1. 

Mir-reġistrazzjoni ta’ sinjal distintiv bħala trade mark, il-proprjetarju tiegħu jgawdi, fil-konfront ta’ terzi, sensiela ta’ drittijiet li jippermettulu jopponi dan is-sinjal kontra l-kompetituri tiegħu. Fost dawn id-drittijiet hemm, preċiżament, dak li jiġi pprojbit l-użu tat-trade mark, mingħajr il-kunsens tal-proprjetarju, fil-kummerċ.

2. 

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni tipproteġi wkoll id-dritt tal-proprjetarju li jawtorizza, fit-territorju taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), l-ewwel tqegħid fis-suq tal-prodotti koperti bit-trade mark. Ladarba jiġi eżerċitat, jirriżulta dak li jissejjaħ eżawriment tad-drittijiet mogħtija minn trade mark, b’tali mod li l-proprjetarju ma jkunx jista’ jopponi iktar il-bejgħ jew it-trasferimenti sussegwenti ta’ dawn il-prodotti, ħlief f’ċerti każijiet previsti ( 2 ).

3. 

Żewġ ċirkustanzi uniċi jseħħu f’din it-talba għal deċiżjoni preliminari:

4. 

Fuq il-bażi ta’ dawn il-fatti, il-qorti tar-rinviju tressaq id-dubji tagħha quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-limiti tad-drittijiet mogħtija lill-proprjetarju tat-trade mark bil-liġi applikabbli fil-qasam tas-sinjali distintivi. Speċifikament, hija tistaqsi jekk it-terz li kien involut fl-imġiba deskritta hawn fuq użax trade mark irreġistrata, u għalhekk kiser id-drittijiet tal-proprjetarju tagħha.

5.

Fid-dritt tal-Unjoni, is-sistema legali għall-protezzjoni tat-trade marks hija magħmula kemm mill-miżuri ta’ armonizzazzjoni tad-drittijiet nazzjonali (b’mod partikolari, id-Direttiva 2008/95/KE ( 4 ), li l-emendi sussegwenti tagħha ma jaffettwawx dan il-każ) ( 5 ), kif ukoll mid-dispożizzjonijiet li jirregolaw it-trade mark tal-Unjoni ( 6 ), fis-seħħ għall-operaturi li jagħżlu li jirrikorru għal dan it-titolu ta’ proprjetà industrijali ta’ portata kontinentali ( 7 ).

6.

Fil-premessa 11 tagħha jiġi ddikjarat li:

“Il-protezzjoni mogħtija lit-trade marks reġistrati, li l-funzjoni tagħhom hi partikolarment li jiggarantixxu t-trade mark bhala indikazzjoni ta’ oriġini, għandha tkun assoluta fil-każ ta’ identità bejn il-marka u s-sinjal u l-merkanzija jew is-servizzi. Il-protezzjoni għandha tapplika wkoll f’każ ta’ similarità bejn il-marka u l-merkanzija jew is-servizzi. […]”

7.

L-Artikolu 5 (“Drittijiet mogħtija minn trade mark”) jipprovdi, fil-paragrafi 1 u 3 tiegħu:

“1.   It-trade mark reġistrata għandha tagħti lill-proprjetarju drittijiet esklussivi fuqha. Il-proprjetarju għandu jkollu d-dritt li jimpedixxi lit-terzi persuni kollha li ma jkollhomx il-kunsens tiegħu milli jużaw fl-eżerċizzju tal-kummerċ:

[…]

3.   Is-segwenti, inter alia, jistgħu jkunu projbiti taħt il-paragrafi 1 u 2:

8.

L-Artikolu 7 (“Eżawriment tad-drittijiet mogħtija minn trade mark”) jipprovdi:

“1.   It-trade mark m’għandhiex tagħti d-dritt lill-proprjetarju li jipprojbixxi l-użu tagħha relattivament għal merkanzija li tqiegħdet fis-suq fil-Komunità taħt dik it-trade mark mill-proprjetarju jew bil-kunsens tiegħu.

2.   Il-paragrafu 1 m’għandux japplika fejn jeżistu raġunijiet leġittimi għall-proprjetarju sabiex jopponi aktar kummerċjalizzazzjoni tal-merkanzija, speċjalment fejn il-kondizzjoni tal-merkanzija tkun mibdula jew danneġġata wara li tqiegħdet fis-suq.”

9.

Skont il-premessa 9:

“Mill-prinċipju tal-moviment liberu tal-merkanzija jsegwi li l-proprjetarju ta’ trade mark [tal-Unjoni Ewropea] m’għandux jitħalla jistabbilixxi lil terzi persuni milli jużaw tali trade mark fir-rigward ta’ merkanzija illi tkun tpoġġiet f’ċirkulazzjoni [fl-Unjoni Ewropea], taħt it-trade mark, minnu jew bil-kunsens tiegħu, ħlief fejn il-proprjetarju ikollu raġunijiet leġittimi biex jopponi li din il-merkanzija tiġi kkummerċjalizzata aktar.”

10.

L-Artikoli 9 (“Id-drittijiet li jirriżultaw minn trade mark [tal-Unjoni Ewropea]”) u 13 (“L-eżawriment tad-drittijiet li jirriżultaw minn trade mark [tal-Unjoni Ewropea]”) huma ekwivalenti għall-Artikoli 5 u 7 tad-Direttiva 2008/95, rispettivament.

11.

Il-proċedura ta’ ħażna doganali applikabbli ratione temporis għal din il-kawża kienet taqa’, bħala waħda mill-proċeduri speċjali, taħt il-Kapitolu I tat-Titolu VII, (“Dispożizzjonijiet ġenerali”), Artikolu 135(b), (“Il-kamp ta’ applikazzjoni”), tar-Regolament (KE) Nru 450/2008, dwar il-Kodiċi Doganali tal-Unjoni ( 8 ).

12.

L-Artikolu 141 (“Forom użwali ta’ maniġġar”) tal-Kodiċi Doganali tal-Unjoni jipprovdi:

“Merkanzija mqiegħda taħt ħażna doganali jew proċedura tal-ipproċessar jew f’żona ħielsa tista’ tgħaddi minn taħt forom użwali ta’ maniġġar intenzjonati li jżommuwha fi stat tajjeb, itejbu d-dehra jew il-kwalità tagħha għas-suq jew jippreparawha għad-distribuzzjoni jew għall-bejgħ mill-ġdid.”

13.

L-Artikolu 531 tar-Regolament għall-implementazzjoni tal-Kodiċi Doganali ( 9 ) jipprovdi li “[o]ġġetti [merkanzija] mhux tal-Komunità jistgħu jgħaddu mill-forom komuni ta’ maniġġ elenkati fl-Anness 72”. Dan l-anness jispeċifika l-kunċett ta’ “forom tas-soltu għall-ispostament” u, fir-rigward ta’ dak li jikkonċerna lilna f’din il-kawża, jinkludi inter alia

14.

Peress li l-possibbiltà li wieħed jirrikorri għal-leġiżlazzjoni dwar il-kompetizzjoni inġusta ma hijiex eskluża, huwa xieraq li jissemma’ l-Artikolu 10(a) tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi ( 11 ), li jipprovdi kif ġej:

“1)   Il-pajjiżi tal-Unjoni huma obbligati li jiżguraw protezzjoni effettiva kontra kompetizzjoni inġusta liċ-ċittadini tal-pajjiżi tal-Unjoni.

2)   Kull att ta’ kompetizzjoni li jmur kontra prattiċi onesti f’materji industrijali jew kummerċjali jikkostitwixxi att ta’ kompetizzjoni inġusta.

3)   B’mod partikolari, għandhom ikunu pprojbiti dawn li ġejjin:

15.

Mitsubishi Shoji Kaisha Ltd., kumpannija ddomiċiljata fil-Ġappun (iktar ’il quddiem imsejħa “Mitsubishi”), tamministra globalment il-portafoll tat-trade marks tal-grupp Mitsubishi. F’din il-kapaċità, hija taġixxi bħala l-proprjetarju tat-trade marks li ġejjin (iktar ’il quddiem imsejħin it-“trade marks Mitsubishi”):

16.

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe BV (iktar ’il quddiem “MCFE”), iddomiċiljata fil-Pajjiżi l-Baxxi, għandha d-dritt esklużiv li tipproduċi u tikkummerċjalizza fiż-ŻEE trakkijiet tal-forklift tat-trade mark Mitsubishi. MCFE taħdem ma’ distributuri uffiċjali li jbigħu t-trakkijiet tal-forklift fiż-ŻEE. Barra minn dan it-territorju, it-trakkijiet tal-forklift Mitsubishi huma mmanifatturati essenzjalment minn Mitsubishi Heavy Industries Ltd., li hija wkoll kumpannija tal-grupp Mitsubishi, imma indipendenti mill-kumpannija ta’ ġestjoni tat-trade marks.

17.

L-attività prinċipali ta’ Duma Forklifts NV (iktar ’il quddiem “Duma”), kumpannija ddomiċiljata fil-Belġju, hija x-xiri u l-bejgħ globali ta’ trakkijiet tal-forklift, ġodda u użati, tat-trade marks, inter alia, Mitsubishi, Caterpillar, Nissan u Toyota. Hija timmanifattura wkoll it-trakkijiet tal-forklift tagħha stess, bl-ismijiet “GSI”, “GS” jew “Duma”, u taħdem bħala bejjiegħ bl-ingrossa ta’ trakkijiet tal-forklift, skavaturi, minitratturi u “stackers”, li tbigħ kemm ġewwa ż-ŻEE kif ukoll barra. Sa nofs id-disgħinijiet hija kienet tappartjeni għan-netwerk ta’ distributuri uffiċjali ta’ trakkijiet tal-forklift Mitsubishi fil-Belġju.

18.

G.S. International BVBA (iktar ’il quddiem “GSI”), iddomiċiljata fil-Belġju wkoll, hija marbuta ma’ Duma, li magħha tikkondividi l-istess amministratur u s-sede. GSI tibni u ssewwi trakkijiet ta’ forklift li, flimkien mal-ispare parts tagħhom, timporta u tesporta bl-ingrossa fis-suq dinji. Hija ddedikata, wkoll, sabiex tadatta t-trakkijiet għar-regolamenti Ewropej fis-seħħ, u tipprovdihom bin-numru tas-serje rispettiv. Wara sensiela ta’ manipulazzjonijiet, GSI tagħti l-inġenji lil Duma bid-dikjarazzjoni ta’ konformità tal-UE rilevanti, li toħroġ hija stess.

19.

Skont id-digriet tar-rinviju, bejn l‑1 ta’ Jannar 2004 u t‑12 ta’ Novembru 2009, Duma u GSI wettqu kummerċ parallel illegali, jiġifieri, mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarju tat-trade marks Mitsubishi, ta’ trakkijiet koperti minn dawn it-trade marks. Din l-imġiba, madankollu, ma hijiex is-suġġett tad-domandi preliminari.

20.

Mill‑20 ta’ Novembru 2009, għall-kuntarju, Duma u GSI xtraw l-istess tip ta’ trakkijiet minn impriża tal-grupp Mitsubishi u poġġewhom taħt proċeduri ta’ ħażna doganali. Matul iż-żmien li baqgħu fil-proċedura msemmija, iż-żewġ kumpanniji:

21.

Fl‑10 ta’ Novembru 2008, Mitsubishi u MCFE ppreżentaw rikors quddiem ir-Rechtbank van koophandel te Brussel (il-Qorti Kummerċjali ta’ Brussell, il-Belġju) fejn talbu l-waqfien tal-importazzjoni parallela u t-tneħħija tas-sinjali u l-immarkar mill-ġdid, li attribwixxew għal Duma u GSI. Permezz tas-sentenza tas‑17 ta’ Marzu 2010, il-qorti msemmija ċaħdet ir-rikors għaliex infondat.

22.

Mitsubishi u MCFE appellaw is-sentenza tal-ewwel istanza. Huma jitolbu, fil-qosor, lill-Hof van beroep Brussel (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell, il-Belġju) sabiex tannulla u tipprojbixxi l-kummerċ parallel ta’ trakkijiet tal-forklift mgħammra bit-trade marks Mitsubishi, kif ukoll dak ta’ dawn l-istess vetturi li s-sinjali tagħhom tneħħew.

23.

L-appellanti jargumentaw li l-prattika tat-tneħħija tas-sinjali u l-immarkar mill-ġdid b’sinjal differenti tat-trakkijiet u l-importazzjoni sussegwenti tagħhom fiż-ŻEE tikser id-drittijiet tat-trade mark tagħhom. Barra milli tinjora l-funzjoni tal-indikazzjoni tal-oriġini tal-prodott, l-imġiba kkontestata tikser id-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark li jikkontrolla tal-ewwel tqegħid fis-suq, fiż-ŻEE, tal-prodotti mgħammra bit-trade marks tiegħu. Il-ħażna doganali ma għandux issir żona ħielsa mid-drittijiet kollha u, wara li jitneħħew is-sinjali u jsir l-immarkar mill-ġdid, il-konsumatur ikompli jagħraf t-trakkijiet ta’ Mitsubishi.

24.

Duma u GSI jinnegaw li d-drittijiet ta’ Mitsubishi jiġu miksura. It-trade marks imneħħija matul il-ħażna doganali kienu Ażjatiċi, mhux Ewropej. Barra minn hekk, wara li jkunu adattaw it-trakkijiet skont l-istandards fis-seħħ fl-Unjoni, huma jiġu kkunsidrati bħala manifatturi ta’ dawn il-vetturi u, għalhekk, bid-dritt li jqiegħdu t-trade marks tagħhom stess fuqhom.

25.

Fl-istess digriet li jinkludi d-domanda preliminari, il-qorti tal-appell diġà (parzjalment) aċċettat ir-rikorsi ta’ Mitsubishi u ta’ MCFE fir-rigward tal-fatti li seħħew qabel l-20 ta’ Novembru 2009. Madankollu, hija għandha dubji dwar l-applikabbiltà tal-azzjonijiet tat-trade marks għall-imġiba sussegwenti għal dan il-jum, jiġifieri, dawk li kienu jinvolvu t-tneħħija tat-trade marks Mitsubishi, is-sostituzzjoni tagħhom bi trade marks oħra ta’ Duma u GSI u l-eliminazzjoni tal-pjanċa ta’ identifikazzjoni u tan-numru tas-serje tal-vetturi. Hija temmen li l-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ddeċidietx dwar il-prattika tat-tneħħija tas-sinjali, kif imwettaq minn Duma u GSI.

26.

F’din is-sitwazzjoni, il-Hof van Beroep Brussel (il-Qorti tal-Appell ta’ Brussell) tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:

27.

Id-digriet tar-rinviju wasal fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fit‑13 ta’ Marzu 2017, u osservazzjonijiet bil-miktub ġew iddepożitati minn Mitsubishi, Duma, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni.

28.

Saret seduta fit‑8 ta’ Frar 2018, li attendew għaliha r-rappreżentanti ta’ Mitsubishi, ta’ Duma u tal-Kummissjoni.

29.

Mitsubishi ( 12 ) targumenta li l-unika raġuni għaliex Duma u GSI ssottomettew it-trakkijiet tal-forklift li nxtraw barra ż-ŻEE għall-manipulazzjonijiet deskritti hija sabiex jevitaw ir-regoli dwar l-eżawriment tad-dritt tat-trade marks. Hija tissuġġerixxi li l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/95 u l-kontraparti tiegħu fir-Regolament Nru 207/2009 (l-Artikolu 9) jiġu interpretati fis-sens li jagħtu lill-proprjetarju ta’ trade mark id-dritt li joġġezzjona għall-eliminazzjoni, minn terz u mingħajr l-awtorizzazzjoni tiegħu, tas-sinjali mqiegħda fuq il-prodotti, meta tkun merkanzija li għadha ma ġietx ikkummerċjalizzata fiż-ŻEE, bħal dik li tinstab f’ħażna doganali.

30.

Hija tenfasizza wkoll li l-enumerazzjoni tal-użi tat-trade mark li l-proprjetarju jista’ jipprojbixxi lil terzi, li tinsab fl-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2008/95 u fl-Artikolu 9(2) tar-Regolament Nru 207/2009, ma hijiex eżawrjenti ( 13 ). Fil-fehma tagħha, id-dritt tal-proprjetarju li jikkontrolla l-ewwel tqegħid fis-suq jikkostitwixxi l-għan speċifiku tad-dritt tat-trade marks ( 14 ). Għalkemm l-introduzzjoni ta’ prodotti taħt il-proċedura sospensiva ta’ ħażna doganali ma hijiex meqjusa bħala użu tat-trade mark, din ma timplikax awtorizzazzjoni sabiex dawn jiġu suġġetti għal manipulazzjonijiet li l-uniku għan tagħhom huwa li jiġi evitat id-dritt tal-proprjetarju li jissorvelja t-tqegħid fiċ-ċirkulazzjoni tagħhom fis-suq.

31.

Barra minn hekk, dawn l-operazzjonijiet jiksru l-funzjonijiet tat-trade mark, kemm dik li tkun garanzija tal-oriġini tal-prodott u tal-kwalità tiegħu ( 15 ), kif ukoll dawk relatati mal-investiment ( 16 ) u r-reklamar ( 17 ). Hija temmen li l-immarkar il-ġdid b’sinjal tal-importatur u li l-konsumatur jirrikonoxxi li Mitsubishi timmanifattura t-trakkijiet ma humiex rilevanti. Dan il-fatt imsemmi l-aħħar ifisser, ukoll, li l-konsumatur jingħata l-impressjoni li hemm rabta kummerċjali mal-proprjetarju tat-trade mark oriġinali, u għalhekk Duma u GSI jieħdu vantaġġ mit-trade marks tal-manifattur, u għalhekk jaffettwaw ir-reputazzjoni tiegħu ( 18 ).

32.

Duma, madankollu, temmen li għandha tingħata risposta negattiva għad-domandi preliminari. Hija tibbaża r-raġunament tagħha fuq il-fatt li ma ġiex użat sinjal identiku jew analogu għal kwalunkwe trade mark Ewropea ta’ Mitsubishi, peress li l-apparati huma importati biss fl-Unjoni wara li dawn it-trade marks jitneħħew ( 19 ). Hija tqis li tapplika l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li l-proprjetarju ta’ trade mark ma jistax jopponi s-sempliċi dħul fl-Unjoni, taħt il-proċedura tal-ħażna doganali, ta’ prodotti oriġinali tat-trade mark li qabel ma kinux ikkummerċjalizzati fiż-ŻEE ( 20 ).

33.

Hija tfakkar li, skont din il-ġurisprudenza, il-proprjetarju tad-dritt jista’ jopponi biss ir-rilaxx għal ċirkulazzjoni libera tal-prodotti li jinkorporaw it-trade mark, jew jekk ikun ippruvat li l-merkanzija kellha tinbiegħ jew tiġi offruta fiż-ŻEE, li neċessarjament jinvolvi li din tiġi kkummerċjalizzata f’dan it-territorju ( 21 ). Madankollu, hija tinsisti li tali setgħa tal-proprjetarju tkopri biss il-każijiet fejn il-prodotti jiġu introdotti fis-suq bit-trade mark ( 22 ). Għalhekk, fin-nuqqas tal-użu ta’ sinjal identiku jew anologu għat-trade marks ta’ Mitsubishi, Duma tiċħad kwalunkwe rilevanza tal-perċezzjoni tal-konsumatur medju.

34.

Il-Gvern Ġermaniż ukoll huwa favur l-għoti ta’ risposta negattiva għad-domandi preliminari. Mill-kliem tal-Artikoli 5 tad-Direttiva 2008/95 u 9 tar-Regolament Nru 207/2009 jirriżulta li l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mit-trade mark jippreżupponi l-“użu” ta’ din it-trade mark, terminu li jingħata l-istess interpretazzjoni fiż-żewġ dispożizzjonijiet ( 23 ). Approċċ sistematiku jwassal għall-istess riżultat, peress li l-eżempji li ż-żewġ dispożizzonijiet jipprevedu bħala użi suġġetti għall-awtorizzazzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark jimplikaw li s-sinjal għandu jidher, bħala tali, fl-eżerċizzju tal-kummerċ, li ma jseħħx jekk it-trade mark titneħħa kompletament mill-prodott. Madankollu, hija ma teskludix li l-proprjetarju tat-trade mark, sabiex jopponi l-importazzjoni tal-oġġetti mmarkati mill-ġdid, jinvoka l-istandards li jirregolaw il-kompetizzjoni inġusta.

35.

Għall-Gvern Ġermaniż, it-tneħħija kompluta tas-sinjali ma taffettwa ebda funzjoni tat-trade mark ( 24 ). Wisq inqas ma huwa rilevanti, f’din il-kawża, li wieħed jitkellem dwar il-ksur tad-dritt li jikkontrolla tal-ewwel tqegħid fis-suq tal-merkanzija fiż-ŻEE, minħabba li d-dritt tat-trade marks ma jipproteġix lill-proprjetarju tat-trade mark kontra t-tqegħid fis-suq tal-prodotti tiegħu, irrispettivament mit-trade mark tiegħu ( 25 ). F’dan il-kuntest, huwa jeskludi li s-sentenza Portakabin ( 26 ) topponi dawn l-evalwazzjonijiet, peress li dik il-kawża ma kinitx tinvolvi t-tneħħija kompluta tat-trade mark, iżda kienet tikkonċerna l-użu tagħha minn terz fir-reklamar.

36.

Il-Kummissjoni temmen li għandha tingħata risposta affermattiva għad-domandi preliminari. Hija tipprovdi li d-dritt tal-Unjoni ma jirrikonoxxix l-eżawriment internazzjonali, u għalhekk, f’dan il-każ, fin-nuqqas ta’ bejgħ fiż-ŻEE, il-proprjetarju jista’ jopponi t-tqegħid fis-suq ta’ merkanzija bit-trade mark tiegħu f’dan it-territorju ( 27 ). Hija temmen li, għalkemm it-tqegħid ta’ merkanzija taħt proċedura bħal dik tal-ħażna doganali minn terz ma jimplikax ksur tad-dritt esklużiv tal-proprjetarju tat-trade mark ( 28 ), dan ma jkunx il-każ meta ċerti operazzjonijiet kummerċjali jitwettqu fl-Unjoni, bħall-offerta jew ir-reklamar, jew meta jkun hemm raġunijiet sabiex wieħed jevita d-devjazzjoni tal-prodotti lejn iż-ŻEE ( 29 ).

37.

Skont il-Kummissjoni, Duma u GSI użaw il-proċedura tal-ħażna doganali sabiex jintroduċu t-trakkijiet tal-forklift fit-territorju taż-ŻEE bil-għan li jifformalizzaw l-importazzjoni tagħhom, f’liema każ ikun irrilevanti jekk it-tneħħija tas-sinjali mill-merkanzija setgħetx tiġi kklassifikata bħala illegali mill-perspettiva ta’ kompetizzjoni inġusta.

38.

Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/95 u l-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 207/2009 jawtorizzawx lil Mitsubishi topponi t-tneħħija tat-trade marks tagħha għat-trakkijiet tal-forklift, kif għamlu Duma u GSI.

39.

Peress li la n-nuqqas ta’ awtorizzazzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark u lanqas l-użu fl-eżerċizzju tal-kummerċ ma huma diskussi (jiġifieri, tnejn mill-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ dawn iż-żewġ artikoli), il-kwistjoni essenzjalment hija ffukata fuq jekk kienx hemm użu tat-trade marks ikkontestati. Ser nipprova nispjega għaliex ma naħsibx li kien hemm dan l-użu (Taqsima B).

40.

Il-fatt li Duma u GSI poġġew, wara t-tneħħija tas-sinjali, is-sinjali tagħhom fuq it-trakkijiet tal-forklift, meta kienu taħt il-proċedura tal-ħażna doganali, huwa biss skema bl-iskop ta’ ingann legali sabiex jiġi evitat id-dritt tal-proprjetarju tat-trade marks li jipprojbixxi l-importazzjoni parallela tal-prodotti, dritt li huwa għandu abbażi tan-nuqqas ta’ rikonoxximent tal-eżawriment internazzjonali fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni. Din hija t-teorija ta’ Mitsubishi, li tirreferi għaliha l-qorti tar-rinviju. Sussegwentement, għalhekk, għandu jiġi eżaminat jekk kienx hemm evażjoni legali jew frodi, għad-detriment tad-drittijiet tal-proprjetarju tat-trade mark (Taqsima C).

41.

Finalment, xieraq li jsir riferiment fil-qosor għar-regoli dwar il-kompetizzjoni inġusta, li jistgħu jipprovdu reazzjoni għal imġiba bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża (Taqsima D).

42.

Qabel ma nibda l-analiżi tiegħi, għandi nagħmel żewġ osservazzjonijiet. L-ewwel waħda hija li sabiex tinstab soluzzjoni għall-problema jeħtieġ li d-dibattitu jindirizza l-użu (jew nuqqas ta’ użu) tas-sinjal, jiġifieri, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/95 u tar-Regolament Nru 207/2009 li jirregolaw is-setgħat tal-proprjetarju tat-trade mark. Fl-opinjoni tiegħi, huma dawn id-dispożizzjonijiet, u mhux dawk doganali, li joffru r-risposta għad-domanda ewlenija tar-rinviju, li tittratta, speċifikament, l-Artikolu 5 tad-Direttiva u l-Artikolu 9 tar-Regolament.

43.

It-tieni osservazzjoni hija li, skont l-informazzjoni fil-kawża u dik mogħtija waqt is-seduta, it-trakkijiet ikkummerċjalizzati minn Duma, għalkemm oriġinarjament kienu ġejjin minn Mitsubishi u kellhom it-trade marks ta’ din il-kumpannija, kienu s-suġġett ta modifiki strutturali waqt li kienu jinstabu fil-ħażna doganali. Permezz ta’ dawn il-modifiki, Duma ppruvat tadatta l-vetturi għar-rekwiżiti tas-sigurtà u ambjentali tad-dritt tal-Unjoni, sabiex imbagħad tikkummerċjalizzahom fiż-ŻEE. It-tqegħid fis-suq diġà jitwettaq taħt it-trade marks rispettivi ta’ Duma, li hija ppreżentata lill-konsumatur bħala l-kumpannija responsabbli għat-trakkijiet, li twettaq is-servizz ta’ wara l-bejgħ tagħhom, f’kompetizzjoni ma’ Mitsubishi.

44.

Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, “[s]kont l-ewwel sentenza tal-Artikolu (5)(1) tad-Direttiva [ ( 30 )], it-trade mark reġistrata tagħti lill-proprjetarju tagħha drittijiet esklużivi. Bis-saħħa tal-Artikolu 5(1)(a) dawn id-drittijiet esklużivi jawtorizzaw lill-proprjetarju jimpedixxi lit-terzi kollha, fin-nuqqas tal-kunsens tiegħu, milli jagħmlu użu, matul il-kummerċ, minn sinjal identiku għat-trade mark għal prodotti jew servizzi identiċi għal dawk li għalihom din hija rreġistrata” ( 31 ).

45.

Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet ukoll li “fl-Artikoli 5 u 7 tad-Direttiva [89/104], il-leġiżlatur Komunitarju stabbilixxa r-regola ta’ l-eżawriment Komunitarju, jiġifieri dik ir-regola li, permezz tagħha, id-dritt mogħti mit-trade mark ma jippermettix lill-proprjetarju tagħha jipprojbixxi l-użu tagħha għal prodotti li tqiegħdu fis-suq fiż-ŻEE taħt din it- trade mark minnu stess jew bil-kunsens tiegħu. Meta adotta dawn id-dispożizzjonijiet, il-leġiżlatur [tal-Unjoni] ma ħalliex lill-Istati Membri l-possibbiltà li jipprovdu fid-dritt nazzjonali tagħhom l-eżawriment tad-dritt mogħti mit- trade mark għal prodotti mqiegħda fis-suq f’pajjiżi terzi (sentenza tas‑16 ta’ Lulju 1998, Silhouette International Schmied, C‑355/96, [EU:C:1998:374], punt 26)” ( 32 ).

46.

Għall-finijiet ta’ din il-kawża, għandu jiġi nnotat limitu fuq id-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark li jikkontrolla l-ewwel tqegħid fis-suq fiż-ŻEE: “miċ-ċirkulazzjoni tal-merkanzija bejn l-uffiċċji ta’ dwana u l-ħażna ta’ merkanzija f’maħżen imqiegħed taħt sorveljanza doganali […] ma jistgħux, bħala tali, jiġu analizzati bħala tqegħid fis-suq ta’ merkanzija fl-Unjoni” ( 33 ).

47.

Minn din il-premessa jirriżulta li “l-merkanzija mqiegħda taħt proċedura sospensiva ma tistax, mis-sempliċi fatt ta’ dan it-tqegħied, tikser id-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali applikabbli fl-Unjoni” ( 34 ). Huwa biss fil-każ ta’ offerta jew bejgħ ta’ prodotti bit-trade mark lil terzi fiż-ŻEE li jista’ jiġi ostakolat id-dritt esklużiv tal-proprjetarju.

48.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-użu verbali tat-trade mark kompetitriċi, pereżempju fost in-negozjanti ( 35 ); l-avviżi dwar l-aċċessorji u l-ispare parts għat-tiswija u l-manutenzjoni tal-karozzi ( 36 ); u s-sinjali kummerċjali ma huwiex ta’ ħsara għad-dritt tat-trade marks, sakemm jirrispetta l-prattiki onesti fl-oqsma industrijali jew kummerċjali ( 37 ). Iżda sal-ġurnata tal-lum (sakemm mhux sejjer żball) ma ttrattatx in-“nuqqas ta’ użu” f’kundizzjonijiet analogi għal dawk ta’ din il-kawża.

49.

Fis-sentenza Portakabin ( 38 ) ġiet eżaminata mġiba pjuttost simili, iżda b’fattur ewlieni differenti, li kien l-użu, għal skopijiet ta’ reklamar, tat-trade mark li l-proprjetarju ma kienx awtorizza ( 39 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li l-proprjetarju huwa intitolat li jipprojbixxi lil min jirreklama milli jirreklama, abbażi ta’ kelma prinċipali identika jew simili għal dik it-trade mark, magħżula minn min jirreklama mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarju. Id-domanda tal-qorti nazzjonali kienet dwar l-użu, fir-reklamar fuq l-Internet, tas-sinjal protett, u preċiżament in-nuqqas ta’ kwalunkwe konsultazzjoni dwar it-trażżin tat-trade mark jispikka. Fis-sentenza, ma jidhirx li l-kumpannija proprjetarja tad-dritt tat-trade mark allegat il-ksur tiegħu permezz tal-prattika tat-tneħħija tas-sinjal u tal-immarkar mill-ġdid.

50.

Mill-perspettiva semantika, fl-ewwel tifsira tagħha, il-kelma tuża tfisser “tagħmel oġġett iservi għal xi ħaġa”. L-użu ta’ trade mark sabiex tidentifika l-prodotti ta’ manifattur, għalhekk, jikkostitwixxi użu ta’ din l-istess trade mark.

51.

Għall-kuntrarju, u loġikament, l-eliminazzjoni jew it-tneħħija tat-trade mark minn fuq ċertu prodott tirrappreżenta l-oppost tal-użu ta’ dan is-sinjal distintiv. Naqbel, għalhekk, mal-Gvern Ġermaniż ( 40 ) li l-eliminazzjoni kompluta tat-trade mark ma tistax titqies bħala użu tagħha. Diffiċli jiġi ddikjarat li, permezz tat-tneħħija ta’ trade mark minn fuq prodott li sa dak il-mument kienet tiddistingwih minn oħrajn, l-awtur ta’ din l-imġiba kompla juża s-sinjal li tneħħa, bħala element li jidentifika l-oriġini tal-merkanzija.

52.

L-użu tat-trade mark iseħħ “fl-eżerċizzju tal-kummerċ”, skont l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2008/95 u l-Artikolu 9(1) tar-Regolament Nru 207/2009. Il-ġurisprudenza ddikjarat repetutament li din l-espressjoni tirreferi għall-użu magħmul fil-kuntest ta’ attività kummerċjali bl-iskop ta’ qligħ u mhux fl-isfera privata ( 41 ). Għalhekk, l-eliminazzjoni tat-trade mark mill-prodotti li kienu jinkorporawha tikkawża n-nuqqas ta’ din it-trade mark fis-suq, jiġifieri, fl-eżerċizzju tal-kummerċ, u għalhekk, il-konsumatur ma jkunx jista’ jaraha.

53.

Kif tindika Duma, jeżistu biss żewġ ipoteżijiet li fihom in-nuqqas ta’ sinjal distintiv jista’ jitqies bħala użu li jista’ jikser id-drittijiet tal-proprjetarju tat-trade mark: a) fejn it-trade mark kienet il-forma tridimensjonali tal-prodott stess, irreġistrata wara li għaddiet mill-eżami tar-raġunijiet għal rifjut assolut tal-Artikolu 3(1)(b) u (c) tad-Direttiva 2008/95 ( 42 ) u b) jekk kulur irreġistrat bħala trade mark kien ġie użat dejjem sakemm kiseb karattru distintiv ( 43 ). Ebda waħda minn dawn l-ipoteżijiet ma tinsab fil-każ inkwistjoni.

54.

Minn perspettiva sistematika, huwa xieraq li wieħed iħares lejn l-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2008/95 u lejn l-Artikolu 7(3) tar-Regolament Nru 207/2009. Fil-kuntest tal-ispeċifikazzjoni tal-użi pprojbiti mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark, ma jsemmux l-imġiba li tikkonsisti fit-tneħħija tas-sinjal mill-merkanzija li kienu inkorporat fuqha sa dak il-mument.

55.

L-enumerazzjoni tat-tipi ta’ użu li l-proprjetarju tat-trade mark jista’ jipprojbixxi, kif ipprovduta f’dawn iż-żewġ artikoli, ma hijiex eżawrjenti ( 44 ). Iżda, kif josserva l-Gvern Ġermaniż, l-assenza minn din il-lista tal-eliminazzjoni tat-trade mark hija naturali: skont il-loġika taż-żewġ dispożizzjonijiet, is-sinjal li suppost intuża għandu jidher fis-suq sabiex ikollu l-effett ta’ strument ta’ komunikazzjoni ( 45 ).

56.

Ladarba d-Duma u l-GSI neħħew it-trade marks Mitsubishi mit-trakkijiet tal-forklift, u biddluhom bit-trade marks rispettivi tagħhom, naħseb li huwa ċar li ma jużawx is-sinjali distintivi ta’ Mitsubishi. Tkun kwistjoni oħra jekk is-sinjali suġġetti għall-immarkar mill-ġdid (“Duma” u “GSI”) jkunu jixbhux it-trade marks Mitsubishi, fatt li la huwa ddikjarat mill-proprjetarju ta’ dawn tal-aħħar u li lanqas ma huwa probabbli (għalkemm din hija kwistjoni ta’ fatt li għandha tiġi ċċarata mill-qorti tar-rinviju).

57.

Jekk dan huwa l-każ, kif nemmen li huwa, ma jkunx rilevanti — mill-perspettiva tad-dritt tat-trade marks — li l-merkanzija kkummerċjalizzata minn Duma u GSI tkun ftit jew wisq simili għal dik ta’ Mitsubishi. F’dan il-każ il-kwistjoni tirrigwarda l-użu ta’ trade marks li jappartjenu għal proprjetarju, jiġifieri, s-sinjal distintiv bħala tali, u mhux għax-xebh ikbar jew inqas li għandhom mal-prodotti li jidentifikaw.

58.

Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2008/95 jistabbilixxi l-funzjoni essenzjali li t-trade mark għandha tissodisfa, billi jipprovdi li huma biss dawk is-sinjali li jistgħu jiddistingwu l-prodotti jew servizzi ta’ impriża minn dawk ta’ kumpanniji oħrajn li jistgħu jikkostitwixxu trade marks ( 46 ).

59.

It-trade mark għalhekk tipproteġi l-mod kif il-proprjetarju tagħha jirrendi distingwibbli l-prodotti tiegħu: hija tagħtih il-monopolju tas-sinjal, li jista’ jiġi oppost kontra terzi, b’għan ta’ trasparenza tal-informazzjoni tas-suq, sabiex jidentifika dawk il-prodotti, b’tali mod li jkunu assoċjati mas-sinjal protett. Meta s-sinjal li sa dakinhar kien jiddistingwi merkanzija jitneħħa minn fuqu, il-konsumatur jista’ jiġi mqarraq jew jista’ jġarrab imġiba kummerċjali inġusta, iżda, nirrepeti, ma huwiex għal din ir-raġuni li ma jkunx qiegħed isir użu mhux dovut tat-trade mark li sa dak il-mument kienet inkorporata fuq l-istess merkanzija.

60.

Kif ser nispjega iktar tard, f’każ ta’ azzjoni bħal din, li tinvolvi qerq bil-konsumatur jew prattika kummerċjali inġusta, ir-reazzjoni legalment xierqa għandha rimedji oħra.

61.

Id-dritt ta’ wħud mill-Istati Membri jikkonferma din il-pożizzjoni. Ser nillimita ruħi għal tliet eżempji.

62.

Fir-Renju Unit ( 47 ), l-eliminazzjoni tat-trade mark mill-prodotti li kienet fuqhom ma tagħtix lill-proprjetarju tagħha d-dritt li jopponi t-tneħħija tas-sinjali (de-branding), sakemm din tkun kompluta, jiġifieri, li s-sinjal preċedenti jkun ġie eliminat kompletament. Il-ġurisprudenza Brittanika taqbel ma’ din it-teorija, li ma tirrikonoxxix li min iwettaq din l-imġiba jikser id-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark li jopponi l-użu tagħha minn terz ( 48 ).

63.

Fid-dritt Ġermaniż, id-duttrina tipprovdi wkoll li t-tneħħija tat-trade mark oriġinali ma tissodisfax ir-rekwiżiti għall-applikazzjoni tal-ksur tad-dritt tat-trade marks ( 49 ). Hija bbażata fuq il-ġurisprudenza tal-Bundesgerichtshof (Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja), li, fl-istess linja tas-sentenzi Brittaniċi, tipprovdi “meta l-merkanzija, mibdula jew le, tinbiegħ wara li t-trade mark tal-manifattur tkun tneħħiet, dan tal-aħħar ma jistax juża azzjonijiet ta’ trade marks, minħabba li ma sarx użu tat-trade mark irreġistrata lilu” ( 50 ).

64.

Huwa veru li, fi Franza, “it-tneħħija jew it-tibdil ta’ trade mark imwaħħla regolarment” tikkostitwixxi ksur tad-dritt tal-proprjetarju ta’ din it-trade mark. Iżda din hija r-raġuni għaliex il-leġiżlatur, fl-Artikolu L 713-2 del Code de la propriété intellectuelle (il-Kodiċi tal-Proprjetà Intellettwali), introduċa l-projbizzjoni espressa ta’ dik l-imġiba, sakemm ma tkunx ingħatat l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarju ( 51 ). Il-fatt li kien meħtieġ li tiġi introdotta din ir-regola, bħala sussidjarja għall-protezzjoni kontra l-użu mhux dovut tat-trade mark juri li, mingħajrha, ma setgħetx tinftiehem li kienet inkluża fil-firxa ta’ setgħat li jistabbilixxu l-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2008/95 u l-Artikolu 9(2) tar-Regolament Nru 207/2009 favur il-proprjetarju tat-trade mark.

65.

Għalkemm naf li dawn l-eżempji jirreferu għad-dritt intern, li jirregola l-prinċipju ta’ eżawriment, fl-ebda mument ma jidher li l-ġustifikazzjoni tal-pożizzjoni adottata (li tista’ tkun imqassra fir-regola “no use, no infringement”) hija konnessa ma’ dan il-prinċipju.

66.

Jekk id-drittijiet tal-Istati Membri juru differenzi notevoli rigward l-inklużjoni tat-tneħħija tas-sinjali u l-immarkar mill-ġdid, bħala każijiet ta’ użu ħażin tat-trade mark, dan huwa minħabba li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma adottax deċiżjoni f’dan ir-rigward. L-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2008/95 u l-Artikolu 9(2) tar-Regolament Nru 207/2009 huma limitati li jirregolaw l-użi tat-trade marks, iżda ma jmorrux lil hinn minnhom: għalhekk l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu r-regoli tagħhom, favur jew kontra, dwar in-nuqqas ta’ użu (jew l-eliminazzjoni) tas-sinjal distintiv, fi ħdan il-libertà tal-konfigurazzjoni tal-liġijiet tagħhom.

67.

Jekk naċċettaw l-interpretazzjoni li n-nuqqas ta’ użu jikkostitwixxi, minkejja kollox, użu, fis-sens taż-żewġ artikoli ċċitati, inkunu qegħdin nagħtu sinjifikat lid-dritt tal-Unjoni li, fil-fehma tiegħi, imur lil hinn mit-tifsira li għandha tiġi attribwita lilha skont tali leġiżlazzjoni, u li l-Istati Membri ma pprevedewx (kif juri l-fatt li xi wħud minnhom jibqgħu jirrifjutawha). Taħt il-kopertura ta’ kompitu interpretattiv, probabbilment inkunu qegħdin nadottaw, pjuttost, soluzzjoni leġiżlattiva.

68.

Fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, mill-inqas fil-każ ta’ “identità doppja” previst fl-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva 2008/95, l-eżerċizzju tad-dritt esklużiv huwa rriżervat għall-każijiet li fihom l-użu tas-sinjal minn terz jippreġudika waħda mill-funzjonijiet tat-trade mark, kemm jekk tkun il-funzjoni ta’ indikazzjoni ta’ oriġini jew waħda mill-funzjonijiet l-oħra tagħha ( 52 ). Funzjonijiet oħra jinkludu, b’mod partikolari, l-iżgurar tal-kwalità ta’ dan il-prodott jew ta’ dan is-servizz u dawk ta’ komunikazzjoni, investiment jew reklamar ( 53 ).

69.

Wieħed jinnota, madankollu, li l-Qorti tal-Ġustizzja dejjem tiffoka fuq l-użu tas-sinjal protett. Peress li nargumenta li, f’din il-kawża, ma sarx użu reali tat-trade marks Mitsubishi, naħseb li ma huwiex meħtieġ li tiġi indirizzata l-kontroversja dwar il-possibbiltà ta’ preġudizzju għall-funzjonijiet proprji ta’ dawn it-trade marks, kontroversja li tagħmel sens biss jekk ikunu sar użu minnhom.

70.

Jekk, min-naħa l-oħra, fil-kunċett ta’ użi li l-proprjetarju tat-trade mark jista’ jipprojbixxi, ikun hemm lok għal imġiba bħal dik eżaminata hawnhekk, ikun meħtieġ li jiġi eżaminat jekk il-funzjoni tat-trade mark bħala indikazzjoni tal-oriġini tal-prodotti ġietx miksura ( 54 ). Din tkun kwistjoni pjuttost ta’ fatt, li għandha tiġi ċċarata mill-qorti tar-rinviju, filwaqt li tivvaluta li, minħabba l-partikolarità tat-trakkijiet tal-forklift, użati f’attivitajiet ta’ ħażna jew attivitajiet simili, il-konsumatur ġeneralment ikun magħmul minn professjonisti b’livell ogħli ta’ għarfien ( 55 ).

71.

Għal dawn il-finijiet, ċerta informazzjoni mogħtija fid-digriet tar-rinviju tista’ tkun rilevanti: jekk, skont il-qorti tar-rinviju (it-tieni domanda preliminari), minkejja l-immarkar mill-ġdid tal-prodott, il-konsumaturi xorta jkomplu jqisu l-prodotti bħala li joriġinaw minn Mitsubishi, jidher probabbli li l-konfużjoni dwar l-oriġini tan-negozju tagħhom ma teżistix ( 56 ).

72.

Minn dak li ntqal hawn fuq, niddeduċi li l-eliminazzjoni, minn ċertu prodott, tas-sinjal li kien jinsab fuqu ma tikkostitwixxix użu tat-trade mark li għalih huwa essenzjali li tingħata l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarju tagħha. It-twaħħil ta’ sinjal ieħor jagħti biss lil dak il-proprjetarju s-setgħa li jipprojbixxi t-tqegħid fis-suq tal-prodotti jekk l-immarkar mill-ġdid ikun identiku jew simili għas-sinjal oriġinali, li ma jidhirx li seħħ f’din il-kawża.

73.

Jekk dan ikun il-każ, il-problemi relatati mal-applikazzjoni tad-dritt doganali, fir-realtà, ikunu ħafna inqas applikabbli għal din il-kawża. Bħala prinċipju, filwaqt li l-oġġetti jinsabu f’ħażna doganali, ma jistgħux isiru tentattivi kontra d-drittijiet tat-trade marks protetti fl-Unjoni. Barra minn hekk, il-kwistjonijiet relatati mal-ewwel tqegħid fis-suq tal-merkanzija fi ħdan iż-ŻEE iqumu biss, mill-perspettiva tad-dritt tat-trade marks, fir-rigward ta’ prodotti b’sinjal distintiv li l-proprjetarju tiegħu jqis li jkun ġie miksur. Jekk, għall-kuntrarju, il-merkanzija tiegħu ma jkollhiex dan is-sinjal, nerġa’ nirrepeti, ir-reazzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark imneħħija ma tibqax taqa’ iktar taħt dan it-titolu (possibbilment taqa’ taħt oħrajn).

74.

F’kull każ, ser nitkellem sussidjarjament dwar il-bqija tal-allegazzjonijiet ippreżentati.

75.

Mitsubishi ssostni li l-prattiċi tat-tneħħija tas-sinjali u tal-immarkar mill-ġdid jiksru d-dritt tagħha li tikkontrolla l-ewwel tqegħid fis-suq tal-prodotti bit-trade mark tagħha ( 57 ), sal-punt li l-unika għan tagħhom huwa li jevitaw jew jinnewtralizzaw dan id-dritt. Hija tuża bħala riferiment passaġġ mis-sentenza TOP Logistics et ( 58 ).

76.

Ma huwiex faċli tagħti prova għall-argument tal-frodi tal-liġi. Fir-realtà, il-qorti tar-rinviju lanqas ma tagħmel id-domandi tagħha f’dawn it-termini. Madankollu, peress li dik il-qorti estendiet l-ewwel domanda (fuq it-tneħħija tas-sinjali) għal dik li tikkonċerna l-importazzjoni jew it-tqegħid fis-suq fiż-ŻEE tal-merkanzija wara l-immarkar mill-ġdid tagħha, ma hemm ebda problema sabiex jiġi eżaminat jekk l-użu tal-leġiżlazzjoni doganali setax sar, f’din il-kawża, b’mod frawdolenti.

77.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-individwi ma jistgħux jużaw ir-regoli tal-Unjoni b’mod abbużiv jew frawdolenti ( 59 ) Sabiex jiġi evalwat jekk dan seħħx, għandu jkun hemm:

78.

Barra minn hekk, għalkemm permezz tal-użu tat-tneħħija tas-sinjali u tal-immarkar mill-ġdid sussegwenti Duma u GSI jistgħu jintroduċu t-trakkijiet tal-forklift fiż-ŻEE li inizjalment kienu ġew immanifatturati minn Mitsubishi, huma jagħmlu dan billi jadattawhom għar-rekwiżiti tekniċi tad-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li huma ma jippruvawx ibigħuhom billi juru t-trade mark (u sinjali oħrajn) ta’ dan il-manifattur, iżda juru tagħhom stess.

79.

Duma y GSI, għalhekk, ma jiksrux id-dritt tal-proprjetarju ta’ trade mark irreġistrata, li jipprevali waqt li l-prodotti introdotti jkunu għadhom b’din it-trade mark fuqhom. Dan jirriżulta mill-Artikolu 5(3)(c) tad-Direttiva 2008/95 (“l-importazzjoni jew esportazzjoni tal-merkanzija taħt is-sinjal”) ( 61 ).

80.

Ir-riferiment għas-sentenza TOP Logistics et ( 62 ), fir-realtà ma tgħinx lil Mitsubishi. Din titkellem dwar id-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark li jikkontrolla l-ewwel tqegħid fis-suq fiż-ŻEE ta’ prodotti li għandhom din it-trade mark. F’dik il-kawża, l-merkanzija ġiet irrilaxxata għaċ-ċirkulazzjoni libera u sussegwentement inkluża fi proċedura ta’ sospensjoni tad-dazji tas-sisa, li ma jseħħx f’dan il-każ. Barra minn hekk, l-operazzjonijiet li Duma u GSI jissottomettu t-trakkijiet għalihom jistgħu possibbilment jaqgħu taħt l-Artikolu 531 tar-Regolament dwar l-implementazzjoni tal-Kodiċi Doganali, li jippermetti, b’mod partikolari, il-manipulazzjonijiet użwali li jikkonsistu fit-“tqegħid jew tneħħija ta’ trade marks” ( 63 ).

81.

Fil-qosor, ma naħsibx li kien hemm frodi jew abbuż tad-dritt mill-konvenuti, minħabba li:

82.

Il-Kummissjoni, għalkemm lanqas ma tosserva li sar frodi, tqis li, kieku kien hemm raġunijiet sabiex wieħed jemmen li l-prodotti setgħu jiġu ddevjati lejn il-konsumaturi taż-ŻEE, wieħed jista’ jitkellem dwar użu fl-eżerċizzju tal-kummerċ u, għalhekk, dwar ksur tad-dritt tat-trade marks, minkejja l-proċedura ta’ ħażna doganali li jinsabu fiha ( 64 ). Bħala sostenn għal din it-teorija, hija rreferiet għal xi sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja.

83.

It-tliet sentenzi msemmija mill-Kummissjoni kienu dwar merkanzija pirata (kopji jew imitazzjonijiet), iffalsifikata (it-trade mark kienet inkluża fuq prodotti mhux magħmulin mill-proprjetarju tagħha) ( 65 ) jew oriġinali iżda li kellhom it-trade mark tal-produttur, li toriġina minn pajjiżi terzi u inkluża fi proċedura ta’ sospensjoni. F’dawn il-kuntesti kollha, id-domandi kienu dwar jekk il-proprjetarju tad-dritt tat-trade mark kienx intitolat sabiex jopponi l-bejgħ jew (l-offerta) li sar waqt li l-prodott inżamm taħt il-proċedura ta’ sospensjoni, bis-sempliċi riskju li jiġi kkummerċjalizzat fiż-ŻEE ( 66 ).

84.

Barra minn hekk, f’din il-kawża, minn naħa, jidher ċar minn dak li ddikjarat il-qorti tar-rinviju li l-merkanzija ma ġietx mibjugħa u ma ġietx offerta bis-sinjal tal-produttur (Mitsubishi) fiż-ŻEE, waqt li kienet taħt il-proċedura ta’ ħażna doganali. F’dan ir-rigward, barra minn hekk, huwa l-proprjetarju tad-dritt tat-trade mark li għandu jipproduċi l-prova taċ-ċirkustanzi li jiġġustifikaw l-eżerċizzju tad-dritt ta’ projbizzjoni (l-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/95 u l-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 207/2009), li jakkredita rilaxx għal ċirkulazzjoni libera jew offerta jew bejgħ tal-merkanzija mhux Komunitarji bit-trade mark tiegħu ( 67 ).

85.

Għalhekk, sakemm ma tiġix prodotta din it-tip ta’ prova, il-merkanzija taħt il-proċedura ta’ ħażna doganali ma jistgħux, minħabba dan is-sempliċi fatt, jiksru d-drittijiet tal-proprjetà industrijali ( 68 ). Matul l-inklużjoni tagħhom f’din il-proċedura, huma jistgħu, ukoll, ikunu suġġetti għal manipulazzjonijiet użwali rrikonoxxuti legalment bħala legali skont l-Artikolu 141 tal-Kodiċi Doganali u l-Artikolu 531 imsemmi hawn fuq tar-Regolament ta’ implementazzjoni tiegħu.

86.

Min-naħa l-oħra, il-perikolu ta’ devjazzjoni tal-merkanzija lill-konsumaturi Ewropej kien jirriżulta, f’dawk it-tliet kawżi, fil-fatt li l-merkanzija, f’każijiet ta’ offerta jew bejgħ mill-ġdid lill-klijenti, setgħet ġiet introdotta fiż-ŻEE bit-trade mark tal-manifattur oriġinali, li fil-fatt jikkawża ksur tad-dritt tat-trade marks. Għall-kuntrarju, din iċ-ċirkustanza ma seħħitx f’din il-kawża: wara l-manipulazzjonijiet (ta’ tneħħija tas-sinjali u mmarkar mill-ġdid, inter alia) li għalihom kienet suġġetta matul il-proċedura ta’ sospensjoni, il-merkanzija ma kinitx ser taffaċċja merkanzija oħra fis-suq b’sinjal identiku.

87.

Kien hemm il-possibbiltà wkoll li Duma tesporta t-trakkijiet immanipulati lejn pajjiżi terzi ( 69 ) li, fi kwalunkwe każ, ma kienx jippreġudika d-dritt tat-trade mark tal-proprjetarju, sakemm dawn ma jkunux ġew irrilaxxati għal ċirkulazzjoni libera qabel. F’din is-sitwazzjoni, l-aċċettazzjoni tal-qbid tal-oġġetti kienet tippreżumi ksur tad-drittijiet tat-trade marks, inkompatibbli mal-ġurisprudenza li ġiet esposta preċedentement.

88.

Il-Kummissjoni tiffoka biss fuq it-tqegħid fis-suq tal-prodotti ( 70 ), mingħajr ma tqis il-preżenza jew l-assenza tat-trade mark fuqhom, fil-mument tal-aċċess eventwali tagħhom fiż-ŻEE. Issa, din l-informazzjoni, fil-fehma tiegħi, hija rilevanti. Il-finzjoni ġuridika li l-merkanzija fil-ħażna doganali ma kinitx tinsab fis-suq taż-ŻEE tqabbel din il-merkanzija mal-prodotti importati direttament minn pajjiżi terzi li kienu wkoll suġġetti għal tneħħija tas-sinjali u mmarkar mill-ġdid: f’sitwazzjoni bħal din, il-proprjetarju tat-trade mark ma jistax juża azzjoni tat-trade marks sabiex iwaqqaf tali merkanzija, li għandu jiġi estrapolat għal din il-kawża.

89.

Fi kliem ieħor: jekk il-proprjetarju tat-trade mark ma jistax jopponi l-importazzjoni fiż-ŻEE tal-oġġetti tiegħu stess, ladarba jitneħħa s-sinjal minn fuqhom u jiġu mmarkati mill-ġdid minn terz mingħajr l-awtorizzazzjoni tiegħu, sakemm ma jintużax is-sinjal irreġistrat tiegħu, lanqas ma għandu jkun jista’ jagħmel dan fir-rigward ta’ merkanzija oriġinali tiegħu suġġetta għall-istess manipulazzjoni taħt proċedura ta’ ħażna doganali li hija, per definizzjoni, merkanzija mhux Komunitarja.

90.

Flimkien mar-reklamar qarrieqi u komparattiv ( 71 ), id-dritt tal-Unjoni armonizza parzjalment id-dritt tal-kompetizzjoni inġusta fir-rigward tal-prattiċi kummerċjali tal-kumpanniji fir-relazzjonijiet tagħhom mal-konsumaturi ( 72 ).

91.

Għall-kuntrarju, imġiba illegali bejn in-negozjanti, illum, ma hijiex koperta minn leġiżlazzjoni speċifika fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Unjoni. Sabiex tiġi megħluba, ikun meħtieġ li wieħed jirrikorri għar-regolamenti nazzjonali ta’ kull Stat Membru. Ma jistax jiġi argumentat, kif għamlet il-Kummissjoni waqt is-seduta, li, fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni tar-regoli dwar il-kompetizzjoni inġusta bejn kumpanniji fl-Unjoni, id-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark għandu jissaħħaħ permezz tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji. Il-ħolqien progressiv tas-suq intern jinvolvi li, fin-nuqqas ta’ miżuri sabiex jiġu armonizzati d-drittijiet nazzjonali, jiġi aċċettat li d-differenzi bejniethom ikunu legali sakemm, permezz ta’ azzjoni leġiżlattiva mill-Unjoni, din is-sitwazzjoni tiġi rrimedjata.

92.

Barra minn hekk, mill-premessa 13 tad-Direttiva 2008/95 jirriżulta li l-Istati Membri huma firmatarji tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi, li l-Artikolu 10(a) tagħha jobbligahom jiżguraw protezzjoni effettiva kontra l-kompetizzjoni inġusta ( 73 ). Għalhekk, wieħed jista’ raġonevolment jistenna li, minkejja d-differenzi, l-Istati Membri kollha jkollhom dispożizzjonijiet leġiżlattivi għal dan l-iskop.

93.

Hemm Stati Membri ( 74 ) li estendew l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar prattiċi kummerċjali inġusti għar-relazzjonijiet tan-negozjanti bejniethom. Issa, fil-fatt, skont din id-direttiva, it-tħassir tat-trade mark minn fuq prodott u t-tibdil tagħha b’oħra jista’, probabbilment u skont iċ-ċirkustanzi, jiġi integrat taħt il-klawżola ġenerali tal-Artikolu 5(1) (bħala “prattika kummerċjali inġusta”), jew taħt il-paragrafu 4(a) tal-istess artikolu (bħala “prattika qarrieqa”).

94.

F’ordinamenti ġuridiċi oħrajn, bħal dak Ġermaniż, id-duttrina għandha tendenza li tikkunsidra l-każijiet ta’ tneħħija tas-sinjali u mmarkar mill-ġdid tal-prodotti bħala mġiba adattata, bħala prinċipju, sabiex il-kompetizzjoni tiġi ostakolata (Wettbewerbsbehinderung), b’mod partikolari, bħala ostakoli għall-bejgħ (Absatzbehinderung) u għar-reklamar (Werbebehinderung) ( 75 ).

95.

Bl-introduzzjoni ta ’dawn ir-riferimenti, ma għandix l-intenzjoni li nidħol fil-possibbiltajiet li l-qorti tar-rinviju tista’ssib, taħt id-dritt nazzjonali tagħha, biex tikklassifika l-imġiba inkwistjoni. Nillimita ruħi sabiex niftaħ il-perspettiva li minnha jistgħu jintwerew ir-reazzjonijiet proċedurali fir-rigward ta’ mġiba potenzjalment illegali, lil hinn mill-kamp ta’ applikazzjoni rispettiv tad-dritt tat-trade marks ( 76 ).

96.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari magħmula mill-Hof van beroep Brussel (il-Qorti tal-Appell, il-Belġju) kif ġej:

“L-eliminazzjoni, minn terz, mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-proprjetarju tat-trade mark, tas-sinjali mqiegħda fuq merkanzija, ma tikkostitwix użu tat-trade mark, għall-finijiet tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2008/95/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Ottubru 2008 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks u l-Artikolu 9 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009 tas‑26 ta’ Frar 2009 dwar it-trade mark [tal-Unjoni] meta: