KONKLUŻJONIJIET TA’ L-AVUKAT ĠENERALI
SHARPSTON
ippreżentati fit-18 ta’ Jannar 2007 1(1)
Kawża C-17/06
Céline Sàrl
vs
Céline SA
“Trade mark – Sinjal identiku għal trade mark verbali – Adozzjoni u użu bħala isem ta’ kumpannija u isem kummerċjali ”
1. Skond l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva dwar it-trade marks(2), il-proprjetarju għandu jkun intitolat li jimpedixxi lit-terzi persuni kollha li ma għandhomx il-kunsens tiegħu milli jużaw fil-kummerċ kwalunkwe sinjal li hu identiku mat-trade mark fejn għandhom x’jaqsmu prodotti jew servizzi li huma identiċi għal dawk li t-trade mark hija rreġistrata għalihom.
2. Il-Cour d’appel ta’ Nancy (Qorti ta’ l-Appell), fi Franza, tixtieq tkun taf jekk dan id-dritt jistax jiġi eżerċitat minn kummerċjant li rreġistra isem bħala trade mark miktuba fir-rispett ta’ ċerti prodotti, kontra kummerċjant ieħor li, mingħajr il-kunsens tal-proprjetarju, adotta l-istess isem bħala isem ta’ kumpannija u sinjal ta’ ħanut fil-kuntest ta’ impriża li tinnegozja prodotti ta’ l-istess tip.
3. Skond ir-risposta għal din id-domanda, waħda jew it-tnejn minn żewġ domandi ulterjuri jistgħu jitqajmu, għalkemm dawn mhumiex espressament magħmula mill-qorti tar-rinviju.
4. L-ewwel domanda hi jekk liġi nazzjonali li tintitola lill-proprjetarju tat-trade mark li jimpedixxi dan l-użu tistax taqa’ taħt l-Artikolu 5(5) tad-Direttiva, peress li din il-kwistjoni mhijiex koperta mill-Artikolu 5(1), liema Artikolu jippermetti lill-Istati Membri jipprovdu għall-protezzjoni kontra l-użu tas-sinjal barra dak għall-iskopijiet li jiddistingwu bejn prodotti jew servizzi, fejn l-użu ta’ dak is-sinjal mingħajr raġuni valida jieħu vantaġġ minn, jew hu ta’ detriment għall-karattru distintiv jew ir-reputazzjoni tat-trade mark. Jekk ir-risposta hija le, tista’ liġi nazzjonali bħal din tkun ibbażata fuq xi dispożittiv ieħor ta’ din id-Direttiva?
5. It-tieni domanda hi jekk il-pożizzjoni hijiex affetwata bil-fatt li, skond l-Artikolu 6(1)(a) tad-Direttiva, proprjetarju ta’ trade mark ma jistax jimpedixxi terza persuna milli tuża l-isem jew l-indirizz tiegħu stess sakemm tużahom skond prattiċi onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali.
Il-liġi Komunitarja
6. L-Artikolu 5 tad-Direttiva huwa intitolat “Drittijiet mogħtija minn trade mark”. Huwa jgħid dan li ġej:
“1. It-trade mark reġistrata għandha tagħti l-proprjetarju drittijiet esklussivi fuqha. Il-proprjetarju għandu jkun intitolat li jimpedixxi terzi persuni kollha li ma għandhomx il-kunsens tiegħu milli jużaw matul il-kummerċ:
a) kwalunkwe sinjal li hu identiku mat-trade mark fejn għandhom x’jaqsmu merkanzija[prodotti] jew servizzi li huma identiċi għal dawk li t-trade mark hi reġistrata għalihom;
b) kwalunkwe sinjal li, minħabba l-identità ma’, jew li jixbaħ it-trade mark u l-identità jew xebħ tal-merkanzija jew is-servizzi koperti mit-trade mark u s-sinjal, teżisti l-possibbiltà ta’ konfużjoni da parti tal-pubbliku, li tinkludi l-possibbiltà ta’ assoċjazzjoni bejn is-sinjal u t-trade mark.
2. Kwalunkwe Stat Membru jista’ wkoll jistabbilixxi li l-proprjetarju għandu jkun intitolat li jimpedixxi lil terzi persuni kollha li ma għandhomx il-kunsens tiegħu li jużaw matul il-kummerċ kwalunkwe sinjal li hu identiku ma’, jew simili għat-trade mark fejn għandhom x’jaqsmu merkanzija jew servizzi li mhux simili għal dawk li għalihom it-trade mark hi reġistrata, fejn ta’ l-aħħar għandha reputazzjoni fl-Istat Membru u fejn l-użu ta’ dak is-simbolu mingħajr raġuni valida jieħu vantaġġ mhux onest jew li hu ta’ detriment għall-karattru li jiddifferenza wieħed għall-ieħor jew reputazzjoni tat-trade mark.
3. Is-segwenti, inter alia, jistgħu jkunu projbiti taħt il-paragrafi 1 u 2:
(a) li jitwaħħal is-simbolu mal-merkanzija jew ma’ l-imballaġġ ta’ din;
(b) li joffru l-merkanzija, jew li jqiegħduhom fuq is-suq jew li jaħżnuhom għal dawn l-iskopijiet taħt dak is-sinjal, jew li joffru u jfornu servizzi kif jidhru hawn taħt;
(ċ) jimpurtaw jew jesportaw il-merkanzija taħt is-simbolu;
(d) juzaw is-sinjal fuq karti tal-kummerċ u fir-reklamar.
4. Fejn, taħt il-liġi ta’ l-Istat Membru, l-użu ta’ sinjal skond il-kondizzjonijiet li hemm riferiment għalihom f’1(b) jew 2 ma jistgħux ikunu projbiti qabel id-data li fiha d-dispożizzjonijiet neċessarji biex iħarsu din id-Direttiva daħlu fis-seħħ fl-Istat Membru konċernat, id-drittijiet mogħtija mit-trade mark ma jistgħux jiddependu fuqhom biex iwaqqfu l-użu kontinwu tas-sinjal.
5. Il-paragrafi 1 sa’ 4 m’għandhomx jaffettwaw id-dispożizzjonijiet fi kwalunkwe Stat Membru dwar protezzjoni kontra l-użu tas-sinjal barra dak għall-iskopijiet li jiddistingwu bejn merkanzija jew servizzi, fejn l-użu ta’ dak is-sinjal mingħajr raġuni valida jieħu vantaġġ minn, jew hu ta’ detriment għall-karattru distintiv jew ir-reputazzjoni tat-trade mark.”
7. L-Artikolu 6 huwa intitolat “Limitazzjoni ta’ l-effetti ta’ trade mark”. L-Artikolu 6(1) jgħid:
“It-trade mark m’għandhiex tagħti d-dritt lill-proprjetarju li jipprojbixxi terza persuna milli tuża matul il-kummerċ,
(a) l-isem jew l-indirizz tiegħu stess;
(b) indikazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mat-tip, kwalità, kwantità, skop intiż, valur, oriġini ġeografika, iż-żmien tal-produzzjoni tal-merkanzija jew l-għoti tas-servizz, jew karatteristika oħra ta’ merkanzija jew servizzi;
(ċ) it-trade mark fejn hi neċessarja biex tindika l-iskop intiż ta’ prodott jew servizz, b’mod partikolari bħala aċċessorji jew spare parts;
sakemm jużahom skond prattiċi onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali.”
Il-liġi nazzjonali
8. L-Artikolu L713-2(a) tal-Kodiċi dwar il-Proprjetà Intelletwali Franċiż jipprojbixxi “r-riproduzzjoni, l-użu jew l-affissjoni ta’ trade mark, anki biż-żieda ta’ kliem bħal: ‘formula, mod, sistema, imitazzjoni, tip, metodu’, jew l-użu ta’ trade mark riprodotta għal prodotti jew servizzi li huma identiċi għal dawk imsemmija fir-reġistrazzjoni”, mingħajr il-kunsens tal-proprjetarju tat-trade mark.
9. L-Artikolu L713-3 ta’ l-istess Kodiċi jgħid:
“Dawn li ġejjin huma projbiti, ħlief bil-kunsens tal-proprjetarju, kemm-il darba jkun hemm probabbiltà ta’ konfużjoni f’moħħ il-pubbliku:
(a) ir-riproduzzjoni, użu jew twaħħil ta’ trade mark jew l-użu ta’ trade mark riprodotta għal prodotti jew servizzi li huma simili għal dawk imsemmija fir-reġistrazzjoni;
(b) il-limitazzjoni ta’ trade mark u l-użu ta’ trade mark imitata għal prodotti jew servizzi li huma identiċi jew jixbħu lill-dawk imsemmija fir-reġistrazzjoni.”
10. Skond l-Artikolu L713-6(a) ir-reġistrazzjoni ta’ trade mark ma tostakolax l-użu ta’ l-istess sinjal jew sinjal li jixxiebah bħala “isem ta’ kumpannija, isem kummerċjali jew sinjal ta’ ħanut, meta dan l-użu jkun sar jew qabel ir-reġistrazzjoni jew magħmul minn persuna oħra li tkun qed tuża isimha stess b’mod leali”. Madankollu, “fejn dan l-użu jikser id-drittijiet tiegħu, il-proprjetarju tar-reġistrazzjoni jista’ jitlob li dan l-użu jkun limitat jew projbit”.
11. Skond l-Artikolu L-716-1, il-ksur tal-projbizzjonijiet imsemmija, inter alia, fl-Artikoli L713-2 u L713-3 jikkostitwixxi ksur tad-drittijiet tal-proprjetà fi trade mark tal-proprjetarju, li min jiksirhom ikun responsabbli skond il-liġi ċivili.
Fatti, proċedura u domanda ppreżentata
12. Il-kawża prinċipali hija bejn żewġ kumpanniji Franċiżi, Céline SA u Céline Sàrl. Iċ-ċirkustanzi, skond id-digriet tar-rinviju, huma s-segwenti.
13. Céline SA kienet ġiet iffurmata u rreġistrata bħala kumpannija f’Pariġi fl-1928(3) bil-għan prinċipali tal-kreazzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ lbies u aċċessorji. Fl-1948 din il-kumpannija rreġistrat it-trade mark miktuba Franċiża “Céline”, b’mod partikolari għal ilbies u żraben. Din it-trade mark ġiet imġedda mingħajr interruzzjoni sa minn dak iż-żmien.
14. Céline Sàrl kienet ġiet iffurmata u rreġistrata bħala kumpannija f’Nancy fl-1992 bil-għan li tbiegħ ħwejjeġ u aċċessorji minn ħanut f’Nancy bl-isem “Céline”(4). L-impriża kienet ilha topera mill-istess ħanut taħt l-istess isem sa mill-1950, meta kienet irreġistrata għall-ewwel darba fir-reġistru kummerċjali tal-lokal.
15. Fl-2003 Céline SA saret taf bl-eżistenza ta’ Céline Sàrl u bix-xebħ bejn it-tip ta’ negozju tagħhom(5). Bdiet proċeduri kontra Céline Sàrl għall-ksur tat-trade mark u kompetizzjoni żleali bl-użu mhux awtorizzat ta’ l-isem tal-kumpannija u tad-ditta tagħha. Céline SA tibbaża l-azzjoni tagħha unikament fuq l-użu ta’ l-isem “Céline” sabiex tidentifika l-entità Céline Sàrl u l-impriża li din topera. Mhuwiex allegat li l-isem kien imwaħħal fuq xi prodotti.
16. Il-kawża ġiet mirbuħa fl-ewwel istanza. Céline Sàrl ġiet ordnata tibdel l-isem tal-kumpannija u tas-sinjal tal-ħanut tagħha, u li tħallas id-danni lill-Céline SA fir-rigward kemm tal-ksur tat-trade mark kif ukoll tal-kompetizzjoni żleali.
17. Céline Sàrl appellat quddiem il-qorti tar-rinviju, li tinnota li f’ Robelco(6) il-Qorti tal-Ġustizzja speċifikat li meta sinjal ma jkunx użat għall-iskop li jiddistingwi prodotti jew servizzi, huwa l-Istat Membru li għandu jiddetermina l-estensjoni u n-natura tal-protezzjoni li għandha tingħata lill-proprjetarji ta’ trade marks li jilmentaw li soffrew danni bħala riżultat ta’ l-użu ta’ dak is-sinjal bħala isem kummerċjali jew isem ta’ kumpannija. Il-kwistjoni f'dak il-każ kienet dwar jekk il-protezzjoni li jista’ joffri l-Istat Membru skond l-Artikolu 5(5) tad-Direttiva jikkonċernax biss l-użu ta’ sinjal identiku għat-trade mark, jew ukoll l-użu ta’ sinjal li jixxiebah. Fadal għalhekk ftit dubju rigward l-applikabbiltà ta’ l-Artikolu 5(1)(a) fiċ-ċirkustanzi tal-każ preżenti. Skond il-ġurisprudenza Franċiża kurrenti, hemm ksur kull darba li l-elementi distintivi ta’ trade mark ikunu riprodotti, hu x’inhu l-użu li jsir minnhom.
18. Il-qorti ta’ l-appell għaldaqstant irriferiet id-domanda segwenti sabiex tingħata deċiżjoni preliminari:
“L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 89/104/KE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-adozzjoni, min-naħa ta’ terza persuna mingħajr kunsens, ta’ trade mark miktuba rreġistrata, bħall-isem ta’ kumpannija, isem kummerċjali jew sinjal ta’ ħanut fil-kuntest ta’ impriża li tikkummerċjalizza prodotti identiċi, tammonta għal użu ta’ dik it-trade mark matul il-kummerċ, li l-proprjetarju huwa intitolat li jwaqqaf minħabba d-drittijiet esklużivi tiegħu?”
19. Osservazzjonijiet, kemm bil-miktub kif ukoll orali, ġew ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja minn Céline SA, mill-Gvernijiet ta’ Franza, l-Italja u r-Renju Unit, u mill-Kummissjoni.
Evalwazzjoni
Rimarki preliminari
20. Id-domanda rinvijata tikkonsisti essenzjalment f'jekk l-adozzjoni ta’ isem ta’ kumpannija jew negozju(7) tikkostitwixxix użu fis-sens ta’ l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva. Din il-formulazzjoni toħloq żewġ rimarki.
21. Fl-ewwel lok, jista’ jkun neċessarju li ssir distinzjoni, għal xi skopijiet, bejn l-adozzjoni formali ta’ dan l-isem u l-mod kif ikun użat wara l-adozzjoni.
22. Fit-tieni lok, is-sitwazzjoni fil-proċedimenti prinċipali jistgħu jaqgħu biss taħt l-Artikolu 5(1)(a) u mhux 5(1)(b), peress li d-digriet tar-rinviju jgħid b’mod espliċitu li s-sinjal u t-trade mark, u l-prodotti kkonċernati, huma identiċi u mhux biss jixxiebħu. Konsegwentement, il-kwistjoni dwar probabbiltà ta’ konfużjoni bejn is-sinjal u t-trade mark ma tqumx fil-każ preżenti. F’kull każ, hi kwistjoni separata mill-kwistjoni jekk ir-relazzjoni bejn is-sinjal u l-prodotti hijiex tali li tikkostitwixxi użu skond wieħed minn dawn is-subparagrafi.
L-Artikolu 5(1)(a)
23. Il-kliem ta’ l-Artikolu 5 tad-Direttiva għandu grad ta’ varjazzjonijiet sottili – miżjud b’varjazzjoni bejn il-verżjonijiet lingwistiċi – li m’għandhomx iżda, itellfuna mid-distinzjoni biżżejjed ċara li jagħmel bejn żewġ tipi ta’ użu ta’ sinjal.
24. Min-naħa waħda, fil-paragrafi 1 u 2 (kif ukoll fil-paragrafi 3 u 4, li jirreferu għalihom), hemm l-użu fir-rigward ta’ prodotti jew servizzi. Min-naħa l-oħra, fil-paragrafu 5, hemm l-użu għal skop differenti mid-distinzjoni bejn prodotti jew servizzi.
25. Joħroġ ċar mit-tqabbil, u kkonfermat mill-ġurisprudenza(8), li l-użu skond il-paragrafi 1 sa 4 huwa użu għall-iskop ta’ distinzjoni ta’ prodotti jew servizzi.
26. Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet tiċċara l-kunċett fil-kuntest ta’ l-Artikolu 5(1)(a) billi qalet, essenzjalment, li jirriżulta li d-dritt esklużiv li ġġib magħha trade mark ingħata sabiex jippermetti lill-proprjetarju tagħha jipproteġi l-interessi speċifiċi tiegħu bħala proprjetarju tat-trade mark, jiġifieri sabiex jassigura li din it- trade mark tkun tista’ taqdi l-funzjonijiet tagħha u li, għaldaqstant, l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt għandu jkun irriżervat għall-każijiet li fihom l-użu tas-sinjal minn terza persuna jagħmel ħsara jew jista’ jagħmel ħsara lill-funzjonijiet tat-trade mark u, b’mod partikolari, lill-funzjoni essenzjali tagħha li tiggarantixxi lill-konsumaturi l-oriġini tal-prodott L-eżerċizzju ta’ dan id-dritt għandu għalhekk ikun irriżervat għal każijiet fejn l-użu tas-sinjal jaffettwa jew jista’ jaffettwa dawk il-funzjonijiet. Proprjetarju ma jistax jipprojbixxi dan l-użu jekk ma jistax jaffettwa l-interess tiegħu stess bħala proprjetarju tat-trade mark, fid-dawl tal-funzjonijiet tagħha. In-natura esklużiva tad-dritt tiegħu tista’ tkun iġġustifikata biss f’dawk il-limiti.(9)
27. Dan ikun b’mod partikolari l-każ jekk l-użu tas-sinjal li bih tkun akkużata t-terza persuna jkun ta’ natura li jagħti l-impressjoni li teżisti rabta kummerċjali materjali bejn il-prodotti tat-terza persuna u l-impriża minn fejn joriġinaw dawn il-prodotti. F’dan ir-rigward, għandu jiġi vverifikat jekk il-konsumaturi li għalihom huwa mmirat il-prodott, inklużi dawk li lilhom ikunu ppreżentati l-prodotti wara li jkunu nħarġu mill-post tal-bejgħ tat-terza persuna, jistgħux jinterpretaw is-sinjal kif użat mit-terza persuna bħala li jagħti indikazzjoni jew li x’aktarx jagħti indikazzjoni ta’ l-impriża ta’ oriġini tal-prodotti tat-terza persuna (10)
28. Dawk l-elementi huma importanti ħafna sabiex iwieġbu għad-domanda kif ifformulata mill-qorti tar-rinviju – meta jitqies li l-evalwazzjoni hija, fl-aħħar mill-aħħar, waħda ta’ fatt u għandha ssir minn qorti li hi kompetenti li tiddeċiedi fuq il-fatti f’kull każ.
29. Jekk, f’ċirkustanzi bħal dawk preżenti fil-kawża prinċipali, proprjetarju ta’ trade mark għandu jkun intitolat jipprojbixxi l-użu lmentat bis-saħħa ta’ l-Artikolu 5(1)(a) tad-Direttiva, huwa neċessarju li jiġi stabbilit li l-użu tas-sinjal huwa tali li jiddistingwi l-prodotti kkonċernati u li jaffettwa l-interessi tal-proprjetarju billi jinfluwenza ħażin l-abbiltà tat-trade mark tiegħu li taqdi l-funzjoni essenzjali tagħha li tiggarantixxi lill-klijenti l-oriġini tal-prodotti tiegħu stess. Dan huwa l-każ b’mod partikolari jekk l-użu in kwistjoni joħloq l-impressjoni li hemm rabta kummerċjali materjali bejn il-proprjetarju tat-trade mark u prodotti li joriġinaw minn xi mkien ieħor. F’dan ir-rigward, għandu jiġi stabbilit jekk huwiex probabbli li l-konsumaturi li huma mmirati jistgħux jinterpretaw l-użu tas-sinjal bħala li jagħti indikazzjoni jew li x’aktarx jagħti indikazzjoni ta’ l-oriġini tal-prodotti
30. Fil-kuntest ta’ l-Artikolu 5(1)(b) tad-Direttiva, il-Qorti tal-Ġustizzja qalet b’mod kostanti li l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni min-naħa tal-pubbliku trid tiġi evalwata b’mod ġenerali billi jittieħdu in kunsiderazzjoni l-fatturi kollha rilevanti tal-każ partikolari(11). Barra minn hekk, l-għaxar premessa tgħid li l-evalwazzjoni ta’ din il-probabbiltà tiddependi fuq ħafna elementi u, b’mod partikolari fuq ir-rikonoxximent tat-trade mark fis-suq, ta’ l-assoċjazzjoni li tista’ ssir bis-sinjal użat jew registrat, tal-grad ta’ xebh bejn it-trade mark u s-sinjal u bejn il-prodotti jew is-servizzi identifikati.
31. Għalkemm, kif diġa għidt, l-evalwazzjoni tal-probabbiltà ta’ konfużjoni taħt l-Artikolu 5(1)(b) hija distinta mill-evalwazzjoni li semmejt fil-punt 29 fir-rispett ta’ l-Artikolu 5(1)(a), jidher ċar li l-istess approċċ globali huwa ugwalment neċessarju fiż-żewġ każijiet. Fil-fatt, fil-Konklużjonijiet tiegħu fil-każ Arsenal (12), l-Avukat Ġenerali Ruiz-Jarabo semma lista ta’ fatturi li għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni fil-kuntest ta’ l-Artikolu 5(1)(a), li tfakkar f’dak li hemm fl-għaxar premessa: in-natura tal-prodotti u servizzi, is-sitwazzjoni ta’ dawk għal min jistgħu jkunu mmirati, l-istruttura tas-suq u l-pożizzjoni fis-suq tal-proprjetarju tat-trade mark. L-evalwazzjoni ta’ dawn il-fatturi kollha ma taqax taħt il-kompetenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, peress illi hija evalwazzjoni ta’ fatt, li hi l-kompetenza esklużiva tal-qorti nazzjonali.
32. Inżid, - u hawn naqbel mas-sottomissjonijiet tal-Gvern Taljan - li l-evalwazzjoni trid tkun oġġettiva, u mhux dipendenti fuq l-intenzjoni tal-persuna li tuża s-sinjal.
33. Filwaqt li hija kompetenza tal-qorti nazzjonali li tagħmel l-evalwazzjonijiet ta’ fatt neċessarji fid-dawl tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, xi rimarki ulterjuri jistgħu jipprovdu lill-qorti tar-rinviju bi gwida addizzjonali.
34. Waqt is-seduta, deher li kien hemm qbil li t-tip ta’ użu relevanti fil-proċediment prinċipali – jiġifieri l-adozzjoni u l-użu ta’ isem ta’ kumpannija u/jew ta’ isem kummerċjali – seta’ jikkostitwixxi “użu” skond l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva, iżda li mhux neċessarjament u b’mod awtomatiku jikkostitwixxi dan it-tip ta’ użu f’kull każ. Jien naqbel ma’ dan.
35. B’mod partikolari, m’hemmx bżonn li isem ta’ kumpannija jiġi użat fir-rigward ta’ prodotti jew servizzi li jissuplixxu l-kumpannija “matul il-kummerċ”. Jista’ jiġi limitat għal ċirkustanzi iktar formali, bil-kumpannija effettivament tinnegozja taħt isem wieħed jew iktar. U anki meta l-isem tal-kumpannija jkun użat fir-rigward ta’ prodotti u servizzi waqt in-negozju, dan l-użu mhux neċessarjament ikun tali li jiddistingwi l-prodotti jew servizzi, li jindika l-oriġini tagħhom jew li joħloq l-impressjoni ta’ rabta kummerċjali materjali mal-proprjetarju ta’ trade mark identika jew simili. Waqt is-seduta r-Renju Unit ressaq l-eżempju ta’ kont, f’isem il-kumpannija, għall-bejgħ ta’ prodotti identifikati minn isem tad-ditta jew trade mark differenti. A fortiori, l-użu (reġistrazzjoni) ta’ isem ta’ kumpannija qabel kull użu ieħor – li hu s-suġġett tad-domanda tal-qorti nazzjonali kif ifformulata – għandu normalment jaqa’ barra mill-iskop ta’ l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva.
36. Jidher mhux probabbli min-naħa l-oħra li l-adozzjoni ta’ isem kummerċjali ma jkunx segwit b’użu “matul il-kummerċ”. Skond iċ-ċirkustanzi kollha, madankollu, il-mod kif inhu użat xorta jista’ ma jkunx tali li jiddistingwi l-prodotti jew servizzi, li jiddistingwi l-oriġini tagħhom jew li joħloq l-impressjoni ta’ rabta kummerċjali materjali ma’ proprjetarju ta’ trade mark identika jew simili.
37. F’dan ir-rigward, insemmi li l-eżistenza ta’ lista mhux eżawrjenti fl-Artikolu 5(3), ta’ tipi ta’ mġiba li jistgħu jiġu pprojbiti taħt l-Artikolu 5(1) u (2) ma tfissirx li kull okkażjoni meta jkun hemm dan l-aġir dejjem taqa’ fl-iskop ta’ projbizzjoni possibbli. Dejjem ikun neċessarju li jiġi żgurat jekk l-aġir speċifiku jilħaqx il-kriterji ta’ evalwazzjoni li semmejt qabel fil-punt 29.
38. Għaldaqstant, ir-risposta għad-domanda tal-qorti nazzjonali, fit-termini kif inhi fformulata, għandha tkun li s-sempliċi adozzjoni ta’ isem ta’ kumpannija jew ta’ isem kummerċjali normalment ma jikkostitwixxix użu skond l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva; użu sussegwenti ta’ dan l-isem matul il-kummerċ għandu jiġi evalwat mill-qorti kompetenti fuq il-fatti ta’ kull każ, fid-dawl tal-kriterji mniżżla qabel fil-punt 29, b’mod li jiġi determinat jekk jikkostitwixxix użu fir-rigward ta’ prodotti jew servizzi fis-sens ta’ dik id-dispożizzjoni.
39. Madankollu, minbarra din ir-risposta, numru ta’ kunsiderazzjonijiet ulterjuri jistgħu jgħinu lill-qorti nazzjonali ssolvi l-każ quddiemha. Ir-Renju Unit talab għal iktar gwida fuq ċerti aspetti li kienu diskussi waqt is-seduta, u l-fatt li l-każ kien mibgħut lill-Awla Manja jista’ jindika li analiżi ulterjuri tkun aproprjata.
Bażijiet ġuridiċi ulterjuri għall-protezzjoni
40. Sa fejn il-liġi Franċiża, kif interpretata mill-qrati, tista’ tippermetti li proprjetarju ta’ trade mark jipprojbixxi użu ta’ isem ta’ kumpannija jew ta’ negozju f’ċirkustanzi li ma jimplikawx id-distinzjoni ta’ prodotti jew servizzi, li jindikaw l-oriġini tagħhom, li joħolqu impressjoni ta’ rabta kummerċjali materjali mal-proprjetarju tat-trade mark jew b’mod ieħor jaffettwaw b’mod negattiv l-interessi tiegħu, fid-dawl tal-funzjonijiet tat-trade mark, allura ma jistax jingħad li hi bbażata b’mod validu fuq l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva.
41. Jista’ madankollu jingħad li hi bbażata fuq l-Artikolu 5(5), li jippermetti lill-Istati Membri li jipprovdu protezzjoni kontra l-użu ta’ sinjal “mhux għall-iskop li ssir distinzjoni bejn prodotti jew servizzi” – kif ikkonfermat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Robelco, li għamlet riferiment għaliha l-qorti ta’ l-appell(13). Jekk dan hu l-każ, għandu jiġi mfakkar li l-Artikolu 5(5) jista’ jiġi invokat biss meta l-użu ta’ sinjal isir b’mod żleali u jikseb vantaġġ inġust minn, jew huwa ta’ detriment għall-karattru distintiv jew ir-reputazzjoni tat-trade mark. Għal darb’oħra, l-evalwazzjoni hija waħda ta’ fatt li għandha ssir mill-qorti nazzjonali kompetenti.
42. Barra minn hekk, is-sitt premessa tad-Direttiva tispeċifika li ma teskludix l-applikazzjoni għal trade marks ta’ dispożizzjonijiet tal-liġi ta’ l-Istati Membri barra mil-liġi tat-trade marks, bħad-dispożizzjonijiet dwar il-kompetizzjoni inġusta, ir-responsabbiltà ċivili u l-protezzjoni tal-konsumatur. Naturalment, jista’ jagħti l-każ li l-liġi nazzjonali dwar il-kompetizzjoni inġusta tagħti lill-proprjetarji ta’ trade mark drittijiet tat-tip li Céline SA qed tipprova tinforza fil-proċedimenti prinċipali. Il-liġi dwar ir-reġistrazzjoni tal-kumpanniji tista tirrestrinġi t-tipi ta’ isem li jistgħu jiġu rreġistrati billi teskludi, inter alia, dawk li huma identiċi jew li jixbhu trade mark eżistenti.
43. Madankollu, għandu jiġi mfakkar li, mid-dispożizzjonijiet li fuqhom Céline SA qed tipprova tibbaża ruha, id-domanda tal-qorti tar-rinviju hi limitata għad-dispożizzjonijiet tal-liġi dwar it-trade marks f’kamp li kien ġie kompletament armonizzat permezz ta’ l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva(14). Minħabba din l-armonizzazzjoni, dawn id-dispożizzjonijiet ikunu legalment validi kemm-il darba jkunu konsistenti ma’ l-Artikolu 5(1).
L-Artikolu 6(1)(a)
44. Safejn id-dritt li qed tinvoka Céline SA joħroġ mil-liġi tat-trade marks, u mill-kapaċità tagħha bħala proprjetarja ta’ trade mark, mhuwiex possibbli li tiġi injorata l-limitazzjoni ta’ l-Artikolu 6(1)(a) tad-Direttiva, li tgħid li l-proprjetarju ma jistax jipprojbixxi lil persuna oħra milli tuża isimha jew l-indirizz tagħha stess matul il-kummerċ, kemm-il darba l-użu jkun konformi ma’ prattiċi onesti fil-kamp industrijali u kummerċjali.
45. Dak li Céline SA tixtieq tipprevjeni huwa l-użu min-naħa ta’ Céline Sàrl ta’ l-isem tal-kumpannija u tan-negozju ta’ din ta’ l-aħħar stess(15). Naqbel ma’ dak li ntqal mill-Gvern tar-Renju Unit li elementi bħal “Sàrl”, li jindika biss tip partikolari ta’ personalità legali, għandhom jiġu injorati. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li l-Artikolu 6(1)(a) mhuwiex limitat għall-ismijiet ta’ persuni naturali.
46. Madankollu, ma naqbilx mas-sottomissjonijiet tal-Gvern Taljan, waqt is-seduta, li l-Artikolu 6(1)(a) ma jippermettix lil oħrajn jużaw isimhom stess waqt il-kummerċ biex jagħmlu distinzjoni bejn prodotti jew servizzi jekk l-isem u t-trade mark reġistrata, jew il-prodotti jew servizzi rispettivament ikkonċernati huma identiċi jew jixxiebhu – fi kliem ieħor, f’dawk iċ-ċirkustanzi ddefiniti mill-Artikolu 5(1)(a) u (b).
47. B’mod kuntrarju, peress illi d-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark li jipprojbixxi aġir huwa essenzjalment iddefinit f’dawn l-aħħar dispożizzjonijiet, il-limitazzjoni fl-Artikolu 6(1)(a) għandha tirrigwarda d-dritt iddefinit. Inkella, il-limitazzjoni tkun tirrigwarda biss dawk id-drittijiet alternattivi msemmija fl-Artikolu 5(2) u (5). Il-kliem u l-istruttura tad-dispożizzjonijiet madankollu, jagħmluha ċara li l-limitazzjoni fl-Artikolu 6(1)(a) hija applikabbli għall-Artikolu 5 kollu. Il-Qorti tal-Ġustizzja qalet, f’Anheuser-Busch, (16) li persuna tista’ tistrieħ fuq l-eċċezzjoni msemmija fl-Artikolu 6(1)(a) sabiex titħalla tuża sinjal identiku jew simili għal trade mark sabiex tindika l-isem kummerċjali tagħha minkejja li jkun involut użu li jaqa’ taħt l-Artikolu 5(1) ta’ l-imsemmija Direttiva li, fil-prinċipju, il-proprjetarju tat-trade mark jista’ jipprojbixxi bis-saħħa tad-drittijiet esklużivi li huwa jgawdi taħt din id-dispożizzjoni.
48. Iżda l-kwistjoni sinjifikanti fil-kuntest tal-proċedimenti prinċipali hi, jekk l-adozzjoni ta’ l-isem “Céline”għall-impriża f’Nancy (bħala isem kummerċjali, u iktar tard bħala isem ta’ kumpannija) wara r-reġistrazzjoni tat-trade mark “Céline”min-naħa ta’ Céline SA, u l-użu sussegwenti tiegħu fir-rigward ta’ prodotti (jekk użu ta’ dak it-tip ikun stabbilit) hijiex konformi ma’ prattiċi onesti fil-kamp industrijali u kummerċjali. (Jekk l-isem kien adottat u użat qabel ir-reġistrazzjoni tat-trade mark, il-kundizzjoni tal-prattiċi onesti ċertament setgħet tapplika biss għall-użu wara r-reġistrazzjoni, u l-applikazzjoni tagħha kien ikun affettwat skond kif ġraw l-affarijiet b’mod relattiv.)
49. Għal darb’oħra, l-evalwazzjoni hi waħda ta’ fatt, li għandha ssir mill-qorti nazzjonali kompetenti. Iżda fil-passat, il-Qorti tal-Ġustizzja pprovdiet ċerta gwida għal x’jistgħu jikkostitwixxu prattiċi onesti għall-finijiet ta l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva, u b’mod partikolari, ir-Renju Unit talab f’dawn il-proċeduri li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tipprovdi kjarifikazzjonijiet iktar dettaljati. Jekk l-Awla Manja tiddeċiedi li twieġeb għal din it-talba, ir-rimarki segwenti jistgħu jkunu rilevanti.
50. F’termini ġenerali, il-kundizzjoni tal-prattiċi onesti tesprimi obbligu li jsir aġir ġust fir-rigward ta’ l-interessi leġittimi tal-proprjetarju tat-trade mark(17). Hija l-qorti nazzjonali li għandha tagħmel evalwazzjoni globali taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha, b’mod partikolari, jekk min ikun qed juża l-isem jew kull indikazzjoni oħra jkunx jista’ jitqies li qiegħed jikkompeti b’mod mhux leali fir-rigward tal-proprjetarju tat-trade mark(18).
51. Fil-kawża Gillette (19), il-Qorti tal-Ġustizzja qalet, fil-kuntest ta’ l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva, li l-użu tat-trade mark ma jkunx konformi mal-prattiċi onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali, b’mod partikolari meta:
– isir b’tali mod li tista’ tingħata l-impressjoni li teżisti xi konnessjoni kummerċjali bejn it-terz u l-proprjetarju tat-trade mark; jew
– jaffettwa l-valur tat-trade mark billi jieħu vantaġġ inġust mill-karattru distintiv tat-trade mark jew mill-fama tagħha; jew
– jiskredita jew jimmalafama l-imsemmija trade mark;
52. Din il-gwida tgħin ħafna sabiex tgħin lill-qorti nazzjonali fl-evalwazzjoni tal-każ quddiemha. Madankollu, l-isem użat minn Céline Sàrl ma kienx adottat jew użat, kemm bħala isem kummerċjali u lanqas bħala isem ta’ kumpannija, ħlief wara li Céline SA kienet irreġistrat it-trade mark tagħha “Céline”.
53. Jidher ċar li l-kwistjoni ta’ għarfien hi kruċjali f’dan il-kuntest.
54. Persuna ma tistax normalment tingħad li qed taġixxi skond prattiċi onesti tal-kummerċ jekk tadotta isem bil-għan li jiġi użat fil-kummerċ bl-iskop li ssir distinzjoni ta’ prodotti jew servizzi li tkun taf li jkunu identiċi jew jixbhu lil dawk koperti minn trade mark identika jew simili eżistenti.
55. Lanqas in-nuqqas ta’ għarfien ta’ l-eżistenza tat-trade mark ma hu suffiċjenti sabiex jirrendi l-adozzjoni u l-użu ta’ l-isem prattika onesta. Prattika onesta fil-għażla ta’ isem bil-għan li jiġi użat matul il-kummerċ għandha timplika diliġenza ragjonevoli fl-aċċertament li l-isem magħżul ma joħloqx kunflitt ma’, inter alia, trade mark eżistenti, u għalhekk fil-verifika ta’ l-eżistenza ta’ tali trade mark. Riċerka fir-reġistri tat-trade marks kemm nazzjonali kif ukoll Komunitarji mhiex normalment partikolarment diffiċli jew tqila li sseħħ.
56. Madankollu, jekk ġiet użata diliġenza raġjonevoli, u l-ebda trade mark ma nstabet, allura ma jidhirx li hu possibbli li jingħad li l-persuna li qed tadotta l-isem aġixxiet f’dak ir-rigward b’mod kuntrarju għall-prattiċi onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali. F’dawk iċ-ċirkustanzi, ikun ovvjament biss b’mod eċċezzjonali li fil-fatt ikun hemm trade mark li tixbah jew tkun identika għall-isem, li l-proprjetarju tagħha jkun jixtieq jipprojbixxi l-użu ta’ dak l-isem(20). Iżda jekk dan ikun il-każ, jidhirli li d-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark ikun limitat mill-Artikolu 6(1) tad-Direttiva, peress li l-limitazzjoni tiddependi biss fuq l-onesta ta’ l-aġir ta’ min qed juża l-isem.
57. Min-naħa l-oħra, jekk tinstab trade mark identika jew li tixxiebah, il-grad sa fejn il-proprjetarju tat-trade mark ikun jista’ jipprojbixxi l-użu ta’ l-isem ikun jiddependi fuq l-aġir ta’ min qed juża l-isem minn dak il-mument. Prattiċi onesti jkunu preżumibbilment jimplikaw għall-inqas li jiġi kkuntattjat il-proprjetarju tat-trade mark sabiex tkun magħrufa r-reazzjoni tiegħu. Jekk ikun oġġezzjona għall-użu ta’ l-isem għal raġunijiet raġjonevoli (u kull waħda miċ-ċirkustanzi msemmija fl-Artikolu 5 jidhru, mid-definizzjoni tagħhom, kapaċi li jipprovdu raġunijiet raġjonevoli għal oġġezzjoni), allura l-użu sussegwenti ta’ l-isem oġġezzjonat ma jkunx konformi mal-prattiċi onesti tal-kummerċ.
58. Il-Gvern tar-Renju Unit issuġġerixxa li l-qbil min-naħa tal-proprjetarju tat-trade mark jista’ jwaqqfu milli jipprojbixxi l-użu ta’ l-isem. Madankollu, filwaqt li tali waqfien tad-dritt ta’ azzjoni b'mod personali jista’ jidher loġiku, ma jidhirx li jifforma parti mis-sistema ta’ l-Artikolu 6(1) li, kif diġà għidt, jiddependi mill-onesta’ ta’ l-aġir ta’ min qed juża l-isem. Tali regola jkollha għaldaqstant tkun suġġetta għall-kundizzjoni li ma tkunx tista’ tissana aġir li inizjalment ma kienx skond prattiċi onesti, mingħajr ma tkun saret ebda bidla fis-sustanza ta’ dak l-aġir jew l-intenzjoni warajh. Min-naħa l-oħra, persuna li tkun ikkuntattjat lill-proprjetarju tat-trade mark (li jkun aċċerta ruħu li n-notifikazzjoni kienet irċevuta) tista’ titqies li aġixxiet skond prattiċi onesti jekk, wara li jkun għadda perjodu raġjonevoli ta’ żmien, l-ebda oġġezzjoni ma tkun saret għall-użu minnu ta’ isem identiku jew li jixxiebah. F’kull każ, qbil min-naħa ta’ proprjetarju ta trade mark għall-użu ta’ isem li jixxiebah jew li huwa identiku għat-trade mark tiegħu jista’ , skond iċ-ċirkustanzi, ikun biżżejjed biex jikkostitwixxi kunsens skond l-Artikolu 5(1), u għalhekk ineħħi l-użu mill-iskop ta’ applikazzjoni b’mod differenti.
59. Fl-aħħar, insemmi kwistjoni li mhijiex rilevanti fil-proċedimenti prinċipali, kif limitati għal-liġi Franċiża u għat-territorju Franċiż. L-għan prinċipali tad-Direttiva, kif espress fl-ewwel premessa, huwa dak li jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri sabiex jiġu eliminati “disparitajiet li jistgħu jfixklu l-moviment liberu tal-merkanzija u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi u li jistgħu jgħawġu l-kompetizzjoni fis-suq komuni”. Kif kien ikun affettwat l-obbligu li jiġu osservati prattiċi onesti fil-każ li Céline Sàrl kienet impriża ta’ Stat Membru ieħor, li qiegħda tidħol fis-suq Franċiż?
60. Jidhirli li l-istess kunsiderazzjonijiet għandhom ikunu applikabbli. Operatur ekonomiku għandu bħala prinċipju jitħalla juża l-istess isem personali, tal-kumpannija jew tan-negozju matul il-Komunità, u m’għandux ikun ipprojbit milli jagħmel hekk fi Stat Membru wieħed minħabba r-reġistrazzjoni sussegwenti f’dak l-Istat Membru (jew fir-Reġistru tat-trade marks Komunitarji) ta’ trade mark identika jew li tixbah lill-isem in kwistjoni. Madankollu, estensjoni ta’ l-użu ta’ l-isem għal Stat Membru ġdid għandha tkun suġġetta għall-istess rekwiżit ta’ prattiċi onesti fl-aċċertament dwar jekk trade mark identika jew li tixxiebah kinitx diġà ġiet irreġistrata f’dak l-Istat Membru (jew bħala trade mark Komunitarja) qabel ma l-isem kien adottat.
Konklużjoni
61. Konsegwentament, jiena ta’ l-opinjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha twieġeb għad-domanda mibgħuta mill-qorti ta’ l-appell f’Nancy b’dan il-mod:
Is-sempliċi adozzjoni ta’ isem ta’ kumpannija jew isem kummerċjali li hu identiku jew li jixbah trade mark eżistenti ma tikkostitwixxix użu skond l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 89/104/KEE.
L-użu sussegwenti ta’ tali isem waqt il-kummerċ għandu jiġi evalwat mill-qorti kompetenti sabiex jiġi stabbilit jekk jikkostitwixxix użu fir-rigward ta’ prodotti jew servizzi għall-iskop ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri, jekk huwiex tali li jagħmel distinzjoni tal-prodotti jew servizzi kkonċernati u li jaffettwa l-interessi tal-proprjetarju tat-trade mark billi jinfluwenza ħażin l-abbiltà tat-trade mark tiegħu li taqdi l-funzjoni essenzjali tagħha li tiggarantixxi l-oriġini tal-prodotti jew servizzi tiegħu stess lill-klijenti. B’mod partikolari, dan hu l-każ jekk l-użu in kwistjoni joħloq l-impressjoni li teżisti rabta kummerċjali materjali bejn il-proprjetarju tat-trade mark u l-prodotti jew servizzi ta’ oriġini oħra. F’dan ir-rigward, għandu jiġi stabbilit jekk huwiex probabbli li l-konsumaturi mmirati jinterpretaw l-użu tas-sinjal bħala li jindika jew jasal li jindika l-oriġini tal-prodotti jew servizzi.
Id-dritt tal-proprjetarju tat-trade mark li jipprojbixxi dan l-użu huwa suġġett għal-limitazzjoni ta’ l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 89/104/KEE, li tiddependi fuq l-osservanza min-naħa ta’ min qed juża l-isem, ta’ prattiċi onesti fil-kamp industrijali u kummerċjali. B’mod partikolari, użu ma jkunx konformi ma’ dawn il-prattiċi jekk jagħti l-impressjoni li teżisti rabta kummerċjali bejn min qed juża l-isem u l-proprjetarju tat-trade mark, jaffettwa l-valur tat-trade mark billi jieħu vantaġġ inġust mill-karattru distintiv tat-trade mark jew mill-fama tagħha; jew jiskredita jew jimmalafama l-imsemmija trade mark. Prattika onesta fir-rigward ta’ l-adozzjoni ta’ isem għall-użu fil-kummerċ timplika diliġenza raġjonevoli fl-ikkuntattjar tal-proprjetarju ta’ kull trade mark li tkun identika jew li tixxiebah li tkun irreġistrata fir-rigward ta’ prodotti jew servizzi simili jew identiċi għal dawk li fir-rigward tagħhom l-isem għandu jintuża, u l-konformità ma’ kull kundizzjoni raġjonevoli mitluba minn tali proprjetarju f’perjodu raġonevoli ta’ żmien.
1 – Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
2 – L-Ewwel Direttiva tal-Kunsill Nru 89/104/KEE tal-21 ta’ Diċembru 1988 biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU 1989 L 40, p. 1) iktar ’il quddiem “Id-Direttiva”.
3 – Ir-reklamar tal-kumpannija stess jgħid li ġiet stabbilita (minn Céline Viapiana) fl-1945. Id-diskrepanza, jekk teżisti, tidher madankollu li hija irrilevanti. F’kull każ, ir-reġistrazzjoni tat-trade mark miktuba “Céline” fl-1948 tippreċedi l-ewwel reġistrazzjoni jew użu ta’ “Céline” bħala trade mark f’Nancy fl-1950.
4 – Jidher li l-ħanut infetaħ fl-1950 minn ċertu Sur Grynfogel, li semmieh għal bintu Céline, u li għadu negozju tal-familja.
5 – Id-data hija kkontestata fil-proċeduri nazzjonali minn Céline Sàrl, li tgħid li Céline SA kienet taf bl-eżistenza tan-negozju tagħha mill-1974
6 – Sentenza tal-21 ta’ Novembru 2002 (C-23/01, Ġabra p. I-10913, punt 34).
7 – Waqt is-seduta, l-aġent għall-Gvern Franċiż ikkonferma li ma kien hemm l-ebda distinzjoni legali rilevanti, għall-iskopijiet tal-kawża preżenti bejn isem kummerċjali,(nom commercial) li jidentifika negozjant, u sinjal ta’ ħanut,(enseigne) li jidentifika post tan-negozju. Għall-għanijiet preżenti, ser nirreferi għaż-żewġ kunċetti bit-terminu “'isem kummerċjali”.
8 – Ara s-sentenza tat-23 ta’ Frar 1999, BMW C-63/97 Ġabra I-905, punt 38.
9 – Ara s-sentenza tat-12 ta’ Novembru 2002, Arsenal Football Club, C-206/01 (“Arsenal”), Ġabra p. I-10273, punti 51 sa 54 u tas-16 ta’ Novembru 2004, Anheuser-Busch, C-245/02, Ġabra p. I-10989, punt 59.
10 – Ara Arsenal, punti 56 u 57; Anheuser-Busch, punt 60.
11 – Ara, per eżempju, is-sentenza tal-11 ta’ Novembru 1997, SABEL C-251/95, Ġabra I-6191, punt 22; is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 1999 Lloyd Schuhfabrik Meyer C-342/97 Ġabra I-3819, punt 18; is-sentenza tat-22 ta’ Ġunju 2000, Marca Mode C-425/98 Ġabra I-4861, punt 40; u s‑sentenza tas-6 ta’ Ottubru 2005, Medion C-120/04 Ġabra I-8551, punt 27.
12 – Iċċitata fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9, fil-punt 53 tal-konklużjonijiet.
13 – Ara l-punt 17 aktar ’il fuq ta’ dawn il-konklużjonijiet.
14 – Ara, per eżempju, Arsenal, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9, punti 43 sa 45.
15 – Ara Anheuser-Busch, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9, punti 77 sa 80. Peress li d-direttiva ma fiha l-ebda limitazzjoni fir-rigward tat-tip ta’ isem li jista’ jintuża, il-liġi nazzjonali m’għandhiex tiġi interpretata b’tali mod li timponi din il-limitazzjoni.
16 – Imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9, fil-punt 81.
17 – BMW, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 8, punt 61; Sentenza tas-7 ta’ Jannar 2004, Gerolsteiner Brunnen C-100/02, Ġabra I-691, punt 24; Anheuser-Busch, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9, punt 82.
18 – Gerolsteiner Brunnen, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 17, punt 26; Anheuser-Busch, imsemmija fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 9, punt 84.
19 – Sentenza tas-17 ta’ Marzu 2005, C-228/03, Ġabra I-2337.
20 – Sitwazzjoni oħra bħal din, fil-kuntest ta’ l-Artikolu 5(1)(b), tista’ tkun meta trade mark identika jew li tixxiebah tkun instabet, iżda l-persuna li tadotta l-isem tkun għamlet żball onest fl-evalwazzjoni tal-grad ta’ xebh bejn il-prodotti jew servizzi rispettivi koperti.