SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla)
21 ta’ Settembru 2023 ( *1 )
Werrej
I. Il‑kuntest ġuridiku |
|
A. Id‑dritt tal‑Unjoni |
|
B. Id‑dritt Ġermaniż |
|
II. Il‑proċedura prekontenzjuża |
|
III. Fuq ir‑rikors |
|
A. Fuq l‑ewwel ilment, ibbażat fuq l‑assenza ta’ deżinjazzjoni taż‑żoni speċjali ta’ konservazzjoni |
|
1. L‑argumenti tal‑partijiet |
|
2. Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja |
|
B. Fuq it‑tieni lment, ibbażat fuq in‑nuqqas ta’ determinazzjoni tal‑għanijiet ta’ konservazzjoni |
|
1. L‑argumenti tal‑partijiet |
|
2. Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja |
|
a) Fuq l‑argument dwar l‑assenza ta’ adozzjoni ta’ għanijiet ta’ konservazzjoni ddettaljati għal 88 sit mill‑4 606 sit ta’ importanza għall‑Komunità inkwistjoni |
|
b) Fuq l‑argument dwar il‑prattika ġenerali u strutturali li jiġu ffissati l-għanijiet ta’ konservazzjoni b’mod li jmur kontra r‑rekwiżiti previsti fl‑Artikolu 4(4) tad‑Direttiva dwar il‑“habitats” |
|
C. Fuq it‑tielet ilment, ibbażat fuq l‑assenza ta’ stabbiliment tal‑miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji |
|
1. L‑argumenti tal‑partijiet |
|
2. Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja |
|
Fuq l‑ispejjeż |
“Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu – Ambjent – Direttiva 92/43/KEE – Konservazzjoni tal-habitats naturali kif ukoll tal-fawna u l-flora selvaġġa – Artikolu 4(4) u Artikolu 6(1) – Assenza ta’ deżinjazzjoni ta’ żoni speċjali ta’ konservazzjoni – Assenza ta’ determinazzjoni tal-għanijiet ta’ konservazzjoni – Assenza jew insuffiċjenza ta’ miżuri ta’ konservazzjoni – Prassi amministrattiva”
Fil-Kawża C‑116/22,
li għandha bħala suġġett rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikolu 258 TFUE, ippreżentat fit‑18 ta’ Frar 2022,
Il-Kummissjoni Ewropea, irrappreżentata minn C. Hermes u M. Noll‑Ehlers, bħala aġenti,
rikorrenti,
vs
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, irrappreżentata minn J. Möller u A. Hoesch, bħala aġenti,
konvenuta,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),
komposta minn A. Prechal, Presidenta tal-Awla, M. L. Arastey Sahún (Relatriċi), F. Biltgen, N. Wahl u J. Passer, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: T. Ćapeta,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal‑20 ta’ April 2023,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 |
Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni Ewropea titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha:
|
I. Il‑kuntest ġuridiku
A. Id‑dritt tal‑Unjoni
2 |
It-tielet, it-tmien u l-għaxar premessa tad-Direttiva dwar il-“habitats” jgħidu li: “Billi, l-għan ewlieni ta’ din id-Direttiva huwa li tippromwovi l-manteniment ta’ biodiversità, billi tqis il-ħtiġiet ekonomiċi, soċjali, kulturali u reġjonali, din id-Direttiva tikkontribwixxi għall-għan ġenerali ta’ l-iżvilupp sostenibbli; billi l-manteniment ta’ dik il-biodiversità f’ċerti każijiet teħtieġ li jsiru, jew saħansitra jiġu mħajra, l-attivitajiet umani; […] Billi jixraq li, f’kull żona nominata, jiġu mħaddma l-miżuri meħtieġa bbażati fuq l-għanjiet ta’ konservazzjoni segwiti; […] Billi jrid jiġi evalwat b’mod xieraq kull pjan jew programm li x’aktarx jaffettwa b’mod sinifikanti l-għanjiet ta’ konservazzjoni ta’ sit li ġie nnominat jew se jkun nominat fil-ġejjieni”. |
3 |
Skont l-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva: “Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva: […]
[…]” |
4 |
L-Artikolu 3(1) u (2) tal-imsemmija direttiva jipprevedi li: “1. Għandu jiġi stabbilit network ekoloġiku Ewropew koerenti ta’ żoni speċjali ta’ konservazzjoni taħt l-isem ta’ Natura 2000. Dan in-network, magħmul minn siti li jħaddnu fihom it-tipi ta’ habitat naturali elenkati fl-Anness I u l-habitat ta’ l-ispeċi elenkati fl-Anness II, għandhom jippermettu li t-tipi ta’ habitat naturali u l-habitat naturali ta’ l-ispeċi konċernati jinżammu jew, fejn jixraq, jiġu ripristinati fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom. In-network Natura 2000 se jkun fiha ż-żoni ta’ protezzjoni speċjali klassifikati mill-Istati Membri skond id-Direttiva [tal-Kunsill] 79/409/KEE [dwar il-konservazzjoni ta’ l-għasafar selvaġġi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 98)]. 2. Kull Stat Membru għandu jikkontribwixxi għall-ħolqien ta’ Natura 2000 skond ir-rappreżentanza fit-territorju tiegħu tat-tipi ta’ habitat naturali u l-habitat ta’ l-ispeċi msemmi fil-paragrafu 1. Għal dak il-għan kull Stat Membru għandu jinnomina, skond l-Artikolu 4, xi siti bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni waqt li jitqiesu l-għanjiet stabbiliti fil-paragrafu 1.” |
5 |
L-Artikolu 4 tal-istess direttiva jistabbilixxi li: “1. Skond il-kriterji stabbiliti fl-Anness III (Stadju 1) u l-informazzjoni xjentifika relevanti, kull Stat Membru għandu jipproponi lista ta’ siti li jindikaw liema tipi ta’ habitat naturali fl-Anness I u liema speċi fl-Anness II li hemm fis-siti huma endemiċi għat-territorju tagħhom. Għall-ispeċi ta’ l-annimali li jimirħu fuq żoni kbar, dawn is-siti għandhom jaqblu mal-postijiet fil-medda naturali ta’ dawk l-ispeċi li joffru l-fatturi fiżiċi jew bioloġiċi essenzjali għal ħajjithom u għar-riproduzzjoni. Għall-ispeċi akwatiċi mifruxa fuq żoni kbar, dawk is-siti jiġu proposti biss fejn hemm żona li tista’ tkun identifikata b’mod ċar li tirrappreżenta l-fattura fiżiċi u bioloġiċi essenzjali għall-għixien u r-riproduzzjoni tagħhom. Fejn jixraq, l-Istati Membri għandhom jipproponu l-adattament tal-lista in vista tar-riżultati tas-sorveljanza msemmija fl-Artikolu 11. Il-lista għandha tkun mgħoddija lill-Kummissjoni, fi żmien tliet snin min-notifika ta’ din id-Direttiva, flimkien ma’ informazzjoni dwar kull sit. Dik l-informazzjoni jrid ikun fiha mappa tas-sit, isimha, il-post, id-daqs u l-fatti magħrufa li jirriżultaw mill-applikar tal-kriterji speċifikati fl-Anness III (Stadju 1) mogħtija f’għamla stabbilita mill-Kummissjoni skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 21. 2. Skond il-kriterji stabbiliti fl-Anness III (Stadju 2) u fl-istruttura kemm ta’ kull disgħa reġjuni bioġeografiċi msemmija fl-Artikolu 1(ċ)(iii) kif ukoll dik tat-territorju kollu msemmi fl-Artikolu 2(1), il-Kummissjoni trid tistabilixxi, bi ftehim ma’ kull Stat Membru, lista preliminari tas-siti li huma ta’ importanza għall-Komunità msawra mil-listi ta’ l-Istati Membri li tidentifika dawk li jospitaw waħda jew aktar mit-tipi ta’ habitat naturali ta’ priorità jew l-ispeċi ta’ priorità. L-Istati Membri li s-siti tagħhom li jilqgħu fihom wieħed jew aktar mit-tipi ta’ habitat naturali ta’ priorità u l-ispeċi ta’ priorità jirrappreżentaw aktar minn 5 % tat-territorju nazzjonali tagħhom jistgħu, bi ftehim mal-Kummissjoni, jitolbu li l-kriterji mniżżla fl-Anness III (Stadju 2) ikunu mħaddna b’mod iktar flessibbli meta jintagħżlu s-siti kollha ta’ importanza għall-Komunità fit-territorju tagħhom. Il-lista tas-siti magħżula bħala siti ta’ importanza għall-Komunità, li tidentifika dawk li jilqgħu fihom waħda jew aktar mit-tipi ta’ habitat naturali ta’ priorità jew l-ispeċi ta’ priorità, għandha tiġi adottata mill-Kummissjoni skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 21. 3. Il-lista msemmija fil-paragrafu 2 għandha tiġi stabbilita fi żmien sitt snin min-notifika ta’ din id-Direttiva. 4. Ladarba sit ta’ importanza għall-Komunità jkun adottat skond il-proċedura stabbilita fil-paragrafu 2, l-Istat Membru konċernat irid jinnomina dak is-sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni kemm jista’ jkun malajr u f’mhux aktar minn sitt snin żmien, u jistabilixxi prioritajiet skond l-importanza tas-siti għaż-żamma jew ir-ripristinar, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, ta’ tip ta’ habitat naturali fl-Anness I jew speċi fl-Anness II u għall-koerenza ta’ Natura 2000, u fl-isfond tat-theddid ta’ degradazzjoni jew qerda li jkunu esposti għaliha dawk is-siti. 5. Hekk kif sit jitniżżel fil-lista msemmija fit-tielet subparagrafu tal-paragrafu 2 dan ikun suġġett għall-Artikolu 6(2), (3) u (4).” |
6 |
Skont l-Artikolu 6(1) sa (3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”: “1. Għal żoni speċjali ta’ konservazzjoni, l-Istati Membri għandhom jistabilixxu l-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa li jinkludu, jekk hemm bżonn, pjanijiet ta’ tmexxija xierqa disinjati speċifikament għas-siti jew imdaħħla fil-pjanijiet ta’ żvilupp l-oħra, u miżuri xierqa statutorji, amminstrattivi jew kuntrattwali li jaqblu mal-ħtiġiet ekoloġiċi tat-tipi ta’ habitat naturali fl-Anness I u l-ispeċi fl-Anness II li hemm fis-siti. 2. L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri xierqa biex jevitaw, fiż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni, id-deterjorament ta’ l-habitat naturali u l-habitat ta’ l-ispeċi kif ukoll t-tfixkil ta’ l-ispeċi li għalihom ġew nominati ż-żoni, safejn dak it-tfixkil jista’ jkun sinifikanti meta jitqies skond l-għanjiet ta’ din id-Direttiva. 3. Kull pjan jew proġett li mhux marbut direttament ma’ jew li ma hux meħtieġ għat-tmexxija tas-sit iżda li x’aktarx se jkollu effett sinifikanti fuqu, jew b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ xi pjanijiet jew proġetti oħra, għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni xierqa ta’ l-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit in vista ta’ l-għanjiet ta’ konservazzjoni tas-sit. Fl-isfond tar-riżultati ta’ l-evalwazzjoni ta’ l-implikazzjonijiet għas-sit u skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom jaqblu dwar il-pjan jew il-proġett biss wara li jkunu żguraw li dan ma jaffettwax ħażin l-integrità tas-sit konċernat u, jekk xieraq, wara li jkunu raw l-opinjoni tal-pubbliku ġenerali.” |
B. Id‑dritt Ġermaniż
7 |
Skont l-Artikolu 22 tal-Gesetz über Naturschutz und Landschaftspflege (Bundesnaturschutzgesetz) (il-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura u l-Preservazzjoni tal-Pajsaġġ), tad‑29 ta’ Lulju 2009 (BGBl. 2009 I, p. 2542, iktar ’il quddiem il-“Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura”): “(1) It-tqegħid taħt protezzjoni ta’ partijiet tan-natura u tal-pajsaġġ għandu jsir permezz ta’ dikjarazzjoni. Id-dikjarazzjoni għandha tiddetermina s-suġġett tal-protezzjoni, l-għan tal-protezzjoni, l-obbligi u l-projbizzjonijiet meħtieġa sabiex jintlaħaq dan l-għan ta’ protezzjoni u, sa fejn ikun meħtieġ, il-miżuri ta’ manutenzjoni, ta’ żvilupp u ta’ rkupru, jew tinkludi l-awtorizzazzjonijiet meħtieġa għal dan l-għan. Iż-żoni ta’ konservazzjoni jistgħu jinqasmu f’żoni li jibbenefikaw minn protezzjoni gradwali skont l-għan ta’ protezzjoni mfittex; dawn iż-żoni jistgħu jinkludu wkoll l-ambjent meħtieġ għall-protezzjoni. (2) Bla ħsara għal dispożizzjoni kuntrarja prevista fil-paragrafi 2a u 2b, il-forma u l-proċedura ta’ tqegħid taħt protezzjoni, it-teħid inkunsiderazzjoni tad-difetti formali u proċedurali u l-possibbiltà li dawn jiġu rrimedjati, kif ukoll iż-żamma fis-seħħ tad-dikjarazzjonijiet eżistenti dwar il-parti protetta tan-natura u tal-pajsaġġ, huma rregolati mid-dritt tal-Land. It-tqegħid taħt protezzjoni jista’ jseħħ ukoll fuq livell transreġjonali. […]” |
8 |
L-Artikolu 33 ta’ din il-liġi jipprevedi li: “(1) Il-modifiki u d-disturbi kollha li jistgħu jwasslu għal deterjorament sinjifikattiv ta’ sit Natura 2000 fl-elementi essenzjali tiegħu għall-għanijiet ta’ konservazzjoni jew ta’ protezzjoni huma pprojbiti. L-awtorità kompetenti fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura u tal-preservazzjoni tal-pajsaġġ tista’, taħt il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 34(3) sa (5), tagħti derogi mill-projbizzjoni msemmija fl-ewwel sentenza kif ukoll mill-projbizzjonijiet previsti fl-Artikolu 32(3). (1a) Fis-siti Natura 2000, hija pprojbita l-kostruzzjoni ta’ installazzjonijiet għall-finijiet li ġejjin: 1. għall-fratturazzjoni ta’ blat skistuż, tafli jew marl jew ta’ saff blat tal-faħam taħt pressjoni idrawlika għat-tiftix jew għall-estrazzjoni ta’ gass naturali, 2. għall-ħżin taħt l-art tad-depożiti tal-ilma, li jaqa’ taħt il-miżuri msemmija fil-punt 1. L-Artikolu 34 ma għandux japplika f’dan ir-rigward. […]” |
9 |
L-Artikolu 34 tal-imsemmija liġi jipprevedi li: “(1) Qabel kwalunkwe awtorizzazzjoni jew implimentazzjoni ta’ proġett, għandha ssir evalwazzjoni tal-effetti tiegħu fuq l-għanijiet ta’ konservazzjoni ta’ sit Natura 2000 meta, individwalment jew flimkien ma’ pjanijiet u proġetti oħra, dan jista’ jaffettwa s-sit b’mod sinjifikattiv u ma jservix direttament għall-ġestjoni tas-sit. […] (2) Jekk mill-evalwazzjoni tal-effetti jirriżulta li l-proġett jista’ jikkawża dannu serju lil dan is-sit fl-elementi essenzjali tiegħu għall-għanijiet ta’ konservazzjoni jew għall-għan ta’ protezzjoni, il-proġett għandu jiġi pprojbit. (3) B’deroga mill-paragrafu 2, tali proġett jista’ jiġi awtorizzat jew implimentat biss 1. jekk huwa neċessarju għal raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku kbir, inklużi dawk ta’ natura soċjali jew ekonomika, u 2. jekk ma teżistix alternattiva raġonevoli oħra li tippermetti li jintlaħaq ir-riżultat previst mill-proġett f’sit ieħor mingħajr ma jiġi kkawżat xi ħsara jew ħsara minuri. […]” |
10 |
L-Artikolu 65(1) tal-istess liġi huwa fformulat kif ġej: “Il-proprjetarji u detenturi oħra ta’ dritt ta’ tgawdija ta’ proprjetà immobbli għandhom jittolleraw il-miżuri ta’ protezzjoni tan-natura u ta’ preservazzjoni tal-pajsaġġ ibbażati fuq id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, fuq dispożizzjonijiet legali adottati jew applikabbli abbażi ta’ din il-liġi, jew ukoll fuq il-leġiżlazzjoni tal-Länder fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura, sakemm it-tgawdija tal-proprjetà immobbli ma jiġix ippreġudikat b’mod inaċċettabbli. Dan huwa mingħajr preġudizzju għar-regoli iktar stretti previsti fuq livell tal-Länder.” |
II. Il‑proċedura prekontenzjuża
11 |
Permezz tad-Deċiżjonijiet 2004/69, 2004/798 u 2004/813, il-Kummissjoni stabbilixxiet listi ta’ siti ta’ importanza għall-Komunità preżenti rispettivament fir-reġjuni bioġeografiċi Alpini, Kontinentali u tal-Atlantiċi. Dawn il-listi ġew aġġornati bid-Deċiżjonijiet 2008/218, 2008/25 u 2008/23 rispettivament. |
12 |
It-terminu ta’ sitt snin għad-deżinjazzjoni ta’ dawn is-siti bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni, konformement mal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, skada l-iktar tard fil‑25 ta’ Jannar 2014. |
13 |
Permezz ta’ ittri tat‑13 ta’ Ġunju 2012 u tas‑17 ta’ Frar 2014, il-Kummissjoni talbet lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja informazzjoni dwar l-istat ta’ progress tad-deżinjazzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni, konformement mal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, kif ukoll dwar l-adozzjoni tal-miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji, konformement mal-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva. |
14 |
Fid-dawl tar-risposta tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja tas‑26 ta’ Ġunju 2014, il-Kummissjoni qieset li dan l-Istat Membru kien naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt id-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punt preċedenti u bagħtitlu, fis‑27 ta’ Frar 2015, ittra ta’ intimazzjoni. |
15 |
Fis‑26 ta’ Jannar 2019, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni komplementari lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja. |
16 |
Wara li eżaminat it-tweġiba mogħtija minn dan l-Istat Membru permezz ta’ ittri tas‑26 ta’ April u tal‑11 ta’ Ġunju 2019, il-Kummissjoni ħarġet, fit‑13 ta’ Frar 2020, opinjoni motivata, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 258 TFUE, fejn ilmentat li dan l-Istat Membru naqas, b’mod partikolari, milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 4(4) u l-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar il-“habitats”:
|
17 |
Fuq talba tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja, il-Kummissjoni, permezz ta’ ittra tat‑12 ta’ Marzu 2020, estendiet sat‑13 ta’ Ġunju 2020 it-terminu sabiex tingħata tweġiba għall-opinjoni motivata. |
18 |
Permezz ta’ ittra tat‑12 ta’ Ġunju 2020, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja informat lill-Kummissjoni li ż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni kollha kienu ġew iddeżinjati, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li jinsabu fil-Land ta’ Niedersachsen, li l-proċedura kienet ser tingħalaq qabel tmiem is-sena 2022 fir-rigward tat‑88 sit neqsin li jinsabu f’dan il-Land u li l-miżuri ta’ konservazzjoni li kienu neqsin għal 737 sit kienu ser jiġu kkompletati sas-sena 2023. Għal dak li jirrigwarda r-rekwiżiti legali fil-qasam tal-għanijiet ta’ konservazzjoni u ta’ miżuri ta’ konservazzjoni, dan l-Istat Membru kkonferma n-nuqqas ta’ qbil tiegħu mal-evalwazzjoni tal-Kummissjoni. |
19 |
Peress li qieset li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma kinitx, għalhekk, ħadet il-miżuri meħtieġa sabiex tikkonforma ruħha mal-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 4(4) u l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, il-Kummissjoni ppreżentat dan ir-rikors fit‑18 ta’ Frar 2022. |
III. Fuq ir‑rikors
20 |
Insostenn tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tqajjem tliet ilmenti, ibbażati, l-ewwel tnejn, fuq il-ksur tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” u, it-tielet, fuq il-ksur tal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva. Hija tallega, l-ewwel, li 88 sit minn 4606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni ma ġewx iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni, it-tieni, li l-għanijiet ta’ konservazzjoni ma ġewx stabbiliti fir-rigward tal-imsemmija 88 sit u li, għall-iffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssegwi prattika ġenerali u strutturali li ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, u, it-tielet, li, minn naħa, miżuri ta’ konservazzjoni suffiċjenti ma ġewx stabbiliti għal 737 sit fl-4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni u li, min-naħa l-oħra, għall-istabbiliment ta’ miżuri ta’ konservazzjoni, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssegwi prattika ġenerali u strutturali li ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
21 |
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja titlob iċ-ċaħda ta’ dan ir-rikors. |
A. Fuq l‑ewwel ilment, ibbażat fuq l‑assenza ta’ deżinjazzjoni taż‑żoni speċjali ta’ konservazzjoni
1. L‑argumenti tal‑partijiet
22 |
Permezz tal-ewwel ilment tagħha, il-Kummissjoni tilmenta li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” billi naqset milli tiddeżinja bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni, fil-Land ta’ Niedersachsen, 88 mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni. |
23 |
Din l-istituzzjoni tqis li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari s-sentenzi tas‑27 ta’ Frar 2003, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (C‑415/01, EU:C:2003:118, punti 22 u 23), kif ukoll tal‑14 ta’ Ottubru 2010, Il-Kummissjoni vs L-Awstrija, (C‑535/07, ECLI:EU:C:2010:602, punt 64), dwar iż-żoni ta’ protezzjoni speċjali previsti fid-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (ĠU 2010, L 20, p. 7), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2013/17/UE tat‑13 ta’ Mejju 2013 (ĠU 2013, L 158, p. 193) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar l-‘għasafar’”), tista’ tiġi trasposta f’dan il-każ, fid-dawl tal-għanijiet ta’ konservazzjoni previsti fid-Direttivi dwar il-“habitats” u dwar l-“għasafar”. Skont din il-ġurisprudenza, iż-żoni speċjali ta’ protezzjoni għandhom jiġu identifikati b’saħħa vinkolanti inkontestabbli kif ukoll bl-ispeċifiċità, il-preċiżjoni u ċ-ċarezza meħtieġa sabiex jiġi ssodisfatt ir-rekwiżit ta’ ċertezza legali. |
24 |
Fir-risposta tagħha, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni li, bejn id-data tat-trażmissjoni mill-Kummissjoni tal-opinjoni motivata u d-data tal‑31 ta’ Marzu 2022, hija indikat bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni l-aħħar siti ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni. Ħamsa biss mill-imsemmija siti għadhom ma ġewx iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni u għandhom jitneħħew mil-listi tas-siti fil-kuntest tal-aġġornamenti li ġejjin ta’ dawn il-listi, skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
25 |
Barra minn hekk, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tindika li, fil-verżjonijiet kollha tiegħu fis-seħħ mill‑4 ta’ April 2002, l-Artikolu 33 tal-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura jipprevedi protezzjoni legali tas-siti kollha ta’ importanza għall-Komunità li huma nnotifikati lill-Kummissjoni u inklużi f’lista skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, qabel ma dawn jiġu konkretament iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. Dan l-Istat Membru jsostni li, konsegwentement, fit‑88 sit imsemmija mill-Kummissjoni bħala li ma humiex iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni, kien ipprojbit, skont l-imsemmi Artikolu 33, li ssir kull modifika u kull disturb li jista’ jwassal għal deterjorament sinjifikattiv ta’ dawn is-siti u li, skont l-Artikolu 34 tal-imsemmija liġi, għandhom jiġu eżaminati l-pjanijiet jew il-proġetti, fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, fid-dawl tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent. |
2. Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
26 |
Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva dwar il-“habitats” jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu sabiex jikkontribwixxu għall-kostituzzjoni tan-network Natura 2000 skont ir-rappreżentanza, fit-territorji rispettivi tagħhom, tat-tipi ta’ habitats naturali li jinsabu fl-Anness I ta’ din id-direttiva u tal-habitats tal-ispeċi elenkati fl-Anness II tal-imsemmija direttiva, kif ukoll li jiddeżinjaw, għal dan l-għan, konformement mal-Artikolu 4 tal-istess direttiva u fi tmiem il-proċedura stabbilita minnha, siti bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. |
27 |
Il-proċedura ta’ deżinjazzjoni tas-siti bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni, kif prevista fl-Artikolu 4 tad-Direttiva dwar il-“habitats”, tiżvolġi f’erba’ stadji. Skont il-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, kull Stat Membru għandu jipproponi lista ta’ siti li tindika t-tipi ta’ habitats naturali u l-ispeċi indiġeni li fihom, li għandu jibgħat lill-Kummissjoni (l-ewwel stadju). Konformement mal-paragrafu 2 tal-imsemmi artikolu, il-Kummissjoni għandha tistabbilixxi, bi ftehim ma’ kull Stat Membru, abbozz ta’ lista ta’ siti ta’ importanza għall-Komunità, ibbażata fuq il-listi stabbiliti mill-Istati Membri (it-tieni stadju). Fuq il-bażi ta’ dan l-abbozz ta’ lista, il-Kummissjoni għandha tadotta l-lista tas-siti magħżula (it-tielet stadju). Skont il-paragrafu 4 tal-istess artikolu, ladarba sit ta’ importanza għall-Komunità jkun intgħażel, l-Istat Membru kkonċernat għandu jiddeżinjah bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni kemm jista’ jkun malajr u f’terminu massimu ta’ sitt snin billi jistabbilixxi l-prijoritajiet skont l-importanza tas-siti għaż-żamma jew għar-restawr, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, ta’ tip ta’ habitat naturali jew ta’ speċi kif ukoll għall-koerenza ta’ Natura 2000 (ir-raba’ stadju) (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
28 |
Minn naħa, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma tikkontestax li, fid-data li fiha skada t-terminu sabiex tingħata tweġiba għall-opinjoni motivata, jiġifieri fit‑13 ta’ Ġunju 2020, it‑88 sit kollha mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni ma kinux is-suġġett ta’ deżinjazzjoni formali bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. Madankollu, hija ssostni li, bejn id-data tat-trażmissjoni mill-Kummissjoni tal-opinjoni motivata u d-data tal‑31 ta’ Marzu 2022, hija ddeżinjat bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni l-aħħar siti ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, b’tali mod li ħamsa biss mill-imsemmija siti għadhom ma humiex iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. |
29 |
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, kif jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita, li l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għandha tiġi evalwata skont is-sitwazzjoni tal-Istat Membru inkwistjoni fi tmiem it-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata u li l-bidliet li jseħħu sussegwentement ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tal‑5 ta’ Ġunju 2023, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja (Indipendenza u ħajja privata tal-imħallfin), C‑204/21, EU:C:2023:442, punt 82 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
30 |
Min-naħa l-oħra, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tinvoka l-fatt li l-Artikoli 33 u 34 tal-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura jipprevedu, mill‑2002, protezzjoni legali tas-siti kollha ta’ importanza għall-Komunità kkomunikati lill-Kummissjoni u inklużi f’lista skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, qabel ma dawn jiġu konkretament iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. |
31 |
Issa, billi tindika li l-protezzjoni hija mogħtija mil-leġiżlazzjoni Ġermaniża lis-siti kollha ta’ importanza għall-Komunità kkomunikati lill-Kummissjoni u inklużi fil-lista skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, qabel ma dawn jiġu konkretament iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tammetti li, fl-iskadenza tat-terminu stabbilit fl-opinjoni motivata, hija kienet għadha ma ddeżinjatx dawn is-siti bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. |
32 |
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-dispożizzjonijiet ta’ direttiva għandhom jiġu implimentati b’saħħa vinkolanti inkontestabbli, bl-ispeċifiċità, bil-preċiżjoni u biċ-ċarezza meħtieġa sabiex jiġi ssodisfatt ir-rekwiżit ta’ ċertezza legali (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
33 |
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali invokata mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma hijiex ta’ natura li tissodisfa l-obbligu speċifiku, previst fl-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, ta’ deżinjazzjoni formali tas-siti ta’ importanza għall-Komunità bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. |
34 |
Fil-fatt, tali deżinjazzjoni tikkostitwixxi stadju obbligatorju fil-kuntest tas-sistema tal-protezzjoni tal-habitats u tal-ispeċi prevista minn din id-direttiva. |
35 |
Ma’ dan l-obbligu għandhom jiżdiedu dawk relatati mad-determinazzjoni tal-għanijiet ta’ konservazzjoni, konformement mal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, u mal-istabbiliment tal-miżuri ta’ konservazzjoni, konformement mal-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
36 |
L-obbligu, għall-Istati Membri, li jadottaw miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji sabiex jipproteġu ż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni, li huwa previst fl-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar il-“habitats”, huwa distint mill-obbligu formali għal dawn l-Istati, previst fl-Artikolu 4(4) ta’ din id-direttiva, li jiddeżinjaw is-siti ta’ importanza Komunitarja bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 54). |
37 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, billi ma ddeżinjatx bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni 88 mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
38 |
Għaldaqstant, l-ewwel ilment għandu jintlaqa’. |
B. Fuq it‑tieni lment, ibbażat fuq in‑nuqqas ta’ determinazzjoni tal‑għanijiet ta’ konservazzjoni
1. L‑argumenti tal‑partijiet
39 |
Permezz tat-tieni lment tagħha, il-Kummissjoni tilmenta li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja, minn naħa, ma ppubblikatx l-għanijiet iddettaljati ta’ konservazzjoni għal 88 sit mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, bi ksur tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. Min-naħa l-oħra, din l-istituzzjoni ssostni li, b’mod ġenerali u strutturali, il-prattika tal-awtoritajiet Ġermaniżi li jiffissaw l-għanijiet ta’ konservazzjoni tmur kontra r-rekwiżiti previsti f’din id-dispożizzjoni sa fejn, l-ewwel, dawn l-għanijiet ma jinkludux elementi kwantitattivi u li jistgħu jitkejlu, it-tieni, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma tipprevedix distinzjoni bejn l-għan ta’ “restawr” u l-għan ta’ “żamma” ta’ oġġetti li għandhom jiġu protetti u, it-tielet, l-għanijiet ta’ konservazzjoni stabbiliti minn dan l-Istat Membru ma humiex legalment vinkolanti fir-rigward ta’ terzi. |
40 |
Fl-ewwel lok, mill-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” fis-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑849/19, EU:C:2020:1047, punti 46 sa 52) il-Kummissjoni tiddeduċi l-eżistenza ta’ obbligu li jiġu stabbiliti għanijiet iddettaljati ta’ konservazzjoni għal kull sit ta’ importanza għall-Komunità fit-terminu massimu ta’ sitt snin. |
41 |
Il-Kummissjoni ssostni li, sa fejn ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma tistabbilixxix dawn l-għanijiet ta’ konservazzjoni qabel id-deżinjazzjoni ta’ sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni, dan l-Istat Membru ma stabbilixxiex l-imsemmija għanijiet għas-siti kollha ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni li ma ġewx iddeżinjati bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni. Fil-fatt, dan l-Istat Membru kkonferma li, għas-siti tal-Land ta’ Niedersachsen, l-għanijiet ġenerali ta’ konservazzjoni huma ddefiniti fil-kuntest tal-protezzjoni tas-siti permezz tad-deżinjazzjoni tagħhom bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni u sussegwentement, jekk ikun il-każ, jiġu kkonkretizzati fil-kuntest tal-pjanifikazzjoni tal-ġestjoni tal-imsemmija siti. |
42 |
Fit-tieni lok, fir-rigward tan-nuqqas ġenerali u strutturali tal-obbligi dwar l-iffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni, il-Kummissjoni ssostni, l-ewwel nett, li l-għanijiet ta’ konservazzjoni stabbiliti mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma fihomx elementi kwantitattivi u li jistgħu jitkejlu, li jippreżentaw f’ċifri l-kontribut speċifiku li s-sit protett għandu jipprovdi sabiex jintlaħaq stat ta’ konservazzjoni favorevoli fuq livell nazzjonali għall-habitat jew għall-ispeċi inkwistjoni. L-istess japplika għall-għanijiet ta’ konservazzjoni li jinsabu fil-pjanijiet ta’ ġestjoni li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja semmiet matul il-fażi prekontenzjuża tal-proċedura. |
43 |
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tirrileva, bħala eżempju, li, għad-diversi siti tal-Land ta’ Bayern, fejn hemm it-tip ta’ habitat 6510 “Mergħat tal-ħuxlief tal-pjanura (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)”, għas-sit DE 5630‑371 li jinkludi t-tip ta’ habitat “Rodachaue mit Bischofsaue westlich Bad Rodach”, kif ukoll għas-sit DE 8020‑341, “Ablach, Baggerseen und Waltere Moor”, li jospita l-ispeċi 1032 “Mollusk tax-xmara bil-qoxra ħoxna (Unio crassus)”, il-leġiżlazzjoni interna stabbilixxiet l-għanijiet ta’ konservazzjoni għall-habitats u għall-ispeċi kkonċernati f’termini ġenerali ħafna u mingħajr ma indikat ebda element kwantitattiv jew li jista’ jitkejjel. |
44 |
Issa, id-Direttiva dwar il-“habitats” tipprevedi d-definizzjoni tal-istat ta’ konservazzjoni favorevoli tal-ispeċi u tat-tipi ta’ habitats abbażi ta’ karatteristiċi li għandhom jiġu ddeterminati kwantitattivament, bħaż-“żona” li jkopri habitat naturali, konformement mal-ewwel inċiż tal-Artikolu 1(e) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, jew iċ-“ċaqliq tal-popolazzjoni” tal-ispeċi, konformement mal-ewwel inċiż tal-Artikolu 1(i) ta’ din id-direttiva. |
45 |
B’hekk, l-Istati Membri ftiehmu mal-Kummissjoni, fil-kuntest tal-Kumitat imsemmi fl-Artikolu 20 tad-Direttiva dwar il-“habitats”, li jiffissaw valuri ta’ referenza li jindikaw il-limitu minimu li minnu jintlaħaq fuq livell nazzjonali stat ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ tip ta’ habitat jew ta’ speċi. |
46 |
Huwa fir-rigward ta’ dawn il-valuri ta’ referenza li sussegwentement l-għanijiet ta’ konservazzjoni jiddefinixxu l-kontribut speċifiku li sit partikolari għandu jagħti sabiex jintlaħaq il-valur ta’ referenza nazzjonali. |
47 |
Bħala eżempju, fir-rapport nazzjonali tagħha għas-sena 2012, stabbilit skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-“habitats”, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja stabbilixxiet l-istat ta’ konservazzjoni favorevoli tal-ispeċi veġetali “bużbież tal-ilma tat-tip hemlock (Oenanthe conioides)”, għal dak li jirrigwarda d-daqs tal-popolazzjoni fuq livell nazzjonali, b’valur ta’ referenza ta’ mill-inqas 5025 individwu. Madankollu, dan l-Istat Membru ma pprevediex għanijiet kwantifikati ta’ konservazzjoni għal kull wieħed mid-disa’ siti fejn din l-ispeċi hija preżenti. Konsegwentement, stat ta’ konservazzjoni favorevoli tal-imsemmija speċi ma hijiex żgurata, bi ksur tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
48 |
Din il-konklużjoni hija kkorroborata mill-fatt li d-data għall-perijodu bejn l‑2013 sal‑2018 trażmessa mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-“habitats” turi li madwar 80 % tat-tipi ta’ habitats u ta’ speċi protetti fil-Ġermanja għadhom fi stat ta’ konservazzjoni sfavorevoli, minkejja li jinsabu fil-parti l-kbira tagħhom f’żoni protetti. Għal dak li jirrigwarda l-ispeċi protetti, il-proporzjon ta’ speċi fi stat ta’ konservazzjoni sfavorevoli żdied ukoll b’mod kontinwu mis-sena 2001. |
49 |
Barra minn hekk, il-miżuri ta’ konservazzjoni adottati skont l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats” għandhom jikkorrispondu ma’ għanijiet kwantifikati u li jistgħu jitkejlu. |
50 |
L-evalwazzjoni tal-effetti ta’ proġett fuq l-ambjent, fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, għandha ssir ukoll b’rabta mal-għanijiet ta’ konservazzjoni kwantifikati. Fil-fatt, l-effetti negattivi fuq dawn l-għanijiet jistgħu jiġu esklużi b’ċertezza biss jekk dawn tal-aħħar ikunu suffiċjentement speċifikati minn elementi kwantitattivi. |
51 |
Barra minn hekk, l-għanijiet ta’ konservazzjoni stabbiliti mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, li sempliċement jipprevedu t-titjib tal-kwalità tal-istat ta’ konservazzjoni ta’ oġġett protett fis-sit inkwistjoni, ma jippermettux li jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li, sabiex jintlaħaq il-valur ta’ referenza nazzjonali, dan is-sit għandu jipprovdi kontributi konkreti, jiġifieri, pereżempju, ċertu żidiet kwantifikati fiż-żoni. |
52 |
F’dan ir-rigward, minbarra l-eżempju li jirrigwarda l-ispeċi veġetali “bużbież tal-ilma tat-tip hemlock (Oenanthe conioides)”, il-Kummissjoni ssemmi l-habitat 6510 “Mergħat tal-ħuxlief tal-pjanura (Alopecurus pratensis, Sanguisorba officinalis)”, li jinsab fi stat ta’ konservazzjoni sfavorevoli. Il-valur ta’ referenza Ġermaniż għal dan il-habitat jipprevedi n-neċessità li tiġi żgurata iktar superfiċji ta’ protezzjoni, jiġifieri ż-żieda tagħha ta’ mill-inqas 10 %. Madankollu, il-kuntest ta’ evalwazzjoni Ġermaniż ma jsemmix is-superfiċji bħala kriterju ta’ evalwazzjoni, billi jirreferi biss għall-kriterji kwalitattivi, li ma huwiex suffiċjenti sabiex tiġi żgurata l-imsemmija żieda fis-superfiċji ta’ protezzjoni. |
53 |
Għal dak li jirrigwarda l-evalwazzjoni tal-effetti ta’ proġett fuq l-ambjent, fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, il-Kummissjoni ssemmi żewġ eżempji, jiġifieri dak tal-ispeċi “Lady’s slipper (Cypripedium calceolus)” preżenti fis-sit DE 5232‑301 “Edelmannsberg” u dak tat-tip ta’ habitat 6110 “Artijiet bil-ħaxix rupikolożi kalkarji jew basifili” preżenti fis-sit DE 5231‑301. |
54 |
F’dan ir-rigward, evalwazzjoni tal-effetti ta’ proġett fuq l-ambjent, ibbażata fuq stat eventwalment sfavorevoli ta’ konservazzjoni tal-ispeċi jew tal-habitat ikkonċernat fuq is-sit inkwistjoni twassal għall-konklużjoni li dan il-proġett li ma jaggravax dan l-istat sfavorevoli jista’ jiġi aċċettat. Madankollu, dan imur kontra l-għan tad-Direttiva dwar il-“habitats” fil-każ fejn l-istat ta’ konservazzjoni jkun globalment sfavorevoli fuq livell nazzjonali u fejn is-sit inkwistjoni jkollu jagħti kontribut pożittiv speċifiku sabiex jintlaħaq stat favorevoli fuq livell nazzjonali, peress li dan il-kontribut jitqiegħed f’dubju mill-proġett ikkonċernat. F’każ bħal dan, huwa biss għan ta’ konservazzjoni kwantifikat li jista’ jiżgura l-istabbiliment ta’ stat ta’ konservazzjoni globalment favorevoli fuq livell nazzjonali. |
55 |
Dan ir-rekwiżit li jiġu stabbiliti l-għanijiet ta’ konservazzjoni b’mod kwantifikat u li jista’ jitkejjel ma huwiex, skont il-Kummissjoni, sproporzjonat. Fil-fatt, l-Istati Membri jipproċedu b’dan il-mod. B’mod partikolari, ir-Reġjun ta’ Vlaams (il-Belġju) stabbilixxa valur ta’ referenza ta’ 2150 ettaru addizzjonali għat-tip ta’ habitat 1130 “Estwarji” sabiex jilħaq stat ta’ konservazzjoni favorevoli għalih. Fir-rigward tas-siti inkwistjoni, dawn il-valuri ta’ referenza kwantifikati huma tradotti f’għanijiet ta’ konservazzjoni kwantifikati. |
56 |
It-tieni, il-Kummissjoni ssostni li l-għanijiet ta’ konservazzjoni stabbiliti fil-Ġermanja ma jagħmlux distinzjoni bejn l-għan ta’ “restawr” u l-għan ta’ “żamma” tal-oġġetti li għandhom jiġu protetti u turi dan in-nuqqas ta’ distinzjoni billi ssemmi ċerti siti, jiġifieri s-sit DE 7537‑301 “Isarauen von Unterföhring bis Landshut”, is-sit DE 2751‑302 “Große Hölle” u s-sit DE 2710‑331 “Wolfmeer” għat-tip ta’ habitat 91D0 “għadajjar mimlija bil-foresti”. |
57 |
Issa, fid-dawl tas-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑849/19, EU:C:2020:1047, punt 57), din id-distinzjoni hija neċessarja sabiex tiġi żgurata n-natura suffiċjentement speċifika tal-għanijiet ta’ konservazzjoni. |
58 |
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tindika li l-miżuri ta’ konservazzjoni li huma intiżi li jippreservaw l-istat tal-oġġett protett huma fundamentalment distinti minn dawk li huma intiżi li jirrestawrawh. Dawk tal-ewwel jiżguraw l-istatus quo fir-rigward tal-oġġett protett, filwaqt li t-tieni jeħtieġu sforzi kunsiderevolment iktar intensivi sabiex jiġi rrestawrat l-oġġett protett, jiġifieri, pereżempju, il-ħolqien ta’ żoni ġodda tat-tip ta’ habitat inkwistjoni. Għalhekk, l-għanijiet ta’ konservazzjoni, li abbażi tagħhom għandhom jiġu żviluppati l-miżuri ta’ konservazzjoni, għandhom jindikaw b’mod ċar jekk l-għan segwit huwiex ir-restawr jew iż-żamma tal-oġġett li għandu jiġi protett. |
59 |
Id-distinzjoni bejn l-għan ta’ “restawr” u l-għan ta’ “żamma” tal-oġġett li għandu jiġi protett hija wkoll determinanti għall-evalwazzjoni tal-effetti tal-proġetti fuq l-ambjent, fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. Il-kwistjoni dwar jekk proġett jistax jaffettwa sit b’mod sinjifikattiv tiddependi b’mod partikolari fuq jekk l-għanijiet ta’ konservazzjoni tas-sit humiex intiżi għar-restawr jew għaż-żamma tiegħu. |
60 |
Barra minn hekk, ir-rekwiżit ta’ tali distinzjoni ma huwiex sproporzjonat, peress li ċerti Stati Membri, b’mod partikolari r-Renju tal-Belġju, wettqu tali distinzjoni fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom. |
61 |
It-tielet, il-Kummissjoni tallega li l-għanijiet ta’ konservazzjoni li huma speċifikati biss fuq livell tal-pjanijiet ta’ ġestjoni ma humiex legalment vinkolanti fir-rigward ta’ terzi. Pereżempju, l-Artikolu 4(2) tal-Bayerische Natura 2000-Verordnung (ir-Regolament Natura 2000 tal-Land ta’ Bayern), tat‑12 ta’ Lulju 2006 (GVBl. p. 524), jipprevedi li l-pjanijiet ta’ ġestjoni ma joħolqux obbligi għall-proprjetarji tal-artijiet u għad-detenturi ta’ permessi privati għar-ragħa. B’hekk, mill-pjan ta’ ġestjoni integrata għall-estwarju tal-Elbe (il-Ġermanja) jirriżulta li dan ma għandux effett legali vinkolanti fir-rigward tal-proprjetarji tal-artijiet u li ma jimponi ebda obbligu dirett fuq l-individwi. Bl-istess mod, l-awtoritajiet tal-Länder ta’ Sachsen u ta’ Brandenburg ikkonfermaw li l-pjanijiet ta’ ġestjoni adottati fit-territorji tagħhom ma kinux vinkolanti għall-individwi. |
62 |
Issa, il-Kummissjoni tfakkar ir-rekwiżit ġenerali li d-dispożizzjonijiet ta’ direttiva jiġu implimentati b’saħħa vinkolanti inkontestabbli kif ukoll bl-ispeċifiċità, bil-preċiżjoni u biċ-ċarezza meħtieġa sabiex jiġi ssodisfatt ir-rekwiżit ta’ ċertezza legali (sentenza tas‑27 ta’ Frar 2003, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑415/01, EU:C:2003:118, punt 21). |
63 |
Peress li l-Istati Membri għandhom marġni ta’ diskrezzjoni kunsiderevoli f’dan ir-rigward, xejn ma jipprekludi li dawn l-għanijiet jiġu stabbiliti, fl-ewwel lok, b’mod ġenerali f’att nazzjonali li jiddeżinja żona speċjali ta’ konservazzjoni u li dawn jiġu, fit-tieni lok, ikkonkretizzati fil-kuntest ta’ pjan ta’ ġestjoni. Madankollu, sabiex jiġi ssodisfat ir-rekwiżit ta’ ċertezza legali, l-istrumenti legali li jispeċifikaw l-għanijiet ta’ konservazzjoni f’kull wieħed minn dawn l-istadji għandhom ikunu vinkolanti fil-konfront ta’ partijiet terzi. |
64 |
Is-saħħa vinkolanti tal-istrumenti legali li jiddeterminaw l-għanijiet ta’ konservazzjoni hija wkoll neċessarja sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-evalwazzjoni tal-effetti ta’ proġett fuq l-ambjent, skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. Fl-assenza ta’ saħħa vinkolanti ta’ tali strumenti, l-awtoritajiet nazzjonali ma jkunux f’pożizzjoni li jiġġustifikaw iċ-ċaħda ta’ talba għal awtorizzazzjoni ta’ proġett minħabba r-riskju ta’ preġudizzju għall-għanijiet ta’ konservazzjoni. |
65 |
Fir-risposta tagħha, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tirribatti, fl-ewwel lok, li, bejn id-data tat-trażmissjoni mill-Kummissjoni tal-opinjoni motivata u d-data tal‑31 ta’ Marzu 2022, hija ddeżinjat is-siti ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni u stabbilixxiet għanijiet ta’ konservazzjoni speċifiċi għal dawn is-siti, bl-eċċezzjoni ta’ xi siti li għalihom huwa previst li jitneħħew mil-listi tas-siti. F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-traspożizzjoni tad-Direttiva dwar il-“habitats” hija, f’dan ir-rigward, issa kompleta. |
66 |
Fit-tieni lok, il-passi meħuda mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja fil-kuntest tat-traspożizzjoni ta’ din id-direttiva fuq livell nazzjonali ma jikkostitwixxux nuqqas ġenerali u strutturali. |
67 |
F’dan ir-rigward, l-ewwel, l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, li għalih tirreferi l-Kummissjoni, ma jinkludix riferiment għall-għanijiet ta’ konservazzjoni. Dawn tal-aħħar jissemmew biss fil-premessi 8 u 10 tal-imsemmija direttiva. L-imsemmi artikolu sempliċement jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jistabbilixxu l-prijoritajiet skont, minn naħa, l-importanza tas-siti għaż-żamma jew għar-restawr, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, ta’ tip ta’ habitat naturali jew ta’ speċi kkonċernati kif ukoll għall-koerenza ta’ Natura 2000 u, min-naħa l-oħra, it-theddid ta’ degradazzjoni jew ta’ qerda li huma suġġetti għalihom. |
68 |
Sa fejn id-Direttiva dwar il-“habitats” hija indirizzata lill-Istati Membri kollha, l-interpretazzjoni l-inqas restrittiva tagħha għandha tipprevali jekk din tkun suffiċjenti sabiex jintlaħqu l-għanijiet tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Novembru 1969, Stauder, 29/69, EU:C:1969:57, punti 3 u 4). |
69 |
Fir-rigward tal-għanijiet ta’ konservazzjoni, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-istatus legali ta’ protezzjoni li minnu għandhom jibbenefikaw iż-żoni ta’ protezzjoni speċjali, imsemmija mid-Direttiva 79/409, ma jimplikax li dawn l-għanijiet għandhom jiġu speċifikati għal kull speċi kkunsidrata separatament (sentenza tal‑14 ta’ Ottubru 2010, Il-Kummissjoni vs L-Awstrija, C‑535/07, EU:C:2010:602, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
70 |
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma tikkontestax li, skont l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, għandha tiġi stabbilita rabta bejn, minn naħa, l-għanijiet ta’ konservazzjoni u, min-naħa l-oħra, l-ispeċi u t-tipi ta’ habitats preżenti fiż-żona speċjali ta’ konservazzjoni ta’ interess. Issa, il-leġiżlazzjoni Ġermaniża tistabbilixxi tali rabta. |
71 |
Min-naħa l-oħra, għalkemm, fis-sentenza tagħha tas‑17 ta’ Diċembru 2020, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja (C‑849/19, EU:C:2020:1047, punt 55), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fid-dawl tar-rekwiżit ta’ ċertezza legali, li l-għanijiet ta’ konservazzjoni għandhom ikunu suffiċjentement speċifiċi, madankollu minn dan ma jirriżultax li dawn għandhom ikunu kwantifikabbli u għandhom jistgħu jitkejlu. |
72 |
Li kieku kien possibbli li ssir determinazzjoni kwantitattiva u li tista’ titkejjel tal-għanijiet ta’ konservazzjoni għal ċerti speċi u għal ċerti tipi ta’ habitats, tali determinazzjoni ma tkunx, madankollu, xierqa bħala rekwiżit ġenerali. |
73 |
Qabelxejn, approċċ purament kwantitattiv, ibbażat fuq iż-żona tat-tipi ta’ habitats, ma jistax jirrifletti l-istat tas-superfiċji inkwistjoni u għandu għalhekk jimxi id f’id mal-użu ta’ kriterji kwalitattivi. |
74 |
Sussegwentement, approċċ kwantitattiv ma jkunx adattat, b’mod partikolari, għat-tipi ta’ habitats kumplessi jew għaż-żoni ta’ konservazzjoni ta’ natura dinamika, meta ċerti elementi tal-habitats kumplessi jew tipi differenti ta’ habitats preżenti fi ħdan żona ta’ konservazzjoni jinbidlu kontinwament fin-natura tagħhom u jinteraġixxu ma’ xulxin. |
75 |
Fl-aħħar nett, għanijiet ta’ konservazzjoni kwantitattivi relatati b’mod rispettiv ma’ żoni speċjali ta’ konservazzjoni individwali ma humiex konformi mar-rekwiżit ta’ koerenza ta’ Natura 2000 u ma jiħdux inkunsiderazzjoni l-eżistenza ta’ rabtiet ekoloġiċi fi ħdan dan in-network. |
76 |
Dan jirriżulta preċiżament mill-valuri ta’ referenza nazzjonali stabbiliti għall-ispeċi veġetali “bużbież tal-ilma tat-tip hemlock (Oenanthe conioides)”, li hija speċi endemika tal-estwarju tal-Elbe li għandha habitat kumpless dinamiku ħafna. Is-siti ta’ tkabbir ta’ din l-ispeċi jistgħu jiġu adattati b’mod permanenti u l-popolazzjoni tal-istess speċi għandha fluttwazzjonijiet kbar fl-evoluzzjoni naturali tagħha, mingħajr madankollu ma tipperikola l-istat ta’ konservazzjoni tagħha. Barra minn hekk, il-firxa ta’ din l-ispeċi hija koperta minn diversi żoni speċjali ta’ konservazzjoni, li huma konnessi ma’ xulxin u li l-popolazzjonijiet tagħhom jinteraġixxu. Għalhekk, il-kontribut kwantitattiv ta’ kull żona speċjali ta’ konservazzjoni għall-konservazzjoni tal-imsemmija speċi kollha kemm hi huwa wkoll suġġett għal varjazzjonijiet kunsiderevoli, mingħajr ma l-istat ta’ konservazzjoni jvarja globalment. |
77 |
Valuri ta’ referenza kwantifikati għall-ispeċi “bużbież tal-ilma tat-tip hemlock (Oenanthe conioides)” jistgħu għalhekk jiġu stabbiliti biss għar-reġjun bioġeografiku kollu kemm hu, u mhux għal żoni speċjali ta’ konservazzjoni individwali. |
78 |
Għal dak li jirrigwarda r-rapporti msemmija fl-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-“habitats” kif ukoll tal-Kumitat previst fl-Artikolu 20 ta’ din id-direttiva, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni li l-istabbiliment, mill-Istati Membri, tal-valuri ta’ referenza sabiex jiġi ddeterminat stat ta’ konservazzjoni favorevoli ma għandux effett vinkolanti fir-rigward ta’ dawn l-Istati. |
79 |
Fil-fatt, din id-direttiva ma tipprevedix l-obbligu li jiġu stabbiliti tali valuri ta’ referenza. |
80 |
Barra minn hekk, ir-rapport stabbilit minn Stat Membru skont l-Artikolu 17 tad-Direttiva dwar il-“habitats” ma jirrigwardax speċifikament is-sitwazzjoni fid-diversi żoni speċjali ta’ konservazzjoni, iżda dik għat-territorju kollu tal-Istat Membru kkonċernat. |
81 |
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja żżid li l-istat ta’ konservazzjoni favorevoli li għandu jintlaħaq konformement mal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” ma jirrigwardax id-diversi żoni speċjali ta’ konservazzjoni preżenti fit-territorju tal-Istati Membri, iżda t-territorju Ewropew kollu li fih japplika d-dritt tal-Unjoni. |
82 |
Għal dak li jirrigwarda l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, din id-dispożizzjoni, b’differenza mill-Artikolu 2(1) u mill-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva, ma hijiex ibbażata fuq l-għan ġenerali taż-żamma jew tar-restawr fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli tal-ispeċi jew tat-tipi ta’ habitats ikkonċernati, iżda b’mod konkret fuq ir-rekwiżiti ekoloġiċi tat-tipi ta’ habitats naturali elenkati fl-Anness I tal-imsemmija direttiva u tal-ispeċi elenkati fl-Anness II tagħha. L-imsemmija rekwiżiti għandhom jiġu ddeterminati prinċipalment b’mod kwalitattiv u, f’każijiet individwali biss, b’mod kwantitattiv ukoll. |
83 |
L-argument tal-Kummissjoni li jgħid li l-evalwazzjoni tal-effetti ta’ proġett fuq l-ambjent, fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, li tirrigwarda biss l-għanijiet ta’ konservazzjoni ġenerali, jew saħansitra l-informazzjoni li tinsab fil-formola standard tad-data, ma hijiex konformi mal-għan tad-Direttiva dwar il-“habitats” jikkontradixxi l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirriżulta mis-sentenzi tad‑29 ta’ Jannar 2004, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija (C‑209/02, EU:C:2004:61, punt 24), kif ukoll tal‑10 ta’ Novembru 2016, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑504/14, EU:C:2016:847, punti 9 u 10). |
84 |
Barra minn hekk, fis-sentenza tas‑17 ta’ April 2018, Il‑Kummissjoni vs Il‑Polonja (Foresta ta’ Białowieża) (C‑441/17, EU:C:2018:f255, punt 116), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeterminat il-kriterji tal-imsemmija evalwazzjoni b’mod astratt, u mhux skont għanijiet individwali kwantifikati. |
85 |
It-tieni, il-kwistjoni dwar jekk l-għanijiet ta’ konservazzjoni humiex milħuqa miż-żamma jew mir-restawr fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ tip ta’ habitat naturali jew ta’ speċi tiddependi mill-istat reali rispettiv ta’ żona speċjali ta’ konservazzjoni, li hija suġġetta għal fluttwazzjonijiet naturali kif ukoll għal influwenzi umani esterni u tiddependi b’mod partikolari fuq miżuri ta’ żamma jew ta’ restawr preċedenti. |
86 |
Jekk, kif tirrileva l-Kummissjoni, l-għanijiet ta’ konservazzjoni stess kellhom jiġu differenzjati skont jekk għandhomx jintlaħqu permezz taż-żamma jew tar-restawr tal-oġġetti li għandhom jiġu protetti, ikun meħtieġ, fl-okkażjoni ta’ kull modifika effettiva tal-livell ta’ konservazzjoni tal-ispeċi u tal-habitats naturali preżenti f’żona speċjali ta’ konservazzjoni, li jiġi emendat l-għan ta’ konservazzjoni korrispondenti, u dan għal kull speċi u għal kull tip ta’ habitat. |
87 |
B’mod partikolari, fil-habitats dinamiċi bħall-estwarju tal-Elbe, fejn l-ispeċi veġetali “bużbież tal-ilma tat-tip hemlock (Oenanthe conioides)” hija preżenti, l-għanijiet ta’ konservazzjoni jirriskjaw li jkollhom jiġu adattati ripetutament għall-evoluzzjoni tal-kundizzjonijiet ambjentali. |
88 |
Għaldaqstant, il-prassi Ġermaniża ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva dwar il-“habitats”, li tikkonsisti fl-istabbiliment ta’ stat mixtieq u li tobbliga lill-awtoritajiet jilħqu dan l-istat każ b’każ permezz ta’ miżuri ta’ żamma jew ta’ restawr, tissodisfa b’mod sħiħ l-effett utli ta’ din id-direttiva u, b’mod partikolari, l-għan previst fl-Artikolu 2(2) tagħha, li huwa intiż li jiżgura ż-żamma jew ir-restawr, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, tal-habitats naturali u tal-ispeċi ta’ fawna u ta’ flora selvaġġi ta’ importanza għall-Komunità. |
89 |
Il-kwistjoni dwar jekk proġett jistax jaffettwa sit b’mod sinjifikattiv, fis-sens tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, ma tiddependix minn għażla formali magħmula fil-passat, li tattribwixxi lill-għanijiet ta’ konservazzjoni tas-sit skop ta’ restawr jew ta’ żamma, iżda mill-kundizzjonijiet konkreti prevalenti fis-sit fil-mument li fih tqum il-kwistjoni tal-evalwazzjoni tal-effetti ta’ dan il-proġett fuq l-ambjent. |
90 |
It-tielet, bi tweġiba għall-argument tal-Kummissjoni li jgħid li l-għanijiet ta’ konservazzjoni għandhom jiġu inkorporati f’atti legali vinkolanti fir-rigward ta’ terzi, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni li dawn l-għanijiet huma, minħabba n-natura tagħhom, indirizzati lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti. |
91 |
Fi kwalunkwe każ, fil-Ġermanja, l-għanijiet ta’ konservazzjoni fis-sens strett jinsabu fil-leġiżlazzjoni dwar iż-żoni ta’ konservazzjoni u għalhekk f’liġijiet sostantivi li huma legalment vinkolanti erga omnes. Barra minn hekk, dawn l-għanijiet huma speċifikati wkoll fil-pjanijiet ta’ ġestjoni u ta’ żvilupp u imposti b’mod suffiċjentement vinkolanti fil-konfront ta’ terzi. Fil-fatt, konformement mal-Artikolu 34 tal-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura, li jittrasponi fid-dritt Ġermaniż l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, terzi ma jistgħu jimplimentaw ebda pjan jew proġett jew jieħdu azzjoni li tista’ tippreġudika l-għanijiet ta’ konservazzjoni, u terzi li huma proprjetarji ta’ superfiċji li jinsabu f’żona speċjali ta’ konservazzjoni għandhom jittolleraw miżuri ta’ żamma jew ta’ restawr, fis-sens tal-Artikolu 6(1) u (2) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, meta organi pubbliċi jimplimentaw dawn il-miżuri. |
92 |
Sa fejn żona speċjali ta’ konservazzjoni teħtieġ mhux biss miżuri ta’ projbizzjoni sabiex jintlaħaq l-għan ta’ konservazzjoni previst waqt id-deżinjazzjoni tagħha, iżda wkoll miżuri effettivi ta’ żamma jew ta’ restawr tal-istat ta’ konservazzjoni tal-element protett, ir-regolamenti dwar iż-żoni ta’ konservazzjoni jinkludu, skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 22(1) tal-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura, l-awtorizzazzjoni korrispondenti tal-awtoritajiet kompetenti, li tawtorizza l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri, fejn l-Artikolu 65 ta’ din il-liġi jobbliga lit-terzi privati jittolleraw tali miżuri. |
93 |
Konsegwentement, anki jekk pjan ta’ ġestjoni jew ta’ żvilupp ma huwiex fih innifsu vinkolanti għal terzi, l-għanijiet ta’ konservazzjoni, speċifikati f’iktar dettall, li dan jinkludi huma, minħabba din is-sitwazzjoni legali, indirettament vinkolanti wkoll għal terzi u infurzabbli fil-konfront tagħhom. |
94 |
Fir-replika tagħha, il-Kummissjoni tallega li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja llimitat indebitament il-miżuri ta’ konservazzjoni tagħha, fil-parti l-kbira tagħhom, għaż-żamma tal-istatus quo u ma sfruttatx b’mod sħiħ il-potenzjal taż-żoni ta’ konservazzjoni sabiex tistabbilixxi stat ta’ konservazzjoni favorevoli. Fil-fatt, 67 mit‑82 tip ta’ habitats li jinsabu fl-Anness I tad-Direttiva dwar il-“habitats”, preżenti fil-Ġermanja fir-reġjun bioġeografiku Kontinentali, jinsabu fi stat ta’ konservazzjoni “sfavorevoli u inadegwat” jew “sfavorevoli u ħażin”. Waħda mir-raġunijiet ta’ dan l-iżvilupp li tmur kontra l-għan ta’ din id-direttiva tinsab fil-fatt li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja tonqos sistematikament milli tiffissa għanijiet ta’ konservazzjoni kwantifikati. Fil-fatt, sa fejn żidiet fiż-żoni jew iż-żidiet fil-popolazzjonijiet huma neċessarji, huma biss l-għanijiet ta’ konservazzjoni li jikkwantifikaw b’mod ċar il-kontributi ta’ żona f’dan ir-rigward li jiggarantixxu li l-miżuri adottati f’kull żona jikkontribwixxu b’mod affidabbli għall-istabbiliment ta’ stat ta’ konservazzjoni favorevoli. |
95 |
Il-Kummissjoni ssostni li hija bl-ebda mod ma tafferma li l-karatteristiċi li għandhom jiġu kkwantifikati, bħas-superfiċji jew l-istruttura tal-popolazzjoni, huma l-uniċi kriterji li jippermettu li jiġu stabbiliti għanijiet ta’ konservazzjoni. Fil-fatt, l-għanijiet kwalitattivi, bħal ċerti parametri relatati mal-valur tas-superfiċji l-ġodda li għandhom jinħolqu, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni b’mod komplementari. Fir-rigward tal-koerenza tan-network ta’ protezzjoni, huma preċiżament l-għanijiet ta’ konservazzjoni kwantifikati li jiżguraw b’mod affidabbli l-kontribut ta’ kull sit għan-network kollu. |
96 |
Għal dak li jirrigwarda l-Istati Membri li stabbilixxew għanijiet ta’ konservazzjoni kwantifikati, il-Kummissjoni tippreżenta eżempju ta’ prattika fil-Bulgarija, fil-Litwanja kif ukoll fir-Rumanija. |
97 |
Il-Kummissjoni tenfasizza li għanijiet ta’ konservazzjoni vagi bħal dawk stabbiliti fil-Ġermanja, li lanqas ma jiddeterminaw jekk humiex intiżi li jirrestawraw jew iżommu l-istat ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ element protett, ma jiggarantixxux l-effett utli tad-Direttiva dwar il-“habitats”. Fi kwalunkwe każ, huwa neċessarju li jintalab tal-inqas li l-għanijiet ta’ konservazzjoni jistabbilixxu l-iskop imfittex, jiġifieri r-restawr jew iż-żamma tal-istat ta’ konservazzjoni tal-oġġetti li għandhom jiġu protetti, u jindikaw il-parametri preċiżi f’dan ir-rigward. |
98 |
Fir-rigward tal-obbligu li jiġu ttollerati, minn terzi, miżuri ta’ ġestjoni, skont l-Artikolu 65 tal-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura, dan jirrigwarda biss, skont il-Kummissjoni, l-eżekuzzjoni ta’ miżuri ta’ konservazzjoni previsti f’dispożizzjonijiet leġiżlattivi. Issa, kif tirrikonoxxi r-Repubblika Federali tal-Ġermanja, il-pjanijiet ta’ ġestjoni ma jikkostitwixxux preċiżament dispożizzjonijiet leġiżlattivi, fis-sens tal-imsemmi artikolu. Barra minn hekk, l-eżekuzzjoni ta’ dawn il-miżuri hija suġġetta, skont l-imsemmija liġi, għall-kundizzjoni li l-użu tal-art ma jkunx ostakolat b’mod irraġonevoli. Din ir-restrizzjoni ma tippermettix li jiġi żgurat li l-għanijiet ta’ konservazzjoni stabbiliti fil-pjanijiet ta’ ġestjoni jiġu implimentati. |
99 |
Fir-rigward tal-protezzjoni tan-natura permezz ta’ kuntratt, il-konklużjoni ta’ kuntratti ma tistax tiġi imposta fuq terzi, b’tali mod li t-twettiq tal-għanijiet ta’ konservazzjoni jiddependi biss mir-rieda tal-proprjetarji tal-artijiet li jikkonkludu tali kuntratti. |
100 |
Fil-kontroreplika tagħha, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tirribatti li l-proċeduri fit-tul għandhom jiġu implimentati sabiex jintlaħaq stat ta’ konservazzjoni favorevoli ta’ habitat naturali jew ta’ speċi u sabiex jiġu applikati l-miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji għal dan l-għan, u għalhekk jista’ jgħaddi ċertu żmien qabel ma jkun jista’ jiġi kkonstatat titjib li jidher b’mod ċar. Anki jekk, kif tirrileva l-Kummissjoni, l-istat tas-siti ta’ importanza għall-Komunità u taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni mar għall-agħar fil-Ġermanja, ebda konklużjoni ma tista’ tiġi dedotta fir-rigward tar-rekwiżiti legali relatati mal-għanijiet ta’ konservazzjoni. |
101 |
Barra minn hekk, l-allegata żieda qawwija fil-proporzjon ta’ speċi fi stat sfavorevoli ta’ konservazzjoni fil-Ġermanja hija konsegwenza ta’ bidla fin-numru ta’ oġġetti li għandhom jiġu protetti evalwati fil-kuntest tar-rapport stabbilit minn dan l-Istat Membru. |
102 |
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni li l-għanijiet ta’ konservazzjoni previsti fil-pjanijiet ta’ ġestjoni u fl-istrumenti ta’ protezzjoni kuntrattwali tan-natura jservu sabiex jispeċifikaw u jippreċiżaw iktar l-għanijiet ta’ konservazzjoni diġà vinkolanti, previsti mir-regolamenti dwar iż-żoni protetti. Dawn l-għanijiet huma vinkolanti fuq livell amministrattiv u jippreċiżaw il-kriterji previsti għall-finijiet tal-għanijiet ta’ konservazzjoni fir-regolamenti dwar iż-żoni protetti, applikabbli fil-kuntest tal-evalwazzjonijiet tal-effetti fuq l-ambjent ta’ proġetti ppreżentati minn terzi. Barra minn hekk, fil-kuntest tal-protezzjoni tan-natura permezz ta’ kuntratt, l-imsemmija għanijiet huma wkoll vinkolanti għall-partijiet kontraenti. |
103 |
Fir-rigward tal-Artikolu 65 tal-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura, kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni, dan l-artikolu ma jirrigwardax biss l-applikazzjoni ta’ miżuri ddefiniti f’dispożizzjonijiet leġiżlattivi, iżda jirreferi għall-applikazzjoni ta’ miżuri “ibbażati fuq id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi, fuq dispożizzjonijiet legali adottati jew applikabbli abbażi [tal-imsemmija] liġi, jew ukoll fuq il-leġiżlazzjoni tal-Länder fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura”. L-imsemmi artikolu jipprevedi obbligu, li għandu portata wiesgħa, li jiġu osservati l-miżuri li jirriżultaw minn dispożizzjonijiet legali, mingħajr ma jkun neċessarju li dawn il-miżuri jkunu huma stess direttament previsti minn dispożizzjonijiet legali. |
104 |
Ir-regolamenti nazzjonali dwar iż-żoni protetti ma jipprevedux biss miżuri ta’ projbizzjonijiet sabiex jintlaħaq l-għan ta’ protezzjoni mfittex mid-deżinjazzjoni ta’ dawn iż-żoni bħala żoni protetti, iżda jawtorizzaw ukoll lill-awtoritajiet kompetenti jieħdu l-miżuri effettivi ta’ konservazzjoni jew ta’ restawr neċessarji. Dawn ir-regolamenti dwar iż-żoni protetti jikkostitwixxu, min-naħa tagħhom, “il-leġiżlazzjoni tal-Länder fil-qasam tal-protezzjoni tan-natura”, fis-sens tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 65(1) tal-Liġi Federali dwar il-Protezzjoni tan-Natura, jew, sa fejn dawn huma regolamenti dwar iż-żoni protetti, dispożizzjonijiet legali ddedikati esklużivament għaż-żona ekonomika Ġermaniża, adottati abbażi tal-imsemmija liġi. Konsegwentement, l-għanijiet ta’ konservazzjoni u l-miżuri ta’ konservazzjoni adottati mill-awtoritajiet kompetenti għandhom inkontestabbilment natura vinkolanti. |
2. Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
a) Fuq l‑argument dwar l‑assenza ta’ adozzjoni ta’ għanijiet ta’ konservazzjoni ddettaljati għal 88 sit mill‑4 606 sit ta’ importanza għall‑Komunità inkwistjoni
105 |
Għalkemm il-formulazzjoni tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” ma ssemmix espressament l-obbligu li jiġu stabbiliti għanijiet ta’ konservazzjoni, din id-dispożizzjoni teżiġi, madankollu, li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat, meta jiddeżinjaw iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni, jistabbilixxu l-prijoritajiet skont l-importanza tas-siti għaż-żamma jew għar-restawr, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, ta’ tip ta’ habitat. Issa, l-istabbiliment ta’ dawn il-prijoritajiet jimplika li dawn l-għanijiet ta’ konservazzjoni jkunu ġew stabbiliti minn qabel (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 64 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
106 |
Għalhekk, u billi ħadet inkunsiderazzjoni wkoll il-kuntest u l-iskop tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li, għalkemm minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li l-identifikazzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni u d-determinazzjoni tal-prijoritajiet fil-qasam ta’ konservazzjoni għandhom isiru malajr kemm jista’ jkun, u fi kwalunkwe każ f’terminu massimu ta’ sitt snin mill-mument li fih sit ta’ importanza għall-Komunità jkun intgħażel fil-kuntest tal-proċedura prevista fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu, l-istabbiliment tal-għanijiet ta’ konservazzjoni lanqas ma jista’ jeċċedi dan it-terminu, peress li dawn huma neċessarji sabiex jiġu stabbiliti dawn il-prijoritajiet u għandhom, għaldaqstant, jippreċedu l-istabbiliment tagħhom (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 65 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
107 |
Għandu jingħad ukoll li, sabiex jitqiesu bħala “għanijiet ta’ konservazzjoni”, fis-sens tad-Direttiva dwar il-“habitats”, l-għanijiet stabbiliti għandhom ikunu speċifiċi u preċiżi (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 66 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
108 |
F’dan il-każ, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tirrikonoxxi li, fl-iskadenza tat-terminu sabiex tingħata tweġiba għall-opinjoni motivata, jiġifieri fit‑13 ta’ Ġunju 2020, hija ma kinitx stabbilixxiet fid-dritt nazzjonali l-għanijiet iddettaljati ta’ konservazzjoni ta’ 88 sit mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, imsemmija fit-tieni lment imqajjem mill-Kummissjoni. |
109 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, billi ma ddefinixxietx għanijiet iddettaljati ta’ konservazzjoni għal dawn it‑88 sit kollha, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
b) Fuq l‑argument dwar il‑prattika ġenerali u strutturali li jiġu ffissati l-għanijiet ta’ konservazzjoni b’mod li jmur kontra r‑rekwiżiti previsti fl‑Artikolu 4(4) tad‑Direttiva dwar il‑“habitats”
110 |
Fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni li jgħid li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja adottat prattika ġenerali u strutturali li tikkonsisti fl-iffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni b’mod li jmur kontra r-rekwiżiti tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, għandu jitfakkar li, bla ħsara għall-obbligu tal-Kummissjoni li tissodisfa l-oneru tal-prova li għandha, xejn ma jipprekludi a priori lil din tal-aħħar milli tikkonstata fl-istess ħin il-ksur tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-“habitats” minħabba l-attitudni adottata mill-awtoritajiet ta’ Stat Membru fir-rigward ta’ sitwazzjonijiet konkreti, li huma identifikati b’mod speċifiku, u l-ksur tal-imsemmija dispożizzjonijiet minħabba l-fatt li prattika ġenerali kuntrarja għalihom tkun ġiet adottata minn dawn l-awtoritajiet, li tagħhom l-imsemmija sitwazzjonijiet speċifiċi jikkostitwixxu, jekk ikun il-każ, l-eżempju (sentenzi tas‑26 ta’ April 2005, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda, C‑494/01, EU:C:2005:250, punt 27, u tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 165). |
111 |
Meta l-Kummissjoni tkun ipproduċiet biżżejjed provi li juru li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru żviluppaw prattika repetuta u persistenti li tmur kontra d-dispożizzjonijiet ta’ direttiva, huwa dan l-Istat Membru li għandu jikkontesta b’mod sostanzjali u ddettaljat l-informazzjoni hekk ipprovduta u l-konsegwenzi li jirriżultaw minnha (sentenzi tas‑26 ta’ April 2005, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda, C‑494/01, EU:C:2005:250, punt 47, u tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 166). |
112 |
Fl-istess ħin, fid-dawl tal-obbligu impost fuqha li tipprova n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu allegat, il-Kummissjoni ma tistax, bl-iskuża li tikkritika lill-Istat Membru kkonċernat dwar nuqqas ta’ twettiq ġenerali u persistenti tal-obbligi imposti fuq dan tal-aħħar skont id-dritt tal-Unjoni, ma tosservax dan l-obbligu li tipproduċi l-prova tan-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kkritikat abbażi ta’ elementi konkreti li jikkaratterizzaw il-ksur tad-dispożizzjonijiet speċifiċi li hija tinvoka u tibbaża ruħha fuq sempliċi preżunzjonijiet jew kawżali skematiċi (sentenzi tal‑5 ta’ Settembru 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Italja (Batterju Xylella fastidiosa), C‑443/18, EU:C:2019:676, punt 80, u tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 167). |
113 |
F’dan il-każ, il-Kummissjoni tallega, fl-ewwel lok, li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja adottat prassi ġenerali li tikkonsisti fl-iffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni mingħajr ma tispeċifika l-elementi kwantitattivi u li jistgħu jitkejlu li jippermettu li jiġi stabbilit il-kontribut speċifiku li s-sit protett għandu jipprovdi sabiex jintlaħaq stat ta’ konservazzjoni favorevoli fuq livell nazzjonali għall-habitat jew għall-ispeċi inkwistjoni. |
114 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, ċertament, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza msemmija fil-punt 107 ta’ din is-sentenza, l-għanijiet ta’ konservazzjoni ma għandhomx jiġu ddikjarati b’mod ġenerali, iżda għandhom ikunu speċifiċi u preċiżi. |
115 |
L-għanijiet ta’ konservazzjoni għandhom, konsegwentement, jiġu stabbiliti fid-dawl ta’ informazzjoni bbażata fuq eżami xjentifiku tas-sitwazzjoni tal-ispeċi u tal-habitats tagħhom f’sit inkwistjoni. Fil-fatt, peress li, skont l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, matul il-proċedura ta’ deżinjazzjoni tas-siti bħala żoni speċjali ta’ konservazzjoni, is-siti proposti mill-Istati Membri għandhom jiġu proposti abbażi tal-kriterji stabbiliti fl-Anness III ta’ din id-direttiva u tal-informazzjoni xjentifika rilevanti, tali informazzjoni tista’ wkoll tiggarantixxi l-ispeċifiċità u l-preċiżjoni tal-għanijiet ta’ konservazzjoni. |
116 |
Fl-istess ħin, kif irrilevat l-Avukata Ġenerali fil-punt 53 tal-konklużjonijiet tagħha, għalkemm l-għanijiet ta’ konservazzjoni stabbiliti minn Stat Membru għandhom jippermettu li jiġi vverifikat jekk il-miżuri ta’ konservazzjoni bbażati fuqhom humiex adatti sabiex jintlaħaq l-istat ta’ konservazzjoni mixtieq tas-sit inkwistjoni, xorta jibqa’ l-fatt li n-neċessità li dawn l-għanijiet jiġu fformulati b’mod kwantitattiv u li jista’ jitkejjel għandha tiġi eżaminata f’kull każ konkret u ma tistax tiġi rrikonoxxuta bħala obbligu ġenerali għall-Istati Membri. |
117 |
Fil-fatt, kif irrilevat essenzjalment ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja fir-risposta tagħha, l-approċċ kwantitattiv u li jista’ jitkejjel tad-determinazzjoni tal-għanijiet ta’ konservazzjoni jista’ jirriżulta li ma jkunx adattat għal ċerti habitats kumplessi u għal ċerti żoni ta’ konservazzjoni ta’ natura dinamika, li l-elementi tagħhom ivarjaw b’mod kunsiderevoli skont il-fatturi esterni tal-ambjent jew jinteraġixxu b’mod sinjifikattiv mal-habitats u maż-żoni ta’ konservazzjoni l-oħra. |
118 |
Għaldaqstant, bħala prinċipju, hija l-Kummissjoni li għandha tipproduċi l-prova li, f’kull każ konkret, l-Istat Membru kkonċernat huwa obbligat jifformula l-għanijiet ta’ konservazzjoni b’mod kwantitattiv u li jista’ jitkejjel sabiex jiżgura l-istat ta’ konservazzjoni mixtieq tas-sit inkwistjoni. |
119 |
F’dan il-każ, il-Kummissjoni ċertament ippreżentat eżempji konkreti ta’ siti li għalihom l-għanijiet ta’ konservazzjoni tal-habitats u tal-ispeċi inkwistjoni ma humiex ifformulati b’mod kwantitattiv u li jista’ jitkejjel. |
120 |
Madankollu, minn naħa, dawn l-eżempji ġew ippreżentati mill-Kummissjoni sabiex turi l-prattika ġenerali u strutturali tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja, li, skont din l-istituzzjoni, tmur kontra l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
121 |
Għalhekk, fit-talbiet tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni ma talbitx lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-imsemmija dispożizzjoni minħabba l-assenza ta’ ffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni b’mod kwantitattiv u li jista’ jitkejjel f’dak li jikkonċerna l-habitats u l-ispeċi preżenti fis-siti msemmija minn din l-istituzzjoni bħala eżempju fir-rikors. |
122 |
Min-naħa l-oħra, dan ir-rikors jirrigwarda l‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni li jinsabu fir-reġjuni bioġeografiċi Alpini, Kontinentali u Atlantiċi. |
123 |
L-imsemmija reġjuni jinkludu numru kbir ta’ siti msemmija fit-tieni lment ifformulat mill-Kummissjoni u, kif jirriżulta mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja, huma kkaratterizzati minn diversità kbira tal-ispeċi u tal-habitats. |
124 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, fid-dawl tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 112 ta’ din is-sentenza, hija l-Kummissjoni li għandha turi li l-eżempji ta’ speċi u ta’ habitats ippreżentati minn din l-istituzzjoni, insostenn tal-ilment intiż sabiex jiġi kkonstatat nuqqas ġenerali u strutturali ta’ twettiq tal-obbligi li jirriżultaw mid-Direttiva dwar il-“habitats”, huma rappreżentattivi għas-siti kollha ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 170). |
125 |
Madankollu, anki jekk jitqies li l-Kummissjoni effettivament uriet li l-għanijiet ta’ konservazzjoni tas-siti li hija invokat bħala eżempju għandhom jiġu fformulati b’mod kwantitattiv u li jista’ jitkejjel sabiex jiġi żgurat l-istat ta’ konservazzjoni mixtieq ta’ dawn is-siti, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li la fir-rikors u lanqas fir-replika tagħha din l-istituzzjoni ma wriet suffiċjentement skont il-liġi, permezz ta’ argumenti u ta’ data suffiċjentement preċiżi, ċari u ddettaljati, li l-eżempji tal-imsemmija siti li hija semmiet jirrappreżentaw is-siti ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni f’dak li jikkonċerna l-assenza indebita ta’ miżuri kwantitattivi. |
126 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi konkluż li l-argument tal-Kummissjoni bbażat fuq il-fatt li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” billi adottat prassi ġenerali li tikkonsisti fl-iffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni mingħajr ma speċifikat elementi kwantitattivi u li jistgħu jitkejlu għandu jiġi miċħud. |
127 |
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni ssostni li l-prassi tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja li tikkonsisti fl-iffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni mingħajr ma tagħmel distinzjoni bejn, minn naħa, ir-restawr ta’ oġġetti li għandhom jiġu protetti u, min-naħa l-oħra, iż-żamma ta’ dawn l-oġġetti tmur kontra l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
128 |
F’dan ir-rigward, kif tfakkar fil-punt 106 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” jeżiġi li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istat Membru kkonċernat, meta jiddeżinjaw iż-żona speċjali ta’ konservazzjoni, jistabbilixxu l-għanijiet ta’ konservazzjoni u jistabbilixxu l-prijoritajiet skont l-importanza tas-siti għaż-żamma jew għar-restawr, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, ta’ tip ta’ habitat. |
129 |
Għalkemm, kif tfakkar fil-punt 107 ta’ din is-sentenza, l-għanijiet ta’ konservazzjoni għandhom ikunu speċifiċi u preċiżi, xorta jibqa’ l-fatt li xejn fid-Direttiva dwar il-“habitats” ma jippermetti li jiġi konkluż li l-Istati Membri huma obbligati, fil-każijiet kollha, jagħmlu distinzjoni bejn, minn naħa, ir-restawr ta’ oġġetti li għandhom jiġu protetti u, min-naħa l-oħra, iż-żamma ta’ dawn l-oġġetti, diġà fl-istadju tal-formulazzjoni ta’ dawn l-għanijiet. |
130 |
Fil-fatt, kif irrilevat essenzjalment l-Avukata Ġenerali fil-punti 94 u 95 tal-konklużjonijiet tagħha, din id-distinzjoni tista’ tkun rilevanti fl-istadju tal-iffissar tal-miżuri konkreti ta’ konservazzjoni, mingħajr ma jkun hemm bżonn li tiġi stabbilita fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-għanijiet ta’ konservazzjoni. |
131 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-argument tal-Kummissjoni bbażat fuq il-fatt li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats” billi adottat prattika ġenerali li tikkonsisti fl-iffissar tal-għanijiet ta’ konservazzjoni mingħajr ma tagħmel distinzjoni bejn, minn naħa, ir-restawr ta’ oġġetti li għandhom jiġu protetti u, min-naħa l-oħra, iż-żamma ta’ dawn l-oġġetti, għandu jiġi miċħud. |
132 |
Fit-tielet lok, il-Kummissjoni tikkritika lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja talli stabbilixxiet għanijiet ta’ konservazzjoni li ma humiex legalment vinkolanti fir-rigward ta’ terzi, bi ksur tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
133 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, kif irrilevat l-Avukata Ġenerali fil-punt 105 tal-konklużjonijiet tagħha, l-għanijiet ta’ konservazzjoni huma, min-natura tagħhom, intiżi li jiġu implimentati permezz ta’ miżuri konkreti ta’ konservazzjoni. |
134 |
Fil-fatt, sabiex tiġi żgurata b’mod effettiv il-protezzjoni tal-ambjent u, b’mod iktar konkret, kif stabbilit fl-Artikolu 2(2) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, sabiex tiġi ggarantita ż-żamma jew, jekk ikun il-każ, ir-restawr, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, tal-habitats naturali u tal-ispeċi ta’ fawna u ta’ flora selvaġġi ta’ interess għall-Unjoni Ewropea, l-imsemmija miżuri konkreti ta’ konservazzjoni għandhom jiġu adottati mill-Istati Membri bħala strumenti legali li għandhom saħħa vinkolanti, jekk ikun neċessarju b’mod partikolari fir-rigward ta’ terzi. |
135 |
Min-naħa l-oħra, ma hemm xejn fid-Direttiva dwar il-“habitats” li jippermetti li jiġi konkluż li, sabiex tiġi żgurata l-effettività tal-miżuri ta’ konservazzjoni, l-għanijiet li fuqhom huma bbażati dawn il-miżuri għandhom huma wkoll ikunu legalment vinkolanti fir-rigward ta’ terzi. Għandu jingħad ukoll li l-assenza ta’ tali natura vinkolanti bl-ebda mod ma tipprekludi li dawn l-għanijiet jistgħu indirettament ikollhom effetti vinkolanti fuq terzi, b’mod partikolari sa fejn iservu bħala kriterju ta’ evalwazzjoni, skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, sabiex jiġu evalwati l-effetti li pjan jew proġett jista’ jkollu fuq sit protett, peress li tali evalwazzjoni tista’ fil-fatt twassal għall-projbizzjoni li jitwettaq tali pjan jew proġett (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑25 ta’ Lulju 2018, Grace u Sweetman, C‑164/17, EU:C:2018:593, punt 32). |
136 |
Għaldaqstant, l-argument tal-Kummissjoni msemmi fil-punt 132 ta’ din is-sentenza għandu jiġi miċħud. |
137 |
Konsegwentement, it-tieni lment huwa fondat biss sa fejn ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma adottatx għanijiet iddettaljati għat‑88 sit kollha mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, bi ksur tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
C. Fuq it‑tielet ilment, ibbażat fuq l‑assenza ta’ stabbiliment tal‑miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji
1. L‑argumenti tal‑partijiet
138 |
Il-Kummissjoni ssostni, fir-rikors tagħha, li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja kisret l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats” sa fejn, għal 737 sit mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, hija ma stabbilixxiet ebda tip ta’ miżura ta’ konservazzjoni u sa fejn, għall-istabbiliment ta’ miżuri ta’ konservazzjoni, hija ssegwi prassi ġenerali li ma tissodisfax ir-rekwiżiti ta’ din id-dispożizzjoni. |
139 |
Il-prassi ta’ dan l-Istat Membru, li tikkonsisti f’li jibbaża l-miżuri ta’ konservazzjoni fuq għanijiet ta’ konservazzjoni li ma jissodisfawx huma stess ir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar il-“habitats”, għandha tiġi ssanzjonata permezz tal-konstatazzjoni ta’ nuqqas ġenerali u strutturali taħt l-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva. |
140 |
Dan ir-rekwiżit li jgħid li l-miżuri ta’ konservazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq għanijiet ta’ konservazzjoni suffiċjentement speċifiċi huwa kkonfermat mis-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja (C‑849/19, EU:C:2020:1047, punti 48 sa 52), u huwa ġġustifikat kemm mis-sistema kif ukoll mill-għan tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
141 |
Fir-risposta tagħha, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tirribatti li, mill-komunikazzjoni tal-opinjoni motivata, hija għamlet progress kunsiderevoli u li, fil‑31 ta’ Marzu 2022, hija ffissat il-miżuri ta’ konservazzjoni meħtieġa għal 99 % taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni. Għall‑45 żona nieqsa fil-Länder ta’ Niedersachsen, ta’ Brandenburg u ta’ Rheinland-Pfalz, il-miżuri ta’ konservazzjoni kienu, bi ftit eċċezzjonijiet, ġew iddefiniti matul is-sena 2022. |
142 |
Barra minn hekk, in-nuqqas ġenerali u strutturali allegatament imwettaq mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja fir-rigward tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats” ma jirrigwarda qabelxejn ebda miżura ta’ konservazzjoni preċiża fil-Ġermanja, iżda huwa biss ilment sussegwenti għat-tieni lment invokat. Għaldaqstant, peress li t-tieni lment huwa infondat, it-tielet ilment lanqas ma jista’ jkun fondat. |
2. Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
143 |
Skont l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, għal kull żona speċjali ta’ konservazzjoni, l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji li jissodisfaw ir-rekwiżiti ekoloġiċi tat-tipi ta’ habitats naturali elenkati fl-Anness I ta’ din id-direttiva kif ukoll tal-ispeċi elenkati fl-Anness II tal-imsemmija direttiva, li jinsabu fis-sit ikkonċernat (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 137 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
144 |
L-obbligi li għandhom l-Istati Membri skont l-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar il-“habitats”, inkluż l-obbligu li jadottaw miżuri ta’ konservazzjoni neċessarji previsti fil-paragrafu 1 ta’ dan l-artikolu, għandhom jiġu implimentati b’mod effettiv u permezz ta’ miżuri kompleti, ċari u preċiżi (sentenza tad‑29 ta’ Ġunju 2023, Il‑Kummissjoni vs L‑Irlanda (Protezzjoni taż-żoni speċjali ta’ konservazzjoni), C‑444/21, EU:C:2023:524, punt 138 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
145 |
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma tikkontestax li ma adottatx formalment, fit‑13 ta’ Ġunju 2020, li tikkorrispondi għad-data ta’ skadenza stabbilita sabiex tingħata tweġiba għall-opinjoni motivata tal-Kummissjoni, miżuri ta’ konservazzjoni għas‑737 sit inkwistjoni. |
146 |
Fir-rigward tal-argument imqajjem mill-Kummissjoni li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja tikser l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats” billi tadotta, b’mod ġenerali u strutturali, il-miżuri ta’ konservazzjoni bbażati fuq għanijiet ta’ konservazzjoni li ma jissodisfawx huma stess ir-rekwiżiti ta’ din id-direttiva, għandu jiġi kkonstatat li dan l-argument huwa għalhekk ibbażat fuq is-suġġett tat-tieni lment dwar l-għanijiet ta’ konservazzjoni, kif irrileva dan l-Istat Membru, u għalhekk għandu jkollu l-istess eżitu. |
147 |
Issa, kif jirriżulta mill-punt 137 ta’ din is-sentenza, it-tieni lment huwa fondat biss sa fejn ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma adottatx għanijiet iddettaljati għal 88 sit fuq l‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, bi ksur tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva dwar il-“habitats”, peress li l-argumenti l-oħra tal-Kummissjoni ppreżentati fil-kuntest tat-tieni lment u li jirreferu għall-karatteristiċi tal-għanijiet ta’ konservazzjoni adottati minn dan l-Istat Membru ġew miċħuda. |
148 |
Għaldaqstant, għandu jiġi konkluż li t-tielet ilment huwa fondat biss sa fejn ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma adottatx miżuri ta’ konservazzjoni għas‑737 sit kollha mill‑4 606 sit ta’ importanza għall-Komunità inkwistjoni, bi ksur tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva dwar il-“habitats”. |
149 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, għandu jiġi kkonstatat li:
|
150 |
Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud. |
Fuq l‑ispejjeż
151 |
Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parti li titlef il-kawża għandha tiġi kkundannata għall-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja tilfet fil-parti l-kbira tal-motivi tagħha, hemm lok li hija tiġi kkundannata għall-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni. |
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi: |
|
|
|
|
|
Firem |
( *1 ) Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.