Il-promozzjoni tal-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiżi l-inqas żviluppati, b’introjtu baxx u b’introjtu medju inferjuri permezz tal-kummerċ hija l-objettiv ewlieni ta’ dan l-istrument legali. Skema ta’ preferenzi tariffarji ġeneralizzati (SĠP) Ewropea għas-sħab fil-bżonn ilha fis-seħħ mill-1971. Fl-2012, l-Unjoni Ewropea (UE) adottat regoli ġodda biex din tiġi ffukata mill-ġdid u biex tagħmel is-sistema aktar trasparenti u prevedibbli għall-pajjiżi benefiċjarji, speċjalment fid-dawl tax-xejriet kummerċjali globali li nbidlu.
Ir-regolament jipprevedi aċċess mingħajr dazju u mingħajr kwoti għall-UE għall-prodotti kollha ħlief għall-armi li joriġinaw mill-pajjiżi l-inqas żviluppati (“Kollox Ħlief Armi”) u jagħti preferenzi tariffarji ġenerużi lill-pajjiżi b’introjtu baxx u b’introjtu medju inferjuri. Il-pajjiżi li jimpenjaw ruħhom li jikkonformaw ma’ standards ogħla tad-drittijiet tal-bniedem, ambjentali u ta’ governanza tajba jistgħu jingħataw aċċess saħansitra aktar preferenzjali (“SĠP+”). Ir-regolament ma jkoprix pajjiżi li diġà jgawdu preferenzi simili taħt ftehimiet ta’ kummerċ ħieles mal-UE, jew taħt arranġamenti awtonomi mal-UE.
PUNTI EWLENIN
L-iskema ta’ preferenzi tariffarji ġeneralizzati (SĠP) tal-UE tippermetti lill-pajjiżi li qed jiżviluppaw iħallsu tariffi aktar baxxi fuq l-esportazzjonijiet tagħhom lejn l-UE. Dan jgħin sabiex tingħata spinta lill-ekonomiji tagħhom.
Tliet fergħat tal-iskema
SĠP standard: Tariffi għal prodotti importati minn pajjiż li qed jiżviluppa jitnaqqsu jew jiġu sospiżi. Eċċezzjoni: dan ma japplikax jekk pajjiż ikun ġie kklassifikat mill-Bank Dinji bħala pajjiż b’introjtu għoli jew b’introjtu medju superjuri għal 3 snin konsekuttivi immedjatament qabel ma l-UE taġġorna l-lista ta’ pajjiżi benefiċjarji.
SĠP+ (skema ta’ inċentivi): Tariffi saħansitra aktar baxxi għall-pajjiżi li qed jiżviluppaw li jirratifikaw u jimplimentaw 27 konvenzjoni internazzjonali speċifikati li jkopru d-drittijiet tal-bniedem u tal-ħaddiema, l-ambjent u l-governanza tajba.
Kollox minbarra armi għal pajjiżi l-inqas żviluppati: Importazzjonijiet sħaħ tariffarji u mingħajr kwoti għall-oġġetti kollha, ħlief għall-armi u l-munizzjon, li joriġinaw mill-pajjiżi l-inqas żviluppati definiti min-Nazzjonijiet Uniti.
Irtirar tal-preferenzi
L-UE tista’ tirtira temporanjament it-tariffi aktar baxxi minħabba raġunijiet bħal:
ksur tal-prinċipji ewlenin fil-konvenzjonijiet dwar id-drittijiet tal-bniedem u tax-xogħol;
prattiċi kummerċjali mhux ġusti;
nuqqasijiet serji ta’ kontrolli doganali (eż. l-esportazzjoni jew it-tranżitu ta’ drogi illegali);
il-liġi nazzjonali ta’ pajjiż benefiċjarju SĠP+ ma jibqax jinkorpora l-konvenzjonijiet rilevanti (jew dik il-liġi ma tiġix implimentata b’mod effettiv).
Sospensjoni tal-preferenzi għal prodotti kompetittivi
Xi pajjiżi jistgħu jkunu foqra iżda xorta jiżviluppaw industriji tal-esportazzjoni kompetittivi ħafna għal prodotti speċifiċi. Ladarba dan iseħħ, ma jibqgħux jeħtieġu preferenzi biex dawk il-prodotti jippenetraw b’suċċess fis-swieq tal-UE.
Għalhekk, is-SĠP tissospendi l-preferenzi għal prodotti kompetittivi bħal dawn abbażi ta’ mekkaniżmu ta’ gradwazzjoni speċifiku għall-pajjiż u speċifiku għall-prodott.
Aktar stabbli u prevedibbli
Is-SĠP tal-2012 toffri lill-importaturi u lill-esportaturi aktar stabbiltà u prevedibbiltà, minħabba li issa ddum 13-il sena (għall-kuntrarju ta’ 3 snin fil-passat).
L-esportaturi jafu li – meta jsiru bidliet fil-lista tal-benefiċjarji – hemm perjodi ta’ tranżizzjoni ta’ mill-inqas sena. Il-pajjiżi issa għandhom is-sigurtà li jkunu jafu li jistgħu jitneħħew mil-listi tal-benefiċjarji (EBA jew SĠP rispettivament) biss jekk in-Nazzjonijiet Uniti jelenkawhom bħala pajjiż l-inqas żviluppat jew il-Bank Dinji bħala pajjiżi b’introjtu għoli jew medju superjuri 3 snin wara xulxin.
Salvagwardji temporanji
L-UE tista’ tapplika miżuri ta’ salvagwardja (restrizzjonijiet temporanji għall-preferenzi tariffarji) jekk l-importazzjonijiet minn pajjiżi benefiċjarji jikkawżaw jew jheddu li jikkawżaw diffikultà serja lil produttur tal-UE jew tfixkil serju lis-swieq tal-Unjoni. Tista’ tapplika wkoll miżuri ta’ sorveljanza għal prodotti agrikoli.
Gradwazzjoni tal-prodotti u gradwazzjoni tal-pajjiżi
Ir-Regolament (UE) Nru 978/2012 qed jiġi amministrat u emendat permezz ta’ atti ta’ implimentazzjoni u delegati sabiex tiġi aġġornata l-lista tal-pajjiżi li jibbenefikaw minn preferenzi tariffarji taħt waħda mit-tliet fergħat tal-iskema u l-lista ta’ taqsimiet speċifiċi tal-prodotti li għalihom il-preferenzi tariffarji jistgħu jiġu sospiżi jew affettwati b’xi mod ieħor. Ara l-verżjoni konsolidata l-iktar reċenti.
Ir-Regolament (UE) Nru 978/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal- li japplika skema ta’ preferenzi tariffarji ġeneralizzati u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 732/2008 (ĠU L 303, , pp. 1–82).
L-emendi suċċessivi Regolament (UE) Nru 978/2012 ġew inkorporati fit-test oriġinali. Din il-verżjoni konsolidata għandha valur dokumentarju biss.
Emendi suċċessivi għar-Regolament (KE) Nru 978/2012 ġew inkorporati fit-test bażiku. Din il-verżjoni konsolidata hija biss bħala referenza.
Ir-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 155/2013 tat- li jistabbilixxi regoli marbuta mal-proċedura għall-għoti ta’ arranġament ta’ inċentiv speċjali għal żvilupp sostenibbli u l-governanza tajba skont ir-Regolament (UE) Nru 978/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li japplika skema ta’ preferenzi tariffarji ġeneralizzati (ĠU L 48, , pp. 5–7).
Ir-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 1083/2013 tat- li jistabbilixxi regoli marbuta mal-proċedura għall-irtirar temporanju ta’ preferenzi tariffarji u mal-adozzjoni ta’ miżuri ġenerali ta’ salvagwardja skont ir-Regolament (UE) Nru 978/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li japplika skema ta’ preferenzi tariffarji ġeneralizzati (ĠU L 293, , pp. 16–21).