1.

Din il-proċedura għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tippreċiża l-ġurisprudenza tagħha rigward ir-rimedji legali mogħtija fis-settur tal-kuntratti pubbliċi lill-offerent mhux magħżul.

2.

Min-naħa l-waħda, il-Kummissjoni tikkritika lill-Irlanda li f’każ speċifiku, li jikkonċerna l-għoti ta’ kuntratt ta’ proġett ta’ bini ta’ triq, awtorità Irlandiża ma informatx lill-konsorzju mhux magħżul dwar id-deċiżjoni finali tal-għoti tal-kuntratt.

3.

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni u l-Irlanda ma humiex jaqblu dwar il-kwistjoni jekk it-termini pprovduti mid-dritt proċedurali Irlandiż humiex ifformulati b’mod suffiċjentement ċar, definit u prevedibbli biex id-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jkunu jistgħu jiġu rriveduti effettivament.

4.

Rigward din l-aħħar problema, il-każ inkwistjoni għandu elementi komuni mal-kawża Uniplex (UK) (C-406/08), li fir-rigward tagħha llum ukoll ippreżentajt il-konklużjonijiet tiegħi.

5.

Il-kuntest ġuridiku Komunitarju rilevanti huwa ddefinit mid-Direttivi 93/37/KEE ( 2 ) u 89/665/KEE ( 3 ).

6.

L-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 93/37, kif emendata bid-Direttiva 97/52/KE ( 4 ), jipprovdi dan li ġej:

“L-awtoritajiet kontraenti għandhom jinfurmaw minnufih lill-kandidati u lil dawk li għamlu offerta [offerenti] bid-deċiżjonijiet meħuda dwar l-għoti ta’ kuntratti, inklużi r-raġunijiet li għalihom ikunu ddeċidew li ma jagħtux kuntratt li għalih ikun hemm sejħa għall-offerti jew li jibdew mill-ġdid il-proċedura u, għandhom jagħmlu dan bil-miktub, jekk mitlub. Għandhom ukoll jinfurmaw lill-Uffiċċju għall-Pubblikazzjonijiet Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej b’deċiżjonijiet bħal dawn.”

7.

L-Artikolu 1 tad-Direttiva 89/665 ( 5 ), kif emendata bid-Direttiva 92/50/KEE ( 6 ), jipprovdi dan li ġej:

“1.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri neċessarji biex jassiguraw li, fir-rigward ta’ proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratt li jaqgħu taħt l-iskop tad-Direttivi 71/305/KEE, 77/62/KEE u 92/50/KEE […], deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jistgħu jiġu rriveduti effettivament u, b’mod partikolari, malajr kemm jista’ jkun skond il-kondizzjonijiet stabbiliti fl-Artikoli li ġejjin, u, b’mod partikolari, l-Artikolu 2(7) fuq il-bażi li dawn id-deċiżjonijiet kisru l-liġi tal-Komunità fil-qasam ta’ l-akkwist pubbliku [tal-kuntratti pubbliċi] jew ir-regoli tan-nazzjon li jimplimentaw dik il-liġi.

2.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li ma jkun hemm ebda diskriminazzjoni bejn intrapriżi li jallegaw ħsara fil-kuntest tal-proċedura għall-għoti ta’ kuntratt bħala riżultat tad-distinzjoni magħmula b’din id-Direttiva bejn regoli nazzjonali li jimplimentaw il-liġi tal-Komunità u regoli nazzjonali oħrajn.

3.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-proċeduri ta’ reviżjoni huma disponibbli, taħt regoli dettaljati li l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu, ta’ l-anqas għal kull persuna li jkollha jew kellha interess li takkwista kuntratt partikolari ta’ provvista pubblika jew xogħlijiet publiċi [kuntratt partikolari pubbliku għal provvisti jew għal xogħlijiet] u li tkun sofriet ħsara jew qiegħda f’riskju li ssofri ħsara minn ksur allegat. B’mod partikolari, l-Istati Membri jistgħu jeħtieġu li persuna li tfittex reviżjoni għandha tkun qabel innotifikat lill-awtorità kuntrattwali [kontraenti] bil-ksur allegat u bl-intenzjoni tagħha li tfittex reviżjoni. ( 7 )”

8.

Fil-kuntest tal-leġiżlazzjoni nazzjonali huma rilevanti, għall-finijiet ta’ din il-kawża, min-naħa l-waħda, il-“European Communities (Award of Public Authorities’ Contracts) Regulations 2006” ( 8 ) Irlandiżi (iktar ’il quddiem ir-“Regolamenti APAC”) u mill-oħra, ir-“Rules of the Superior Courts”  ( 9 ) Irlandiżi (iktar ’il quddiem l-“RSC”).

9.

L-Artikolu 49 tar-Regolamenti APAC, f’dik il-parti li hija rilevanti għal din il-kawża, jipprovdi dan li ġej:

“1.   Wara li tkun ħadet deċiżjoni rigward il-konklużjoni ta’ kuntratt pubbliku jew ta’ ftehim qafas jew dwar l-ammissjoni f’sistema dinamika ta’ akkwisti, l-awtorità kontraenti għandha tinforma malajr kemm jista’ jkun lill-kandidati u lill-offerenti, billi tuża l-mezz ta’ komunikazzjoni l-iktar rapidu (posta elettronika jew faks), bid-deċiżjoni stess […].

[…]

5.   Awtorità kontraenti tista’ tikkonkludi l-kuntratt pubbliku mal-offerent magħżul biss wara li jkunu ddekorrew mill-inqas 14-il jum minn meta l-offerenti ġew informati bid-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt, skont l-Artikolu 49(1).

[…]”

10.

L-Artikolu 84a(4) tal-RSC ( 10 ) jipprovdi kif ġej:

“Il-proċeduri ta’ reviżjoni kontra deċiżjoni ta’ għoti ta’ kuntratt jew kontra l-għoti ta’ kuntratt pubbliku għandhom jitressqu malajr kemm jista’ jkun u, fi kwalunkwe każ, fi żmien tliet xhur minn meta r-raġunijiet li fuqhom huma bbażati l-istess proċeduri saru pubbliċi, ħlief fejn il-qorti tikkunsidra li huwa ġġustifikat li l-imsemmi terminu jiġi estiż.”

11.

L-Irish National Roads Authority (iktar ’il quddiem l-“NRA”) hija entità responsabbli għall-bini u għall-manutenzjoni tat-toroq fl-Irlanda.

12.

Fl-10 ta’ Lulju 2001, fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea, l-NRA ppubblikat sejħa għal espressjoni ta’ interess għall-proġettazzjoni, il-bini, il-finanzjament u l-ġestjoni ta’ bypass bl-isem Dundalk Western Bypass Motorway. Il-kuntrattur kellu jistabbilixxi relazzjoni ta’ sħubija pubblika-privata mal-NRA ( 11 ) u jiġġestixxi l-imsemmija triq għal perijodu ta’ madwar 30 sena.

13.

F’Diċembru 2001, l-NRA stiednet lil erba’ partijiet interessati għal negozjati. F’April 2003 l-NRA għażlet tnejn minn fosthom sabiex twettaq magħhom negozjati iktar approfonditi: dawn kienu ż-żewġ konsorzji EuroLink u Celtic Roads Group. Fit-8 ta’ Awwissu 2003, l-NRA talbet liż-żewġ konsorzji biex jagħmlu l-offerti finali rispettivi tagħhom (“best and final offer”).

14.

B’ittra li ġġib id-data tal-14 ta’ Ottubru 2003, l-NRA informat lil EuroLink bid-deċiżjoni tagħha li tagħżel lil Celtic Roads Group bħala l-offerent ippreferut minnha. Madankollu, fl-istess ħin l-NRA għamlitha ċara li l-offerta ta’ EuroLink ma ġietx irrifjutata. Fil-fatt, jekk in-negozjati suċċessivi ma’ Celtic Roads Group ma kinux se jwasslu biex jiġi konkluż kuntratt, l-NRA kienet qed tirriżerva d-dritt li tistieden għan-negozjati lil EuroLink minflok lil Celtic Roads Group.

15.

Fid-9 ta’ Diċembru 2003, l-NRA ddeċidiet li tagħti l-kuntratt lil Celtic Roads Group u fil-5 ta’ Frar 2004 ikkonkludiet il-kuntratt ma’ din tal-aħħar. Mid-9 ta’ Frar 2004, fis-sit Internet tal-NRA dehret komunikazzjoni dwar dawn iċ-ċirkustanzi u fit-3 ta’ April 2004 ġie anki ppubblikat avviż fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

16.

Fit-8 ta’ April 2004, SIAC Construction Limited (iktar ’il quddiem “SIAC”), impriża li tagħmel parti mill-konsorzju EuroLink, l-offerent mhux magħżul, ippreżentat rikors għad-danni quddiem il-High Court of Ireland, ibbażat fuq sensiela ta’ allegati żbalji li saru fil-kuntest tal-proċedura tal-għoti tal-kuntratt.

17.

Bis-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2004 ( 12 ), il-High Court iddikjarat li r-rikors ma kienx ammissibbli għaliex tressaq tard. Filwaqt li ma qablitx mal-argument ta’ SIAC, il-qorti Irlandiża kkunsidrat li din tal-aħħar kellha tkun taf il-motivi li fuqhom huwa bbażat ir-rikors mhux iktar tard mill-14 ta’ Ottubru 2003, id-data meta EuroLink ġie informat mill-NRA rigward l-identità tal-offerent ippreferut minnha. Skont l-Artikolu 84a(4) tal-RSC, SIAC kellha tressaq ir-rikors mhux iktar tard minn tliet xhur wara dik id-data.

18.

Għalhekk, SIAC daret fuq il-Kummissjoni u ressqet ilment quddiemha. Fl-ilment, l-imsemmija impriża sostniet, inter alia, li qatt ma ġiet informata mill-NRA bid-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt tagħha.

19.

Fuq il-bażi tal-imsemmi lment, fil-15 ta’ Novembru 2004, il-Kummissjoni qabel xejn bagħtet komunikazzjoni amministrattiva lill-awtoritajiet Irlandiżi fejn talbithom jibagħtulha xi dettalji rigward il-każ inkwistjoni. Peress li l-ittra ta’ risposta tal-Irlanda, li kienet iġġib id-data tal-25 ta’ April 2005, ma rnexxilhiex telimina d-dubji tal-Kummissjoni, din tal-aħħar, fl-10 ta’ April 2006, bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Irlanda u, fil-15 ta’ Diċembru 2006, bagħtitilha ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali, li dan l-Istat Membru rrisponda bil-miktub fit-30 ta’ Mejju 2006 u fil-21 ta’ Frar 2007 rispettivament.

20.

Madankollu, peress li l-Kummissjoni ma kkunsidratx li l-kjarifiki mogħtija mill-Irlanda kienu sodisfaċenti, fl-1 ta’ Frar 2008, il-Kummissjoni ħarġet opinjoni motivata skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 226 KE, fejn talbet lill-Irlanda biex tieħu l-miżuri meħtieġa fi żmien xahrejn biex tikkonforma ruħha mal-imsemmi artikolu. Fil-25 ta’ Ġunju 2008, l-Irlanda rrispondiet għal din l-opinjoni motivata billi sostniet, inter alia, li kienet qed tiġi evalwata emenda għal-liġijiet u għar-regolamenti fil-kuntest tat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2007/66. Madankollu, lanqas din l-aħħar risposta ma kienet suffiċjenti għall-Kummissjoni.

21.

B’att tal-14 ta’ Ottubru 2008 u li ġie ppreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-20 ta’ Ottubru 2008, il-Kummissjoni ressqet dan ir-rikors kontra l-Irlanda, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 226 KE.

22.

Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

23.

Min-naħa tagħha, l-Irlanda titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:

24.

Il-partijiet ippreżentaw l-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u, sussegwentement, fl-24 ta’ Settembru 2009, it-trattazzjonijiet orali tagħhom ( 13 ).

25.

Ir-rikors tal-Kummissjoni jista’ jiġi kkunsidrat bħala fondat fejn l-Irlanda naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt it-Trattat KE. Fost dawn l-obbligi hemm anki dak li twettaq l-għanijiet tad-direttivi Komunitarji, kif inhu stabbilit fit-tielet paragrafu tal-Artikolu 249 KE u fl-Artikolu 10 KE.

26.

F’din il-kawża, il-Kummissjoni tibbaża r-rikors tagħha fuq żewġ ilmenti: l-ewwel wieħed għandu x’jaqsam ma’ każ speċifiku u jikkonċerna l-allegat nuqqas ta’ notifika tad-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt rigward il-proġett tal-bini tat-triq Dundalk Western Bypass Motorway lill-konsorzju offerent mhux magħżul. It-tieni lment imur lil hinn minn dan il-każ speċifiku, peress li jikkonċerna l-ksur tad-dritt Komunitarju mir-regoli Irlandiżi rigward it-termini għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni, kif iddefiniti mill-Artikolu 84a(4) tal-RSC.

27.

Bl-ewwel ilment tagħha, il-Kummissjoni tikkritika lill-Irlanda li naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665 kif ukoll taħt l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 93/37, nuqqas li jirriżulta mill-fatt li l-NRA ma kkomunikatx kif suppost lill-offerent mhux magħżul id-deċiżjoni tagħha tal-għoti tal-kuntratt tal-proġett tal-bini tat-triq Dundalk Western Bypass Motorway.

28.

Kemm il-Kummissjoni kif ukoll l-Irlanda qed jitilqu mill-premessa impliċita li l-proġett tal-bini tat-triq Dundalk Western Bypass Motorway, mogħti mill-NRA, jirrappreżenta kuntratt pubbliku għal xogħlijiet fit-tifsira tad-Direttiva 93/37.

29.

Konsegwentement, l-NRA, bħala awtorità kontraenti fit-tifsira tal-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 93/37, kellha l-obbligu li tinforma minnufih lill-kandidati u lill-offerenti bid-deċiżjoni tagħha tal-għoti tal-kuntratt stess.

30.

L-istess obbligu jirriżulta wkoll mill-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665, peress li protezzjoni ġudizzjarja effettiva b’riferiment għad-deċiżjonijiet ta’ għoti ta’ kuntratt tkun żgurata biss jekk il-kandidati u l-offerenti kollha jiġu informati fil-ħin u b’mod sħiħ b’dawn id-deċiżjonijiet ( 14 ).

31.

Madankollu, huwa paċifiku li f’dan il-każ l-NRA qatt ma kkomunikat formalment lill-konsorzju mhux magħżul Eurolink, li minnu tagħmel parti SIAC, u dwar id-deċiżjoni tagħha li tagħti l-kuntratt tal-proġett tat-triq inkwistjoni lill-konsorzju kompetitur Celtic Roads Group.

32.

La l-avviż li jġib id-data tad-9 ta’ Frar 2004 fuq is-sit Internet tal-NRA, u lanqas il-komunikazzjoni tat-3 ta’ April 2004 fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea ma setgħu validament jirrimedjaw għal dan in-nuqqas, peress li kulma għamlu dawn il-komunikazzjonijiet kien li informaw lill-pubbliku bil-konklużjoni finali tal-kuntratt tal-NRA ma’ Celtic Roads Group. Madankollu, sabiex tkun żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva lill-kandidati u lill-offerenti, dawn tal-aħħar kellhom jiġu informati fil-ħin qabel ma ġie konkluż il-kuntratt — u mhux post facto — bid-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt tal-NRA ( 15 ).

33.

Konsegwentement, l-NRA naqset milli twettaq l-obbligi ta’ informazzjoni tagħha taħt l-Artikolu 8(2) tad-Direttiva 93/37 u taħt l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665 rigward il-proġett tal-bini tat-triq Dundalk Western Bypass Motorway.

34.

Skont l-Irlanda, f’dan il-każ, SIAC ma sofriet l-ebda inġustizzja. Fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, din l-impriża qatt ma kienet inċerta dwar min kien se jingħata l-kuntratt tal-proġett tal-bini tat-triq mill-NRA. F’dan ir-rigward, l-Irlanda tirreferi għall-ittra tal-NRA li ġġib id-data tal-14 ta’ Ottubru 2003, li permezz tagħha l-konsorzju EuroLink ġie informat li Celtic Roads Group intgħażel bħala l-offerent ippreferut mill-NRA. Mhux iktar tard minn dan il-waqt, skont l-Irlanda, SIAC suppost indunat li — ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali ( 16 ) — id-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt kienet se tmur favur Celtic Roads Group. Rigward dan il-punt, l-Irlanda qed tadotta espressament l-argument tal-High Court of Ireland fil-kuntest tal-proċedura nazzjonali ta’ stħarriġ ( 17 ).

35.

Madankollu, din l-oġġezzjoni hija żbaljata. Fl-ittra tagħha tal-14 ta’ Ottubru 2003, l-NRA ma kkomunikat l-ebda deċiżjoni finali ta’ għoti ta’ kuntratt, imma anzi informat espressament lil EuroLink li l-offerta tagħha ma kinitx ġiet irrifjutata. L-għażla ta’ “offerent ippreferut” min-naħa tal-NRA żgur li diġà setgħet tagħti ħjiel importanti għad-direzzjoni li kienet se tieħu; madankollu din kienet għadha ma timplikax deċiżjoni finali favur offerent partikolari, jekk jiġi kkunsidrat li l-NRA kienet irriżervat espressament id-dritt li eventwalment anki tistieden lil EuroLink għan-negozjati minflok Celtic Roads Group. EuroLink għalhekk kellu kull dritt li jippreżumi, fin-nuqqas ta’ indikazzjonijiet kuntrarji sussegwenti, li kien għadu ma ġiex kompletament eskluż mill-proċess tal-għażla.

36.

Irrispettivament minn dak li ngħad iktar ’il fuq, fir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 226 KE, li għandu natura oġġettiva, mhux rilevanti l-fatt jekk l-aġir tal-persuni pubbliċi ta’ Stat Membru jwassalx jew le għal danni konkreti jew għal effetti negattivi ta’ xort’oħra ( 18 ).

37.

Fl-aħħar nett, l-Irlanda tenfasizza li d-dritt intern tagħha huwa konformi mal-obbligi ta’ informazzjoni li jirriżultaw mid-dritt Komunitarju, peress li dawn ġew trasposti korrettament mill-Artikolu 49(1) tar-Regolamenti APAC. F’dawn iċ-ċirkustanzi, każ wieħed fejn ma ġietx ikkomunikata d-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt ma jistax jiġi ddefinit bħala ksur tad-dritt Komunitarju.

38.

Lanqas dan l-argument tal-Irlanda ma huwa konvinċenti. Min-naħa l-waħda, bl-ebda mod ma ġie pprovat li l-Artikolu 49(1) tar-Regolamenti APAC jittrasponi korrettament l-obbligi ta’ informazzjoni imposti mid-dritt Komunitarju: dan huwa s-suġġett ta’ rikors ieħor għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra l-Irlanda, li għadu pendenti ( 19 ). Min-naħa l-oħra, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tar-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu tista’ tiġi mistħarrġa mhux biss il-konformità tal-liġijiet u tad-dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ Stat Membru mad-dritt Komunitarju, imma anki ksur imwettaq mill-awtoritajiet nazzjonali f’każ speċifiku u konkret ( 20 ).

39.

Fid-dawl ta’ dak li ngħad iktar ’il fuq, nikkonkludi li l-ewwel ilment tal-Kummissjoni huwa fondat.

40.

Bit-tieni lment tagħha, il-Kummissjoni tikkritika lill-Irlanda minħabba ksur tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665, li jirriżulta mill-fatt li l-Artikolu 84a(4) tal-RSC jirregola t-terminu ta’ dekadenza biex jitressqu l-proċeduri ta’ reviżjoni b’tali mod li jiġu kontradetti r-rekwiżiti imposti mid-dritt Komunitarju.

41.

Id-Direttiva 89/665 ma tipprovdix gli għal regoli preċiżi dwar it-termini applikabbli għall-proċeduri ta’ reviżjoni skont l-Artikolu 1 tagħha ( 21 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja, madankollu, f’ġurisprudenza stabbilita, irrikonoxxiet li l-Istati Membri, fil-kuntest tal-awtonomija proċedurali tagħhom, jistgħu jipprovdu għal termini ta’ dekadenza raġonevoli għall-proċeduri ta’ reviżjoni, dejjem jekk jiġu rrispettati l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività ( 22 ). Iż-żewġ prinċipji msemmija huma stabbiliti anki fl-Artikolu 1 tad-Direttiva 89/665: il-prinċipju ta’ ekwivalenza fl-Artikolu 1(2) u l-prinċipju ta’ effettività fl-Artikolu 1(1) ( 23 ).

42.

F’dan il-każ huwa l-prinċipju ta’ effettività li huwa l-iktar importanti. Huwa paċifiku li l-Irlanda tista’ tipprovdi għal termini ta’ dekadenza sabiex id-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet kontraenti jiġu rriveduti ( 24 ). Id-diskussjoni bejn il-partijiet tikkonċerna biss ċerti aspetti speċifiċi tar-regoli nazzjonali dwar it-termini għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni. Essenzjalment, għandu jiġi mistħarreġ jekk dawn ir-regoli dwar it-termini għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni humiex suffiċjentement ċari sabiex jiggarantixxu li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jkunu jistgħu jiġu rriveduti effettivament fit-tifsira tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665. Il-Kummissjoni tiċħad dan u tallega, min-naħa l-waħda, li hemm dubji rigward id-determinazzjoni tat-tipi ta’ deċiżjonijiet li fil-proċeduri ta’ reviżjoni kontra tagħhom jiġi applikat it-terminu tal-Artikolu 84a(4) tal-RSC, u mill-oħra, li hemm ċerti inċertezzi rigward it-tul tal-imsemmi terminu.

43.

Fl-ewwel parti tat-tieni lment tagħha, il-Kummissjoni tinvoka l-eżistenza ta’ inċertezzi legali rigward it-tip ta’ deċiżjonijiet ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi li fil-proċeduri ta’ reviżjoni kontra tagħhom jiġi applikat it-terminu stabbilit fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC. Fid-dawl tad-diċitura litterali tiegħu, fil-fatt, l-Artikolu 84a(4) tal-RSC għandu jiġi applikat biss għall-proċeduri ta’ reviżjoni “rigward deċiżjoni ta’ għoti ta’ kuntratt jew rigward l-għoti ta’ kuntratt pubbliku”. Fil-prattika, madankollu, il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din in-norma jiġi estiż anki għad-deċiżjonijiet intermedji, biex b’hekk r-reviżjoni ta’ dawn tal-aħħar ukoll tista’ tintalab biss fit-terminu stabbilit fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC.

44.

Iċ-ċirkustanzi li qed tibbaża ruħha fuqhom il-Kummissjoni f’dan ir-rigward huma paċifiċi: kemm l-affermazzjonijiet tal-Irlanda f’dan ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, kif ukoll is-sentenza tal-High Court of Ireland dwar il-proġett tal-bini tat-triq Dundalk Western Bypass Motorway ( 25 ) jikkonfermaw li t-terminu għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni pprovdut mill-Artikolu 84a(4) tal-RSC jiġi applikat mill-entitajiet kompetenti Irlandiżi mhux biss rigward proċeduri ta’ reviżjoni kontra deċiżjonijiet finali (“rigward deċiżjoni ta’ għoti ta’ kuntratt jew rigward l-għoti ta’ kuntratt pubbliku”), imma anki rigward proċeduri ta’ reviżjoni kontra deċiżjonijiet intermedji meħuda mill-awtoritajiet kontraenti ( 26 ).

45.

Min-naħa l-oħra, il-partijiet bl-ebda mod ma huma qed jaqblu dwar il-kwistjoni jekk l-Artikolu 84a(4) tal-RSC, hekk kif ġie interpretat u applikat mill-entitajiet Irlandiżi, hux konformi mar-rekwiżiti stabbiliti mill-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665.

46.

L-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665 jeżiġi li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jkunu jistgħu jiġu rriveduti “effettivament, u b’mod partikolari, malajr kemm jista’ jkun” jekk jiksru d-dritt Komunitarju fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi.

47.

Biex jintlaħaq dan l-għan tad-direttiva, l-Istati Membri għandhom, skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 249 KE flimkien mal-Artikolu 10 KE, jieħdu l-miżuri kollha xierqa. Skont ġurisprudenza stabbilita, huma għandhom jistabbilixxu kuntest ġuridiku preċiż fis-settur inkwistjoni ( 27 ) u għandhom jibnu qafas legali intern li jkun suffiċjentement preċiż, ċar u trasparenti biex l-individwi jkunu jistgħu jsiru jafu x’inhuma d-drittijiet u l-obbligi tagħhom ( 28 ).

48.

Mill-bqija, l-istess jirriżulta mill-prinċipju ta’ ċertezza legali, li huwa prinċipju ġenerali tas-sistema legali Komunitarja u li jorbot lill-Istati Membri fl-eżerċizzju tal-kompetenzi li jibbenefikaw minnhom fil-kuntest tal-istess dritt Komunitarju ( 29 ). Skont ġurisprudenza stabbilita, il-prinċipju ta’ ċertezza legali jeħtieġ li r-regoli tad-dritt ikunu ċari, preċiżi u prevedibbli fl-effetti tagħhom, b’mod partikolari meta huma jista’ jkollhom konsegwenzi sfavorevoli fuq l-individwi u l-impriżi ( 30 ).

49.

Fil-każ ta’ dispożizzjoni dwar it-termini għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni, bħall-Artikolu 84a(4) tal-RSC, ir-rekwiżiti taċ-ċarezza, taċ-ċertezza u tal-prevedibbiltà huma partikolarment rilevanti. In-nuqqas ta’ ċarezza rigward it-termini fis-seħħ jista’, fil-fatt, ikollu konsegwenzi negattivi u ta’ ċerta importanza għall-individwi u għall-impriżi. Jekk offerent jew kandidat ma jirrispettax it-terminu biex jitressqu l-proċeduri ta’ reviżjoni, skont l-Artikolu 84a(4) tal-RSC, huwa ma jkunx jista’ jinvoka ksur eventwali tal-liġi dwar il-kuntratti u jitlef il-possibbiltà li d-deċiżjoni tal-għoti ta’ kuntratt inkwistjoni tkun irriveduta. Konsegwentement, huwa ma jkollux iktar id-dritt li jikkontesta quddiem qorti l-kuntratt pubbliku bħala tali, jew għall-inqas, li jitlob kumpens għad-danni li sofra minħabba li ma ngħatax il-kuntratt ( 31 ).

50.

Madankollu, l-applikazzjoni ta’ terminu ta’ dekadenza ma tistax tagħti lok li l-eżerċizzju tad-dritt biex deċiżjoni ta’ għoti ta’ kuntratt tiġi rriveduta jiġi miċħud mill-effettività prattika tiegħu ( 32 ).

51.

Huwa biss fejn jirriżulta b’mod inekwivokabbli li anki l-attivitajiet preparatorji tal-awtoritajiet kontraenti, jew id-deċiżjonijiet intermedji inkwistjoni, jagħtu lok biex jibda jiddekorri terminu ta’ dekadenza fit-tifsira tal-Artikolu 84a(4) tal-RSC, li l-offerenti u l-kandidati jistgħu jadottaw il-miżuri meħtieġa biex il-ksur eventwali tal-liġi dwar il-kuntratti jiġi rrivedut effettivament, skont l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665, ħalli b’hekk id-drittijiet tagħhom ma jiġux preskritti.

52.

F’dan il-kuntest naħseb li l-fatt li fl-Irlanda l-kamp ta’ applikazzjoni tat-terminu stabbilit fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC jiġi estiż għar-reviżjoni tad-deċiżjonijiet intermedji, mingħajr ma dan jirriżulta b’mod ċar mit-test tad-dispożizzjoni, mhux kompatibbli mar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665. Fil-fatt, b’dan il-mod, l-offerenti u l-kandidati fil-proċeduri tat-tfigħ tal-offerti ma jistgħux jipprevedu b’ċertezza suffiċjenti l-konsegwenzi tar-regoli dwar it-termini għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni, b’mod partikolari, sa fejn iwasslu l-preklużjonijiet li huma stess taw lok għalihom. L-għan li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jkunu jistgħu jiġu rriveduti effettivament, kif ġie impost fuq l-Istati Membri mill-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665, għaldaqstant ma jintlaħaqx.

53.

L-ewwel nett, l-Irlanda toġġezzjona li, skont id-Direttiva 89/665 u l-ġurisprudenza relatata, id-deċiżjonijiet kollha tal-awtoritajiet kontraenti jistgħu jiġu rriveduti. L-estensjoni tas-sistema dwar it-termini stabbiliti fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC għal deċiżjonijiet intermedji hija konformi mar-rekwiżiti Komunitarji. Barra minn hekk, id-Direttiva 89/665 hija bbażata fuq rekwiżit ta’ ħeffa. Għalkemm l-Artikolu 1(1) tagħha jeżiġi li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jistgħu jiġu rriveduti mhux biss effettivament imma anki malajr kemm jista’ jkun, il-proċeduri ta’ reviżjoni kollha tad-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet kontraenti għandhom ikunu suġġetti għat-terminu stabbilit fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC. Jekk offerent mhux magħżul jitħalla jinvoka l-motivi kollha tiegħu biss wara li tiġi adottata deċiżjoni finali ta’ għoti ta’ kuntratt, ikun hemm il-periklu ta’ inċertezza legali għal perijodu twil ta’ żmien u ta’ telf ta’ ħin sinjifikattiv fl-għoti tal-kuntratti pubbliċi. Barra minn hekk, f’dan il-każ, ma jkunx jista’ jingħata rimedju għall-ksur eventwali tal-liġi dwar il-kuntratti anki waqt li tkun għaddejja proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt.

54.

F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-Irlanda definittivament għandha l-fakultà li tipprovdi għat-termini ta’ dekadenza anki għall-proċeduri ta’ reviżjoni fil-qasam ta’ kuntratti li jikkonċernaw azzjonijiet preparatorji u deċiżjonijiet intermedji tal-awtorità kontraenti, bħal pereżempju r-redazzjoni ta’ “short list” jew id-determinazzjoni ta’ offerent ippreferut. Kif ingħad iktar ’il fuq ( 33 ), li Stat Membru jipprovdi għal termini ta’ dekadenza adegwati huwa kompatibbli mad-dritt Komunitarju sakemm jiġu rrispettati l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività. B’mod partikolari termini ta’ dekadenza bħal dawn, fosthom anki termini relattivament qosra, jistgħu jkunu legali u adegwati fejn id-dritt Komunitarju jintroduċi, f’kuntest partikolari, rekwiżit ta’ ħeffa, billi jeżiġi, kif jiġri fil-liġi dwar il-kuntratti, proċedura “malajr kemm jista’ jkun”  ( 34 ) (l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665 ( 35 )).

55.

Għaldaqstant, huwa korrett jekk jingħad li l-Irlanda, meta estendiet it-terminu pprovdut mill-Artikolu 84a(4) tal-RSC għad-deċiżjonijiet intermedji, kellha għan leġittimu u konformi mad-direttiva ( 36 ). Madankollu, dan l-iskop għandu jitwettaq, fid-dritt intern, filwaqt li jiġu rrispettati r-rekwiżiti taċ-ċertezza tad-dritt. Ir-regoli dwar it-termini ta’ dekadenza għandhom jiġu fformulati b’mod ċar u preċiż u għandu jkollhom effetti prevedibbli. L-eżistenza ta’ prassi interna li għandha l-istess skopijiet ta’ direttiva ma tfissirx li l-Istat Membru jkun skużat milli jwettaq l-obbligu li jibni qafas legali intern li jkun suffiċjentement preċiż, ċar u trasparenti tant li l-individwi jkunu jistgħu jsiru jafu x’inhuma d-drittijiet u l-obbligi tagħhom ( 37 ).

56.

Fil-każ inkwistjoni għandu jiġi kkunsidrat ukoll li d-Direttiva 89/665 timponi fuq l-Istati Membri mhux biss l-iskop li jiggarantixxu li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jiġu rriveduti malajr kemm jista’ jkun, imma anki l-iskop li jiggarantixxu li dawn id-deċiżjonijiet jiġu rriveduti effettivament (ara l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665). Prassi interna li twettaq wieħed biss minn dawn iż-żewġ skopijiet b’detriment tal-ieħor mhix konformi mad-direttiva. L-estensjoni tat-terminu ta’ dekadenza stabbilit fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC għad-deċiżjonijiet intermedji tista’ tabilħaqq tilħaq l-iskop li jiġi żgurat li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jiġu rriveduti malajr kemm jista’ jkun; madankollu, fin-nuqqas ta’ kjarifika kuntestwali fit-test tal-Artikolu 84a(4) tal-RSC, din il-prassi tal-awtoritajiet Irlandiżi tidħol f’kunflitt maċ-ċertezza tad-dritt u għaldaqstant, fl-aħħar mill-aħħar, tikkomprometti l-isforz biex jintlaħaq l-iskop li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jiġu rriveduti effettivament ( 38 ).

57.

Barra minn hekk, bejn ir-rekwiżit taċ-ċertezza tad-dritt u dak tal-ħeffa, fil-kuntest tal-liġi dwar il-kuntratti, m’hemm l-ebda kontradizzjoni sostantiva ( 39 ). Anzi, biex tkun żgurata ċ-ċertezza tad-dritt għandu jkun ipprovdut li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jiġu rriveduti malajr kemm jista’ jkun, sakemm il-proċedura li tkun applikabbli għal dan l-għan, flimkien mat-termini ta’ dekadenza relatati, ikunu rregolati mid-dritt intern b’mod kemm jista’ jkun ċar, definit u prevedibbli.

58.

Għaldaqstant, l-ewwel oġġezzjoni mqajma mill-Irlanda għandha tiġi miċħuda.

59.

Sussegwentement, l-Irlanda toġġezzjona li d-dritt nazzjonali tagħha huwa kkaratterizzat mill-“common law”. F’sistema ta’ common law, bħal dik Irlandiża, ma humiex rilevanti biss il-liġijiet, imma anki l-ġurisprudenza. Jekk dan ikun meħtieġ, l-offerenti u l-kandidati għandhom jitolbu parir legali.

60.

F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li direttiva tħalli f’idejn l-entitajiet nazzjonali l-għażla rigward il-forma u l-mezzi biex jinkiseb ir-riżultat mixtieq (it-tielet paragrafu tal-Artikolu 249 KE). It-traspożizzjoni ta’ direttiva fid-dritt intern, għalhekk, mhux bilfors teżiġi l-adozzjoni ta’ liġijiet espliċiti u speċifiċi, imma eventwalment jista’ jkun suffiċjenti anki qafas legali ġenerali. Madankollu, huwa deċiżiv li, meta tiġi adottata tali proċedura, tiġi żgurata tabilħaqq applikazzjoni sħiħa tad-direttiva b’mod li jkun suffiċjentement ċar u preċiż ( 40 ).

61.

Fejn il-kuntest ġuridiku nazzjonali jkun deċiż mit-taħlita ta’ normi leġiżlattivi u ta’ “dritt ġudizzjarju”, dan ma jistax ikun b’detriminent taċ-ċarezza u tan-natura definita tan-normi u tar-regoli rispettivi. Dan japplika prinċipalment meta direttiva jkollha l-għan li tagħti drittijiet lill-individwi ( 41 ), u meta sitwazzjoni ġuridika li ma tantx tkun ċara jew li tkun ikkumplikata, b’riferiment għal termini ta’ dekadenza eventwali, tista’ twassal biex jintilfu ċerti drittijiet, jiġifieri f’dan il-każ, it-telf tad-dritt biex jitressqu proċeduri ta’ reviżjoni fir-rigward tad-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet kontraenti. B’mod speċjali l-offerenti u l-kandidati barranin jistgħu jiġu dissważi milli jieħdu sehem f’sejħiet għal offerti pubbliċi fl-Irlanda minħabba qafas legali kkumplikat u mhux trasparenti.

62.

Il-qrati nazzjonali għandhom jinterpretaw u japplikaw id-dispożizzjonijiet tad-dritt intern f’konformità mad-direttivi ( 42 ). B’mod speċjali, b’riferiment għall-proċeduri ta’ reviżjoni fil-qasam tal-kuntratti, in-normi nazzjonali li jipprovdu għal terminu ta’ dekadenza għandhom jiġu interpretati, sa fejn ikun possibbli, b’mod li jiggarantixxi r-rispett tal-prinċipju ta’ effettività li jirriżulta mid-Direttiva 89/665 ( 43 ).

63.

Mhux konformi ma’ dawn ir-rekwiżiti l-fatt li qorti nazzjonali tapplika t-terminu ta’ dekadenza stabbilit mil-liġi b’riferiment għad-dritt li jitressqu proċeduri ta’ reviżjoni — f’dan il-każ, l-Artikolu 84a(4) tal-RSC — lil hinn mid-diċitura litterali tiegħu u b’analoġija anki għall-proċeduri ta’ reviżjoni tad-deċiżjonijiet li fir-rigward tagħhom il-leġiżlatur ma pprovdix għal tali terminu. B’dan il-mod, il-qafas legali jkun inqas trasparenti. Minħabba l-effett preklużiv tat-terminu ta’ preskrizzjoni, l-offerenti u l-kandidati kkonċernati għandhom ir-riskju li jitilfu d-dritt tagħhom li jressqu proċeduri ta’ reviżjoni fir-rigward ta’ deċiżjonijiet partikolari. L-iskop stabbilit mill-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665, b’riferiment għall-fatt li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jistgħu jiġu rriveduti effettivament, għaldaqstant mhux qed jintlaħaq ( 44 ).

64.

Fid-dawl ta’ dak li ngħad iktar ’il fuq, anki t-tieni oġġezzjoni mqajma mill-Irlanda għandha tiġi miċħuda.

65.

Għar-raġunijiet kollha msemmija iktar ’il fuq, nikkonkludi li l-ewwel parti tat-tieni lment tal-Kummissjoni għandha tiġi milqugħa.

66.

Fit-tieni parti tat-tieni lment, il-Kummissjoni tikkontesta d-diċitura tal-Artikolu 84a(4) tal-RSC, fejn jingħad li l-proċeduri ta’ reviżjoni għandhom jitressqu “malajr kemm jista’ jkun u, fi kwalunkwe każ, fi żmien tliet xhur”. Din in-norma tħalli fid-dubju lill-offerenti u lill-kandidati kkonċernati rigward it-tul effettiv tat-terminu ta’ dekadenza u tagħmilha wisq diffiċli li jitressqu proċeduri ta’ reviżjoni. Barra minn hekk, wieħed ma jkunx jista’ jifhem f’liema każijiet il-proċeduri ta’ reviżjoni jistgħu jitressqu fi żmien tliet xhur u f’liema każijiet għandhom jitressqu qabel, jiġifieri qabel ma jiddekorru t-tliet xhur.

67.

L-ewwel nett għandu jiġi osservat li wieħed mhux bilfors ikun iffaċċjat b’żewġ termini ta’ dekadenza awtonomi meta ma’ indikazzjoni ta’ żmien, espressa f’jiem, ġimgħat, xhur jew snin, norma ġuridika tassoċċja l-espressjoni “malajr kemm jista’ jkun” jew diċitura simili. Ċerti normi jagħmlu użu minn espressjonijiet simili biss sabiex jesprimu r-rekwiżit tal-ħeffa u biex ifakkru lil min qed jagħmel it-talba jew lir-rikorrent, fl-interess tiegħu stess, l-oneru biex malajr kemm jista’ jkun jieħu l-passi meħtieġa biex jipproteġi bl-aħjar mod id-drittijiet tiegħu.

68.

F’dan l-aħħar sens, l-istess Qorti tal-Ġustizzja fl-imgħoddi użat l-espressjoni “mill-aktar fis possibli” [traduzzjoni mhux uffiċjali] b’riferiment għal talbiet eventwali tal-partijiet biex jiġi estiż il-ħin tat-trattazzjonijiet orali waqt seduta ( 45 ). Il-ħaddiema temporanji tal-Komunità li jitilfu xogħolhom iridu jwettqu ċerti formalitajiet “mill-aktar fis possibbli u l-iktar tard fi żmien [termini partikolari]” ( 46 ). Għażla terminoloġika simili ssir anki meta jkun irid jiġi indikat il-fatt li l-entitajiet pubbliċi jkunu suġġetti għal obbligu ta’ ħeffa fit-twettiq ta’ ċerti kompiti jew proċeduri ( 47 ). Anki fil-liġi dwar il-kuntratti huwa magħruf il-kunċett ta’ “obbligu ta’ diliġenza li jikkostitwixxi obbligu ta’ mezzi iktar milli obbligu ta’ riżultat”  ( 48 ).

69.

Fejn għandu x’jaqsam it-terminu li huwa rilevanti f’dan il-każ, irregolat mill-Artikolu 84a(4) tal-RSC, min-naħa l-oħra, ma jistax jiġi kkunsidrat b’ċertezza li t-termini “malajr kemm jista’ jkun” iridu jesprimu biss ir-rekwiżit tal-ħeffa. Anzi, fid-dawl tal-indikazzjonijiet li tat l-Irlanda fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistax jiġi eskluż li d-diċitura “malajr kemm jista’ jkun”, inkluża fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC, għandha sinjifikat iktar ġenerali u trid tinftiehem bħala terminu ta’ dekadenza awtonomu li jista’ jagħti lok għall-inammissibbiltà tal-proċeduri ta’ reviżjoni li jitressqu qabel ma jiddekorri t-terminu ta’ tliet xhur, li jeżisti “fi kwalunkwe każ”.

70.

Fil-fatt, l-Irlanda donnha qed tippreżumi li proċeduri ta’ reviżjoni, ġeneralment, jitressqu f’waqt xieraq meta jiġu ppreżentati “fi kwalunkwe każ, fi żmien tliet xhur minn meta r-raġunijiet li fuqhom huma bbażati l-istess proċeduri”. Fl-istess ħin, però, b’riferiment għal sentenza tal-Qorti Suprema tagħha ( 49 ), l-Irlanda tenfasizza li l-“obbligu primarju”  ( 50 ) ta’ rikorrent fil-kuntest tal-Artikolu 84a(4) tal-RSC huwa li jressaq il-proċeduri ta’ reviżjoni tiegħu “malajr kemm jista’ jkun”. F’ċirkustanzi partikolari dan jista’ jwassal biex proċeduri ta’ reviżjoni jiġu kkunsidrati inammissibbli anki jekk ikunu tressqu fit-terminu ta’ tliet xhur ( 51 ). Għaldaqstant, ma jistax jiġi eskluż, għall-inqas, li t-termini ta’ “malajr kemm jista’ jkun”, inklużi fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC, jinftiehmu mill-qrati Irlandiżi bħala li jimplikaw terminu ta’ dekadenza awtonomu ( 52 ).

71.

Jekk id-diċitura “malajr kemm jista’ jkun”, inkluża fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC, tabilħaqq tagħti l-fakultà lill-qrati Irlandiżi li jiddikjaraw, b’mod diskrezzjonali, li ċerti proċeduri ta’ reviżjoni jkunu inammissibbli diġà qabel ma jiskadi t-terminu ta’ tliet xhur, dan jikkostitwixxi ksur tar-rekwiżiti stabbiliti mid-dritt Komunitarju. Fil-fatt, terminu ta’ preskrizzjoni li t-tul tiegħu jiġi deċiż b’mod diskrezzjonali mill-qorti kompetenti jsir imprevedibbli fl-effetti li jkollu. L-offerenti u l-kandidati kkonċernati jsibu rwieħhom fi stat ta’ inċertezza rigward kemm għandhom żmien għad-dispożizzjoni tagħhom biex jippreparaw b’mod sħiħ għall-proċeduri ta’ reviżjoni u ma jkunux jistgħu jevalwaw korrettament il-marġnijiet ta’ eżitu pożittiv ta’ dan ir-rimedju. L-għan, stabbilit fl-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 89/665, li d-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet kontraenti jkunu jistgħu jiġu rriveduti effettivament għaldaqstant ma jintlaħaqx ( 53 ).

72.

Minbarra li ma jistax jiġi eskluż li l-espressjoni “malajr kemm jista’ jkun” inkluża fl-Artikolu 84a(4) tal-RSC tista’ tinftiehem mill-qrati nazzjonali bħala li timplika terminu ta’ dekadenza awtonomu, din in-norma, lanqas ma hija suffiċjentement ċara biex tiżgura applikazzjoni konformi mad-dritt Komunitarju ( 54 ). Anki għal din ir-raġuni, l-Artikolu 84a(4) tal-RSC ma hux traspożizzjoni adegwata tad-Direttiva 89/665.

73.

L-Irlanda toġġezzjona li l-Artikolu 84a(4) tal-RSC jagħti l-possibbiltà li l-qrati nazzjonali jestendu b’mod diskrezzjonali t-terminu għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni u bħala eżempju tiċċita sentenza tal-High Court of Ireland tal-2006 ( 55 ).

74.

Possibbiltà simili ta’ estensjoni tat-terminu tista’ tabilħaqq tiffaċilita l-kompitu tal-qrati li jippronunzjaw irwieħhom b’mod ekwu f’dan il-każ. Madankollu, mhix adattata biex tpatti għan-nuqqasijiet tal-Artikolu 84a(4) tal-RSC li enfasizzajt iktar ’il fuq mil-lat tar-rekwiżiti taċ-ċarezza, tal-preċiżjoni u tal-prevedibbiltà tar-regoli dwar it-termini għall-preżentata ta’ proċeduri ta’ reviżjoni. Għall-offerenti u għall-kandidati kkonċernati, minkejja din il-possibbiltà ta’ estensjoni, iż-żmien li għandhom għad-dispożizzjoni tagħhom biex jippreparaw b’mod sħiħ għall-proċeduri ta’ reviżjoni jibqa’ imprevedibbli u huma ma jistgħux jevalwaw korrettament il-marġnijiet ta’ eżitu pożittiv ta’ dan ir-rimedju. Għall-kuntrarju, b’dan il-mod jiżdied element ieħor ta’ inċertezza mar-regoli dwar it-termini tal-proċeduri ta’ reviżjoni, li diġà ma tantx huma ċari.

75.

Fid-dawl tal-Artikolu 1(1) u (3) tad-Direttiva 89/665, għandu jiġi żgurat lil kull min għandu jew kellu interess fl-għoti ta’ kuntratt pubbliku u li sofra jew jirriskja li jsofri minn dannu minħabba allegat ksur, dritt suġġettiv biex iressaq proċeduri ta’ reviżjoni rigward deċiżjoni meħuda mill-awtorità kontraenti ( 56 ). Kif diġà spjegajt anki fil-kawża Uniplex (UK), l-eżerċizzju effettiv ta’ dan id-dritt ma jistax ikun suġġett għas-setgħa diskrezzjonali ta’ entità nazzjonali, anki jekk din tkun qorti indipendenti ( 57 ).

76.

Konsegwentement, l-ewwel oġġezzjoni mqajma mill-Irlanda għandha tiġi miċħuda.

77.

L-Irlanda qed issostni wkoll li s’issa l-ebda qorti Irlandiża ma ddikjarat inammissibbli xi proċeduri ta’ reviżjoni li ġew ippreżentati fit-terminu ta’ tliet xhur, imma mhux “malajr kemm jista’ jkun”.

78.

Anki din it-tieni oġġezzjoni hija infondata. Biex jiġi pprovat li t-traspożizzjoni ta’ direttiva mhix suffiċjenti jew mhix adegwata ma hemmx għalfejn jiġu stabbiliti l-effetti reali tal-leġiżlazzjoni nazzjonali ta’ implementazzjoni. Fil-fatt, l-insuffiċjenza jew in-nuqqas ta’ adegwatezza tat-traspożizzjoni tkun inerenti fit-test stess ta’ din il-leġiżlazzjoni ( 58 ). Ir-rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għandu natura oġġettiva u jista’ jitressaq anki jekk ma jkunux għadhom saru danni konkreti jew effetti negattivi ta’ xort’oħra ( 59 ).

79.

Fil-fażi prekontenzjuża, l-Irlanda fl-aħħar iddefendiet ruħha billi sostniet li d-dritt intern dalwaqt kien se jiġi emendat fil-kuntest tat-traspożizzjoni tad-Direttiva 2007/66, u dan kien se jwassal għal kjarifika rigward l-Artikolu 84a(4) tal-RSC.

80.

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu għandha tiġi kkunsidrata b’riferiment għas-sitwazzjoni li tkun teżisti fl-Istat Membru meta jiddekorri t-terminu stipulat fl-opinjoni motivata u li l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tieħu inkunsiderazzjoni t-tibdiliet sussegwenti ( 60 ). Inqas u inqas jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni l-emendi għad-dritt intern li għadhom qed jiġu pproġettati jew proposti.

81.

Fid-dawl ta’ dak li ngħad iktar ’il fuq, nikkonkludi li anki t-tieni parti tat-tieni lment hija fondata u li għaldaqstant ir-rikors tal-Kummissjoni għandu jintlaqa’ fl-intier tiegħu.

82.

Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress li l-Irlanda tilfet, hemm lok li hija tiġi ordnata tbati l-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni.

83.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi kif ġej: