Rifuġjati u persuni mingħajr stat — standards komuni għal kwalifika (sal-2026)

PUNTI EWLENIN

L-għan u d-definizzjonijiet

• Standards komuni huma stabbiliti biex jiddeterminaw min jikkwalifika bħala refuġjat jew bħala persuna eliġibbli għall-protezzjoni sussidjarja, u biex jiddeterminaw il-kontenut tal-protezzjoni internazzjonali. Madankollu, l-Istati Membri jibqgħu liberi li jintroduċu jew iżommu regoli iktar favorevoli għall-persuni li jeħtieġu protezzjoni.
• “Refuġjati” u persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja huma definiti, kif inhuma definiti l-membri tal-familja tagħhom— li jestendu għall-missier, l-omm jew adult ieħor li huwa responsabbli għall-benefiċjarju ta’ protezzjoni internazzjonali jekk il-persuna tkun taħt it-18-il sena (minuri) u ma tkunx miżżewġa.

Valutazzjoni tal-applikazzjonijiet

• L-Istati Membri għandhom l-obbligu kondiviż li jikkooperaw b’mod attiv mal-applikant meta jiddeterminaw l-elementi rilevanti ta’ applikazzjoni.
• Lista mhux eżawrjenti ta’ aspetti fosthom fatti, dikjarazzjonijiet u ċirkostanzi (pereżempju, jekk il-persuna tkun sofriet minn persekuzzjoni) tingħata u din għandha titqies fil-valutazzjoni fuq bażi individwali, objettiva u imparzjali.
• Meta huma jkunu għamlu kull sforz biex jissottomettu u jissostanzjaw l-applikazzjoni tagħhom u l-kredibbiltà ġenerali tal-applikazzjoni tagħhom tkun ġiet stabbilita, il-persuni li jfittxu ażil għandhom jingħataw il-benefiċċju tad-dubju anke jekk l-applikazzjoni ma jkollhiex dokumentarju jew evidenza oħra.
• L-applikanti jistgħu jitqiesu li ma jeħtiġux protezzjoni internazzjonali jekk ikunu jistgħu jibbenefikaw minn protezzjoni interna minn persekuzzjoni jew dannu serju fi kwalunkwe parti tat-territorju tal-pajjiż ta’ oriġini tagħhom li għalih huma jista’ jkollhom aċċess b’mod sikur u legali u fejn b’mod raġjonevoli huma mistennija li jissetiljaw.
• Id-direttiva tiċċara li:
  • protezzjoni kontra l-persekuzzjoni jew dannu serju tista’ tingħata biss mill-istat jew mill-partijiet jew l-organizzazzjonijiet, inklużi l-organizzazzjonijiet internazzjonali, li jikkontrollaw l-istat jew parti sostanzjali tat-territorju tiegħu;
  • dawn il-partijiet għandhom ikunu jistgħu u jkunu lesti li joffru protezzjoni effettiva u mhux temporanja;
  • l-applikant għandu jkollu aċċess għal tali protezzjoni.
• L-Istati Membri għandhom jużaw informazzjoni preċiża u aġġornata minn sorsi rilevanti, bħall-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Rifuġjati u l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ażil.

Kwalifika għal status ta’ refuġjat

• X’inhu att ta’ persekuzzjoni skont it-tifsira tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra huwa ċċarat fir-rigward tal-istatus tar-refuġjati, u l-forom differenti li jista’ jieħu.
• Irid ikun hemm raġuni għall-persekuzzjoni, u t-test jindika l-aspetti — ir-razza, ir-reliġjon, in-nazzjonalità, is-sħubija ta’ grupp soċjali partikolari jew opinjoni politika — li għandhom jitqiesu għall-valutazzjoni tar-raġunijiet għall-persekuzzjoni.
• In-nuqqas ta’ protezzjoni mill-persekuzzjoni għal waħda mir-raġunijiet indikati hawn fuq hija wkoll raġuni biex wieħed jikkwalifika għal status ta’ refuġjat.

Kwalifika għal protezzjoni sussidjarja

Id-dannu serju li ċittadin mhux tal-UE kkonċernat jirriskja li jsofri jekk huwa/hija jirritornaw lejn il-pajjiż ta’ oriġini tagħhom, jew fil-każ ta’ persuna mingħajr stat, lejn il-pajjiż ta’ residenza abitwali ta’ qabel tagħha, jinkludi:

• piena kapitali jew eżekuzzjoni;
• tortura jew trattament inuman jew degradanti jew kastig;
• theddida serja u individwali għall-ħajja jew għall-persuna ċivili minħabba vjolenza indiskriminatorja f'sitwazzjonijiet ta’ konflitt armat.

Telf jew esklużjoni mill-istatus ta’ refuġjat jew protezzjoni sussidjarja

Id-direttiva telenka:

• ċirkostanzi li fihom l-istatus ta’ refuġjat jew protezzjoni sussidjarja jieqfu (pereżempju meta l-applikant jikseb nazzjonalità ġdida) jew jiġu esklużi (pereżempju jekk l-applikant ikun wettaq delitt ta’ gwerra jew delitt kontra l-umanità);
• raġunijiet li fuqhom dawk id-drittijiet jistgħu jiġu revokati, jintemmu jew jiġi rrifjutat it-tiġdid tagħhom — inkluż meta jkun hemm raġunijiet raġjonevoli biex l-applikant jitqies bħala periklu għas-sigurtà jew għall-komunità tal-pajjiż ospitanti tal-UE.

Kontenut tal-protezzjoni internazzjonali

Il-kontenut tal-istatus ta’ benefiċjarju ta’ protezzjoni sussidjarja jinġieb eqreb għal dak ta’ refuġjat, u b’hekk jelimina bil-kbir il-possibbiltà li l-pajjiżi tal-UE jillimitaw l-aċċess għal xi drittijiet għar-refuġjati biss.

Il-protezzjoni internazzjonali li għandha tingħata mill-Istat Membru ospitanti tal-UE tinkludi d-drittijiet li ġejjin.

• Protezzjoni minn refoulement³.
• L-aċċess tar-refuġjati u tal-benefiċjarji ta’ protezzjoni sussidjarja għal informazzjoni, f’lingwa li jistgħu jifhmu jew li huma raġjonevolment mistennija li jifhmu, dwar id-drittijiet u l-obbligi relatati mal-istatus tagħhom.
• Protezzjoni tal-unità tal-familja.
• Sakemm ma jkunx hemm raġunijiet obbligatorji ta’ sigurtà nazzjonali jew ta’ ordni pubbliku, il-ħruġ ta’:
  • permessi ta’ residenza — validi għal mill-inqas 3 snin għar-refuġjati, u mill-inqas sena (sentejn mat-tiġdid) fil-każ ta’ protezzjoni sussidjarja, u
  • dokumenti ta’ vjaġġar biex wieħed jivvjaġġa barra mit-territorju nazzjonali — fil-każ ta’ protezzjoni sussidjarja, biss meta l-individwi ma jkunux kapaċi jiksbu passaport nazzjonali.
• Aċċess għall-impjieg u opportunitajiet edukattivi u ta’ taħriġ relatati mal-impjieg, bi trattament ugwali fil-kundizzjonijiet ta’ impjieg.
• Aċċess għall-edukazzjoni — trattament ugwali bħal taċ-ċittadini għall-minuri u bħall-persuni residenti legalment li mhumiex ċittadini tal-UE għall-adulti.
• Aċċess ugwali għal proċeduri għar-rikonoxximent ta’ diplomi u kwalifiki professjonali barranin.
• Trattament ugwali maċ-ċittadini fir-rigward tal-għajnuna soċjali (din tista’ tkun limitata għal benefiċċji ewlenin fil-każ ta’ protezzjoni sussidjarja).
• Rappreżentazzjoni ta’ minuri mhux akkumpanjati minn gwardjan legali jew, fejn meħtieġ, minn organizzazzjoni responsabbli għall-benesseri tal-minuri, jew minn rappreżentazzjoni xierqa oħra kif previst fis-sistema legali nazzjonali.
• Aċċess għal akkomodazzjoni taħt kundizzjonijiet ekwivalenti għal dawk ta’ persuni residenti legalment oħra li mhumiex ċittadini tal-UE.
• Libertà ta’ moviment fi ħdan it-territorju nazzjonali taħt l-istess kundizzjonijiet u restrizzjonijiet bħal dawk ta’ persuni residenti legalment oħra li mhumiex ċittadini tal-UE.
• Aċċess għal faċilitajiet ta’ integrazzjoni.
• Jekk ikun meħtieġ, assistenza għal ripatrijazzjoni.

Pajjiżi li jaqgħu barra l-kamp ta’ applikazzjoni tad-direttiva

L-Irlanda u r-Renju Unit* għażlu li jibqgħu barra mid-direttiva, kif setgħu jagħmlu skont il-Protokoll 21 anness għat-Trattat ta’ Lisbona. Konsegwentement, huma jibqgħu jkunu marbuta bid-Direttiva 2004/83/KE.

Id-Danimarka la hija marbuta b’din id-direttiva u lanqas bid-direttiva preċedenti minħabba l-Protokoll 22 dwar il-pożizzjoni tagħha anness għat-Trattat ta’ Lisbona.

Revoka

Id-Direttiva 2011/95/KE hija mħassra u sostitwita bir-Regolament (UE) 2024/1347 (ara s-sommarju) mill-11 ta’ Ġunju 2026.