Trattament ugwali irrispettivament mill-oriġini razzjali jew etnika

PUNTI EWLENIN

• Id-Direttiva hija bbażata fuq il-prinċipju ta’ trattament ugwali bejn il-persuni. Din tipprojbixxi kemm id-diskriminazzjoni diretta¹ kif ukoll indiretta² il-fastidju³, l-istruzzjonijiet biex issir diskriminazzjoni u vittimizzazzjoni⁴.
• Id-direttiva tapplika għall-persuni kollha u għas-setturi ta’ attività kollha, fir-rigward ta’:
  • l-aċċess għall-impjieg;
  • il-kundizzjonijiet tax-xogħol, inkluż il-promozzjoni, il-paga u t-tkeċċija;
  • l-aċċess għal taħriġ vokazzjonali;
  • l-involviment fl-organizzazzjonijiet tal-ħaddiema u tal-impjegati, u fi kwalunkwe organizzazzjoni professjonali;
  • l-edukazzjoni;
  • l-aċċess għal protezzjoni soċjali u għal kura tas-saħħa;
  • il-vantaġġi soċjali;
  • l-aċċess għal u l-provvista ta’ oġġetti u servizzi disponibbli għall-pubbliku, inkluż l-abitazzjoni.
• Id-Direttiva tapplika għal ċittadini mhux tal-UE imma ma tkoprix id-differenza fit-trattament abbażi ta’ nazzjonalità, jew il-kundizzjonijiet ta’ dħul u residenza għal ċittadini minn pajjiżi mhux tal-UE.

Derogi mill-prinċipju ta’ trattament ugwali

• Fil-qasam tal-impjiegi, tista’ tiġi awtorizzata deroga meta l-oriġini razzjali jew etnika tikkosistitwixxi f’rekwiżit professjonali ġenwin. Din id-deroga tista’ tkun ġustifikabbli min-natura tal-attività u l-kundizzjonijiet li fihom tiġi eżerċitata. Din trid tkun leġittima u proporzjonata.
• Id-Direttiva ma tippermettix azzjoni pożittiva, prinċipalment miżuri nazzjonali li għandhom l-għan li jipprevjenu jew jikkumpensaw għal żvantaġġi marbuta mal-oriġini razzjali jew etnika.

Rimedji u infurzar

• Kull min jemmen li hu vittma ta’ diskriminazzjoni abbażi ta’ oriġini razzjali jew etnika jeħtieġ li jkollu aċċess għal proċedimenti legali u/jew amministrattivi. Assoċjazzjonijiet jew persuni fiżiċi interessati oħra jistgħu wkoll iwettqu proċedimenti jew f’isem l-ilmentatur jew f’appoġġ miegħu.

Il-vittma tad-diskriminazzjoni teħtieġ tistabbilixxi biss preżunzjoni ta’ diskriminazzjoni, u wara dan, huwa d-dmir tal-intimat li jagħti prova li ma kienx hemm diskriminazzjoni.

Djalogu soċjali u djalogu ċivili

• Is-sħab soċjali jiżguraw il-promozzjoni ta’ trattament ugwali, speċifikament billi jimmonitorjaw il-prattiki fuq il-post tax-xogħol, jipproduċu kodiċi ta’ kondotta u jikkonkludu ftehimiet kollettivi. B’mod aktar ġenerali, id-direttiva tinkoraġġixxi l-konklużjoni ta’ ftehimiet li jistabbilixxu regoli dwar in-nondiskriminazzjoni fl-oqsma li fihom jaqa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tan-negozjar kollettiv.
• Huwa mħeġġeġ ukoll djalogu ċivili mal-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kkonċernati.

Korpi għall-promozzjoni tal-ugwaljanza

Id-Direttiva emendatorja (UE) 2024/1499 tiċċara r-rwol ta’ korpi maħtura fil-livell nazzjonali għall-promozzjoni tat-trattament ugwali u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni (korpi tal-ugwaljanza). Hija tistabbilixxi rekwiżiti minimi li l-Istati Membri tal-UE għandhom jimplimentaw fir-rigward tar-rwol u t-tħaddim ta’ dawn il-korpi, inkluż kif għandhom jgħinu lill-vittmi wara li jirċievu l-ilment tagħhom. Dawn il-korpi għandhom:

• ikunu indipendenti f’termini tal-istruttura legali, ir-responsabbiltà, il-baġit, l-istaff u l-kwistjonijiet organizzattivi tagħhom;
• jingħataw biżżejjed riżorsi biex iwettqu l-kompiti kollha tagħhom u jeżerċitaw ir-responsabbiltajiet tagħhom b’mod effettiv;
• ikunu jistgħu jinvestigaw każijiet possibbli ta’ diskriminazzjoni u joħorġu opinjoni mhux vinkolanti jew jadottaw deċiżjoni vinkolanti;
• jiġu kkonsultati regolarment mill-gvern u minn istituzzjonijiet pubbliċi oħra dwar il-leġiżlazzjoni u l-politiki mal-aspetti tal-ugwaljanza u tan-nondiskriminazzjoni;
• jiġbru data dwar l-attivitajiet tagħhom;
• jippjana u jirrappurtaw pubblikament dwar il-ħidma tagħhom u dwar l-istat tat-trattament ugwali u tan-nondiskriminazzjoni fuq bażi regolari.

Taħt id-Direttiva emendatorja (UE) 2024/1499, l-Istati Membri għandhom ukoll:

• jintroduċu regoli li jippermettu l-possibbiltà ta’ soluzzjoni barra mill-qorti tat-tilwim;
• jiżguraw li l-korpi tal-ugwaljanza għandhom id-dritt li jaġixxu fi kwistjonijiet tal-liġi ċivili u amministrattiva li jikkonċernaw l-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali;
• jiżguraw li l-korpi tal-ugwaljanza jipprovdu s-servizzi tagħhom mingħajr ebda spiża lill-kwerelanti fit-territorju tagħhom, inkluż f’żoni rurali u remoti;
• jeħtieġu korpi ta’ ugwaljanza sabiex jiggarantixxu l-aċċessibbiltà u jipprovdu akkomodazzjoniraġonevoli għal individwi b’diżabbiltà fir-rigward tas-servizzi u l-attivitajiet kollha tagħhom.

Rakkomandazzjoni

Filwaqt li jibni fuq id-Direttiva 2000/43/KE u l-komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea tal-2020 li tistabbilixxi l-qafas strateġiku tal-UE tar-Rom, fl-2021, il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea adotta rakkomandazzjoni li timpenja lill-Istati Membri jiġġieldu d-diskriminazzjoni kontra n-nies Rom, u jippromwovu l-inklużjoni tagħhom fl-oqsma tal-edukazzjoni, l-impjiegi, is-saħħa u l-akkomodazzjoni.

Ir-rakkomandazzjoni tissostitwixxi waħda preċedenti adottata fl-2013.