postijiet bi sfond rurali” tfisser postijiet f’żoni rurali b’densità tal-popolazzjoni baxxa fejn il-livelli jirrappreżentaw l-esponiment tal-popolazzjoni rurali ġenerali , inklużi l-popolazzjoni sensittiva rurali u l-gruppi vulnerabbli ;

(24a)

(26)

“valur ta’ limitu” tfisser livell li ma għandux jinqabeż u li huwa fiss fuq il-bażi tal-konoxxenza xjentifika , bil-għan li jkunu evitati, ipprevenuti jew jitnaqqsu l-effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem u/ jew l-ambjent;

(26)

“valur ta’ limitu” tfisser livell li huwa fiss fuq il-bażi tal-għarfien xjentifiku , bil-għan li jiġu evitati, ipprevenuti jew imnaqqsa l-effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem jew l-ambjent , u li għandu jintlaħaq sa perjodu ta’ żmien partikolari u li ma għandux jinqabeż ladarba jintlaħaq ;

(28)

“indikatur tal-esponiment medju” tfisser livell medju determinat abbażi tal-kejl f’ambjenti urbani fl-unità territorjali sħiħa fil-livell NUTS 1 kif deskritt fir-Regolament (KE) Nru 1059/2003, jew, jekk ma jkunx hemm żona urbana f’dik l-unità territorjali, fil-postijiet bi sfond rurali, u li jirrifletti l-esponiment tal-popolazzjoni, użat għall-verifika ta’ jekk intlaħqux l-obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju u l-objettiv tal-konċentrazzjoni tal-esponiment medju għal dik l-unità territorjali;

(28)

“indikatur tal-esponiment medju” tfisser livell medju determinat abbażi tal-kejl f’ambjenti urbani fl-unità territorjali sħiħa fil-livell NUTS 2 kif deskritt fir-Regolament (KE) Nru 1059/2003, jew, jekk ma jkunx hemm żona urbana f’dik l-unità territorjali, fil-postijiet bi sfond rurali, u li jirrifletti l-esponiment tal-popolazzjoni, użat għall-verifika ta’ jekk intlaħqux l-obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju u l-objettiv tal-konċentrazzjoni tal-esponiment medju għal dik l-unità territorjali;

(29)

“obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju” tfisser tnaqqis perċentwali tal-indikatur tal-esponiment medju tal-popolazzjoni, espress bħala l-indikatur tal-esponiment medju, ta’ unità territorjali fil-livell NUTS  1 kif deskritt fir-Regolament (KE) Nru 1059/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (57) stabbilit għas-sena ta’ referenza bil-għan li jitnaqqsu l-effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem, u li għandu jinkiseb f’perjodu partikolari;

(29)

“obbligu għat-tnaqqis tal-esponiment medju” tfisser tnaqqis perċentwali tal-indikatur tal-esponiment medju tal-popolazzjoni, espress bħala l-indikatur tal-esponiment medju, ta’ unità territorjali fil-livell NUTS 2 kif deskritt fir-Regolament (KE) Nru 1059/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (57) stabbilit għas-sena ta’ referenza bil-għan li jitnaqqsu l-effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem, u li għandu jinkiseb f’perjodu partikolari u ma għandux jinqabeż ladarba jintlaħaq ;

(30)

“objettiv tal-konċentrazzjoni tal-esponiment  medju” tfisser livell tal-indikatur tal-esponiment medju li jrid jinkiseb, bil-ħsieb li jitnaqqsu l-effetti ħżiena fuq is-saħħa tal-bniedem;

(30)

“objettiv tal-konċentrazzjoni tal-esponiment medju” tfisser livell tal-indikatur tal-esponiment medju stabbilit bil-ħsieb li jitnaqqsu l-effetti ħżiena fuq is-saħħa tal-bniedem , li għandu jintlaħaq f’perjodu partikolari u li ma għandux jinqabeż ladarba jintlaħaq ;

(35)

“kontributi minn sorsi naturali” tfisser emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa li ma jkunux direttament jew indirettament ikkawżati minn attivitajiet tal-bniedem, inklużi avvenimenti naturali bħal żbroffi vulkaniċi, attivitajiet siżmiċi, attivitajiet ġeotermali, nirien ta’ art selvaġġa, avvenimenti ta’ riħ qawwi, raxx tal-baħar jew risospensjoni tal-atmosfera jew it-trasport ta’ partikoli naturali minn reġjuni nixfin;

(35)

“kontributi minn sorsi naturali” tfisser emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa li ma jkunux direttament jew indirettament ikkawżati minn attivitajiet tal-bniedem, inklużi avvenimenti naturali bħal żbroffi vulkaniċi, attivitajiet siżmiċi, attivitajiet ġeotermali, nirien ta’ art selvaġġa, avvenimenti ta’ riħ qawwi, raxx tal-baħar jew risospensjoni tal-atmosfera jew it-trasport ta’ partikoli naturali minn reġjuni nixfin , li l-Istat Membru kkonċernat ma setax jipprevjeni jew itaffi b’azzjonijiet ta’ politika ;

(35a)

(36)

“pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja” tfisser pjanijiet li jistabbilixxu miżuri sabiex ikun hemm konformità ma l-valuri ta’ limitu, il-valuri fil-mira għall-ożonu jew l-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju;

(36)

“pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja” tfisser pjanijiet li jistabbilixxu miżuri sabiex ikun hemm konformità mal-valuri ta’ limitu, il-valuri fil-mira għall-ożonu jew l-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju ladarba dawn ikunu nqabżu ;

(38)

“il-pubbliku kkonċernat” tfisser il-pubbliku affettwat jew li x’aktarx jiġi affettwat minn qabżiet tal-istandards tal-kwalità tal-arja, jew li għandu interess fil-proċeduri tat-teħid tad-deċiżjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tal-obbligi skont din id-Direttiva, inklużi l-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jippromwovu l-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem jew tal-ambjent u li jissodisfaw kwalunkwe rekwiżit skont id-dritt nazzjonali ;

(38)

“il-pubbliku kkonċernat” tfisser il-pubbliku affettwat jew li x’aktarx jiġi affettwat minn qabżiet tal-istandards tal-kwalità tal-arja, jew li għandu interess fil-proċeduri tat-teħid tad-deċiżjonijiet relatati mal-implimentazzjoni tal-obbligi skont din id-Direttiva, inklużi l-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jippromwovu l-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem jew tal-ambjent;

(39)

“popolazzjoni sensittiva u gruppi vulnerabbli” tfisser dawk il-gruppi tal-popolazzjoni li huma aktar vulnerabbli għall-esponiment għat-tniġġis tal-arja mill-popolazzjoni medja, minħabba li għandhom sensittività ogħla jew limitu aktar baxx għall-effetti fuq is-saħħa jew għandhom kapaċità mnaqqsa li jipproteġu lilhom infushom.

(39)

“popolazzjoni sensittiva u gruppi vulnerabbli” tfisser dawk il-gruppi tal-popolazzjoni li huma b’mod permanenti jew temporanju aktar sensittivi jew aktar vulnerabbli għall-effetti tat-tniġġis tal-arja mill-popolazzjoni medja, minħabba karatteristiċi speċifiċi li jagħmlu l-konsegwenzi fuq is-saħħa tal-esponiment aktar sinifikanti jew minħabba li għandhom sensittività ogħla jew livell limitu aktar baxx għall-effetti fuq is-saħħa jew għandhom kapaċità mnaqqsa li jipproteġu lilhom infushom.

(b)

l-approvazzjoni ta’ sistemi tal-kejl (metodi, tagħmir, networks u laboratorji);

(b)

l-approvazzjoni ta’ sistemi ta’ kejl ( postijiet, metodi, tagħmir, networks u laboratorji) u l-iżgurar ta’ funzjonament u manutenzjoni adegwatitan-network ta’ monitoraġġ ;

(c)

l-assigurazzjoni tal-preċiżjoni tal-kejl;

(c)

l-iżgurar tal-preċiżjoni tal-kejl u t-trasferiment u l-kondiviżjoni tad-data tal-kejl, inkluża l-konformità tagħhom mal-objettivi tal-kwalità tad-data stabbiliti fl-Anness V ;

(d)

l-iżgurar tal-preċiżjoni tal-applikazzjonijiet ta’ mmudellar;

(d)

l-iżgurar tal-preċiżjoni tal-applikazzjonijiet ta’ mmudellar tal-kwalità tal-arja ;

(g)

il-kooperazzjoni mal-Istati Membri l-oħrajn u l-Kummissjoni;

(g)

il-kooperazzjoni mal-Istati Membri l-oħrajn , il-pajjiżi terzi u l-Kummissjoni;

(h)

l-istabbiliment ta’ pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja;

(h)

l-istabbiliment ta’ pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja u pjanijiet direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja ;

(ia)

provvista u manutenzjoni ta’ indiċi tal-kwalità tal-arja aġġornat kull siegħa u informazzjoni pubblika rilevanti oħra.

(c)

in-numru ta’ kejl indikattiv huwa l-istess bħan-numru ta’ kejl fiss li qed jiġi sostitwit u l-kejl indikattiv għandu durata minima ta’ xahrejn għal kull sena kalendarja;

(c)

in-numru ta’ kejl indikattiv huwa l-istess bħan-numru ta’ kejl fiss li qed jiġi sostitwit u l-kejl indikattiv għandu durata minima ta’ xahrejn għal kull sena kalendarja imqassam b’mod indaqs matul is-sena kalendarja ;

(a)

kejl fiss tal-materja partikolata (PM10 u PM2,5 ), tad-diossidu tan-nitroġenu (NO2), tal-ożonu (O3), tal-karbonju iswed (BC), tal-ammonijaka (NH3) u tal-partikoli ultrafini (UFP).

(a)

kejl fiss tal-materja partikolata (PM10 u PM2,5 ), tad-diossidu tan-nitroġenu (NO2), tad-diossidu tal-kubrit (SO2), tal-monossidu tal-karbonju (CO), tal-ożonu (O3), tal-karbonju iswed (BC), tal-ammonijaka (NH3) u tal-partikoli ultrafini (UFP).

(b)

kejl fiss jew indikattiv ta’ materja partikolata fina (PM2,5 ) bl-għan li tiġi pprovduta, bħala minimu, informazzjoni dwar il-konċentrazzjoni tal-massa totali tagħhom u l-konċentrazzjonijiet ta’ speċjazzjoni kimika tagħhom fuq bażi medja annwali f’konformità mat-Taqsima 1 tal-Anness VII;

(b)

kejl fiss ta’ materja partikolata fina (PM2,5 ) bil-għan li tiġi pprovduta, bħala minimu, informazzjoni dwar il-konċentrazzjoni tal-massa totali tagħhom u l-konċentrazzjonijiet ta’ speċjazzjoni kimika tagħhom fuq bażi medja annwali f’konformità mat-Taqsima 1 tal-Anness VII;

(c)

kejl fiss jew indikattiv tal-arseniku, il-kadmju, in-nikil, il-merkurju gassuż totali, il-benżo(a)piren u l-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi l-oħra msemmija fl-Artikolu 8(6), u tad-depożizzjoni totali tal-arseniku, il-kadmju, il-merkurju, in-nikil, il-benżo(a)piren u l-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi l-oħra msemmija fl-Artikolu 8(6), irrispettivament mil-livelli tal-konċentrazzjoni.

(c)

kejl fiss tal-arseniku, il-kadmju, in-nikil, il-merkurju gassuż totali, il-benżo(a)piren u l-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi l-oħra msemmija fl-Artikolu 8(6), u tad-depożizzjoni totali tal-arseniku, il-kadmju, il-merkurju, in-nikil , iċ-ċomb, il-benżen , il-benżo(a)piren u l-idrokarburi aromatiċi poliċikliċi l-oħra msemmija fl-Artikolu 8(6), irrispettivament mil-livelli tal-konċentrazzjoni.

(b)

Unitajiet territorjali NUTS  1 fejn il-qbiż tal-livell determinat mill-obbligi tat-tnaqqis tal-esponiment medju huma attribwibbli għal sorsi naturali.

(b)

Unitajiet territorjali NUTS  2 fejn il-qabżiet tal-livell determinat mill-obbligi tat-tnaqqis tal-esponiment medju huma attribwibbli għal sorsi naturali.

(a)

informazzjoni dwar il-konċentrazzjonijiet u s-sorsi;

(b)

l-evidenza li turi li l-qabżiet huma attribwibbli għal sorsi naturali u ma setgħux jiġu antiċipati, prevenuti jew mitigati mill-Istat Membru kkonċernat, inkluża, fejn xieraq, l-evidenza li turi l-impatt tal-perturbazzjonijiet tal-ekosistema xprunati mit-tibdil fil-klima li jirriżultaw f’tali qabżiet;

(c)

informazzjoni dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri rilevanti taħt l-istrateġija nazzjonali għall-adattament għat-tibdil fil-klima adottati skont l-Artikolu 5(4) tar-Regolament (UE) 2021/1119;

(-a)

(a)

ikun ġie stabbilit pjan dwar il-kwalità tal-arja f’konformità mal-Artikolu 19( 4 ) u li jissodisfa r-rekwiżiti elenkati fl-Artikolu 19(5) sa (7) għaż-żona li għalihom japplika l-posponiment;

(a)

ikun ġie stabbilit pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja f’konformità mal-Artikolu 19( -1 ) u li jissodisfa r-rekwiżiti elenkati fl-Artikolu 19(5) sa (7) għaż-żona li għalihom japplika l-posponiment;

(b)

il-pjan dwar il-kwalità tal-arja msemmi fil-punt (a) huwa supplimentat mill-informazzjoni esposta fil-Punt B tal-Anness VIII dwar is-sustanzi niġġiesa kkonċernati u juri kif il-perjodi ta’ qbiż tal-valuri ta’ limitu se jinżammu qosra kemm jista’ jkun;

(b)

il-pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja msemmi fil-punt (a) huwa supplimentat mill-informazzjoni esposta fil-Punt B tal-Anness VIII dwar is-sustanzi niġġiesa kkonċernati kif ukoll il-projezzjonijiet annwali dwar l-evoluzzjoni ta’ emissjonijiet u konċentrazzjonijiet fiż-żona kkonċernata sad-data ta’ ksib ta’ konformità u juri kif il-valuri ta’ limitu se jinkisbu sal-iskadenza posposta għall-konformità u kif il-perjodi ta’ qbiż tal-valuri ta’ limitu se jinżammu qosra kemm jista’ jkun;

(c)

il-pjan dwar il-kwalità tal-arja msemmi fil-punt (a) jiddeskrivi kif il-pubbliku u, b’mod partikolari, il-popolazzjoni sensittiva u gruppi vulnerabbli se jiġu infurmati dwar il-konsegwenzi tal-posponiment għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent;

(c)

il-pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja msemmi fil-punt (a) jiddeskrivi kif il-pubbliku u, b’mod partikolari, il-popolazzjoni sensittiva u gruppi vulnerabbli se jiġu infurmati b’manjiera koerenti u li faċli tinftiehem dwar il-konsegwenzi tal-posponiment għas-saħħa tal-bniedem u għall-ambjent;

(d)

il-pjan dwar il-kwalità tal-arja msemmi fil-punt (a) jiddeskrivi kif se jiġi mobilizzat finanzjament addizzjonali, inkluż permezz ta’ programmi ta’ finanzjament nazzjonali u tal-Unjoni rilevanti, biex jitħaffef it-titjib tal-kwalità tal-arja fiż-żona li għaliha japplika l-posponiment;

(d)

il-pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja msemmi fil-punt (a) jiddeskrivi kif se jiġi mobilizzat finanzjament addizzjonali, inkluż permezz ta’ programmi ta’ finanzjament nazzjonali u tal-Unjoni rilevanti , meta tali finanzjament huwa previst , biex jitħaffef it-titjib tal-kwalità tal-arja fiż-żona li għaliha japplika l-posponiment;

(ba)

l-informazzjoni msemmija fil-punt B, il-punt 1, tal-Anness VIII, u b’mod partikolari l-miżuri inklużi fil-Programm Nazzjonali għall-Kontroll tat-Tniġġis tal-Arja (NAPCP);

(c)

fejn xieraq, informazzjoni dwar miżuri ta’ tnaqqis elenkati fil-Punt B,  Punt  2 tal-Anness VIII.

(c)

informazzjoni dwar miżuri ta’ tnaqqis elenkati fil-Punt B,  il-punt  2, tal-Anness VIII.

(a)

informazzjoni dwar il-metodi użati biex jiġi vvalutat l-impatt stmat tal-pjan dwar il-kwalità tal-arja jew il-pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja skont il-Punt Ba tal-Anness VIII, u d-dokumenti u l-informazzjoni ta’ sfond użati għall-iżvilupp tal-abbozz tal-pjan dwar il-kwalità tal-arja jew l-abbozz tal-pjan direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja;

(b)

sommarju mhux tekniku tal-informazzjoni msemmija f’dan is-subparagrafu.

(a)

il-kwalità tal-arja f’konformità mal-Anness IX , il-punti 1 u 3 ;

(a)

il-kwalità tal-arja f’konformità mal-Anness IX;

(aa)

kwalunkwe nuqqas osservat ta’ data mill-punti ta’ kampjunar, b’mod partikolari fir-rigward tad-data msemmija fil-punt 1, il-punti (a) u (b), tal-Anness IX;

(c)

pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja kif previsti fl-Artikolu 19;

(c)

pjanijiet dwar il-kwalità tal-arja u pjanijiet direzzjonali dwar il-kwalità tal-arja kif previsti fl-Artikolu 19;

(d)

pjanijiet ta’ azzjoni għal żmien qasir kif previst fl-Artikolu  20;

(d)

pjanijiet ta’ azzjoni għal żmien qasir imfassla f’konformità mal-Artikolu  20;

(da)

ħarsa ġenerali ta’ sorsi tat-tniġġis tal-arja u sustanzi niġġiesa l-arja li jaffettwaw il-kwalità tal-arja fi stat Membru kkonċernat;

(db)

id-dokumentazzjoni mgħoddija lill-Kummissjoni fir-rigward tal-qabżiet ikkawżati minn sorsi naturali msemmija fl-Artikolu 16(2);

(dc)

dokumentazzjoni dwar l-għażla tas-sit imsemmija fil-punt D tal-Anness IV;

(e)

L-effetti tal-qbiż tal-valuri limitu, tal-valuri fil-mira għall-ożonu, tal-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju, tal-livelli limitu ta’ informazzjoni u tal-livelli limitu ta’ allert f’valutazzjoni sommarju; il-valutazzjoni sommarju għandha tinkludi, fejn ikun il-każ , iktar informazzjoni u valutazzjonijiet għall-protezzjoni tal-foresti kif ukoll informazzjoni dwar sustanzi niġġiesa koperti mill-Artikolu 10 u l-Anness VII.

(e)

L-effetti tal-qabżiet tal-valuri limitu, tal-valuri fil-mira għall-ożonu, tal-obbligi għat-tnaqqis tal-esponiment medju u objettivi tal-konċentrazzjoni tal-esponiment medju , tal-livelli limitu ta’ informazzjoni u tal-livelli limitu ta’ allert f’valutazzjoni sommarju; il-valutazzjoni sommarju għandha tinkludi, fejn ikun xieraq , iktar informazzjoni u valutazzjonijiet għall-protezzjoni tal-foresti kif ukoll informazzjoni dwar sustanzi niġġiesa koperti mill-Artikolu 10 u l-Anness VII.

(a)

il-bidliet li saru f’dik is-sena għal-lista u d-delimitazzjoni ta’ żoni stabbiliti taħt l-Artikolu 6 jew kwalunkwe unità territorjali NUTS  1 ;

(a)

il-bidliet li saru f’dik is-sena għal-lista u d-delimitazzjoni ta’ żoni stabbiliti taħt l-Artikolu 6 jew kwalunkwe unità territorjali NUTS  2 ;

(b)

il-lista ta’ żoni u l-unitajiet territorjali NUTS  1 u l-livelli ta’ sustanzi niġġiesa vvalutati. Għal żoni li fihom il-livelli ta’ sustanzi niġġiesa wieħed jew aktar ikunu ogħla mill-valuri ta’ limitu jew livelli kritiċi, kif ukoll għall-unitajiet territorjali NUTS  1 fejn il-livelli ta’ wieħed jew iktar mis-sustanza niġġiesa jkunu ogħla mill-valuri fil-mira jew mill-obbligi tat-tnaqqis tal-esponiment medju:

(b)

il-lista ta’ żoni u l-unitajiet territorjali NUTS  2 u l-livelli ta’ sustanzi niġġiesa vvalutati. Għal żoni li fihom il-livelli ta’ sustanzi niġġiesa wieħed jew aktar ikunu ogħla mill-valuri ta’ limitu jew livelli kritiċi, kif ukoll għall-unitajiet territorjali NUTS  2 fejn il-livelli ta’ wieħed jew iktar mis-sustanza niġġiesa jkunu ogħla mill-valuri fil-mira , mill-obbligi tat-tnaqqis tal-esponiment medju, jew mill-objettivi tal-konċentrazzjoni tal-esponiment medju:

(aa)

il-benefiċċji ekonomiċi reali jew stmati derivati mill-ksur;

(c)

il-popolazzjoni, inklużi popolazzjoni sensittiva u grupp vulnerabbli, jew l-ambjent affettwat mill-ksur, b’kont meħud tal-objettiv li jinkiseb livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent;

(c)

il-popolazzjoni, inklużi popolazzjoni sensittiva u grupp vulnerabbli, jew l-ambjent affettwat mill-ksur, u l-ħsara kkawżata, b’kont meħud tal-objettiv li jinkiseb livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-ambjent;

(d)

il-karattru repetittiv jew singulari tal-ksur;

(d)

il-karattru repetittiv jew singulari tal-ksur , inkluża kwalunkwe riċevuta preċedenti ta’ penali ta’ twissija, jew sanzjoni amministrattiva jew kriminali.