1. 

Permezz tad-domandi tagħha, il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) essenzjalment tistaqsi jekk ċerti aspetti tar-reġim Litwan għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ġenerali (iktar ’il quddiem is-“SIĠ”) fis-settur tal-elettriku u tal-mekkaniżmu ta’ finanzjament tiegħu (iktar ’il quddiem l-“iskema tas-SIĠ”) għandhomx jitqiesu bħala li jwasslu għal għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.

2. 

Il-kawża ineżami toffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tirfina l-ġurisprudenza tagħha, b’mod partikolari, dwar il-kunċett ta’ “riżorsi tal-Istat”, u dwar il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-ġurisprudenza li jirriżultaw mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑24 ta’ Lulju 2003 f’Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (iktar ’il quddiem “Altmark”) ( 2 ).

3.

Skont il-qorti tar-rinviju, id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt nazzjonali huma stabbiliti fl-istrumenti legali li ġejjin, fil-verżjoni applikabbli għad-data tal-fatti: l-Elektros energijos įstatymas, no°VIII 1881 (il-Liġi Litwana Nru VIII 1881 dwar l-elettriku) tal‑20 ta’ Lulju 2000; il-Lietuvos Respublikos atsinaujinančių išteklių energetikos įstatymo no XI 1375 (il-Liġi Litwana Nru XI 1375 dwar l-enerġija minn sorsi rinnovabbli) tat‑12 ta’ Mejju 2011; il-Lietuvos Respublikos elektros energetikos sistemos integracijos į Europos elektros energetikos sistemas įstatymas Nr. XI 2052 (il-Liġi Litwana Nru XI 2052 dwar l-integrazzjoni tas-sistema tal-elettriku fis-sistemi tal-elettriku Ewropej) tat‑12 ta’ Ġunju 2012; il-Lietuvos Respublikos atsinaujinančių išteklių energetikos įstatymo 2, 11, 13, 14, 16, 20, 21 straipsnių pakeitimo ir papildymo įstatymas Nr. XII 169 (il-Liġi Litwana li timplimenta l-Liġi li temenda u tissupplimenta l-Artikoli 2, 11, 13, 14, 16, 20 u 21 tal-Liġi Nru XII 169 dwar l-enerġija minn sorsi rinnovabbli) tas‑17 ta’ Jannar 2013; u l-miżuri legali li jimplimentaw dawn il-liġijiet, inkluż il-Lietuvos Respublikos Vyriausybės nutarimo Nr. 916 dėl viešuosius interesus atitinkančių paslaugų elektros energetikos sektoriuje teikimo tvarkos aprašo patvirtinimo (ir-Riżoluzzjoni Nru 916 tal-Gvern li tapprova l-proċedura għall-provvista ta’ servizzi ta’ interess ġenerali fis-settur tal-elettriku) tat‑18 ta’ Lulju 2012; u l-Vyriausybės Nutarimas Nr. 1157 “Viešuosius interesus atitinkančių paslaugų elektros energetikos sektoriuje lėšų administravimo tvarkos aprašas” (ir-Riżoluzzjoni Nru 1157 tal-Gvern li tirregola l-proċedura għall-amministrazzjoni ta’ flus għal servizzi ta’ interess ġenerali fis-settur tal-elettriku tad‑19 ta’ Settembru 2012 (iktar ’il quddiem il-“leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni”).

4.

Id-dispożizzjonijiet ta’ dawn l-istrumenti legali, sa fejn dawn huma rilevanti għall-proċedura ineżami, ser jitqassru fil-punti 12 sa 15 iktar ’l isfel.

5.

Ir-rikorrenti fil-proċedura prinċipali — Achema AB, Orlen Lietuva AB u AB “Lifosa” (iktar ’il quddiem “Achema et”) — huma kumpanniji rreġistrati u attivi fir-Repubblika tal-Litwanja li, fost affarijiet oħra, joperaw impjanti ta’ sħana u enerġija kkombinati. L-elettriku ġġenerat minn dawn l-impjanti jintuża biex jiġu ssodisfatti l-ħtiġijiet tal-elettriku tagħhom jew jiġi pprovdut lil impriżi oħra. Dawn il-kumpanniji jixtru wkoll l-elettriku minn fornituri indipendenti li joperaw fil-Litwanja.

6.

F’konformità mal-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti, Achema et kienu, bħal kull konsumatur tal-elettriku ieħor, meħtieġa li jħallsu ċertu ammont għas-SIĠ ipprovduti lilhom fl‑2014.

7.

Achema et ippreżentaw rikors quddiem il-Vilniaus apygardos administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali ta’ Vilnius, il-Litwanja) biex ifittxu l-annullament tal-punti 1.2 sa 1.4, 1.7, 2 u 3 tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Kontroll tal-Enerġija u l-Prezzijiet tal-Litwanja (iktar ’il quddiem il-“KNKEP”) tal‑11 ta’ Ottubru 2013 (kif emendata bid-Deċiżjoni Nru O3-704 tat‑22 ta’ Novembru 2013) (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”). Fid-deċiżjoni kkontestata, il-KNKEP iddeterminat l-ammont totali ta’ flus dovuti fir-rigward tal‑2014 għal impriżi tal-elettriku li jipprovdu SIĠ (iktar ’il quddiem il-“fornituri tas-SIĠ”) (punt 1) u l-prezz tas-SIĠ għall-konsumaturi tal-elettriku (finali) Litwani, inklużi r-rikorrenti (punti 2 u 3).

8.

Permezz ta’ sentenza tad‑9 ta’ Frar 2016, din il-qorti ċaħdet ir-rikors ippreżentat minn Achema et bħala infondat.

9.

Achema et appellaw minn din id-deċiżjoni quddiem il-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja). Din il-qorti, peress li kellha dubji dwar l-interpretazzjoni korretta tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:

“Il-qafas leġiżlattiv għall-[iskema SIĠ] – stabbilit [mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni] – kif fis-seħħ fl-2014, jew parti minnu, għandu jitqies li huwa għajnuna mill-Istat (skema ta’ għajnuna mill-Istat) għall-iskopijiet tal-Artikolu 107(1) [TFUE], inklużi d-domandi segwenti:

10.

F’din il-proċedura ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn Achema et, Baltpool, il-Gvern Litwan u l-Kummissjoni. Dawn ressqu wkoll argumenti orali fis-seduta li nżammet fis‑6 ta’ Novembru 2018.

11.

Qabel l-eżami tal-kwistjonijiet speċifiċi li tqajmu mill-proċedura ineżami, jidhirli li huwa utli li jiġu deskritti b’mod konċiż l-aspetti ewlenin tar-reġim Litwan għas-SIĠ fis-settur tal-elettriku, kif ġew spjegati mill-qorti tar-rinviju, u sussegwentement nagħmel xi ftit rimarki preliminari.

12.

Skont il-qorti tar-rinviju, is-SIĠ essenzjalment huma servizzi pprovduti, jew attivitajiet imwettqa, fl-interess ġenerali, f’konformità mal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni. Matul il-perijodu rilevanti għall-proċedura ineżami, is-SIĠ kienu inter alia jinkludu: ġenerazzjoni ta’ elettriku minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli u l-ibbilanċjar tiegħu; ġenerazzjoni tal-elettriku f’modalità ta’ koġenerazzjoni f’impjanti ta’ sħana u enerġija kkombinati meta dawn l-impjanti jfornu s-sħana lil sistemi ta’ tisħin distrettwali u l-iffrankar ta’ enerġija primarja huma tali li l-produzzjoni ta’ sħana u enerġija kkombinati tista’ titqies effiċjenti; ġenerazzjoni tal-elettriku f’impjanti speċifikati fejn il-ġenerazzjoni tal-elettriku hija meħtieġa sabiex tiġi żgurata s-sigurtà tal-provvista tal-elettriku; l-implimentazzjoni ta’ proġetti strateġiċi fis-settur tal-elettriku relatati mat-titjib tas-sigurtà tal-enerġija billi jiġu installati interkonnetturi ma’ sistemi tal-elettriku ta’ Stati oħra u/jew billi jingħaqdu s-sistemi tal-elettriku tar-Repubblika tal-Litwanja mas-sistemi tal-elettriku ta’ Stati Membri oħra (bħall-proġett tal-“Intersistema tal-konnessjoni tal-elettriku bejn il-Litwanja u l-Isvezja” (magħruf ukoll bħala l-proġett NordBalt)); u l-iżvilupp ta’ proġett ta’ impjant fotovoltajku solari.

13.

Kull sena, f’konformità mal-proċeduri previsti fil-liġi, l-awtoritajiet pubbliċi kompetenti Litwani jidentifikaw il-fornituri tas-SIĠ, jiddefinixxu l-portata tas-SIĠ, u jistabbilixxu l-kundizzjonijiet li jirregolaw, u l-ammont ta’, il-kumpens dovut għas-SIĠ ipprovduti. Il-konsumaturi tal-elettriku kollha jħallsu l-prezz tas-SIĠ, fl-ammont iddeterminat mill-KNKEP, fuq il-bażi tal-kwantità tal-elettriku effettivament ikkonsmata biex tintlaħaq il-ħtieġa tagħhom stess. Il-ħlas tal-prezz tas-SIĠ huwa jew inkluż fil-prezz tal-elettriku mixtri jew isir separatament lill-operaturi tan-netwerk.

14.

L-operaturi tan-netwerk tal-elettriku Litwani jittrasferixxu l-flus miġbura mill-konsumaturi tal-elettriku (iktar ’il quddiem il-“flus tas-SIĠ”) lill-amministratur tal-flus tas-SIĠ, UAB Baltpool, entità tad-dritt privat ikkontrollata mill-Istat. Min-naħa l-oħra, Baltpool tħallas lill-fornituri tas-SIĠ għas-servizzi tagħhom, f’konformità mal-proċedura stabbilita fil-liġi. Baltpool ma hijiex iffinanzjata mill-baġit pubbliku; l-ispejjeż amministrattivi tagħha huma koperti mill-istess flus tas-SIĠ.

15.

Il-flus tas-SIĠ ma jistgħux jintużaw għall-finijiet għajr dawk ta’ ħlas għall-provvista tas-SIĠ, u ma jifformawx parti mill-baġit tal-Istat. L-ammonti mhux imħallsa mill-konsumatur li jonqsu milli jħallsu l-prezz tas-SIĠ jiġu rkuprati f’konformità mal-proċedura ġenerali stabbilita għal materji ċivili. Dawn il-konsumaturi ma humiex suġġetti għal responsabbiltà skont ir-regoli tad-dritt pubbliku.

16.

F’dan il-kuntest, l-ewwel nett għandu jiġi enfasizzat li meta l-Qorti tal-Ġustizzja jkollha quddiemha rinviju għal deċiżjoni preliminari, ir-rwol tagħha huwa li tagħti kjarifika lill-qorti nazzjonali dwar il-portata tar-regoli tal-Unjoni rilevanti sabiex tippermettilha twettaq applikazzjoni korretta ta’ dawn ir-regoli għall-fatti mressqa quddiemha, sabiex ma tipproċedix hija stess għal tali evalwazzjoni, a fortiori għaliex il-Qorti tal-Ġustizzja mhux neċessarjament ikollha għad-dispożizzjoni tagħha l-elementi indispensabbli kollha f’dan ir-rigward ( 3 ). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod konsistenti li l-qrati nazzjonali huma awtorizzati li jinterpretaw u japplikaw il-kunċett ta’ “għajnuna mill-Istat” u, fil-proċeduri pendenti quddiemhom, hija f’idejn dawn il-qrati biex jivverifikaw li r-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 107(1) TFUE jiġu ssodisfatti ( 4 ).

17.

Dan it-“tqassim tax-xogħol” bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali huwa ta’ importanza assoluta. Speċjalment f’kawża bħal dik ineżami: il-qafas nazzjonali applikabbli fil-proċedura prinċipali huwa pjuttost kumpless u jinkludi diversi miżuri li jistgħu, almenu potenzjalment, ikunu rilevanti skont l-Artikolu 107(1) TFUE. Barra minn hekk, dwar ċerti kwistjonijiet, il-qorti nazzjonali tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar aspetti li huma prinċipalment fattwali u pjuttost tekniċi, filwaqt li essenzjalment titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tappoġġja l-analiżi tagħha. Madankollu, kif indikat tajjeb Baltpool fis-seduta, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex id-data u l-informazzjoni fattwali l-oħra meħtieġa biex tikkonferma jew tinvalida l-konstatazzjonijiet preliminari tal-qorti nazzjonali. Fir-rigward ta’ dawn l-aspetti, għandha tkun għalhekk il-qorti nazzjonali li tieħu d-determinazzjonijiet finali, fid-dawl tal-gwida li ser tiġi pprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja dwar it-tifsira u l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE.

18.

Sussegwentement, jista’ jkun utli wkoll li jiġi enfasizzat li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-kategorizzazzjoni bħala “għajnuna mill-Istat” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE teħtieġ li l-kundizzjonijiet kollha stabbiliti f’din id-dispożizzjoni jiġu ssodisfatti. L-ewwel nett, għandu jkun hemm intervent mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat. It-tieni nett, dan l-intervent għandu jkun ta’ natura li jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. It-tielet nett, dan għandu jagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tiegħu. Ir-raba’ nett, dan għandu joħloq distorsjoni jew jhedded li joħloq distorsjoni għall-kompetizzjoni ( 5 ).

19.

Fid-dawl ta’ dan, issa ser indur għall-analiżi tal-kwistjonijiet legali mqajma fid-domandi preliminari.

20.

L-ewwel domanda preliminari tikkonċerna l-ewwel kundizzjoni elenkata fil-punt 18 iktar ’il fuq. Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 107(1) TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li fondi bħall-flus tas-SIĠ għandhomx jitqiesu bħala riżorsi tal-Istat.

21.

Fil-fehma tiegħi, din id-domanda titlob tweġiba fl-affermattiv.

22.

Qabel kollox, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, jekk il-vantaġġi għandhom jiġu kkategorizzati bħala għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, dawn għandhom jingħataw kemm direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat u jkunu attribwiti lill-Istat ( 6 ).

23.

Fil-kawża ineżami, ma huwiex ikkontestat li l-miżuri allegati li jikkostitwixxu għajnuna joriġinaw minn miżuri leġiżlattivi u regolatorji adottati mill-awtoritajiet Litwani. Għalhekk, dawn il-miżuri jistgħu jkunu attribwiti lill-Istat.

24.

Minflok, il-kwistjoni proprja hija, jekk dawn il-miżuri jinvolvux riżorsi tal-Istat għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) TFUE.

25.

Huwa ċar li l-kunċett ta’ “riżorsi tal-Istat” jinkludi r-riżorsi finanzjarji kollha li l-Istat jista’ juża biex isostni lill-impriżi: dawn jinkludu mhux biss flus li jkunu ġejjin direttament jew indirettament mill-finanzi pubbliċi jew dħul li l-Istat jiċċaħħad minnu, iżda wkoll riżorsi li, minkejja li ma humiex kontinwament fil-pussess tat-Teżor pubbliku, jibqgħu kontinwament taħt il-kontroll pubbliku ( 7 ). Fi kliem sempliċi, dawn tal-aħħar huma fondi li, anki jekk joriġinaw minn individwi, jinġabru mill-Istat, f’isem l-Istat, jew bis-saħħa ta’ intervent mill-Istat, u li jsiru disponibbli għall-awtoritajiet nazzjonali kompetenti li għandhom is-setgħa li jiddeċiedu dwar l-użu finali tagħhom.

26.

Dan jidher li huwa l-każ fir-rigward tal-flus tas-SIĠ fil-kuntest tal-iskema SIĠ Litwana.

27.

Mill-mument li dawn jinġabru mill-konsumaturi tal-elettriku sal-punt fiż-żmien fejn dawn jitqassmu bejn il-fornituri tas-SIĠ, il-flus tas-SIĠ huma taħt il-kontroll pubbliku. B’mod partikolari, huma l-awtoritajiet pubbliċi li jidentifikaw is-servizzi li huma meqjusa SIĠ f’kull sena partikolari, u li jagħżlu l-impriżi li ser jikkwalifikaw bħala fornituri tas-SIĠ. Huwa wkoll korp pubbliku — il-KNKEP — li jiddetermina l-ammont li għandu jitħallas mill-konsumaturi tal-elettriku għas-SIĠ. Ladarba jinġabru mill-operaturi tan-netwerk tal-elettriku, il-flus tas-SIĠ jiġu ttrasferiti lil Baltpool, entità li, għalkemm stabbilita bħala kumpannija tad-dritt privat, hija kkontrollata mill-Istat. Baltpool tiġġestjona l-fondi li tirċievi, billi tqassamhom fost il-fornituri tas-SIĠ skont il-kriterji ddeterminati mil-liġi, filwaqt li żżomm parti minn dawn il-fondi biex tkopri l-ispejjeż amministrattivi tagħha. Għaldaqstant, iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-flus tas-SIĠ huwa strettament irregolat.

28.

Għalhekk, għandha ssir distinzjoni bejn is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-proċedura prinċipali u dik eżaminata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’kawżi oħra, bħal PreussenElektra ( 8 ) u ENEA ( 9 ), li wkoll kienu jikkonċernaw skemi ta’ għajnuna nazzjonali għall-enerġija rinnovabbli. F’dawn il-kawżi, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li sempliċi obbligu, impost mill-Istat fuq impriżi privati, biex jixtru l-elettriku bi prezz li jista’ jkun ogħla mill-prezz normali tas-suq ma kienx jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Il-fattur ewlieni, f’dawk il-kawżi, kien li — għall-kuntrarju tal-iskema SIĠ inkwistjoni — ma kienx hemm mekkaniżmu ta’ finanzjament amministrat mill-Istat. Ma kien hemm l-ebda ġbir u distribuzzjoni tal-flus imħallsa mill-konsumaturi tal-elettriku li fuqhom l-Istat seta’ jeżerċita xi forma ta’ kontroll.

29.

Lanqas l-iskema SIĠ Litwana ma hija paragunabbli mal-miżuri eżaminati mill-Qorti tal-Ġustizzja f’Pearle et ( 10 ) u f’Doux Élevage ( 11 ).

30.

F’dawn il-kawżi, minkejja l-fatt li l-kontribuzzjonijiet finanzjarji imposti fuq ċerti impriżi kienu stabbiliti mil-liġi u miġbura u amministrati minn entitajiet li lilhom l-Istat attribwixxa ċerti setgħat, il-Qorti tal-Ġustizzja xorta ddeċidiet li l-miżuri inkwistjoni ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE. Madankollu, fiż-żewġ kawżi, l-entità li tiġġestjona l-fondi kienet isservi sempliċement ta’ strument għall-ġbir u għall-allokazzjoni ta’ riżorsi destinati għal attivitajiet imwettqa fl-interess kummerċjali tal-istess impriżi li kienu meħtieġa jħallsu l-kontribuzzjonijiet ( 12 ). Il-kontribuzzjonijiet obbligatorji għalhekk kienu ġew stabbiliti fuq inizjattiva ta’ impriżi privati li ddeċidew ukoll l-użu finali tagħhom. La f’Pearle et u lanqas f’Doux Élevage l-flus miġbura ma kellhom jintużaw f’konformità mal-istruzzjonijiet mill-awtoritajiet pubbliċi jew lejn għan ta’ interess ġenerali ddeterminat minn dawn l-awtoritajiet ( 13 ).

31.

Għall-kuntrarju, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, Baltpool ma tista’ bl-ebda mod titqies bħala “strument” li qiegħed jaġixxi skont il-gwida, u li qiegħed ifittex l-interess kummerċjali, tal-entitajiet li huma meħtieġa li jħallsu l-kontribuzzjonijiet. Fil-fatt, Baltpool tuża l-fondi miġbura lejn it-twettiq ta’ aġenda stabbilita mill-Istat. Minn perspettiva ekonomika, il-benefiċjarji tal-attivitajiet issussidjati ma humiex l-istess partijiet li jiffinanzjaw il-miżuri ta’ sostenn. Konsegwentement, hemm trasferiment ta’ riżorsi minn konsumaturi lejn ċerti impriżi, skont il-gwida tal-awtoritajiet tal-Istat.

32.

Il-fatt li Baltpool ma tgawdi minn ebda diskrezzjoni fl-għażla ta’ kif il-fondi miġbura għandhom jintużaw ma jnaqqasx mill-fatt li huma l-awtoritajiet pubbliċi li jieħdu kwalunkwe deċiżjoni f’dan ir-rigward ( 14 ). Kif ġie spjegat fil-punt 27 iktar ’il fuq, il-fondi miġbura għandhom isegwu strettament il-prassi stabbilita fil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni. Fil-fatt, dan effettivament juri li l-flus tas-SIĠ huma taħt il-kontroll tal-Istat.

33.

B’mod simili, il-fatt li, f’każ li l-konsumaturi ma jħallsux l-ammont dovut, Baltpool ikollha tieħu azzjoni quddiem il-qrati ċivili skont il-proċeduri ordinarji huwa, f’dan il-kuntest, ta’ rilevanza baxxa. Nemmen li dan huwa marbut b’mod inseparabbli mal-fatt li l-awtoritajiet Litwani ddeċidew li jikkonferixxu l-ġbir tal-flus tas-SIĠ lill-operaturi tan-netwerk u l-amministrazzjoni ta’ dawn il-flus lil entità stabbilita fid-dritt privat. Dan l-aspett, li l-Qorti tal-Ġustizzja ħadet inkunsiderazzjoni fid-determinazzjoni tan-natura tal-assoċjazzjonijiet tad-dritt privat ta’ organizzazzjonijiet interprofessjonali f’Doux Élevage ( 15 ), ma għandu l-ebda effett fil-kawża ineżami. Fil-fatt, ma hemm l-ebda dubju li, minkejja li ġiet stabbilita fil-forma ta’ kumpannija tad-dritt privat, Baltpool hija kkontrollata mill-Istat u, fir-rigward tal-użu tal-flus tas-SIĠ, hija marbuta li taġixxi kif previst fil-liġijiet nazzjonali rilevanti ( 16 ).

34.

Essenzjalment, jien tal-fehma li l-iskema SIĠ Litwana tixbah ħafna lis-sistema Franċiża għall-elettriku eżaminata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’Association Vent de Colère! et ( 17 ). F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li mekkaniżmu ta’ tpaċija tal-ispejjeż addizzjonali imposti fuq impriżi, minħabba obbligu ta’ xiri tal-elettriku li ġej mir-riħ b’rata ogħla mill-prezz tas-suq li l-finanzjament tiegħu kien sostnut mill-konsumatur finali, kellu jitqies bħala intervent mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Kif naraha jien, ir-raġuni ewlenija għal din il-konklużjoni kienet li s-somom miġbura mill-konsumaturi — fl-ammonti ddeterminati mill-Ministeru għall-Enerġija — ġew fdati lil Caisse des dépôts et consignations, korp pubbliku li kien jaġixxi bħala intermedjarju fil-ġestjoni tal-fondi ( 18 ). Fil-fatt, kif ġew mistoqsija fis-seduta jekk kienx kemm xi differenza fattwali sinjifikanti bejn is-sitwazzjoni eżaminata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’Association Vent de Colère! et u dik inkwistjoni fil-proċedura prinċipali, la l-Gvern Litwan u lanqas Baltpool ma setgħu jipprovdu tweġiba siewja.

35.

Is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Essent Netwerk Noord et ( 19 ) tkompli tagħti sostenn lill-fehma li l-flus tas-SIĠ jikkostitwixxu riżorsi tal-Istat skont ir-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. F’din il-kawża — rinviju minn qorti tal-Pajjiżi l-Baxxi — il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-regoli nazzjonali li jimponu imposta, li għandha titħallas mill-konsumaturi fuq il-prezz tat-trażmissjoni tal-elettriku, miġbura mill-operaturi tan-netwerk u ttrasferita lejn kumpannija speċifika, li min-naħa l-oħra kienet responsabbli mill-ġestjoni u mit-tqassim tal-flus, kienu jinvolvu riżorsi tal-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.

36.

Huwa minnu li, meta meqjusin f’termini purament ekonomiċi, il-miżuri eżaminati mill-Qorti tal-Ġustizzja f’kawżi bħal PreussenElektra u ENEA ( 20 ) u dawk eżaminati f’kawżi bħal Essent Netwerk Noord et u Association Vent de Colère! et ( 21 ) jistgħu jidhru, fil-biċċa l-kbira, simili. Madankollu, kif spjega l-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-konklużjonijiet tiegħu f’Essent Netwerk Noord et, dawn il-miżuri għandhom, minn perspettiva legali, jiġu kklassifikati b’mod pjuttost differenti ( 22 ). Għalkemm l-Artikolu 107(1) TFUE jikkonċerna biss l-effetti ta’ miżura tal-Istat, huwa ovvjament veru li l-mod kif miżura tkun strutturata u kif topera jista’ jkollhom konsegwenzi fuq il-qafas legali applikabbli għaliha. Miżura tal-Istat tista’, pereżempju, ma tikkwalifikax bħala għajnuna skont l-Artikolu 107(1) TFUE iżda, skont iċ-ċirkustanzi, il-kompatibbiltà tagħha mat-Trattati tista’ wkoll teħtieġ li tiġi eżaminata fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni, bħar-regoli tas-suq intern ( 23 ).

37.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tweġiba għall-ewwel domanda preliminari, fil-fehma tiegħi, għandha tkun li, f’ċirkustanzi bħal dawk fil-proċedura prinċipali, l-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-flus tas-SIĠ, bħal dawk inkwistjoni fil-proċedura prinċipali, għandhom jitqiesu bħala riżorsi tal-Istat.

38.

Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tfittex li ssir taf liema entitajiet għandhom jitqiesu bħala benefiċjarji tal-għajnuna mogħtija permezz tal-flus tas-SIĠ, fejn il-miżuri rilevanti fl-iskema SIĠ jimponu obbligu fuq l-operaturi tan-netwerk tal-elettriku biex jixtru l-elettriku mill-fornituri tas-SIĠ bi prezz fiss u biex jibbilanċjaw l-elettriku ġġenerat minnhom. B’mod partikolari, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk humiex l-operaturi tan-netwerk jew il-produtturi tal-elettriku li jirċievu vantaġġ ekonomiku mill-flus tas-SIĠ.

39.

Il-fehma tiegħi hija li l-benefiċjarji (indiretti) ta’ tali miżura huma l-produtturi tal-elettriku, mhux l-operaturi tan-netwerk.

40.

Fil-fatt, fil-kuntest tal-miżura li hija s-suġġett tat-tieni domanda preliminari, il-flus tas-SIĠ huma — kif qiegħed nifhem — sempliċement intiżi li jpaċu l-ispejjeż żejda li l-operaturi tan-netwerk jistgħu jġarrbu minħabba l-obbligu, impost fuqhom, li jixtru ċerti kwantitajiet ta’ elettriku bi prezzijiet fissi, li jistgħu jkunu ogħla mill-prezzijiet normali tas-suq. Ma hemm l-ebda element fil-proċess li jindika benefiċċju nett possibbli li l-operaturi tan-netwerk jistgħu jiksbu mill-flus tas-SIĠ. Barra minn hekk, fid-dawl tal-ispjegazzjonijiet ipprovduti fis-seduta mill-Gvern Litwan u minn Baltpool, jidher li l-operaturi tan-netwerk ma jistgħux jgħaddu (xi wħud jew kollha) l-ispejjeż żejda lill-konsumaturi tagħhom, li kienu jkunu jinkludu r-riskju li l-operaturi jirċievu kumpens żejjed ( 24 ).

41.

Għall-kuntrarju, permezz ta’ tpaċija tal-ispejjeż żejda tal-operaturi tan-netwerk minħabba l-obbligu tax-xiri msemmi iktar ’il fuq, il-flus tas-SIĠ jagħmluha possibbli għal xi produtturi tal-enerġija li jbigħu ċerti kwantitajiet tal-elettriku bi prezz ogħla mill-prezz normali tas-suq, jew fi kwalunkwe każ, li jbigħu kwantitajiet ikbar. Dawn il-produtturi tal-enerġija jistgħu għalhekk jiġġeneraw iktar dħul milli kieku jkunu taħt kundizzjonijiet normali tas-suq. Għaldaqstant, għalkemm il-flus tas-SIĠ jistgħu effettivament jitħallsu lil operaturi oħra tan-netwerk, il-produtturi tal-elettriku huma l-benefiċjarji indiretti ta’ dawn il-flus ( 25 ).

42.

Għal dawn ir-raġunijiet, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja twieġeb għat-tieni domanda preliminari fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik tal-proċedura prinċipali — fejn miżura tal-Istat teħtieġ lil operaturi tan-netwerk tal-elettriku jixtru l-elettriku minn produtturi tal-elettriku bi prezz fiss u jibbilanċjaw l-elettriku ġġenerat minnhom, filwaqt li tipprevedi li l-ispejjeż żejda mġarrba minn dawn l-operaturi jiġu paċuti b’kontribuzzjonijiet imħallsa mill-konsumatur finali — il-produtturi tal-elettriku għadhom jitqiesu bħala benefiċjarji tal-għajnuna għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) TFUE.

43.

Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk is-sostenn mogħti, permezz tal-flus tas-SIĠ, lil ċerti attivitajiet imwettqa fil-Litwanja fis-settur tal-elettriku jissodisfax il-kriterji ta’ selettività u tal-effetti fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) TFUE. Permezz tal-ħames domanda tagħha, li nqis li huwa utli li tiġi eżaminata wara t-tielet domanda peress li tista’ tingħata risposta għat-tnejn flimkien, il-qorti tar-rinviju tfittex li ssir taf jekk l-Artikolu 107(1) TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża ineżami, l-iskema SIĠ għandhiex titqies li toħloq jew li thedded li toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni.

44.

Il-miżuri li l-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba li teżamina minn din il-perspettiva huma dawn li ġejjin: (i) sostenn mogħti lil impriża li timplimenta proġett ta’ importanza strateġika, bħal NordBalt; (ii) sostenn mogħti lil impriżi fdati bl-inkarigu li jiżguraw is-sigurtà tal-provvista tal-elettriku għal perijodu partikolari; (iii) sostenn sabiex jikkumpensa t-telf li huwa fil-fatt sostnut minn impriżi, bħall-iżviluppaturi ta’ impjanti fotovoltajċi solari; u (iv) sostenn mogħti lil operaturi tan-netwerk bl-għan li jiġi kkumpensat telf fil-fatt sostnut fit-twettiq tal-obbligu li jixtru l-elettriku bi prezz fiss mingħand produtturi tal-elettriku li jipprovdu SIĠ u li jibbilanċjaw l-elettriku (iktar ’il quddiem il-“miżuri inkwistjoni”).

45.

Kif ġie spjegat fil-punti 16 u 17 iktar ’il fuq, id-determinazzjonijiet finali ta’ dawn il-kwistjonijiet huma f’idejn il-qorti tar-rinviju. Madankollu, sabiex il-qorti tar-rinviju tiġi pprovduta bl-elementi kollha meħtieġa għall-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet applikabbli tad-dritt tal-Unjoni, ser nipproċedi kif ġej. L-ewwel nett, ser niddeskrivi l-iktar ġurisprudenza rilevanti u, fuq din il-bażi, ser nipprova nagħti gwida iktar speċifika lill-qorti tar-rinviju fir-rigward tal-kundizzjonijiet li fihom il-miżuri inkwistjoni jistgħu jissodisfaw il-kriterji tas-selettività, tal-effetti fuq il-kummerċ u tad-distorsjoni tal-kompetizzjoni.

46.

Biex nibda, nixtieq ninnota li, sabiex jiġi evalwat jekk il-kriterju tas-selettività ġiex issodisfat, huwa meħtieġ li jiġi ddeterminat jekk, skont skema statutorja partikolari (magħrufa wkoll bħala “l-qafas ta’ referenza”), miżura tal-Istat hijiex ta’ natura li tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti meta mqabbla ma’ impriżi oħrajn li jinsabu f’sitwazzjoni legali u fattwali li hija paragunabbli fid-dawl tal-għan imfittex mill-miżura inkwistjoni ( 26 ). Għall-kuntrarju, miżuri ġenerali applikabbli mingħajr distinzjoni għall-operaturi ekonomiċi kollha fi Stat Membru u li jikkonferixxu vantaġġ li huwa disponibbli għal kull minn jissodisfa l-kundizzjonijiet tagħhom ma humiex selettivi u, konsegwentement, ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE ( 27 ).

47.

Fir-rigward tal-effetti fuq il-kummerċ, għandu jitfakkar li, għall-finijiet ta’ klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala għajnuna mill-Istat, ma huwiex meħtieġ li jiġi stabbilit li l-għajnuna għandha effett reali fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri, iżda huwa meħtieġ biss li jiġi eżaminat jekk l-għajnuna tistax tolqot dan il-kummerċ. Madankollu, impatt fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri ma jistax ikun purament ipotetiku jew preżunt. Għalhekk, għandu jiġi ddeterminat jekk, u jekk iva, kif, il-miżura kkonċernata tistax, permezz tal-effetti prevedibbli tagħha tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri. B’mod partikolari, meta għajnuna mogħtija minn Stat Membru ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ impriża fil-konfront ta’ impriżi oħra li jkunu kompetituri fil-kummerċ intra-Komunitarju, dawn tal-aħħar għandhom jitqiesu li huma influwenzati minn dik l-għajnuna. F’dan ir-rigward, ma huwiex meħtieġ li l-impriżi benefiċjarji jipparteċipaw huma stess fil-kummerċ intra-Komunitarju. Fil-fatt, meta Stat Membru jagħti għajnuna lill-impriżi, l-attività interna tista’ ssib ruħha miżmuma jew miżjuda, bil-konsegwenza li l-possibbiltajiet tal-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra li jippenetraw is-suq ta’ dan l-Istat Membru jonqsu ( 28 ).

48.

L-aħħar nett, sa fejn hija kkonċernata l-kundizzjoni tad-distorsjoni tal-kompetizzjoni, għandu jiġi enfasizzat li, skont ġurisprudenza stabbilita, l-għajnuna intiża li teħles lill-impriża mill-ispejjeż li hija kien ikollha normalment issostni fil-kuntest tal-ġestjoni ta’ kuljum jew tal-attivitajiet normali tagħha toħloq distorsjoni fil-kundizzjonijiet tal-kompetizzjoni ( 29 ).

49.

Huwa f’dan il-kuntest li ser nindirizza l-kwistjonijiet imqajma mit-tielet domanda preliminari.

50.

L-ewwel nett, is-sostenn mogħti lill-impriżi fdati bl-inkarigu li jiżguraw is-sigurtà tal-provvista tal-elettriku għal perijodu partikolari, is-sostenn mogħti sabiex jikkumpensa t-telf effettivament sostnut mill-impriżi, bħall-iżviluppaturi ta’ impjanti fotovoltajċi solari, u s-sostenn mogħti lil operaturi tan-netwerk bl-għan li jiġi kkumpensat telf effettivament sostnut fit-twettiq tal-obbligu li jixtru l-elettriku bi prezz fiss mingħand produtturi tal-elettriku li jipprovdu SIĠ u li jibbilanċjaw l-elettriku jidhru li prima facie jikkostitwixxu miżuri li huma ta’ benefiċċju biss għall-impriżi attivi f’settur speċifiku jew li jipprovdu tip speċifiku ta’ servizzi.

51.

Jidhirli li dawn il-miżuri huma intiżi sabiex itaffu ċerti spejjeż tal-impriżi benefiċjarji li inkella kien ikollhom iġarrbuhom huma stess. Il-qorti tar-rinviju stess, fit-talba għal deċiżjoni preliminari tagħha, tiddeskrivi bħala “mhux ikkontestat” il-fatt li numru ta’ miżuri skont l-iskema SIĠ jiggarantixxu lill-impriżi benefiċjarji xi profitti mingħajr l-ebda riskju.

52.

Huwa minnu li, f’Asteris, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li danni li l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jiġu kkundannati li jħallsu lil impriżi bħala kumpens għad-danni li kkawżawlhom, ma jikkostitwixxux għajnuna fis-sens ta’ (dak li issa huwa) l-Artikolu 107(1) TFUE ( 30 ). Madankollu, f’dik il-kawża l-Qorti tal-Ġustizzja kienet qiegħda tirreferi għal somom imħallsa, jew li kellhom jitħallsu, fil-kuntest ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali ta’ Stat Membru. Ir-raġuni hija ċara: somma li hija sempliċement intiża li tikkumpensa lil persuna għad-danni sostnuti minħabba żball ċivili jew amministrattiv imwettaq minn awtorità tal-Istat, strettament, ma tagħtix vantaġġ ekonomiku lil dik il-persuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.

53.

Madankollu, din il-ġurisprudenza ma hijiex rilevanti għall-kawża ineżami. It-telf li l-miżuri tal-Istat inkwistjoni jikkumpensaw, sa fejn qiegħed nifhem, ma huwiex meqjus li huwa l-konsegwenza ta’ xi kondotta illegali tal-awtoritajiet pubbliċi. Dan it-telf huwa sempliċement l-ispejjeż imġarrba mill-impriżi inkwistjoni b’rabta mal-attivitajiet ekonomiċi tagħhom.

54.

F’dan il-kuntest, inżid li huwa irrilevanti jekk deċiżjonijiet fir-rigward ta’ investimenti jew kuntratti mill-benefiċjarji ġewx ipprovokati jew imħeġġa mill-wegħda ta’ sostenn pubbliku mill-awtoritajiet. Il-fatt li, fl-assenza tal-miżuri inkwistjoni, xi operaturi ekonomiċi kienu jieħdu għażliet ta’ negozju differenti ma jnaqqasx min-natura ta’ għajnuna ta’ dawk il-miżuri. Ħafna mill-iskemi ta’ għajnuna għandhom preċiżament dak l-għan: li jippromwovu xi attività ekonomika speċifika li l-awtoritajiet jikkunsidraw li hija fl-interess ġenerali. Madankollu, il-kawżi u l-għanijiet tal-intervent pubbliku ma għandhom l-ebda rilevanza skont l-Artikolu 107(1) TFUE: din id-dispożizzjoni tiddefinixxi l-miżuri bħala għajnuna b’rabta biss mal-effett tagħhom fuq is-suq uniku ( 31 ).

55.

Finalment, fir-rigward tal-evalwazzjoni tas-selettività tal-forom ta’ sostenn mogħtija lill-impriżi li jimplimentaw proġett ta’ importanza strateġika, bħal NordBalt, l-analiżi hija waħda iktar kumplessa.

56.

Qabel kollox, għandu jitfakkar li s-sostenn finanzjarju għall-kostruzzjoni ta’ infrastrutturi intiżi għal użu ġenerali (għall-kuntrarju ta’ għan speċifiku), u għalhekk ma hemmx utent partikolari li ser jibbenefika minnu, ġeneralment jitqies li ma huwiex selettiv fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE ( 32 ). Fil-fehma tiegħi, x’aktarx li dan huwa l-każ tal-infrastrutturi li jgħaqqdu n-netwerks tal-elettriku tal-Litwanja u tal-Isvezja.

57.

Dan ma jfissirx, madankollu, li s-sostenn finanzjarju mogħti lill-impriża li tibni din l-infrastruttura ma jikkostitwixxix għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Ċertament, fejn l-awtoritajiet Litwani sempliċement jixtru servizz (kostruzzjoni ta’ ċerti infrastrutturi) minn impriża speċifika, fost il-ħafna li jinsabu fis-suq u kapaċi jipprovdu dan is-servizz, l-eżistenza ta’ għajnuna tkun tiddependi prinċipalment fuq il-prezz u t-termini miftiehma għall-għoti ta’ kuntratt, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-proċedura segwita sabiex jiġi magħżul il-fornitur. Il-prinċipju stabbilit sew ta’ operatur privat f’ekonomija tas-suq (iktar ’il quddiem l-“OPES”) għandu jkun ta’ gwida f’din l-analiżi ( 33 ).

58.

Madankollu, mill-informazzjoni inkluża fil-proċess, qiegħed nifhem li l-proġett NordBalt ġie indikat bħala wieħed ta’ importanza strateġika u x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni meħtieġa ġew riżervati mil-liġi għal impriża speċifika (LITGRID AB). Wara kollox, proġett ta’ dan it-tip — minħabba d-daqs, l-ispiża u s-sinjifikat tiegħu — normalment jaqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Istat. Ma hijiex xi ħaġa stramba li l-awtoritajiet pubbliċi jafdaw l-iżvilupp ta’ infrastrutturi importanti lil kumpanniji stabbiliti taħt id-dritt privat iżda li huma azzjonisti tagħha ( 34 ). Kif naraha jien, il-kwistjoni prinċipali tista’ tkun pjuttost kwistjoni ta’ għoti ta’ kuntratti mill-Istat. Madankollu, bħal fil-każ ta’ aspetti fattwali oħra tal-miżuri inkwistjoni fil-proċedura prinċipali, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex l-informazzjoni meħtieġa biex tagħmel id-determinazzjonijiet finali skont l-Artikolu 107(1) TFUE.

59.

F’Fondul Proprietatea ( 35 ), il-Qorti tal-Ġustizzja kienet meħtieġa tevalwa n-natura possibbli ta’ għajnuna ta’ miżura adottata insostenn ta’ impriża attiva fis-settur tal-elettriku. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li l-fatt li settur ekonomiku, bħas-settur tal-enerġija, ġie suġġett għal-liberalizzazzjoni fuq livell tal-Unjoni jista’ jservi biex jiddetermina jekk miżura tal-Istat allegata li hija għajnuna tistax taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li, bis-saħħa ta’ tali liberalizzazzjoni, l-elettriku huwa suġġett għal kummerċ transkonfinali. Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li, suġġett għal verifika mill-qorti nazzjonali, miżura adottata mill-awtoritajiet Rumeni insostenn ta’ impriża attiva fis-settur tal-elettriku ssodisfat ir-rekwiżit ta’ “effetti fuq il-kummerċ”.

60.

Ma nara l-ebda raġuni oġġettiva, fil-kawża ineżami, biex jitwarrbu l-konstatazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Fondul Proprietatea.

61.

Il-fatt li l-impriżi benefiċjarji jistgħu ma jkunux attivi barra l-fruntieri nazzjonali ma huwiex sinjifikattiv. Fil-fatt, billi jiġu msaħħa l-operaturi lokali, il-miżuri inkwistjoni jistgħu jfixklu l-aċċess għas-suq Litwan tal-enerġija għal impriżi barranin. Madankollu, dan jista’ jkun differenti fir-rigward tas-sostenn mogħti lil impriża fdata bl-inkarigu li timplimenta proġett ta’ importanza strateġika bħal NordBalt, kif ġie spjegat fil-punt 58 iktar ’il fuq.

62.

Finalment, fir-rigward tal-kundizzjoni li tikkonċerna d-distorsjoni tal-kompetizzjoni, jista’ jkun biżżejjed li jerġa’ jsir riferiment għas-sentenza riċenti f’Fondul Proprietatea ( 36 ).

63.

F’dan il-każ, f’konformità ma’ ġurisprudenza stabbilita sew, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat il-miżura ta’ sostenn inkwistjoni bħala, fil-prinċipju, li kapaċi toħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq tal-elettriku. Il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li l-fatt li settur ekonomiku, bħas-settur tal-enerġija, kien is-suġġett ta’ liberalizzazzjoni fuq livell tal-Unjoni jista’ jservi biex jiddetermina jekk l-għajnuna inkwistjoni għandhiex impatt reali jew effett potenzjali fuq il-kompetizzjoni u jekk taffettwax il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

64.

Jien tal-fehma li dawn il-kunsiderazzjonijiet huma ugwalment validi fil-kuntest ta’ din il-proċedura. Fil-fatt, m’iniex konvint mill-argument imressaq mill-Gvern Litwan li skontu, fl‑2014, is-suq Litwan tal-elettriku kien għadu relattivament iżolat. Fit-talba għal deċiżjoni preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju stess tenfasizza li, fil-perijodu inkwistjoni, in-netwerk tal-elettriku Litwan kien konness man-netwerk ta’ Stati Membri oħra (bħall-Estonja) u kien hemm kompetizzjoni vivida fis-suq. Fi kwalunkwe każ, miżuri ta’ sostenn pubbliku li jiffavorixxu lil operaturi preeżistenti jistgħu għalhekk iġibu effetti ta’ distorsjoni dejjiema fis-suq li qiegħed progressivament jinfetaħ għal kompetizzjoni barranija.

65.

Impriżi attivi fil-produzzjoni tal-elettriku, jew fl-iżvilupp ta’ proġetti ta’ impjanti fotovoltajċi solari, ibbażati fil-Litwanja huma b’mod ċar f’kompetizzjoni ma’ impriżi simili bbażati fi Stati Membri oħra. Madankollu, is-sitwazzjoni tista’ tkun differenti fir-rigward ta’ impriżi inkarigati minn proġetti ta’ importanza strateġika bħal NordBalt, għar-raġunijiet spjegati fil-punti 58 u 61 iktar ’il fuq.

66.

Bħala konklużjoni, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha twieġeb għat-tielet u l-ħames domanda preliminari kif ġej.

67.

L-ewwel nett, miżuri li minnhom jibbenefikaw biss impriżi attivi f’settur speċifiku jew li jipprovdu tip ta’ servizz speċifiku, billi jtaffu ċerti spejjeż tal-istess impriżi li min-naħa l-oħra kien ikollhom iġarrbuhom, huma selettivi fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. It-tieni nett, miżuri ta’ sostenn lil impriżi attivi f’settur ekonomiku, bħas-settur tal-enerġija, li kien is-suġġett ta’ liberalizzazzjoni fuq livell tal-Unjoni, fil-prinċipju, jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri u joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. It-tielet nett, huwa f’idejn il-qorti tar-rinviju biex finalment tieħu deċiżjoni dwar jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti fir-rigward tal-miżuri inkwistjoni.

68.

Finalment, permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 107(1) TFUE, applikat flimkien mal-Artikolu 106(2) TFUE, għandux jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża ineżami, l-iskema SIĠ għandhiex titqies bħala li tissodisfa l-kriterji stabbiliti fil-punti 88 sa 93 ta’ Altmark.

69.

F’dik is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat meta impriżi li jwettqu obbligi ta’ servizz pubbliku (iktar ’il quddiem l-“OSP”) ma jgawdux minn vantaġġ finanzjarju reali mill-kumpens li jkunu rċevew bħala kunsiderazzjoni għat-twettiq ta’ dawn l-obbligi u għaldaqstant ma jkunux f’pożizzjoni kompetittiva iktar vantaġġuża mill-kompetituri tagħhom. Għal dan il-għan, il-Qorti tal-Ġustizzja identifikat erba’ kundizzjonijiet kumulattivi (iktar ’il quddiem il-“kundizzjonijiet ta’ Altmark”) li, jekk jiġu ssodisfatti, jiżguraw li kumpens għas-servizz pubbliku ma jikkostitwixxix għajnuna mill-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE ( 37 ).

70.

Mandankollu, il-kummentaturi spiss osservaw li, minħabba n-natura stretta tagħhom, il-kundizzjonijiet ta’ Altmark huma diffiċli biex jiġu ssodisfatti ( 38 ). Huwa għalhekk importanti li jiġi nnotat, f’dan il-kuntest, li anki miżura li ma tissodisfax dawn il-kundizzjonijiet tista’ madankollu tiġi ġġustifikata mill-Artikolu 106(2) TFUE. U, kif ġie ċċarat sew mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża Viasat, il-kundizzjonijiet ta’ Altmark ma humiex rilevanti fl-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà mas-suq intern ta’ miżura ta’ għajnuna mogħtija lil fornitur tas-SIEĠ ( 39 ).

71.

Fid-dawl ta’ dan, id-domanda preliminari mill-qorti nazzjonali tikkonċerna, fil-prinċipju, l-erba’ kundizzjonijiet ta’ Altmark. Madankollu, l-argumenti żviluppati fit-talba għal deċiżjoni preliminari jiffokaw prinċipalment fuq l-ewwel minn dawn il-kundizzjonijiet. Fir-rigward tat-tliet kundizzjonijiet l-oħra, il-qorti tar-rinviju sempliċement tispjega, b’mod pjuttost konċiż, ir-raġuni għalfejn fil-fehma tagħha dawn il-kundizzjonijiet ġew issodisfatti fir-rigward ta’ kull waħda mill-miżuri inkwistjoni. Madankollu, kif ġie spjegat fil-punti 16 u 17 iktar ’il fuq, huwa f’idejn il-qorti tar-rinviju biex tiddeċiedi dwar dawn il-kwistjonijiet, mhux biss fid-dawl tat-tqassim tax-xogħol bejn il-Qorti tal-Ġustizzja u l-qrati nazzjonali stabbilit fit-Trattati, iżda wkoll minħabba li ma hemmx biżżejjed elementi fil-proċess li jippermettu lill-Qorti tal-Ġustizzja biex issostni jew tiċħad l-evalwazzjoni tal-qorti nazzjonali.

72.

F’dan il-kuntest, u bl-għan li l-qorti tar-rinviju tiġi assistita sa fejn huwa possibbli, nixtieq nifformula l-osservazzjonijiet li ġejjin.

73.

L-ewwel mill-kundizzjonijiet ta’ Altmark teħtieġ evalwazzjoni dwar jekk l-impriża li tirċievi kumpens hijiex effettivament inkarigata sabiex twettaq l-OSP, u jekk tali obbligi humiex iddefiniti b’mod ċar. Din il-kundizzjoni għandha għalhekk diversi aspetti, anki jekk marbutin flimkien b’mod inseparabbli, li essenzjalment jikkorrispondu għall-mistoqsijiet li ġejjin: (i) l-awtoritajiet pubbliċi indikaw legalment provvista ta’ servizzi bħala “servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali” fis-sens tal-Artikoli 14 u 106(2) TFUE?, (ii) ġiet fdata impriża speċifika waħda (jew iktar) bl-inkarigu li tipprovdi l-OSP fil-kuntest tal-provvista ta’ dawn is-servizzi?, u (iii) dawn l-OSP huma ddefiniti b’mod ċar?

74.

F’dan ir-rigward, l-ewwel nett għandi ninnota li, skont numru ta’ deċiżjonijiet konsistenti, l-Istati Membri għandhom setgħa diskrezzjonali wiesgħa biex jiddefinixxu xi jqisu bħala SIEĠ u, konsegwentement, id-definizzjoni ta’ dawn is-servizzi minn Stat Membru tista’ tiġi biss ikkontestata f’każ ta’ żball manifest ( 40 ). Dan huwa wkoll ikkonfermat mill-Artikolu 1 tal-Protokoll Nru 26 dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali, li skontu l-valuri komuni tal-Unjoni fir-rigward tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali jinkludu, b’mod partikolari, “ir-rwol essenzjali u d-diskrezzjoni wiesgħa ta’ l-awtoritajiet nazzjonali, reġjonali u lokali li jipprovdi, jikkummisjonaw u jorganizzaw is-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali li jkunu qrib kemm jista’ jkun tal-ħtiġijiet ta’ l-utenti” ( 41 ).

75.

Madankollu, diskrezzjoni wiesgħa ma tfissirx diskrezzjoni mhux ristretta. Sabiex jipprevjenu milli r-regoli komuni jiġu faċilment evitati jew imċaħħda sew mill-effettività, it-Trattati jpoġġu xi limiti fuq il-libertà tal-Istati Membri. Fir-rigward tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, l-Artikolu 106(2) TFUE jissuġġetta s-SIEĠ għal dawn ir-regoli “safejn l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli ma jostakolawx it-twettiq de jure jew de facto tal-funzjonijiet speċifiċi mogħtija lil dik l-impriża” u sakemm “[l]-iżvilupp tal-kummerċ [ma jiżviluppax] b’ mod kuntrarju għall-interessi ta’ l-Unjoni”.

76.

Fid-dawl ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, u b’teħid inkunsiderazzjoni tal-prinċipji ġenerali tad-dritt bħall-kooperazzjoni leali u l-proporzjonalità, jien ukoll tal-fehma li d-diskrezzjoni tal-Istati Membri fir-rigward tad-definizzjoni tas-SIEĠ ma tistax tiġi “eżerċitata b’mod arbitrarju għall-finijiet biss li settur partikolari [tal-ekonomija], jevita l-applikazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni” ( 42 ). Irrispettivament mill-għan imfittex mill-awtoritajiet nazzjonali, huwa ċar għalija li mhux sempliċement kwalunkwe servizz li jkun jista’ jiġi indikat bħala SIEĠ: is-SIEĠ għandhom “juru karatteristiċi speċjali” meta mqabbla ma’ servizzi oħra normalment ipprovduti fis-suq ( 43 ).

77.

Dawn il-karatteristiċi jirrelataw, fl-ewwel lok, man-natura tas-servizzi pprovduti. B’mod partikolari, l-awtoritajiet għandu jkollhom raġunijiet validi biex jemmnu li, fl-assenza ta’ intervent pubbliku, is-servizz inkwistjoni probabbli lanqas biss ikun ipprovdut, jew ma jkunx ipprovdut fil-livell ikkunsidrat bħala l-iktar xieraq ( 44 ). L-intervent pubbliku għandu għalhekk l-għan li jissodisfa, fis-soċjetà, ħtieġa ġenwina għal xi servizz speċifiku li ma huwiex (u ma huwiex ser ikun, fil-futur prevedibbli) issodisfatt adegwatament mill-impriżi li joperaw taħt kundizzjonijiet normali tas-suq ( 45 ). B’rabta ma’ dan, nenfasizza li d-Direttiva 2009/72/KE dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku ( 46 ) tipprovdi, speċjalment fl-Artikolu 3(2) tagħha, li l-Istati Membri jistgħu jimponu fuq impriżi li jkunu qed joperaw fis-settur tal-elettriku, u fl-interess ekonomiku ġenerali, l-OSP li jistgħu jkunu marbuta ma’ diversi attivitajiet elenkati fih.

78.

Dawk il-karatteristiċi speċjali tas-SIEĠ jirrelataw, fit-tieni lok, mal-mod li bih huwa pprovdut is-servizz. B’mod partikolari, is-servizz għandu jiġi pprovdut, sa ċertu livell, b’mod universali u b’mod obbligatorju ( 47 ). B’universali, qiegħed infisser li s-servizz għandu jiġi pprovdut, mill-inqas potenzjalment, lill-persuni kollha li jistgħu jitolbuh. B’obbligatorju, qiegħed nirreferi għall-fatt li għandu jkun hemm obbligu li jiġi pprovdut is-servizz, filwaqt li awtorizzazzjoni sempliċi biex jiġi pprovdut servizz partikolari ma hijiex biżżejjed għal dan il-għan. Barra minn hekk, jekk servizz jiġi pprovdut b’ċerta kontinwità, fuq termini uniformi u trasparenti, u b’rati li jistgħu jintlaħqu, dan jista’ wkoll ikun rilevanti biex jiddetermina jekk dan is-servizz huwiex ġenwinament ipprovdut fl-interess ġenerali ( 48 ).

79.

Bħala konklużjoni dwar dan il-punt, biex servizz ikun leġittimament indikat bħala SIEĠ għandhom jiġu ssodisfatti żewġ kundizzjonijiet: minn naħa, għandu jkun hemm raġunijiet oġġettivi għalfejn l-awtoritajiet nazzjonali jqisu li l-intervent pubbliku huwa meħtieġ biex jiżgura l-provvista ta’ dak is-servizz u, min-naħa l-oħra, is-servizz għandu jiġi pprovdut b’mod universali u b’mod obbligatorju. L-issodisfar ta’ dawn il-kundizzjonijiet jista’ ovvjament jiġi mistħarreġ, skont iċ-ċirkustanzi, mill-qrati nazzjonali ( 49 ) jew mill-Qrati tal-Unjoni ( 50 ), anki jekk — inkunsiderazzjoni tad-diskrezzjoni wiesgħa tal-awtoritajiet nazzjonali — sempliċement f’każ ta’ żball manifest ta’ evalwazzjoni ( 51 ).

80.

It-tieni nett, għandu jitfakkar li s-sempliċi fatt li servizz huwa indikat bħala li huwa ta’ interess ġenerali fid-dritt nazzjonali ma jimplikax li kull operatur li jwettqu huwa inkarigat mill-eżekuzzjoni ta’ OSP iddefiniti b’mod ċar fis-sens tal-ġurisprudenza ta’ Altmark ( 52 ). It-twettiq ta’ OSP għandu jiġi fdat lil impriża waħda speċifika jew iktar minn att (jew taħlita ta’ atti) maħruġa mill-awtorità pubblika. L-att jista’ jieħu forom differenti: tipikament ikollu n-natura ta’ att pubbliku (pereżempju, leġiżlattiv, regolatorju, jew amministrattiv) ( 53 ), għalkemm inkarigu ċar ta’ OSP jista’, f’ċertu ċirkustanzi, jirriżulta wkoll minn kuntratt ( 54 ). Madankollu, tkun xi tkun in-natura tal-att, l-inkarigu għandu jkun ċar u inekwivokabbli: dan l-att suppost jiddefinixxi, b’mod suffiċjentement preċiż, in-natura, it-tul u l-portata tal-OSP inkwistjoni ( 55 ).

81.

Dawn l-aspetti wkoll jistgħu ovvjament ikunu suġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju quddiem il-qrati nazzjonali kompetenti jew quddiem il-Qrati tal-Unjoni f’każ ta’ tilwima. Madankollu, sa fejn dawn l-aspetti huma ta’ natura teknika jew fattwali, l-eżerċizzju ta’ stħarriġ ġudizzjarju ma huwiex ristrett għal standard marġinali ta’ stħarriġ ( 56 ).

82.

Fir-rigward tal-applikazzjoni tal-prinċipji msemmija iktar ’il fuq fil-kawża ineżami, nixtieq nagħmel iż-żewġ osservazzjonijiet li ġejjin.

83.

L-ewwel nett, jista’ jkun hemm attivitajiet ekonomiċi li l-Istat jista’ jqis li huwa raġonevoli li jinkoraġġixxihom (pereżempju, il-produzzjoni ta’ enerġija ekoloġika, jew l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ekoloġiċi) billi jipprovdi assistenza finanzjarja diretta, jew permezz ta’ miżuri oħra ta’ sostenn, iżda li ma jinvolvux il-provvista ta’ servizzi fis-sens tal-ġurisprudenza ta’ Altmark. Ix-xenarju tipiku ta’ Altmark huwa wieħed fejn impriża waħda jew iktar (il-fornituri tas-SIEĠ) jkunu obbligati bil-liġi li jwettqu ċerti OSP fil-kuntest ta’ provvista ta’ servizzi lil ammont kbir ta’ destinatarji potenzjali. Normalment, id-destinatarji jkollhom iħallsu miżata għas-servizzi riċevuti, li madankollu tista’ tkun inqas mir-rata ordinarja (jew ipotetika) tas-suq, bis-saħħa tal-kumpens mogħti mill-Istat lill-fornituri tas-SIEĠ. Il-prinċipji ta’ Altmark ma joqogħdux faċilment f’xenarju fejn ma hemm, strettament, l-ebda tranżazzjoni ekonomika li tinvolvi provvista ta’ servizzi. Pereżempju, naraha dubjuża li l-attivitajiet kollha indikati bħala SIĠ fl-iskema SIĠ (pereżempju, is-sempliċi kostruzzjoni ta’ infrastruttura pubblika, jew l-iżvilupp ta’ proġett ta’ impjanti fotovoltajċi solari) jistgħu jitqiesu bħala provvista ta’ servizzi għall-finijiet tal-ġurisprudenza ta’ Altmark.

84.

It-tieni nett, jista’ jkun hemm attivitajiet ekonomiċi li, anki jekk jinvolvu provvista ta’ servizzi proprja, jitwettqu mill-impriżi b’mod volontarju, mingħajr l-ebda inkarigu mill-Istat. Kif innota l-Avukat Ġenerali Szpunar f’Renerga, li kkonċernat il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni ta’ ċerti aspetti tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża ineżami, is-sempliċi fatt li attività hija espliċitament u legalment indikata bħala “servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali” ma huwiex biżżejjed għall-finijiet tal-ġurisprudenza ta’ Altmark ( 57 ). Għandu jkun hemm ukoll att pubbliku li jafda lil impriża speċifika waħda jew iktar bl-inkarigu li jipprovdu, b’ċertu livell ta’ universalità u obbligazzjoni ( 58 ), is-servizzi inkwistjoni. Fir-rigward tal-kawża ineżami fil-proċedura prinċipali, ma huwiex ċar jekk, skont l-iskema SIĠ, l-impriżi kollha li huma indikati bħala fornituri tas-SIĠ humiex effettivament suġġetti għal OSP għall-finijiet tad-dritt tal-Unjoni ( 59 ).

85.

Jekk dan huwa minnu, il-mistoqsija jekk il-ftehimiet bejn l-Istat u l-impriżi kkonċernati jaħbux xi forma ta’ sostenn rilevanti skont l-Artikolu 107(1) TFUE tista’ tiġi ddeterminata biss barra mill-mudell ta’ Altmark. Huwa tajjeb li terġa’ ssir enfasi fuq il-fatt li din tal-aħħar tikkonċerna biss lil impriżi li jwettqu OSP. Għaldaqstant, miżuri pubbliċi li ma jaqgħux fil-portata tal-ġurisprudenza ta’ Altmark għandhom jiġu eżaminati fid-dawl tal-OPES, kif imsemmi fil-punt 57 iktar ’il fuq.

86.

It-tieni kundizzjoni ta’ Altmark tikkonċerna l-parametri li fuq il-bażi tagħhom jiġi kkalkolat il-kumpens: dawn għandhom jiġu stabbiliti minn qabel b’mod oġġettiv u trasparenti, sabiex ikun evitat li tali kumpens jirriżulta f’vantaġġ ekonomiku li jista’ jiffavorixxi lill-impriża benefiċjarja fuq impriżi kompetituri.

87.

Min-naħa l-oħra, skont it-tielet kundizzjoni ta’ Altmark, il-kumpens imħallas ma jistax ikun iktar minn dak li huwa neċessarju sabiex ikunu koperti l-ispejjeż kollha jew parti minnhom, li jirriżultaw mit-twettiq ta’ OSP, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kollu kif ukoll il-profitt raġonevoli għat-twettiq ta’ tali obbligi.

88.

Dawn iż-żewġ kundizzjonijiet, li huma kumplimentari, ifittxu l-istess għan: li jiżguraw li ma jingħatax kumpens żejjed lil-impriżi inkarigati mill-OSP.

89.

Skont il-qorti tar-rinviju, iż-żewġ kundizzjonijiet ġew, fir-rigward tal-miżuri inkwistjoni, issodisfatti. Fil-fehma tagħha, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tinkludi regoli speċifiċi dwar il-kundizzjonijiet fejn skonthom kumpens ikun dovut, l-ammont tal-kumpens dovut jew il-proċeduri segwiti biex jiġi kkalkolat dak l-ammont, u l-mekkaniżmu intiż li jikkontrolla l-użu tal-fondi ttrasferiti. Fir-rigward tal-ammonti dovuti bħala kumpens, il-leġiżlazzjoni tinkludi regoli intiżi li jiżguraw li jittieħdu biss inkunsiderazzjoni l-investimenti meħtieġa, l-ispejjeż għall-provvista tas-servizzi u “profitt moderat”.

90.

Madankollu, kif ġie spjegat fil-punt 71 iktar ’il fuq, ma huwiex f’idejn il-Qorti tal-Ġustizzja biex tikkonferma jew tiċħad din l-evalwazzjoni. Huwa f’idejn il-qorti tar-rinviju biex tivverifika l-eżistenza ta’ korp tad-dritt komprensiv u suffiċjentement ċar li jiżgura li ma jingħata l-ebda kumpens żejjed lill-fornituri tas-servizz, u li jirrimedja fil-pront u b’mod effettiv kwalunkwe żball possibbli f’dan ir-rigward.

91.

Skont ir-raba’ kundizzjoni ta’ Altmark, meta l-impriża li għandha twettaq l-OSP ma hijiex magħżula permezz ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi, il-livell tal-kumpens neċessarju għandu jkun stabbilit fuq il-bażi ta’ analiżi tal-ispejjeż li impriża medja, immexxija tajjeb u adegwatament mogħnija b’mezzi neċessarji sabiex tkun tista’ tissodisfa l-bżonnijiet neċessarji ta’ servizz pubbliku, kienet tagħmel sabiex twettaq tali obbligi, filwaqt li jiġi kkunsidrat id-dħul rilevanti kollu kif ukoll profitt raġonevoli għat-twettiq ta’ dawn l-obbligi.

92.

Mill-erba’ kundizzjonijiet ta’ Altmark, din hija possibbilment l-iktar waħda diffiċli biex tiġi investigata.

93.

Skont il-qorti tar-rinviju, din il-kundizzjoni tidher li hija ssodisfatta wkoll fir-rigward tal-miżuri inkwistjoni. Fl-ewwel lok, din il-qorti tinnota li l-fornituri tas-SIĠ li jirrelataw mal-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli jintgħażlu skont proċedura kompetittiva ta’ offerti fuq il-bażi tal-irħas prezz li jiġi offrut iżda li ma huwiex ogħla minn dak stabbilit mill-KNKEP, li tistabbilixxi wkoll ir-rata fissa għall-produtturi kollha l-oħra tal-elettriku minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli. Fir-rigward tas-sostenn għall-impjanti ta’ sħana u enerġija kkombinati, il-qorti nazzjonali tafferma li dan huwa pprovdut lill-impjanti tal-enerġija kollha li jipprovdu enerġija termali prodotta lis-sistemi ta’ tisħin distrettwali fejn l-impjanti tal-enerġija jissodisfaw ir-rekwiżiti rilevanti, inkluż l-effiċjenza, u jkunu ppreżentaw l-applikazzjonijiet, u tqis li dawk l-impjanti ta’ sħana u enerġija kkombinati li ma humiex involuti fil-koġenerazzjoni inkwistjoni jew dawk l-impjanti tal-enerġija li ma humiex kapaċi jiżguraw koġenerazzjoni effiċjenti ma jistgħux jiġu evalwati bl-istess mod. Din tenfasizza wkoll li l-miżura fl-iskema SIĠ inkwistjoni hija applikata għal dawk l-impjanti ta’ sħana u enerġija kkombinati li l-inkarigu ewlieni tagħhom huwa, b’mod partikolari, li jipprovdu enerġija termali lill-popolazzjoni, u s-sostenn jingħata biss għall-elettriku ġġenerat matul l-istaġun tat-tisħin.

94.

Fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-proġett NordBalt, il-qorti tar-rinviju tenfasizza li tali proġett huwa ffinanzjat fuq il-bażi ta’ spejjeż reali u effettivi li huma essenzjalment imġarrba fil-ħlas ta’ oġġetti u servizzi mixtrija fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi. L-ispejjeż li ma humiex ogħla minn dawk effettivament imġarrba u li jikkorrispondu għall-medja tal-prezzijiet tas-suq huma wkoll is-suġġett ta’ kumpens għall-iżviluppaturi ta’ impjanti tal-enerġija solari u tal-operaturi tan-netwerk imsemmija iktar ’il fuq.

95.

Bħal fil-każ tat-tieni u tat-tielet kriterju ta’ Altmark, jidhirli li dwar dan il-punt ukoll ma hemm l-ebda element fil-proċess li jitfa’ dubju fuq l-evalwazzjoni preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju. Min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja lanqas ma għandha biżżejjed informazzjoni biex issostni din l-evalwazzjoni.

96.

Huwa għalhekk l-inkarigu tal-qorti tar-rinviju li tiżgura li l-fornituri tas-SIĠ jintgħażlu skont wieħed miż-żewġ xenarji alternattivi li jkunu jippermettu konformità mar-raba’ kundizzjoni ta’ Altmark. Il-fornituri tas-SIĠ jistgħu jew jintgħażlu skont proċedura ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi — jiġifieri, kompetizzjoni li hija suffiċjentement miftuħa u ġenwina ( 60 ) — li tippermetti l-għażla tal-offerent li kapaċi jipprovdi s-servizzi inkwistjoni bl-irħas prezz lill-komunità. Il-fornituri tas-SIĠ jistgħu jintgħażlu wkoll, fl-assenza ta’ proċedura reali tal-offerti, wara t-tlestija ta’ analiżi trasparenti u ddettaljata tal-ispejjeż li, impriża effiċjenti u kosteffiċjenti attiva f’dak is-settur, kien ikollha ġġarrab biex twettaq l-obbligi tagħha.

97.

Bħala konklużjoni, it-tweġiba għar-raba’ domanda preliminari għandha tkun, fil-fehma tiegħi, li hija f’idejn il-qorti tar-rinviju biex tiddetermina jekk il-miżuri inkwistjoni fil-proċedura prinċipali jissodisfawx il-kriterji stabbiliti fil-punti 88 sa 93 tas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja f’Altmark. Għal dan il-għan, il-qorti tar-rinviju għandha, b’mod partikolari, tivverifika:

98.

Bħala konklużjoni, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari għal deċiżjoni preliminari mressqa mil-Lietuvos vyriausiasis administracinis teismas (il-Qorti Amministrattiva Suprema tal-Litwanja) li, b’kostruzzjoni proprja, l-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li: