Dritt għall-aċċess għal avukat fi proċeduri kriminali u dawk ta’ mandat ta’ arrest Ewropew

PUNTI EWLENIN

Dritt għal aċċess għal avukat

Iċ-ċittadini jeħtieġ li jkollhom aċċess għal avukat mingħajr dewmien bla bżonn:

• qabel ma jiġu interrogati minn awtorità tal-infurzar tal-liġi (pereżempju l-pulizija) jew awtorità ġudizzjarja;
• waqt azzjoni investigattiva jew ta’ ġbir ta’ evidenza oħra (pereżempju konfrontazzjoni);
• mill-mument taċ-ċaħda ta’ libertà;
• f’ħin xieraq qabel jidhru quddiem qorti kriminali.

B’mod aktar speċifiku, il-liġi tkopri:

• id-dritt li jiltaqgħu fil-privat u li jkkomunikaw ma’ avukat;
• id-dritt li l-avukat jipparteċipa b’mod effettiv meta l-persuna tiġi interrogata, u li jattendi l-azzjonijiet investigattivi u atti ta’ ġbir ta’ evidenza;
• il-kunfidenzjalità ta’ kull forma ta’ komunikazzjoni (laqgħat, korrispondenza, konversazzjonijiet fuq it-telefown, eċċ).

Fir-rigward ta’ persuni soġġetti għal mandat ta’ arrest Ewropew, id-direttiva tistabbilixxi d-dritt għall-aċċess għal avukat fil-pajjiż eżekuttiv tal-UE u li jinħatar avukat fil-pajjiż emittenti.

Drittijiet fil-każ ta’ ċaħda ta’ libertà

Ċittadini mċaħħdin mil-libertà għandhom id-dritt, mingħajr dewmien bla bżonn:

• li tal-inqas ikollhom persuna tal-għażla tagħha infurmata dwar iċ-ċaħda tal-libertà tagħhom. Jekk il-persuna arrestata tkun wild, id-detentur ta’ responsabbiltà tal-ġenituri jenħtieġ li jiġi infurmat mill-aktar fis;
• biex jikkomunika ma’ tal-inqas persuna waħda tal-għażla tiegħu.

Jekk ikunu mċaħħdin mil-libertà f’pajjiż tal-UE għajr dak tagħhom stess, għandhom id-dritt illi jinfurmaw lill-awtoritajiet konsulari tagħhom, li dawn iżuruhom, li jikkomunikaw magħhom u li jkollhom rappreżentazzjoni legali organizzata minnhom.

Eċċezzjonijiet

Id-Direttiva tippermetti l-possibbiltà ta’ deroga temporanja minn ċerti drittijiet f’ċirkostanzi eċċezzjonali u skont kundizzjonijiet definiti b’mod strett (pereżempju, meta jkun hemm bżonn li jiġu evitati konsegwenzi avversi serji għall-ħajja, il-libertà u l-integrità fiżika ta’ persuna).

Għajnuna legali

Id-Direttiva (UE) 2016/1919 tistabbilixxi regoli minimi komuni rigward id-dritt għall-għajnuna legali għal persuni ssuspettati, akkużati u rikjesti sabiex tiżgura l-effettività tad-Direttiva (UE) 2013/48. Din titlob lill-pajjiżi tal-UE jiżguraw li l-persuni suspettati u akkużati li ma għandhomx riżorsi biżżejjed biex iħallsu għall-assistenza ta’ avukat ikollhom id-dritt għal għajnuna legali meta l-interessi tal-ġustizzja jitolbu dan. Il-pajjiżi tal-UE jistgħu japplikaw test tal-mezzi (biex jivvalutaw jekk il-persuna għandhiex biżżejjed riżorsi biex tħallas għall-assistenza legali), test tal-merti (biex jivvalutaw jekk l-għoti ta’ għajnuna legali jkunx fl-interess tal-ġustizzja), jew it-tnejn biex jiddeterminaw jekk l-għajnuna legali għandhiex tingħata.

Id-Direttiva (UE) 2016/1919 hija l-aktar test legali riċenti ppjanat bħala parti mill-pjan direzzjonali għat-tisħiħ tad-drittijiet proċedurali ta’ persuni suspettati jew akkużati fi proċedimenti kriminali adottat mill-Kunsill f’Novembru 2009.

Din id-direttiva għandha ssir liġi fil-pajjiżi tal-UE sal-5 ta’ Mejju 2019.