Ftehim dwar l-estradizzjoni mal-Istati Uniti

PUNTI EWLENIN

Il-ftehim jissupplimenta t-trattati bilaterali dwar l-estradizzjoni bejn il-pajjiżi tal-UE u l-Istati Uniti u jsaħħaħ il-kooperazzjoni fil-kuntest tar-relazzjonijiet applikabbli dwar l-estradizzjoni.

Reati li jwasslu għall-estradizzjoni

Reati li jwasslu għall-estradizzjoni jikkonsistu minn:

• reati punibbli permezz ta’ priġunerija għal perjodu massimu (aktar minn sena) jew permezz ta’ piena aktar severa skont il-liġijiet kemm tal-pajjiż rikjedenti u kif ukoll tal-pajjiż rikjest;
• tentattiv biex jitwettaq jew parteċipazzjoni fit-twettiq ta’ tali reat.

Jekk il-pajjiż rikjest jagħti estradizzjoni għal reat li jwassal għall-estradizzjoni, dan jeħtieġlu jagħti wkoll estradizzjoni għal kull reat ieħor inkluż fit-talba, sakemm ir-reat l-ieħor ikun punibbli b’mhux anqas minn sena priġunerija u r-rekwiżiti l-oħra kollha għall-estradizzjoni jkunu ssodisfati.

Talbiet għall-estradizzjoni

• Il-pajjiż rikjedenti jibgħat it-talbiet għall-estradizzjoni tiegħu u kwalunkwe dokument ta’ sostenn permezz tal-mezz diplomatiku. Ma hemmx għalfejn li dawn id-dokumenti jiġu awtentikati aktar jekk ikollhom iċ-ċertifikat jew is-siġill tal-Ministeru tal-Ġustizzja jew tal-Ministeru jew tad-Dipartiment responsabbli mill-affarijiet barranin tal-pajjiż rikjedenti.
• Il-pajjiż rikjedenti jista’ jibgħat talbiet għall-arrest provviżorju permezz tal-Ministeri tal-Ġustizzja, minflok ma juża l-mezz diplomatiku. Dawn it-talbiet jistgħu jintbagħtu wkoll permezz tal-Organizzazzjoni Internazzjonali ta’ Pulizija Kriminali (Interpol). Meta l-pajjiż rikjedenti li jkun qed ifittex l-estradizzjoni ta’ persuna li diġà tkun taħt arrest provviżorju fil-pajjiż rikjest, jista’ jissottometti t-talba tiegħu direttament lill-ambaxxata tal-pajjiż rikjedenti li tinsab fit-territorju tiegħu.
• Jekk il-pajjiż rikjest iqis li l-informazzjoni pprovduta fit-talba għall-estradizzjoni ma tkunx suffiċjenti biex titwettaq, jista’ jitlob lill-pajjiż rikjedenti biex jissottometti informazzjoni addizzjonali. It-talbiet għal u t-trażmissjonijiet ta’ informazzjoni addizzjonali jistgħu jsiru direttament bejn il-Ministeri tal-Ġustizzja.

Proċeduri għall-estradizzjoni

• Il-pajjiż rikjest jista’ temporanjament jikkonsenja persuna li jkunu qed isiru proċeduri kontriha jew li tkun qed isservi piena lill-pajjiż rikjedenti għall-prosekuzzjoni.
• Meta diversi pajjiżi jitolbu l-estradizzjoni tal-istess persuna għall-istess reat jew għal reati differenti, l-awtorità eżekuttiva tal-pajjiż rikjest tiddeċiedi liema pajjiż se tiġi kkonsenjata fih dik il-persuna. Bl-istess mod, jekk l-Istati Uniti jissottomettu talba għall-estradizzjoni ta’ persuna li l-konsenja tagħha tkun ġiet mitluba wkoll skont il-mandat ta’ arrest Ewropew (MAE) għall-istess reati jew għal reati differenti, l-awtorità kompetenti tal-pajjiż tal-UE rikjest tiddeċiedi lejn liema pajjiż tal-UE se tiġi kkonsenjata dik il-persuna.
• Madankollu, meta t-talba għall-estradizzjoni mill-Istati Uniti tiġi indirizzata lil pajjiż tal-UE li għandu regoli fis-seħħ li jagħtu liċ-ċittadini tiegħu protezzjoni kontra l-estradizzjoni u t-talba tkun tikkonċerna ċittadin ta’ pajjiż ieħor tal-UE, l-awtorità ġudizzjarja ta’ eżekuzzjoni jeħtiġilha tinforma lill-pajjiż tal-UE li tiegħu jkun ċittadin iċ-ċittadin inkwistjoni, u, fejn applikabbli, tikkonsenja lill-persuna lejn dak il-pajjiż skont il-MAE tiegħu, f’konformità mad-deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża C-182/15 Petruhhin.
• L-Artikolu 18 tat-TFUE u l-Artikolu 21 tat-TFUE jridu jiġu interpretati bħala li jfissru li, meta pajjiż tal-UE li fih ikun beda jirrisjedi ċittadin tal-UE, ċittadin ta’ pajjiż ieħor tal-UE, jirċievi talba għall-estradizzjoni minn pajjiż mhux tal-UE li miegħu l-ewwel pajjiż tal-UE jkun ikkonkluda ftehim għall-estradizzjoni, jeħtieġlu jinforma lill-pajjiż tal-UE li jkun ċittadin tiegħu ċ-ċittadin inkwistjoni u, jekk dak il-pajjiż jitlob il-konsenja ta’ dan iċ-ċittadin, jagħmel dan f’konformità mad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2002/584/ĠAI sakemm dak il-pajjiż tal-UE ikollu l-ġurisdizzjoni, skont id-dritt nazzjonali, biex jipproċessa lil din il-persuna għal reati mwettqa barra mit-territorju nazzjonali tiegħu.
• Meta pajjiż tal-UE jirċievi talba mingħand pajjiż mhux tal-UE li qed ifittex l-estradizzjoni ta’ ċittadin ta’ pajjiż ieħor tal-UE, l-ewwel pajjiż tal-UE jeħtieġlu jivverifika li l-estradizzjoni mhix se tippreġudika d-drittijiet imsemmija fl-Artikolu 19 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha fil-Kawża C-191/16 Pisciotti kkjarifikat: “F’każ li ċittadin tal-UE li jkun is-suġġett ta’ talba għall-estradizzjoni lejn l-Istati Uniti, skont il-Ftehim dwar l-estradizzjoni bejn l-UE u l-Istati Uniti jkun ġie arrestat f’pajjiż tal-UE għajr dak li jkun ċittadin tiegħu, għall-finijiet ta’ lqugħ potenzjali ta’ din it-talba, l-Artikoli 18 u 21 tat-TFUE jridu jiġu interpretati fis-sens li huma ma jipprekludux lill-pajjiż tal-UE mitlub milli joħloq distinzjoni fuq il-bażi ta’ regola tad-dritt kostituzzjonali bejn iċ-ċittadini tiegħu u ċ-ċittadini ta’ pajjiżi oħra tal-UE u milli jagħti dik l-estradizzjoni filwaqt li ma jippermettix l-estradizzjoni taċ-ċittadini tiegħu, sakemm il-pajjiż tal-UE rikjest ikun diġà qiegħed lill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż tal-UE li ċ-ċittadin huwa ċittadin tiegħu f’pożizzjoni biex ifittxu l-konsenja ta’ dan iċ-ċittadin skont MAE u l-pajjiż tal-UE tal-aħħar ma jkun ħa l-ebda azzjoni f’dan ir-rigward.”
• Barra minn hekk, fis-sentenza tagħha fil-Kawża C-247/17 Raugevicius, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li: “L-Artikoli 18 u 21 tat-TFUE jridu jiġu interpretati bħala li jfissru li, meta ssir talba għall-estradizzjoni minn pajjiż mhux tal-UE għal ċittadin tal-UE li jkun eżerċita d-dritt tiegħu ta’ moviment liberu, mhux għall-finijiet ta’ prosekuzzjoni, iżda għall-infurzar ta’ piena ta’ kustodja, il-pajjiż rikjest tal-UE li l-liġi nazzjonali tiegħu tipprojbixxi l-estradizzjoni taċ-ċittadini tiegħu barra mill-UE għall-infurzar ta’ piena u li tipprevedi l-possibbiltà li tali piena mogħtija barra mill-pajjiż tista’ tiġi skontata fit-territorju tiegħu, huwa mitlub li jiżgura li dak iċ-ċittadin tal-UE, sakemm ikun jirrisjedi b’mod permanenti fit-territorju tiegħu, jirċievi l-istess trattament bħal dak mogħti liċ-ċittadini tiegħu fil-qasam tal-estradizzjoni.”
• Il-pajjiż rikjest jista’ juża proċeduri simplifikati għall-estradizzjoni, jiġifieri jikkonsenja persuna mingħajr dewmien u proċedimenti ulterjuri, meta l-persuna kkonċernata taqbel li tiġi kkonsenjata.
• Il-pajjiżi tal-UE u l-Istati Uniti jistgħu jippermettu t-tranżitu mit-territorji tagħhom ta’ persuna kkonsenjata lejn jew minn wieħed jew l-ieħor u pajjiż terz. It-talbiet għat-tranżitu jistgħu jsiru permezz ta’ mezz diplomatiku, direttament bejn id-Dipartiment tal-Ġustizzja tal-Istati Uniti u l-Ministeru tal-Ġustizzja tal-pajjiż tal-UE jew permezz tal-Interpol. L-ebda awtorizzazzjoni mhi meħtieġa għat-trasport bl-ajru, sakemm ma jkun skedat l-ebda nżul fit-territorju tal-pajjiżi ta’ tranżitu. F’każ ta’ nżul mhux skedat, il-pajjiż inkwistjoni jista’ jirrikjedi talba għal tranżitu.
• Il-pajjiż rikjest jista’ jagħti estradizzjoni għal reat li huwa punibbli b’mewt skont il-liġijiet tal-pajjiż rikjedenti iżda mhux skont il-liġijiet tiegħu bil-kundizzjoni li:
  • il-piena tal-mewt ma tiġix imposta;
  • jekk il-piena tal-mewt tiġi imposta, din ma titwettaqx.
• Id-Deċiżjoni 2009/933/PESK testendi l-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tal-ftehim dwar l-estradizzjoni bejn l-UE u l-Istati Uniti lill-Antilli Olandiżi u Aruba.