SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (it-Tieni Awla)

8 ta' Lulju 2004 (*)

"Sigurtà soċjali – Moviment ħieles tal-ħaddiema – Trattat KE – Regolament (KEE) Nru 1408/71– Benefiċċji intiżi sabiex ikopru r-riskju ta' dipendenza – Ħlas mill-assigurazzjoni fuq dipendenza tal-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija tal-persuna li qed tgħin lill-persuna dipendenti"

Fil-kawżi magħquda  C-502/01u C-31/02

li għandhom bħala suġġett domandi indirizzati lill-Qorti tal-Ġustizzja, skond l-Artikolu 234 KE, mis-Sozialgericht Hannover (il-Ġermanja) (C-502/01) u mis-Sozialgericht Aachen (il-Ġermanja) (C-31/02) intiżi sabiex jiksbu, fil-kawżi pendenti quddiem dawn il-Qrati bejn

Silke Gaumain-Cerri

u

Kaufmännische Krankenkasse - Pflegekasse,

fil-preżenza ta':

Bundesversicherungsanstalt für Angestellte,

u bejn

Maria Barth

u

Landesversicherungsanstalt Rheinprovinz,

fil-preżenza ta:

PAX Familienfürsorge Krankenversicherung,

Bundesministerium für Gesundheit und Soziale Sicherung,

deċiżjoni preliminari fuq l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE u tad-dritt sekondarju dwar il-moviment ħieles taċ-ċittadini ta' l-Unjoni u, b'mod partikolari, tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, ta' l-14 ta' Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni ta' l-iskemi għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u għall-membri tal-familji tagħhom li jiċċaqilqu fil-Komunità, fil-verżjoni tiegħu emendata u aġġornata mir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97 tat-2 ta' Diċembru 1996 (ĠU 1997, L 28, p. 1),

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tieni Awla),

komposta minn C. W. A. Timmermans, President ta' l-Awla,  J.-P. Puissochet (Relatur), R. Schintgen,  F. Macken u N. Colneric, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: A . Tizzano,

Reġistratur: R. Grass,

wara li rat l-osservazzjonijiet bil-miktub, ippreżentati minn:

–       għall-Kaufmännische Krankenkasse-Pflegekasse, minn K. Böttcher, bħala aġent,

–       għall-Gvern Ġermaniż, minn C.-D. Quassowski u M.Lumma, bħala aġenti (C-31/02),

–       għall-Gvern Elleniku, minn D. Kalogiros u G. Alexaki, bħala aġenti (C-31/02),

–       għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn H. Michard u H. Kreppel, bħala aġenti,

wara li rat ir-rapport ta' l-Imħallef Relatur,

wara li semgħet il-konklużjonijiet ta' l-Avukat Ġenerali ppreżentati fis-seduta tat-2 ta' Diċembru 2003,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1       permezz tad-digrieti tat-12 ta' Diċembru 2001 u tat-18 ta' Jannar 2002, li waslu l-Qorti tal-Ġustizzja fis-27 ta' Diċembru 2001 u fl-4 ta' Frar 2002 rispettivament, is-Sozialgericht Hannover u s-Sozialgericht Aachen għamlu, skond l-Artikolu 234 KE, domandi preliminari fuq l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE u tad-dritt sekondarju dwar il-moviment ħieles taċ-ċittadini ta' l-Unjoni u, b'mod partikolari, tar-Regolament (KEE) tal-Kunsill Nru 1408/71 ta' l-14 ta' Ġunju 1971 dwar l-applikazzjoni ta' l-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u għall-membri tal-familji tagħhom li jiċċaqilqu fil-Komunità, fil-verżjoni tiegħu emendata u aġġornata mir-Regolament (KE) tal-Kunsill Nru 118/97 tat-2 ta' Diċembru 1996 (ĠU 1997, L 28, p.1, iktar 'il quddiem ir-"Regolament Nru 1408/71").

2       Dawn id-domandi saru fil-kuntest ta' kawżi li bejn is-Sinjura Gaumain‑Cerri u l-Kaufmännische Krankenkasse–Pflegekasse (iktar 'il quddiem il-"fond ta' dipendenza KKH") u s-Sinjura Barth u l-Landesversicherungsanstalt Rheinprovinz rispettivament dwar id-deċiżjonijiet ta' dawn iż-żewġ korpi li jirrifjutawlhom il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija li huma jqisu li huma intitolati għalihom bħala terzi persuni li jagħtu għajnuna lil persuna dipendenti li li tirċievi benefiċċji ta' l-assigurazzjoni soċjali Ġermaniża kontra r-riskju ta' dipendenza (iktar 'il quddiem l-"assigurazzjoni fuq id-dipendenza").

 Il-kuntest ġuridiku nazzjonali

3       Fil-Ġermanja, l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza ġiet stabbilita, mill-1 ta' Jannar 1995, mill-Pflegeversicherungsgesetz (liġi dwar l-assigurazzjoni soċjali kontra r-riskju ta' dipendenza), li tikkostitwixxi l-ktieb XI tas-Sozialgesetzbuch (kodiċi tas-sigurtà soċjali, iktar 'il quddiem l-"SGB"). Hija intiża sabiex tkopri l-ispejjeż involuti mill-istat ta' dipendenza tal-persuni assigurati, jiġifieri mill-ħtieġa permanenti li huma jkollhom li jirrikorru b'mod estensiv, għall-għajnuna ta' persuni oħra sabiex iwettqu atti tal-ħajja ta' kuljum (iġjene tal-ġisem, nutrizzjoni, mobilità, xogħol tad-dar eċċ.).

4       Il-persuni kollha assigurati, kemm jekk fuq bażi volontarja inkella fuq bażi obbligatorja, ma' l-assigurazzjoni kontra l-mard għandhom jikkontribwixxu għall-iskema ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza.

5       Din ta' l-aħħar tagħti dritt, qabel kollox, għall-benefiċċji intiżi biex ikopru l-ispejjeż imġarrba għall-kura domiċiljari pprovduta minn terzi persuni. Dawn il-benefiċċji magħrufa bħala "kura domiċiljari", li l-ammont tagħhom jiddependi fuq il-grad ta' dipendenza tal-persuna kkonċernata, jistgħu jingħataw, fuq l-għażla tal-benefiċjarju jew fil-forma ta' kura mogħtija minn korpi awtorizzati, inkella fil-forma ta' għotja ta' flus fix-xahar magħrufa bħala "għotja għad-dipendenza", li tippermetti lill-benefiċjarju li jagħżel il-forma ta' għajnuna li huwa jikkunsidra li hi l-iktar xierqa għall-kundizzjoni tiegħu.

6       L-assigurazzjoni fuq id-dipendenza tagħti wkoll dritt għall-ħlas dirett ta' kura mogħtija lill-assigurat fi djar ta' kura jew fi sptarijiet, għal għotjiet intiżi sabiex ikopru n-nuqqas, waqt il-perijodi ta' lif, tat-terza persuna li normalment tieħu ħsieb l-assigurat u għal għotjiet u kumpensi li jkopru diversi spejjeż li jirriżultaw mill-istat ta' dipendenza ta' l-assigurat, bħax-xiri u l-istallazzjoni ta' tagħmir speċjalizzat jew it-twettiq ta' xogħlijiet għar-ristrutturazzjoni tad-dar.

7       Fl-aħħar nett, din l-assigurazzjoni tkopri, f'ċerti kundizzjonijiet, il-kontribuzzjonijiet għall-assigurazzjoni għax-xjuħija jew għall-invalidità kif ukoll l-assigurazzjoni kontra l-inċidenti tat-terza persuna li tgħin lill-persuna assigurata.

8       Iż-żewġ kawżi prinċipali nqalgħu fir-rigward ta' din il-kopertura, għall-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija.

 Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari

9       Is-Sinjura Gaumain-Cerri, ta' nazzjonalità Ġermaniża, u r-raġel tagħha, ta' nazzjonalità Franċiża, jirrisjedu fi Franza u jeżerċitaw il-professjoni tagħhom, part-time, bħala ħaddiema tal-fruntieri, f'impriża stabbilita fil-Ġermanja. Minħabba dan, huma affiljati ma' l-assigurazzjoni Ġermaniża fuq id-dipendenza. It-tifel tagħhom, li jirrisjedi magħhom, ibati minn diżabbiltà u, bħala aventi kawża tal-ġenituri tiegħu, jirċievi benefiċċji ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza, b'mod partikolari, l-għotja tad-dipendenza. Il-ġenituri nfushom, fid-dar u volontarjament, assumew ir-rwol tat-terza persuna li qed tgħin persuna dipendenti. Mandankollu, il-fond ta' dipendenza KKH, li f'dan il-każ huwa l-korp assiguratur għar-riskju ta' dipendenza, jirrifjuta li jħallas il-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija tas-Sinjura Gaumain‑Cerri u tar-raġel tagħha fir-rigward ta' l-attività tagħhom ta' għajnuna lil persuna dipendenti għar-raġuni li mhumiex residenti fit-territorju Ġermaniż. Mid-dispożizzjonijiet rilevanti tas-SGB jirriżulta li, minħabba n-natura mhux professjonali ta' din l-attività u n-nuqqas ta' residenza fit-territorju nazzjonali, huma m'għandhom la l-obbligu u lanqas id-dritt għall-assigurazzjoni legali għax-xjuħija. In-natura mhux professjonali ta' l-attività in kwistjoni lanqas ma tagħtihom l-istatus ta' ħaddiem li jista' jinvoka d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71.

10     Min-naħa tagħha, is-Sinjura Barth, ta' nazzjonalità Ġermaniża, tirrisjedi l-Belġju, viċin il-frontiera Ġermaniża, u tagħti l-għajnuna tagħha fil-Ġermanja lil uffiċjal rtirat. Hija tirċievi minn dan ta' l-aħħar remunerazzjoni fix-xahar ta' madwar EUR 400. Fir-rigward tad-dispożizzjonijiet rilevanti tas-SGB, l-attività ta' għajnuna tas-Sinjura Barth hija wkoll meqjusa li mhijiex professjonali. Barra minn dan, is-Sinjura Barth ma teżerċita l-ebda attività professjonali. Il-persuna dipendenti, li hija tgħin, tirċievi l-benefiċċji ta' assigurazzjoni fuq id-dipendenza tagħha minn żewġ korpi, il-Landesamt für Besoldung und Versorgung Nordrhein‑Westfalen, bħala korp ta' l-assigurazzjoni soċjali bażika għall-uffiċjali rtirati, u l-PAX Familienfürsorge Krankenversicherung (iktar 'il quddiem il-"PAX") bħala korp ta' assigurazzjoni addizzjonali bis-saħħa ta' kuntratt privat, li hija obbigatorja u li l-kundizzjonijiet tagħha huma, skond il-liġi, analogi għal dawk li japplikaw għall-assigurazzjoni soċjali bażika. Għal raġunijiet ekwivalenti għal dawk mogħtija fir-rigward tas-Sinjura Gaumain‑Cerri, li jirrigwardaw ir-residenza tagħha barra l-Ġermanja, il-Landesversicherungsanstalt Rheinprovinz waqqaf il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet li jippermettu lis-Sinjura Barthtikseb drittijiet għal pensjoni, ħlas li kien sa dak iż-żmien isir mill-PAX u l-Landesamt.

11     Is-Sinjura Gaumain-Cerri u s-Sinjura Barth kkontestaw rispettivament quddiem is-Sozialgericht Hannover u s-Sozialgericht Aachen dawn id-deċiżjonijiet li saru kontrihom u jitolbu li l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza għandha tħallas il-kontribuzzjonijiet ta' l-assigurazzjoni għax-xjuħija fir-rigward ta' l-attività tagħhom ta' għajnuna lil persuna dipendenti.

12     Huwa f'dawn iċ-ċirkustanzi li s-Sozialgericht Hannover iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

"1)      Il-kunċetti ta' "benefiċċji tal-mard" u ta' "benefiċċji għax-xjuħija" fis-sens ta' l-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 1408/71 ikopru, u jekk ikun il-każ, f'liema kundizzjonijiet, il-benefiċċji dovuti minn korp lil ieħor, meta l-assigurat jieħu biss benefiċċju astratt u indirett (il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għall-pensjoni mill-fond tal-mard għal persuna li tagħti kura volontarjament)?

2)      Il-prinċipju ta' ebda diskriminazzjoni, kif jirriżulta mid-dritt primarju jew sekondarju, jeħtieġ li l-benefiċċji deskritti f'[1)] jkunu dovuti indipendentament mill-fatt li l-attività li fuqha huma bbażati hija mwettqa fil-Ġermanja jew fi Stat Membru ta' l-Unjoni Ewropea u indipendentament mir-residenza ta' l-assigurat jew tal-benefiċjarju dirett ta' dawn il-benefiċċji?"

13     Min-naħa tagħha, is-Sozialgericht Aachen ukoll iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

"1)      Id-dispożizzjonijiet tar-Regolament […] Nru 1408/71 […] huma wkoll applikabbli għall-iskema Ġermaniża ta' assigurazzjoni kontra r-riskju ta' dipendenza meta l-kopertura kontra r-riskju ta' dipendenza tirriżulta (f'dan il-każ parzjalment), skond id-dispożizzjonijiet meħuda flimkien ta' l-Artikoli 23 u 110 tas-Sozialgesetzbuch (kodiċi Ġermaniż tas-sigurtà soċjali) – soziale Pflegeversicherung (assigurazzjoni soċjali kontra r-riskju ta' dipendenza) ) – (SGB XI), mill-konklużjoni ta' kuntratt privat ta' assigurazzjoni kontra r-riskju ta' dipendenza?

2)      Il-kontribuzzjonijiet għall-iskema legali ta' assigurazzjoni għax-xjuħija li l-korpi ta' assigurazzjoni kontra r-riskju ta' dipendenza għandhom iħallsu favur persuni li jeżerċitaw, mhux bħala professjoni, attività ta' għajnuna lill-persuni dipendenti, skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 44 tas-SGB XI kif ukoll ta' l-ewwel sentenza ta' l-Artikolu 3(1a) u ta' l-Artikolu 116(2) tas-Sozialgesetzbuch - Gesetzliche Rentenversicherung (skema legali ta' assigurazzjoni għax-xjuħija) – (SGB VI), meħuda flimkien, jikkostitwixxu "benefiċċju tal-mard" fis-sens ta' l-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament […] Nru 1408/71? Jekk dan huwa l-każ, benefiċċju bħal dan jista' wkoll jiġi mħallas għall-persuni li jgħinu persuni dipendenti fil-pajjiż tal-korp ta' assigurazzjoni soċjali kompetenti iżda li jirrisjedu fi Stat Membru ieħor?

3)      Il-persuni li jeżerċitaw attività ta' għajnuna lill-persuni dipendenti fis-sens ta' l-Artikolu 19 tas-SGB XI huma ħaddiema fis-sens ta' l-Artikolu 39 KE? Jekk dan huwa l-każ, huwa għaldaqsant prekluż li dawn jiġu miċħuda l-benefiċċju tal-ħlas ta' kontribuzzjonijiet għall-assigurazzjoni għax-xjuħija', minħabba li huma m'għandhomx ir-residenza jew il-post fejn normalment jgħixu fit-territorju ta' l-Istat ikkonċernat?"

 Fuq id-domandi preliminari

 Fuq l-ammissibbiltà

14     Il-Gvern Ġermaniż jindika li d-domandi magħmula mis-Sozialgericht Aachen m'għandhomx rilevanza. Skond dan il-Gvern, is-Sinjura Barth diġà tibbenenefika, minħabba l-leġiżlazzjoni nazzjonali, minn dritt għall-ħlas ta' kontribuzzjonijiet lill-assigurazzjoni legali għax-xjuħija minħabba li l-attività ta' għajnuna hija mwettqa fil-Ġermanja. Il-post tar-residenza tas-Sinjura Barth huwa irrilevanti u r-rikors tagħha kellu jiġi milqugħ.

15     Kif il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat bosta drabi, il-proċedura prevista fl-Artikolu 234 KE hija strument ta' kooperazzjoni bejnha nfisha u l-qrati nazzjonali li tippermettilha tagħti lill-imsemmija qrati l-elementi ta' interpretazzjoni tad-dritt komunitarju li huma neċessarji għalihom għas-soluzzjoni tal-kawżi li huma jintalbu jiddeċiedu. Min-naħa l-oħra, mhijiex il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta' din il-proċedura, li għandha tinterpreta d-dritt intern ta' Stat Membru u, ħlief f'kazijiet eċċezzjonali, huwa l-Imħallef nazzjonali, li hu l-uniku li għandu konoxxenza diretta tal-fatti tal-kawża bħall-argumenti magħmula mill-partijiet u li jkollu jassumi r-responsabbiltà tad-deċiżjoni ġudizzjarja li għandha tittieħed, li għandu jevalwa, b'konoxxenza sħiħa tal-kawża, ir-rilevanza tal-kwistjonijiet ta' dritt mqajma mill-kawża quddiemu u n-neċessità ta' deċiżjoni preliminari sabiex ikun jista' jagħti d-deċiżjoni tiegħu (ara b'mod partikolari, s-sentenza ta' l-14 ta' Frar 1980, Damiani, 53/79, Ġabra p. 273, punt 5). F'dan il-każ, ma jidhirx li d-domandi magħmula mis-Sozialgericht Aachen huma ta' xi natura eċċezzjonali li tiġġustifika li dawn ma jiġux eżaminati.

 Fuq il-mertu

16     Fis-sostanza, id-domandi magħmula miż-żewġ qrati tar-rinviju jirrigwardaw żewġ aspetti prinċipali.

17     Fl-ewwel nett, dawn il-qrati qiegħdin jistaqsu jekk benefiċċju bħall-ħlas, mill-korp li jassigura kontra r-riskju ta' dipendenza, tal-kontribuzzjonijiet soċjali ta' l-assigurazzjoni għax-xjuħija tat-terza persuna li tagħti kura domiċiljari lil persuna dipendenti, fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, jikkostitwixxix benefiċċju tal-mard jew benefiċċju għax-xjuħija fis-sens tar-Regolament Nru 1408/71. Is-Sozialgericht Aachen jistaqsi, b'mod partikolari, jekk il-fatt li l-imsemmi benefiċċju huwa mogħti minn korp li jaqa' taħt id-dritt privat, li qed jaġixxi fl-istess kundizzjonijiet bħall-PAX fir-rigward tal-persuna li s-Sinjura Barth qed tgħin, għandux influwenza fuq ir-risposta (l-ewwel domandi tas-Sozialgericht Hannover u tas-Sozialgericht Aachen u l-ewwel parti tat-tieni domanda ta' din ta' l-aħħar).

18     It-tieni nett, il-qrati tar-rinviju jistaqsu jekk it-Trattat, b'mod partikolari l-Artikolu 39 KE, ir-Regolament Nru 1408/71 jew dispożizzjonijiet oħra tad-dritt sekondarju jipprekludux li l-imsemmi benefiċċju jiġi miċħud minħabba li l-persuna dipendenti jew it-terza persuna li tagħtiha l-kura, fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, hija residenti barra mill-Istat kompetenti, jiġifieri l-Istat ta' l-istituzzjoni li magħha l-persuna hija assigurata kontra r-riskju ta' dipendenza (it-tieni domanda tas-Sozialgericht Hannover, it-tieni parti tat-tieni domanda u t-tielet domanda tas-Sozialgericht Aachen).

Fuq l-applikazzjoni tar-Regolament Nru 1408/71 għall-ħlas ta' kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija ta' terza persuna li tgħin persuna dipendenti fiċ-ċirkustanzi bħal dawk in kwistjoni fil-kawżi prinċipali

19     Fis-sentenza tal-5 ta' Marzu 1998, Molenaar (C-160/96, Ġabra p. I‑843) li ngħatat b'risposta għal domanda preliminari mqajma fil-kuntest ta' kawża fuq iċ-ċaħda li tiġi mħallsa l-għotja għal dipendenza lill-persuni suġġetti għall-assigurazzjoni fuq id-dipendenza minħabba li huma ma kinux residenti fil-Ġermanja, il-Qorti indikat li:

"22      […]mill-fajl jirriżulta li l-benefiċċji ta' l-assigurazzjoni għad-dipendenza huma intiżi sabiex jiżviluppaw l-awtonomija tal-persuni dipendenti, b'mod partikolari, mil-lat finanzjarju. B'mod partikolari, is-sistema stabbilita hija intiża sabiex tinkoraġġixxi l-prevenzjoni u r-riabilitazzjoni minflok il-kura u tiffavorixxi l-użu ta' kura domiċiljari bi preferenza għall-kura fi stabbiliment.

23      L-assigurazzjoni fuq id-dipendenza tagħti dritt għall-ħlas, totali jew parzjali, ta' ċerti spejjeż mġarrba minħabba l-istat ta' dipendenza ta' l-assigurat bħall-kura mogħtija d-dar, fiċ-ċentri jew fl-istabbilimenti speċjalizzati, ix-xiri ta' tagħmir neċessarju għall-assigurat, it-twettiq ta' xogħlijiet fejn joqgħod, kif ukoll il-ħlas ta' għajnuna finanzjarja kull xahar li tippermetti lill-assigurat li jagħżel it-tip ta' għajnuna li jrid u, per eżempju, li jitħallas, taħt forma jew oħra, lit-terzi persuni li jgħinuh. L-iskema ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza tassigura wkoll għal uħud minn dawn it-terzi persuni kopertura għar-riskji ta' inċidenti, xjuħija u invalidità.

24      Għalhekk, il-benefiċċji ta' dan tip għandhom essenzjalment l-għan li jissupplementaw il-benefiċċji ta' l-assigurazzjoni fuq il-mard li magħhom, barra minn dan, huma marbuta fuq livell ta' organizzazzjoni sabiex itejbu l-istat ta' saħħa u tal-ħajja tal-persuni dependenti.

25      F'dan iċ-ċirkustanzi, u anki jekk huma għandhom karatteristiċi tagħhom proprja, benefiċċji bħal dawn għandhom jiġu meqjusa bħala "benefiċċji tal-mard" fis-sens ta' l-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71."

20     Minn din id-deċiżjoni jirriżulta li l-benefiċċji intiżi sabiex jassiguraw il-kopertura tar-riskju tax-xjuħija ta' terza persuna li tgħin persuna dipendenti, bħal dawk previsti mill-assigurazzjoni fuq id-dipendenza, jikkostitwixxu wkoll "benefiċċji tal-mard" favur il-persuna dipendenti fis-sens ta' l-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament Nru 11408/71. M'hemm ebda ċirkustanza partikolari għal din il-kawża li twassal biex tiġi rreveduta din l-evalwazzjoni.

21     B'mod partikolari, il-fatt li t-terza persuna li tgħin lill-persuna dipendenti tibbenefika b'mod personali minn benefiċċju bħal dan, kif jenfasizza l-PAX, ma jaffettwax il-fatt li l-persuna, li l-istat ta' dipendenza tagħha jiġġustifika l-għotja tal-benefiċċji ta' dipendenza kollha, b'hekk tibbenefika minn skema intiża li tgħinha li tirċievi, fl-iktar kundizzjonijiet favorevoli possibbli, il-kura neċessarja għall-istat tagħha. L-imsemmi benefiċċju għalhekk jagħmel parti mill-fergħa ta' l-assigurazzjoni fuq il-mard. L-istess jista' jingħad, barra minn dan, fir-rigward ta' l-għotja għad-dipendenza proprja meta din hija użata kollha jew parzjalment sabiex titħallas it-terza persuna li qed tgħin lill-persuna dipendenti, bħal m'hu l-każ tas-Sinjura Barth.

22     Bl-istess mod, il-fatt li l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza hija xi drabi mogħtija kollha jew parzjalment minn assiguratur privat abbażi ta' kuntratt privat ma jistax, f'dan il-każ, jeskludiha mill-kamp ta' applikazzjoni tar-Regolament Nru 1408/71, peress li l-konklużjoni ta' dan il-kuntratt tirriżulta direttament mill-applikazzjoni tal-liġi tas-sigurtà soċjali in kwistjoni. F'dan ir-rigward, għall-kuntrarju ta' dak li assuma l-gvern Elleniku, fl-osservazzjonijiet li ssottometta lill-Qorti, l-obbligu in kwistjoni ma jirriżultax mid-dispożizzjonijiet ta' ftehim industrijali bħal dawk previsti fl-Artikolu 1(j) tar-Regolament Nru 1408/71, li huma, fil-prinċipju, esklużi mill-kamp ta' applikazzjoni ta' l-imsemmi Regolament.

23     Għalhekk hemm lok li r-risposta għall-ewwel serje ta' domandi tal-qrati tar-rinviju, kif imqassra fil-punt 17 ta' din is-sentenza, tkun li benefiċċju bħall-ħlas, mill-korp li qed jipprovdi l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza, tal-kontribuzzjonijiet għall-assigurazzjoni għax-xjuħija tat-terza persuna li tagħti kura domiċiljari lil persuna dipendenti, fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, jikkostitwixxi benefiċċju tal-mard favur il-persuna dipendenti suġġett għar-Regolament Nru 1408/71.

Fuq il-possibbiltà li jiġi miċħud il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija ta' terza persuna li tgħin persuna dipendenti minħabba li wieħed jew ieħor minnhom huwa residenti fit-territorju ta' Stat Membru ieħor li mhuwiex l-Istat kompetenti

24     Qabel kollox, huwa neċessarju li jiġi eżaminat, f'każ bħal dak tas-Sinjura Gaumain-Cerri, jekk il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija tat-terza persuna li tgħin il-persuna dipendenti għandux isir skond il-liġi ta' l-Istat ta' residenza tal-persuna dipendenti jew skond dik ta' l-Istat kompetenti li, f'każ bħal dan, huma differenti.

25     F'dan ir-rigward, fis-sentenza Molenaar, iċċitata iktar 'l fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha teżamina jekk il-benefiċċji differenti ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza kinux jikkostitwixxu benefiċċji ta' mard "in natura" jew benefiċċji ta' mard "fi flus". Fil-fatt, skond l-Artikoli 19 u 20 tar-Regolament Nru 1408/71, li jirrigwardaw, fil-qasam ta' assigurazzjoni fuq il-mard u l-maternità tal-persuni impjegati jew li jaħdmu għal rashom u tal-membri tal-familji tagħhom, sitwazzjonijiet li fihom il-persuni interessati residenti fi Stat Membru li mhuwiex l-Istat kompetenti, b'mod partikolari, bħala ħaddiema tal-fruntieri, il-fatt li l-benefiċċji huma benefiċċji "in natura" jew benefiċċji "fi flus" jista' jbiddel il-leġiżlazzjoni applikabbli.

26     Fis-sentenza Molenaar, iċċitat iktar 'l fuq, il-Qorti ddeċidiet li:

"31      Fis-sentenza tat-30 ta' Ġunju 1966, Vaassen-Göbbels (61/65, Ġabra p. 377, b'mod partikolari p. 400), il-Qorti diġà indikat, fir-rigward tar-Regolament Nru 3 tal-Kunsill, tal-25 ta' Settembru 1958, dwar is-sigurtà soċjali tal-ħaddiema migranti (ĠU 1958, 30, p. 561), li ppreċeda r-Regolament Nru 1408/71 u li kien juża l-istess termini, li l-kunċett ta' "benefiċċji in natura" ma jeskludix benefiċċji li jikkonsistu fi ħlas magħmul mill-istituzzjoni debitriċi, b'mod partikolari taħt il-forma ta' ħlas dirett jew ta' ħlas lura ta' spejjeż, u li l-kunċett ta' "benefiċċji fi flus" ikopri essenzjalment il-benefiċċji intiżi li jikkumpensaw it-telf ta' salarju tal-ħaddiem marid.

32      Hekk kif ġie indikat hawn fuq […], il-benefiċċji ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza jikkonsistu, minn naħa, fi ħlas dirett jew ħlas lura ta' spejjeż imġarrba minħabba l-istat ta' dipendenza ta' l-interessat, u, b'mod partikolari, ta' spejjeż ta' natura medika mġarrba minħabba dan l-istat. Benefiċċji bħal dawn, li huma intiżi sabiex ikopru kura li l-assigurat irċieva kemm fid-dar kif ukoll fi stabbilment speċjalizzat, ta' xiri ta' tagħmir u t-twettiq ta' xogħlijiet, jaqgħu, bla dubju, fil-kunċett ta' "benefiċċji in natura" previsti [fl-Artikolu] 19(1)(a)[…] tar-Regolament Nru 1408/71.

33      Min-naħa l-oħra, jekk l-għotja għad-dipendenza hija intiza li tkopri wkoll ċerti spejjeż imġarrba mill-istat ta' dipendenza, b'mod partikolari dawk relatati ma' l-għajnuna mogħtija minn terza persuna, u mhux sabiex tikkumpensa telf ta' salarju min-naħa tal-benefiċjarju, hija xorta għandha karatteristiċi li jiddistingwuha mill-benefiċċji in natura ta' l-assigurazzjoni fuq il-mard.

34      L-ewwel nett, il-ħlas ta' għotja huwa perjodiku u mhuwiex suġġett la għall-impenn min-qabel ta' ċerti spejjeż, bħal l-ispejjeż għall-kura, u lanqas a fortiori għall-preżentazzjoni ta' dokumenti li jippruvaw l-ispejjeż imġarrba. It-tieni nett, l-ammont ta' l-għotja huwa fiss u indipendenti mill-ispejjeż li ġew imġarrba fil-verità mill-benefiċjarju sabiex jipprovdi għall-bżonnijiet tal-ħajja tiegħu ta' kuljum. It-tielet nett, il-benefiċjarju għandu libertà kbira fuq l-użu tas-somom li ġew allokati lilu b'dan il-mod. B'mod partikolari, kif indika l-gvern Ġermaniz stess, l-għotja għad-dipendenza tista' tkun użata mill-benefiċjarju sabiex iħallas persuna mill-famija tiegħu jew minn ta' madwaru li qed jgħinuh volontarjament.

35      L-għotja għad-dipendenza għalhekkgħandha l-forma ta' għajnuna finanzjarja li tippermetti li jitjieb b'mod globali l-livell ta' ħajja tal-persuni dipendenti, b'mod li tikkumpensa għall-ispejjeż addizzjonali mġarrba minħabba l-istat li huma jinstabu fih.

36      Għaldaqstant hemm lok li benefiċċju bħall-għotja għal dipendenza għandu jitqies fost il-"benefiċċji in natura" ta' l-assigurazzjoni fuq il-mard previsti [fl-Artikolu]19(1)(b)[…] tar-Regolament Nru 1408/71." [Traduzzjoni mhux uffiċjali]

27     Il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet ta' l-assigurazzjoni għax-xjuħija tat-terza persuna li persuna dipendenti tirrikorri għaliha sabiex tgħinha fid-dar għandu wkoll jiġi kkwalifikat bħala benefiċċju fi flus ta' l-assigurazzjoni fuq il-mard minħabba n-natura anċillari tiegħu fir-rigward ta' l-għotja għad-dipendenza nfisha, fis-sens li huwa jissupplimenta direttament din ta' l-aħħar fir-rigward ta' wieħed mill-użi possibbli tagħha, jiġifieri l-użu ta' l-għajnuna fid-dar minn terza persuna, li hija intiża sabiex tiffaċilita.

28     Mill-Artikolu 19(1)(b) u (2) tar-Regolament Nru 1408/71 jirriżulta li l-membri tal-familja ta' ħaddiem li jirrisjedu fit-territorju ta' Stat Membru, li mhuwiex l-Istat Membru kompetenti, għandhom ikunu jistgħu jibbenefikaw f'dan l-Istat ta' residenza mill-benefiċċji fi flus ta' l-assigurazzjoni fuq il-mard mogħtija mill-istituzzjoni kompetenti ta' l-Istat Membru l-ieħor, skond id-dispożizzjonijiet tal-liġi li din tapplika, sakemm ma jkunux intitolati għall-istess benefiċċji bis-saħħa tal-liġi ta' l-Istat fejn jirrisjedu. Għaldaqstant, il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija tat-terza persuna li tgħin persuna dipendenti residenti fi Franza u li hija membru tal-familja ta' ħaddiem affiljat ma' l-assigurazzjoni Ġermaniża fuq id-dipendenza għandu jkun assigurat mill-istituzzjoni kompetenti Ġermaniża skond il-leġiżlazzjoni fuq l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza bħallikieku l-imsemmija persuna dipendenti kienet residenti fil-Ġermanja, ħlief jekk din għandha dritt għal benefiċċju ekwivalenti bis-saħħa tal-liġi Franċiża.

29     Mill-fajl ma jirriżultax li, fl-ewwel kawża prinċipali, li fond ta' dipendenza KKH allega li l-leġiżlazzjoni Franċiża tippermetti l-ħlas ta' kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija għas-Sinjura Gaumain-Cerri minħabba l-għajnuna tagħha lit-tifel dipendenti tagħha. Fin-nuqqas ta' possibbiltà bħal din, hija għalhekk il-liġi ta' l-Istat kompetenti, f'dan il-każ, il-Ġermanja, li għandha tapplika fiċ-ċirkustanzi deskritti fil-punt preċedenti.

30     F'każ bħal dak tal-persuna li qed tirċievi għajnuna mis-Sinjura Barth, huwa stabbilit li hija l-liġi ta' l-Istat kompetenti, f'dan il-każ ukoll, il-Ġermanja, fejn il-persuna dipendenti hija residenti, li tapplika.

31     Għaldaqstant, għad fadal li jiġi eżaminat, f'sitwazzjoni fejn il-liġi ta' l-Istat kompetenti tapplika, jekk l-istituzzjoni kompetenti tistax tiċħad l-għotja ta' benefiċċju partikolari ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza, jiġifieri l-ħlas tal-kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija tat-terza persuna li qed tgħin il-persuna dipendenti, minħabba li din it-terza persuna mhijiex residenti fit-territorju ta' l-Istat Membru kompetenti.

32     F'kull każ, għandha tingħata risposta negattiva f'każijiet bħal dawk li huma s-suġġett tal-kawżi prinċipali, mingħajr ma hemm bżonn li tittieħed pożizzjoni, kif għamlu ħafna intervenjenti li ppreżentaw osservazzjoniet bil-miktub lill-Qorti tal-Ġustizzja, fuq jekk it-terzi persuni kkonċernati għandhomx jiġu kkunsidrati bħala ħaddiema jew le fis-sens ta' l-Artikolu 39 KE tar-Regolament 1408/71.

33     Huwa fil-fatt stabbilit li, fil-kawżi prinċipali, dawn it-terzi persuni għandhom iċ-ċittadinanza ta' l-Unjoni mogħtija mill-Artikolu 17 KE.

34     L-istatus ta' ċittadin ta' l-Unjoni jippermetti lil dawk iċ-ċittadini ta' l-Istati Membri li jinstabu fl-istess sitwazzjoni li jiksbu, fil-kamp ta' applikazzjoni tat-Trattat, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet espressament previsti f'dan ir-rigward, l-istess trattament ġuridiku (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tal-11 ta' Lulju 2002, D’Hoop, C-224/98, Ġabra p. I‑6191, punt 28).

35     F'każijiet bħal dawk li huma s-suġġett tal-kawżi prinċipali, iċ-ċaħda li jitħallsu kontribuzzjonijiet ta' l-assigurazzjoni għax-xjuħija ta' terza persuna li tgħin persuna dipendenti għall-unika raġuni li hija mhijiex residenti fit-territorju ta' l-Istat kompetenti, li l-leġiżlazzjoni tiegħu hija applikabbli, twassal sabiex persuni li jinstabu fl-istess sitwazzjoni jiġu ttrattati b'mod differenti, jiġifieri li tiġi pprovduta kura mhux professjonali, fis-sens tal-leġiżlazzjoni ta' l-Istat kompetenti, lill-benefiċjarji ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza koperti minn din l-istess leġiżlazzjoni. F'kuntest bħal dan, fid-dawl ta' l-iskop ta' l-attività mwettqa mit-terzi persuni li jgħinu l-persuni dipendenti, il-kriterju ta' residenza ta' dawn it-terzi persuni jidher, fil-fatt, mhux bħala fattur li jistabbilixxi oġġettivament differenza ta' sitwazzjonijiet u li jiġġustifika differenza fit-trattament, iżda bħala differenza fit-trattament fir-rigward ta' sitwazzjonijiet komparabbli, li tikkostitwixxi diskriminazzjoni pprojbita mid-dritt Komunitarju.

36     Għaldaqstant, hemm lok li r-risposta għat-tieni serje ta' domandi tal-qrati tar-rinviju, kif mqassra fil-punt 18 ta' din is-sentenza, tkun li, fil-każ ta' benefiċċji bħal dawk ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza Ġermaniża mogħtija fil-kundizzjonijiet tal-kawżi prinċipali lil assigurat residenti fit-territorju ta' l-Istat kompetenti jew lil persuna residenti fit-territorju ta' Stat Membru ieħor u affiljata ma' din l-assigurazzjoni bħala membru tal-famija ta' ħaddiem, it-Trattat, b'mod partikolari l-Artikolu 17 KE, kif ukoll ir-Regolament Nru 1408/71 jipprekludu li l-ħlas ta' kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija ta' ċittadin ta' Stat Membru li jassumi r-rwol ta' terza persuna li qed tagħti kura lill-benefiċjarju ta' dawn il-benefiċċji jiġi miċħud mill-istituzzjoni kompetenti minħabba li din it-terza persuna jew l-imsemmi benefiċjarji huma residenti fi Stat Membru ieħor li mhuwiex l-Istat kompetenti.

 Fuq l-ispejjeż

37     L-ispejjeż sostnuti mill-gvern Ġermaniż u mill-gvern Elleniku, kif ukoll mill-Kummissjoni, għas-sottomissjoni ta' osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistgħux jitħallsu lura. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.

Għal dawn il-motivi,

IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (it-Tieni Awla),

fuq id-domandi sottomessi lilha mis-Sozialgericht Hannover u mis-Sozialgericht Aachen, permezz ta' digrieti tat-12 ta' Diċembru u tat-18 ta' Jannar 2002, taqta' u tiddeċiedi li:

1)      Benefiċċju bħall-ħlas, mill-korp li qed jipprovdi l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza, tal-kontribuzzjonijiet għall-assigurazzjoni għax-xjuħija tat-terza persuna li tagħti kura domiċiljari lil persuna dipendenti, fiċ-ċirkustanzi tal-kawżi prinċipali, jikkostitwixxi benefiċċju tal-mard favur il-persuna dipendenti suġġett għar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71 ta' l-14 ta' Ġunju 1971 dwar l-applikazzjoni ta' l-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u għall-membri tal-familji tagħhom li jiċċaqilqu fil-Komunità fil-verżjoni tiegħu emendata u aġġornata mir-Regolament (KE) tal-Kunsill Nru 118/97 tat-2 ta' Diċembru 1996.

2)      Fil-każ ta' benefiċċji bħal dawk ta' l-assigurazzjoni fuq id-dipendenza Ġermaniża mogħtija fil-kundizzjonijiet tal-kawżi prinċipali lil assigurat residenti fit-territorju ta' l-Istat kompetenti jew lil persuna residenti fit-territorju ta' Stat Membru ieħor u affiljata ma' din l-assigurazzjoni bħala membru tal-famija ta' ħaddiem, it-Trattat, b'mod partikolari l-Artikolu 17 KE, kif ukoll ir-Regolament Nru 1408/71 fil-verżjoni tiegħu emendata u aġġornata mir-Regolament Nru 118/97, jipprekludu li l-ħlas ta' kontribuzzjonijiet ta' assigurazzjoni għax-xjuħija ta' ċittadin ta' Stat Membru li jassumi r-rwol ta' terza persuna li qed tagħti kura lill-benefiċjarju ta' dawn il-benefiċċji jiġi miċħud mill-istituzzjoni kompetenti minħabba li din it-terza persuna jew l-imsemmi benefiċjari huma residenti fi Stat Membru ieħor li mhuwiex l-Istat kompetenti.

Mogħtija fil-Qorti bil-miftuħ, fil-Lussemburgu, it-8 ta' Lulju 2004.

* Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.