Il-Konvenzjoni ta’ Barċellona għall-protezzjoni tal-Mediterran

PUNTI EWLENIN

Il-Konvenzjoni ta’ Barċellona

• Hemm 22 Parti Kontraenti għall-Konvenzjoni ta’ Barċellona, konvenzjoni internazzjonali li tinvolvi 21 pajjiż li jmissu mal-Baħar Mediterran (inklużi 8 pajjiżi tal-UE — il-Kroazja, Ċipru, Franza, il-Greċja, l-Italja, Malta, is-Slovenja u Spanja) u l-UE.
• Il-konvenzjoni tirrikjedi li l-partijiet tagħha jieħdu l-miżuri kollha, individwalment jew flimkien, biex jipproteġu u jtejbu l-ambjent tal-baħar u tar-reġjun kostali tal-Mediterran sabiex jikkontribwixxu għall-iżvilupp sostenibbli.

L-għanijiet tal-konvenzjoni huma:

• il-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar u tar-reġjun kostali permezz ta’ azzjoni mmirata lejn il-prevenzjoni u t-tnaqqis tat-tniġġis u, sa fejn ikun possibbli, l-eliminazzjoni tiegħu, kemm jekk ikun minħabba attivitajiet fuq l-art kif ukoll fuq il-baħar;
• il-valutazzjoni u l-kontroll tat-tniġġis;
• it-twettiq tal-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi naturali marini u kostali;
• l-integrazzjoni tal-ambjent fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali;
• il-protezzjoni tal-wirt naturali u kulturali;
• it-tisħiħ tas-solidarjetà bejn il-pajjiżi li jmissu mal-Mediterran; u
• il-kontribut għat-titjib tal-kwalità tal-ħajja.

Il-Partijiet Kontraenti tal-konvenzjoni jimpenjaw ruħhom li:

• jintroduċu sistema ta’ kooperazzjoni u jimplimentaw Programm Integrat ta’ Monitoraġġ u Valutazzjoni b’informazzjoni u valutazzjonijiet għall-protezzjoni tal-ambjent tal-baħar u tar-reġjun kostali tal-Mediterran u għat-tnaqqis jew it-tneħħija tat-tniġġis fil-Mediterran sabiex jinkiseb Status Ambjentali Tajjeb¹;
• jistabbilixxu żoni tal-baħar protetti (magħrufa bħala MPAs) u Żoni Protetti b’mod Speċjali ta’ Importanza għall-Mediterran (magħrufa bħala SPAMIs);
• jimplimentaw il-Ġestjoni Integrata taż-Żona Kostali (ICZM)²;
• jindirizzaw sorsi ta’ tniġġis ibbażati fuq l-art,
• jindirizzaw sorsi ta’ tniġġis ibbażati fuq il-baħar,
• pjanijiet ta’ kontinġenza;
• jikkooperaw fl-oqsma tax-xjenza u t-teknoloġija;
• iħaddmu proċeduri xierqa għad-determinazzjoni tar-responsabbiltà u l-kumpens għal ħsara kkawżati minħabba t-tniġġis derivati minn ksur tad-dispożizzjonijiet tal-konvenzjoni.

Dan ġie emendat fl-1995. L-emendi ewlenin ikkonċernaw:

• l-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni ġeografiku tal-Konvenzjoni għall-kosta;
• l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ prekawzjoni;
• l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ “min iniġġes iħallas” — ara s-sommarju;
• il-promozzjoni tal-valutazzjonijiet tal-impatt;
• il-protezzjoni u l-preservazzjoni tad-diversità bijoloġika;
• il-ġlieda kontra t-tniġġis minn movimenti transfruntieri ta’ skart perikoluż;
• l-aċċess għall-informazzjoni u l-parteċipazzjoni tal-pubbliku.

Il-konvenzjoni għandha 7 protokolli annessi magħha:

Protokoll dwar id-Dumping

• Ikopri biss it-tniġġis tar-reġjun tal-Baħar Mediterran ikkawżat minn bastimenti u vetturi tal-ajru.
• Jipprojbixxi r-rimi ta’ ċerti tipi ta’ skart u materja (ċerti komposti tossiċi, merkurju, kadmju, plastiks, żejt mhux maħdum, eċċ.).
• Jeħtieġ il-ħruġ minn qabel ta’ permessi nazzjonali għal tipi oħra ta’ skart jew materja bħall-arseniku, iċ-ċomb, ir-ram, iż-żingu, il-kromju, in-nikil, il-kontenituri, ir-ruttam tal-metall, u ċerti tipi ta’ pestiċidi.

Protokoll ta’ Prevenzjoni u ta’ Emerġenza

• Jinkorpora fil-Konvenzjoni ta’ Barċellona r-regoli għall-kooperazzjoni bejn il-partijiet dwar il-prevenzjoni u, f’każijiet ta’ emerġenza, il-ġlieda kontra t-tniġġis fil-Mediterran ikkawżat mill-bastimenti.
• Barra minn hekk, jipprova jippromwovi l-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ regolamenti internazzjonali adottati fuq il-bażi tal-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali.
• Jistabbilixxi miżuri operattivi li l-partijiet għandhom jieħdu fil-każ ta’ tniġġis ikkawżat mill-bastimenti (evalwazzjoni, eliminazzjoni/tnaqqis, miżuri ta’ informazzjoni), kif ukoll miżuri ta’ emerġenza li jridu jittieħdu abbord il-bastimenti, f’installazzjonijiet offshore u fil-portijiet (b’mod partikolari d-disponibbiltà tal-pjanijiet ta’ emerġenza u l-konformità magħhom).

Protokoll dwar it-Tniġġis minn Oriġini Terrestri

• Ikopri tniġġis ikkawżat mill-iskariki minn xmajjar, postijiet fejn jaqa’ jew jinxtered l-ilma, kanali jew passaġġi tal-ilma oħra, jew tniġġis li joħroġ minn kwalunkwe sors jew attività oħra (inkluż tniġġis fl-arja ta’ oriġini terrestri) fit-territorju ta’ parti għall-protokoll.
• Jelenka s-sustanzi li r-rimi tagħhom huwa pprojbit, u l-fatturi li għandhom jitqiesu sabiex jiġi eliminat it-tniġġis minn dawn is-sustanzi.
• Jelenka wkoll sustanzi li r-rimi tagħhom huwa soġġett għal awtorizzazzjoni mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti.
• Jistipula l-kooperazzjoni fir-rigward tar-riċerka u l-informazzjoni, u l-adozzjoni ta’ programmi, miżuri u standards xierqa mmirati lejn it-tnaqqis jew l-eliminazzjoni tas-sustanzi fil-mira.

Il-Protokoll dwar Żoni Protetti b’mod Speċjali u d-Diversità Bijoloġika

• Il-protokoll jikkonċerna:
  • żoni protetti b’mod speċjali fil-Mediterran u żoni protetti b’mod speċjali ta’ importanza għall-Mediterran;
  • il-protezzjoni tar-riżorsi naturali fir-reġjun tal-Mediterran;
  • il-preservazzjoni tad-diversità tal-ġabra ġenetika; u
  • il-protezzjoni ta’ ċerti siti naturali bil-ħolqien ta’ serje ta’ żoni partikolarment preservati.
• Jeħtieġ li l-partijiet jiżviluppaw linji gwida għall-istabbiliment u l-ġestjoni ta’ żoni protetti u jelenka ċertu għadd ta’ miżuri xierqa li l-partijiet għandhom jadottaw, bħal:
  • il-projbizzjoni tal-iskariku jew il-ħatt tal-iskart;
  • ir-regolazzjoni tal-introduzzjoni ta’ kwalunkwe speċi mhux indiġena jew ġenetikament modifikata.
• Jistabbilixxi miżuri nazzjonali jew lokali li l-Partijiet għandhom jieħdu sabiex jipproteġu speċijiet ta’ annimali u pjanti fiż-żona kollha tal-Mediterran.

Protokoll dwar l-Offshore

• Ikopri firxa wiesgħa ta’ attivitajiet ta’ esplorazzjoni u sfruttament, u jindirizza għadd ta’ kwistjonijiet li jinkludu:
  • ir-rekwiżiti tal-permessi;
  • it-tneħħija ta’ stallazzjonijiet abbandunati jew mhux użati;
  • l-użu u t-tneħħija ta’ sustanzi li jagħmlu l-ħsara;
  • ir-rekwiżiti ta’ responsabbiltà u kumpens; u
  • koordinazzjoni ma’ partijiet oħra tal-konvenzjoni ta’ Barċellona fil-livell reġjonali.
• Il-partijiet huma meħtieġa, individwalment jew permezz ta’ kooperazzjoni bilaterali jew multilaterali, jieħdu l-miżuri xierqa kollha sabiex jipprevjenu, inaqqsu, jiġġieldu u jikkontrollaw it-tniġġis fiż-żona tal-protokoll li jirriżulta minn attivitajiet ta’ esplorazzjoni u esplojtazzjoni offshore.
• Huma jimpenjaw ruħhom ukoll li jużaw l-aqwa tekniki disponibbli u dawk li huma l-aktar effettivi għall-ambjent u l-aktar ekonomikament xierqa.

Il-Protokoll dwar l-Iskart Perikoluż

• Jeħtieġ li l-partijiet jikkooperaw meta kwantità kbira ta’ żejt u/jew sustanzi oħra ta’ ħsara fil-Baħar Mediterran, kemm jekk aċċidentali kif ukoll jekk b’mod kumulattiv, tippreżenta periklu serju u imminenti għall-ambjent tal-baħar, għall-kosta jew għall-interessi ekonomiċi, tas-saħħa jew ekoloġiċi ta’ parti waħda jew aktar.
• Il-kooperazzjoni tiffoka fuq:
  • it-tfassil tal-pjanijiet ta’ emerġenza;
  • il-promozzjoni ta’ miżuri fil-ġlieda kontra t-tniġġis miż-żejt fil-baħar;
  • il-monitoraġġ u l-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-istat tal-Baħar Mediterran;
  • it-tixrid ta’ informazzjoni dwar l-organizzazzjoni tar-riżorsi; u
  • dwar metodi ġodda għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra t-tniġġis, u l-iżvilupp ta’ programmi ta’ riċerka dwar is-suġġett.

Il-Protokoll dwar il-Ġestjoni Integrata taż-Żona tal-Kosta

• Għandu l-għan li jistabbilixxi bażi komuni għall-ICZM bbażata fuq approċċ ekosistemiku fil-Mediterran, li daħal fis-seħħ fl-24 ta’ Marzu 2011.
• L-ICZM għandha 6 għanijiet:
  • l-iżvilupp sostenibbli taż-żoni kostali permezz tal-ippjanar razzjonali tal-attivitajiet;
  • il-preservazzjoni taż-żoni kostali;
  • l-użu sostenibbli tar-riżorsi naturali;
  • il-preservazzjoni tal-ekosistemi u tal-kosti;
  • il-prevenzjoni u t-tnaqqis tad-diżastri naturali u t-tibdil fil-klima;
  • kooperazzjoni mtejba.

L-UE hija parti għall-protokolli kollha msemmija hawn fuq minbarra l-Protokoll dwar l-Iskart Perikoluż.