IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 26.5.2025

COM(2025) 273 final

2025/0140(NLE)

Proposta għal

DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUNSILL

li temenda d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (UE) (ST 10686/21 INIT; ST 10686/21 ADD 1) tat-28 ta’ Lulju 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għal Ċipru

{SWD(2025) 139 final}

2025/0140 (NLE)

Proposta għal

DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUNSILL

li temenda d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (UE) (ST 10686/21 INIT; ST 10686/21 ADD 1) tat-28 ta’ Lulju 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għal Ċipru

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza 1 , u b’mod partikulari l-Artikolu 20(1) tiegħu,

Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,

Billi:

(1)Wara l-preżentazzjoni tal-pjan nazzjonali għall-irkupru u r-reżiljenza (“RRP”, recovery and resilience plan) ta’ Ċipru fis-17 ta’ Mejju 2021, il-Kummissjoni pproponiet li l-Kunsill jagħtih valutazzjoni pożittiva. Il-Kunsill approva l-valutazzjoni pożittiva permezz tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 2 . Din id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill ġiet emendata fit-8 ta’ Diċembru 2023, fis-16 ta’ Lulju 2024 u fil-21 ta’ Jannar 2025 3 .

(2)Fis-26 ta’ Marzu 2025, Ċipru għamel talba motivata lill-Kummissjoni biex tressaq proposta li temenda d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 f’konformità mal-Artikolu 21(1) tar-Regolament (UE) 2021/241 għar-raġuni li l-RRP ma għadux jista’ jinkiseb għalkollox minħabba ċirkustanzi oġġettivi. Abbażi ta’ dan, Ċipru ppreżenta l-RRP emendat.

Emendi bbażati fuq l-Artikolu 21 tar-Regolament (UE) 2021/241

(3)L-emendi tal-RRP ippreżentati minn Ċipru minħabba ċirkostanzi oġġettivi jikkonċernaw 87 miżura.

(4)Ċipru spjega li żewġ miżuri ma għadhomx jistgħu jinkisbu peress li l-inflazzjoni żiedet l-istima tal-kostijiet tal-miżura. Dan jirrigwarda rispettivament l-Investiment 1: Faċilitajiet ġodda għall-Istabbiliment tad-Demm ta’ Ċipru u l-akkwist tat-tagħmir assoċjat bl-aħħar teknoloġija taħt il-komponent 1.1, Sistema tas-Saħħa Reżiljenti u Effettiva, Protezzjoni Ċivili Msaħħa, u l-Investiment 11, It-titjib u l-estensjoni tan-Network tal-Punti Ħodor ta’ Ċipru u l-ħolqien ta’ network ta’ Punti ta’ Ġbir u ta’ Spażji ta’ Riċiklaġġ taħt il-komponent 3.1, Mudell ġdid ta’ tkabbir u ta’ diversifikazzjoni tal-ekonomija. Abbażi ta’ dan, Ċipru talab li jemenda l-miżuri msemmija hawn fuq filwaqt li żamm l-ambizzjoni tagħhom. Jenħtieġ li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 tiġi emendata kif xieraq.

(5)Ċipru spjega li 14-il miżura ma għadhomx jistgħu jinkisbu kompletament minħabba domanda insuffiċjenti. Dan jikkonċerna, rispettivament, il-miżuri li ġejjin: l-Investiment 2, Il-promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u miżuri individwali tal-effiċjenza enerġetika fl-abitazzjonijiet u l-indirizzar tal-faqar enerġetiku, inkluż f’unitajiet domestiċi b’konsumaturi tal-elettriku vulnerabbli taħt il-komponent 2.1, In-newtralità klimatika, l-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli; l-Investiment 2, Il-ħolqien ta’ infrastruttura tal-elettromobbiltà u l-Investiment 3, Il-promozzjoni tal-użu mifrux tal-Vetturi Elettriċi (EVs, Electric Vehicles) taħt il-komponent 2.2, Trasport sostenibbli; l-Investiment 6, Skema għall-immodernizzar u d-diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi involuti fil-manifattura u l-kummerċ ta’ prodotti agrikoli u r-Riforma 4, It-tisħiħ tal-ekonomija ċirkolari fl-Industrija taħt il-komponent 3.1, Mudell ġdid ta’ tkabbir u diversifikazzjoni tal-ekonomija; l-Investiment 1, It-twaqqif u t-tħaddim ta’ Uffiċċju Ċentrali għat-Trasferiment tal-Għarfien (KTO, Knowledge Transfer Office) taħt il-komponent 3.2, It-tisħiħ tar-Riċerka u l-Innovazzjoni; l-Investiment 6, Ir-riġenerazzjoni u r-rivitalizzazzjoni tal-Qalba tal-Belt ta’ Nikosija, l-Investiment 9, Skema ta’ Għajnuna għas-settur privat u pubbliku għaċ-ċertifikazzjoni b’ISO 37001 (il-Ġlieda kontra t-Tixħim) taħt il-komponent 3.4, L-immodernizzar tal-awtoritajiet pubbliċi u lokali biex il-ġustizzja ssir aktar effiċjenti u tiġi miġġielda l-korruzzjoni; ir-Riforma 3, Estensjoni gradwali tal-edukazzjoni preprimarja obbligatorja bla ħlas mill-età ta’ 4 snin taħt il-komponent 5.1, L-immodernizzar tas-sistema edukattiva, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid; l-Investiment 1, It-titjib tal-effettività tad-Dipartiment tax-Xogħol u s-Servizzi Pubbliċi tal-Impjiegi u t-tisħiħ tal-appoġġ għaż-żgħażagħ; l-Investiment 2, L-istabbiliment ta’ ċentri multifunzjonali u ċentri għall-indukrar tat-tfal u l-Investiment 3, L-istabbiliment ta’ strutturi domestiċi għat-tfal, l-adolexxenti bi problemi fl-imgiba u għall-persuni b’diżabilità u l-persuni li jeħtieġu kura fit-tul (LTC, long term care) taħt il-komponent 5.2, Is-suq tax-xogħol, il-protezzjoni u l-inklużjoni soċjali u l-Investiment 2, Miżura fuq skala akbar: L-inkoraġġiment tal-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’ u l-Investiment 4, Miżura fuq skala akbar: Il-promozzjoni tal-użu mifrux tal-Vetturi Elettriċi (EVs), taħt il-komponent 6.1, REPowerEU. Abbażi ta’ dan, Ċipru talab li jiġu emendati ċerti rekwiżiti tal-miżuri msemmija hawn fuq u li jitneħħa kollu kemm hu l-Investiment 4, Miżura fuq skala akbar: Il-promozzjoni tal-użu mifrux tal-Vetturi Elettriċi (EVs), taħt il-Komponent 6.1, REPowerEU. Jenħtieġ li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 tiġi emendata kif xieraq.

(6)Ċipru spjega li ġew emendati 14-il miżura biex jiġu implimentati alternattivi aħjar biex tinkiseb l-ambizzjoni oriġinali tal-miżuri. Dan jikkonċerna l-miżuri li ġejjin: l-Investiment 5, It-tisħiħ, l-immodernizzar u l-aġġornament tal-Isptarijiet tal-Istat ta’ Ċipru u l-Investiment 6, L-użu ta’ servizzi transfruntieri ġeneriċi tal-e-Saħħa f’Ċipru taħt il-komponent 1.1, Sistema tas-saħħa reżiljenti u effettiva, protezzjoni ċivili msaħħa; l-Investiment 2, Impjanti tat-Trattament tal-Ilma: titjib fil-kwalità tal-ilma; l-Investiment 5, Miżuri kontra l-għargħar u għall-ġbir tal-ilma u l-Investiment 6, Titjib tas-sigurtà tal-ilma għar-reġjuni ta’ Nikosija u Larnaca taħt il-komponent 2.3, Il-ġestjoni intelliġenti u sostenibbli tal-ilma; l-Investiment 8, It-titjib tal-valur miżjud tas-settur tat-turiżmu b’enfasi fuq il-kampanja, iż-żoni muntanjużi u remoti u l-Investiment 10, It-tisħiħ tal-prodott turistiku f’żoni rurali, muntanjużi u remoti taħt il-komponent 3.1, Mudell ġdid ta’ tkabbir u diversifikazzjoni tal-ekonomija; ir-Riforma 9, It-trasformazzjoni diġitali tal-qrati u l-Investiment 2, Id-diġitalizzazzjoni tal-proċess tat-tfassil tal-liġijiet taħt il-komponent 3.4, L-immodernizzar tal-awtoritajiet pubbliċi u lokali, biex il-ġustizzja ssir aktar effiċjenti u tiġi miġġielda l-korruzzjoni; ir-Riforma 1, It-tlestija tal-qafas legali għall-Ġestjoni tal-Kriżijiet għall-Istituzzjonijiet ta’ Kreditu u r-Riforma 9, It-titjib tal-ġbir tat-taxxa u l-effettività tad-Dipartiment tat-Taxxa taħt il-komponent 3.5, Is-salvagwardja tal-istabbiltà fiskali u finanzjarja; ir-Riforma 2, Sistema ġdida ta’ evalwazzjoni tal-għalliema u tal-iskejjel taħt il-komponent 5.1, L-immodernizzar tas-sistema edukattiva, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid; ir-Riforma 2, Arranġamenti tax-Xogħol Flessibbli fil-forma ta’ Telexogħol taħt il-komponent 5.2, Is-suq tax-xogħol, il-protezzjoni u l-inklużjoni soċjali u l-Investiment 1, Miżura fuq skala akbar: Il-promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u miżuri individwali tal-effiċjenza enerġetika fl-abitazzjonijiet u l-indirizzar tal-faqar enerġetiku f’unitajiet domestiċi b’konsumaturi tal-elettriku vulnerabbli taħt il-komponent 6.1 REPowerEU. Abbażi ta’ dan, Ċipru talab li jemenda ċerti rekwiżiti tal-miżuri msemmija hawn fuq jew li jestendi l-iskeda ta’ żmien għall-implimentazzjoni ta’ xi wħud mill-miżuri msemmija hawn fuq u li jneħħi l-intervent relatat ma’ skema ta’ għotjiet għall-SMEs fl-industrija tal-akkomodazzjoni mill-Investiment 8, It-titjib tal-valur miżjud tas-settur tat-turiżmu b’enfasi fuq il-kampanja, iż-żoni muntanjużi u remoti taħt il-komponent 3.1, Mudell ġdid ta’ tkabbir u diversifikazzjoni tal-ekonomija filwaqt li fl-istess ħin jintroduċi sottomiżura ġdida relatata mar-Rinnovazzjoni taċ-Ċentru tal-Konferenzi ta’ Filoxenia f’Nikosija. Jenħtieġ li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 tiġi emendata kif xieraq.

(7)Ċipru spjega li ġew emendati 57 miżura biex tiġi implimentata alternattiva aħjar li tippermetti t-tnaqqis tal-piż amministrattiv, filwaqt li xorta jintlaħqu l-objettivi tal-miżuri rispettivi. Dan jikkonċerna, rispettivament, il-miżuri li ġejjin: ir-Riforma 1, Ċentru Nazzjonali għall-Evidenza Klinika u t-Titjib tal-Kwalità, l-Investiment 2, Sistema tat-teknoloġija tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT, information and communications technology) Innovattiva tas-Saħħa Pubblika ta’ Ċipru, l-Investiment 4, Akkreditazzjoni ta’ sptarijiet pubbliċi u privati, u l-Investiment 7, Sistema ta’ twissija pubblika għall-appoġġ ta’ operazzjonijiet ta’ emerġenza permezz ta’ SMS taħt il-komponent 1.1, Sistema tas-saħħa reżiljenti u effettiva, protezzjoni ċivili msaħħa; ir-Riforma 1, Tassazzjoni Ekoloġika, l-Investiment 1, Il-promozzjoni tal-investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs u fl-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ, l-Investiment 3, L-inkoraġġiment tal-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’ u l-iffaċilitar tat-tranżizzjoni tal-komunitajiet lokali lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih l-Investiment 5, Titjib tal-Effiċjenza Enerġetika tal-bini pubbliku taħt il-komponent 2.1, Newtralità klimatika, effiċjenza enerġetika u enerġija rinnovabbli; ir-Riforma 1, L-istabbiliment ta’ Sistema ta’ Trasport Intelliġenti li tuża t-teknoloġiji tewmin diġitali, ir-Riforma 3, It-tneħħija gradwali tal-vetturi li jniġġsu l-aktar, speċjalment f’żoni urbani mniġġsa u l-Investiment 1, Implimentazzjoni ta’ Proġetti ta’ Mobbiltà Urbana Sostenibbli (SUMP, Sustainable Urban Mobility Projects) u miżuri li jsaħħu l-aċċessibbiltà taħt il-komponent 2.2, Trasport sostenibbli; ir-Riforma 1, Riforma tal-Ġestjoni tar-Riżorsi tal-Ilma, l-Investiment 1 Sostituzzjoni tat-Trasportatur Choirokitia‐Famagusta, l-Investiment 3 Sistema Integrata ta’ Monitoraġġ u Kontroll għall-infrastruttura tad-Dipartiment tal-Iżvilupp tal-Ilma u l-Investiment 4, Il-Ġestjoni Intelliġenti tan-Networks tal-Ilma u tad-Dranaġġ taħt il-komponent 2.3, Il-ġestjoni intelliġenti u sostenibbli tal-ilma; ir-Riforma 3, It-titjib ġenetiku tal-popolazzjoni tan-nagħaġ u tal-mogħoż ta’ Ċipru, l-Investiment 2 It-tisħiħ tal-bażi tad-data isotopika ta’ prodotti Ċiprijotti tradizzjonali, l-Investiment 7, Skema għat-titjib tal-kompetittività tagħhom u/jew it-titjib tal-enerġija ta’ intrapriżi kbar f’Ċipru u l-Investiment 12, Il-ġestjoni tal-iskart favur ekonomija ċirkolari taħt il-komponent 3.1, Mudell ġdid ta’ tkabbir u d-diversifikazzjoni tal-ekonomija; ir-Riforma 1, Politika u għodod ta’ politika Nazzjonali tar-R&I, ir-Riforma 3, Politiki biex jitrawwem l-aċċess għal infrastruttura u laboratorji tar-riċerka ffinanzjati pubblikament, l-Investiment 2, Programmi ta’ finanzjament tal-Innovazzjoni għal negozji ġodda, kumpaniji innovattivi u SMEs, l-Investiment 3, Programm ta’ finanzjament għar-R&I dwar it-tranżizzjoni ekoloġika u l-Investiment 4, Finanzjament lil organizzazzjonijiet li jwettqu attivitajiet tar-R&Ż fuq teknoloġiji doppji taħt il-komponent 3.2, It-Tisħiħ tar-Riċerka u l-Innovazzjoni; ir-Riforma 2, It-Titjib tal-Mekkaniżmu għall-Attivazzjoni tal-Attivitajiet tan-Negozju Rapidi, ir-Riforma 3 L-Immodernizzar tal-Liġi dwar il-Kumpaniji u l-Investiment 1, Sistema ta’ Informazzjoni Integrata għad-Dipartiment tar-Reġistratur tal-Kumpaniji u l-Proprjetà Intellettwali taħt il-komponent 3.3, Appoġġ għan-negozji għall-kompetittività; ir-Riforma 1, It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u t-titjib tal-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika għat-tfassil u l-implimentazzjoni aħjar tal-politika, ir-Riforma 4, It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u t-trasparenza permezz tal-professjonalizzazzjoni tal-akkwist pubbliku u aktar diġitalizzazzjoni tal-proċess tiegħu, ir-Riforma 5, It-tisħiħ tal-kapaċità tal-Uffiċċju tal-Liġi, ir-Riforma 6, Qafas legali ġdid għall-Awtoritajiet Lokali u miżuri ta’ appoġġ rilevanti, ir-Riforma 8, Effiċjenza tal-Ġustizzja u l-Investiment 3, Ċentru tal-Immudellar tal-Politika Ekonomika taħt il-komponent 3.4, L-immodernizzar tal-awtoritajiet pubbliċi u lokali, ġustizzja aktar effiċjenti u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni; ir-Riforma 3, Strateġija biex jiġu indirizzati l-inadegwatezzi tas-sistema ta’ tranżazzjoni tal-proprjetà (l-atti ta’ titoli ta’ proprjetà), ir-Riforma 5, Pjan ta’ azzjoni għall-iżvilupp ta’ reġistru ta’ monitoraġġ tar-responsabbiltà, ir-Riforma 6, Ir-rinfurzar u t-tisħiħ tal-qafas ta’ insolvenza, ir-Riforma 7, Strateġija għall-Ġlieda kontra l-Illitteriżmu Finanzjarju, ir-Riforma 8, It-tisħiħ tas-superviżjoni tal-Fondi tal-Assigurazzjoni u tal-Pensjonijiet, l-Investiment 1, It-Tisħiħ tal-Funzjoni Superviżorja tal-Kummissjoni tat-Titoli u l-Kambju ta’ Ċipru u l-Investiment 2, L-Immodernizzar tas-Sistema ta’ Ħlas Doganali u Elettroniku taħt il-komponent 3.5, Salvagwardja tal-istabbiltà fiskali u finanzjarja; ir-Riforma 1, It-Tisħiħ tal-Awtorità Regolatorja Nazzjonali (OCECPR), ir-Riforma 2, It-Tisħiħ tal-Uffiċċju Nazzjonali ta’ Kompetenza fil-Broadband (id-DEC tad-DMRIDP) u l-Investiment 1, L-Espansjoni ta’ Networks ta’ Kapaċità Għolja Ħafna f’żoni li mhumiex moqdijin tajjeb taħt il-komponent 4.1, L-aġġornament tal-infrastruttura għall-konnettività; ir-Riforma 1, Fabbrika tas-Servizzi Diġitali, ir-Riforma 2, Id-definizzjoni u l-implimentazzjoni ta’ politika ġdida tal-cloud fir-rigward tas-sistemi u s-servizzi tal-IT tal-gvern, ir-Riforma 3, Id-diġitalizzazzjoni tal-Proċeduri tal-Pulizija dwar Digipol u r-Riforma 4, L-istabbiliment tar-reġistru tas-sjieda benefiċjarja taħt il-komponent 4.2, Il-promozzjoni tal-gvern elettroniku; ir-Riforma 1, L-indirizzar tal-ispariġġ fil-ħiliet bejn l-edukazzjoni u s-suq tax-xogħol (l-Edukazzjoni Sekondarja u Għolja), ir-Riforma 4, It-trasformazzjoni diġitali tal-unitajiet tal-iskejjel bl-għan li jissaħħu l-ħiliet diġitali u dawk il-ħiliet relatati mal-edukazzjoni STEM u r-Riforma 5, Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Ħiliet Elettroniċi – L-implimentazzjoni ta’ azzjonijiet speċifiċi taħt il-komponent 5.1, L-immodernizzar tas-sistema edukattiva, it-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid; ir-Riforma 1, Riforma tas-Sistema tal-Assigurazzjoni Soċjali u Ristrutturar tas-Servizzi tal-Assigurazzjoni Soċjali u l-Investiment 4, Ċentri tat-Tfal fil-Muniċipalitajiet taħt il-komponent 5.2, Is-suq tax-xogħol, il-protezzjoni soċjali u l-inklużjoni; ir-Riforma 1, Regolamentazzjoni u faċilitazzjoni tal-parteċipazzjoni ta’ Klijenti Attivi, Awtokonsumaturi ta’ Sorsi Rinnovabbli, Komunitajiet tal-Enerġija taċ-Ċittadini, Komunitajiet tal-Enerġija Rinnovabbli u Rispons għad-Domanda permezz ta’ Rappreżentanza Kumulattiva fis-suq tal-elettriku, l-Investiment 3, Il-promozzjoni ta’ titjib estensiv tal-enerġija tal-istokk ta’ akkomodazzjoni, l-Investiment 5, Miżura fuq skala akbar: Skema għat-titjib tal-kompetittività u tal-effiċjenza enerġetika ta’ intrapriżi kbar f’Ċipru, l-Investiment 6, Miżura fuq skala akbar: Programm tematiku ta’ finanzjament għar-riċerka u l-innovazzjoni dwar it-tranżizzjoni ekoloġika u l-Investiment 7, Riċerka tematika fl-intrapriżi għall-produzzjoni, il-ħżin, it-trażmissjoni u s-soluzzjonijiet ta’ distribuzzjoni tal-enerġija taħt il-komponent 6.1, REPowerEU. Abbażi ta’ dan, Ċipru talab li jemenda l-miżuri msemmija hawn fuq billi jiċċara jew ineħħi ċerti rekwiżiti tal-istadji importanti, tal-miri jew tad-deskrizzjonijiet tagħhom li huma dettaljati mingħajr bżonn jew li jikkawżaw piż amministrattiv mhux ġustifikat, mingħajr ma jnaqqas l-amibizzjoni ta’ dawn il-miżuri. Jenħtieġ li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 tiġi emendata kif xieraq.

(8)Il-Kummissjoni tqis li r-raġunijiet ippreżentati minn Ċipru jiġġustifikaw l-emenda/i skont l-Artikolu 21(2) tar-Regolament (UE) 2021/241, u d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 jenħtieġ li tiġi emendata kif xieraq.

(9)It-tqassim tal-istadji importanti u tal-miri relatati mal-pagamenti parzjali jenħtieġ li jiġi modifikat biex iqis l-emendi fil-pjan u fl-iskeda ta’ żmien indikattiva ppreżentata minn Ċipru.

Valutazzjoni tal-Kummissjoni

Kontribut għall-objettivi ta’ REPowerEU

(10)Il-Kummissjoni vvalutat l-RRP emendat skont il-kriterji ta’ valutazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 19(3) tar-Regolament (UE) 2021/241.

(11)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (da) u l-Anness V, il-kriterju 2.12, tar-Regolament (UE) 2021/241, il-kapitolu REPowerEU huwa mistenni li jikkontribwixxi b’mod effettiv fil-biċċa l-kbira (Klassifikazzjoni A) għas-sigurtà tal-enerġija, id-diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija tal-Unjoni, żieda fl-użu ta’ sorsi tal-enerġija rinnovabbli u fl-effiċjenza enerġetika, żieda fil-kapaċitajiet tal-ħżin tal-enerġija jew it-tnaqqis meħtieġ tad-dipendenza fuq il-fjuwils fossili qabel l-2030.

(12)Tinżamm l-ambizzjoni ġenerali tal-kapitolu REPowerEU. Filwaqt li xi miżuri tnaqqsu minħabba nuqqas fid-domanda, xi miżuri oħra li jikkontribwixxi b’mod effettiv fil-biċċa l-kbira għas-sigurtà tal-enerġija, għad-diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija tal-Unjoni żdiedu, kif ukoll żieda fl-użu tal-enerġija rinnovabbli u fl-effiċjenza enerġetika u żieda fil-kapaċitajiet tal-ħżin tal-enerġija jew it-tnaqqis meħtieġ tad-dipendenza fuq il-fjuwils fossili qabel l-2030.

Kontribut għat-tranżizzjoni ekoloġika inkluża l-bijodiversità

(13)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (e), u mal-Anness V, il-kriterju 2.5, tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP emendat fih miżuri li jikkontribwixxu fil-biċċa l-kbira (Klassifikazzjoni A) għat-tranżizzjoni ekoloġika, inkluża l-bijodiversità, jew għall-indirizzar tal-isfidi li jirriżultaw minnha. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi klimatiċi jammontaw għal ammont li jirrappreżenta 45,5 % tal-allokazzjoni totali tal-RRP emendat u 94 % tal-kostijiet stmati totali tal-miżuri fil-kapitolu REPowerEU, ikkalkulat f’konformità mal-metodoloġija stabbilita fl-Anness VI tar-Regolament (UE) 2021/241. F’konformità mal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP emendat huwa konsistenti mal-informazzjoni inkluża fil-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima 2021-2030.

(14)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (e), u mal-Anness V, il-kriterju 2.6, tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP modifikat fih miżuri li jikkontribwixxu fil-biċċa l-kbira għat-tranżizzjoni ekoloġika, inkluża l-bijodiversità jew għall-indirizzar tal-isfidi li jirriżultaw minnha, kif ukoll għall-kisba tal-miri klimatiċi tal-Unjoni għall-2030, filwaqt li jikkonformaw mal-objettiv tan-newtralità klimatika tal-UE sal-2050. Il-valutazzjoni pożittiva tal-kontribut għat-tranżizzjoni ekoloġika pprovduta fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2021 tibqa’ valida.

Kontribut għat-tranżizzjoni diġitali

(15)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (f), u mal-Anness V, il-kriterju 2.6, tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP emendat fih miżuri li jikkontribwixxu fil-biċċa l-kbira (Klassifikazzjoni А) għat-tranżizzjoni diġitali jew għall-indirizzar tal-isfidi li jirriżultaw minnha. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi diġitali jwasslu għal ammont li jirrappreżenta 23,2 % tal-allokazzjoni totali tal-RRP emendat, ikkalkulat f’konformità mal-metodoloġija stabbilita fl-Anness VII ta’ dan ir-Regolament.

(16)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (f), u mal-Anness V, il-kriterju 2.6 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP modifikat fih miżuri li jikkontribwixxu fil-biċċa l-kbira għat-tranżizzjoni diġitali jew għall-indirizzar tal-isfidi li jirriżultaw minnha. Il-valutazzjoni pożittiva tal-kontribut għat-tranżizzjoni diġitali pprovduta fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2021 tibqa’ valida.

Kost

(17)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (i), u l-Anness V, il-kriterju 2.9, tar-Regolament (UE) 2021/241, il-ġustifikazzjoni pprovduta fl-RRP emendat dwar l-ammont tal-kostijiet totali stmati tal-RRP hija moderatament (Klassifikazzjoni B) raġonevoli u plawżibbli, konformi mal-prinċipju tal-kosteffiċjenza u proporzjonata mal-impatt ekonomiku u soċjali nazzjonali mistenni.

(18)Skont l-informazzjoni pprovduta, il-valutazzjoni tal-istimi tal-kostijiet għall-miżura eżistenti li l-modifiki tagħha kienu jinvolvu valutazzjoni ġdida tal-kostijiet turi li l-biċċa l-kbira tal-kostijiet huma raġonevoli u plawżibbli. Il-bidliet fl-istimi tal-kostijiet għall-miżuri modifikati l-oħra kienu ġġustifikati, proporzjonati għall-miri riveduti l-ġodda u appoġġati minn kalkoli u evidenza dettaljati, u bħala tali r-raġonevolezza u l-plawżibbiltà ta’ dawn l-istimi tal-kostijiet ma nbidlux meta mqabbla mal-RRP oriġinali. Fl-aħħar nett, l-ammont tal-kost totali stmat tal-RRP huwa f’konformità mal-prinċipju tal-kosteffiċjenza u proporzjonali mal-impatt ekonomiku u soċjali nazzjonali mistenni.  

Kwalunkwe kriterju ieħor ta’ valutazzjoni

(19)Il-Kummissjoni tqis li l-emendi li ppreżenta Ċipru ma jaffettwawx il-valutazzjoni pożittiva tal-RRP stabbilita fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 (ST 10686/21, ST 15571/23) dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-RRP ta’ Ċipru rigward ir-rilevanza, l-effikaċja, l-effiċjenza u l-koerenza tal-RRP skont il-kriterji ta’ valutazzjoni stabbiliti fl-Artikolu 19(3), il-punti (a), (b), (c), (d), (db), (g), (h), (j) u (k) .

Valutazzjoni pożittiva

(20)Wara l-valutazzjoni pożittiva mill-Kummissjoni tal-RRP emendat meta nstab li l-RRP jikkonforma b’mod sodisfaċenti mal-kriterji għall-valutazzjoni stabbiliti fir-Regolament (UE) 2021/241, f’konformità mal-Artikolu 20(2) u l-Anness V ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li jiġu stabbiliti r-riformi u l-proġetti ta’ investiment meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-RRP emendat, l-objettivi intermedji, il-miri u l-indikaturi rilevanti, u l-ammont li għandu jsir disponibbli mill-Unjoni għall-implimentazzjoni tal-RRP emendat fil-forma ta’ appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli.

Kontribuzzjoni finanzjarja

(21)Il-kostijiet totali stmati tal-RRP emendat ta’ Ċipru huma ta’ EUR 1 220 971 974. Peress li l-ammont tal-kostijiet totali stmati tal-RRP emendat huwa ogħla mill-kontribuzzjoni finanzjarja massima aġġornata disponibbli għal Ċipru, il-kontribuzzjoni finanzjarja kkalkulata f’konformità mal-Artikolu 20(4) u 21a(6) tar-Regolament (UE) 2021/241 allokata għall-RRP emendat ta’ Ċipru jenħtieġ li tkun EUR 1 020 223 681.

Għoti ta’ self

(22)L-appoġġ fil-forma ta’ self disponibbli għal Ċipru li jammonta għal EUR 200 320 000 jibqa’ l-istess. 

(23)Għaldaqstant, jenħtieġ li d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill ST 10686/21 tat-28 ta’ Lulju 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-RRP għal Ċipru tiġi emendata skont dan. Għal raġunijiet ta’ ċarezza, jenħtieġ li l-Anness ta’ dik id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill jiġi sostitwit kompletament,

ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1

Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill tat-28 ta’ Lulju 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għal Ċipru hija emendata kif ġej:

(1) L-Artikolu 1 huwa sostitwit b’dan li ġej:

“Artikolu 1

Approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-RRP

Il-valutazzjoni tal-RRP modifikat ta’ Ċipru fuq il-bażi tal-kriterji previsti fl-Artikolu 19(3) tar-Regolament (UE) 2021/241 hija approvata. Ir-riformi u l-proġetti ta’ investiment skont l-RRP, l-arranġamenti u l-iskeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni tal-RRP, inklużi l-objettivi intermedji u l-miri rilevanti relatati mal-pagament ta’ appoġġ finanzjarju li ma jitħallasx lura, u l-objettivi intermedji u l-miri addizzjonali relatati mal-pagament tas-self, l-indikaturi rilevanti relatati mal-issodisfar tal-objettivi intermedji u l-miri previsti, u l-arranġamenti biex il-Kummissjoni tagħti l-aċċess sħiħ għad-data rilevanti sottostanti huma stabbiliti fl-Anness ta’ din id-Deċiżjoni.”;

(2) l-Anness huwa sostitwit bit-test tal-Anness ta’ din id-Deċiżjoni.

Artikolu 2
Destinatarju

Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lir-Repubblika ta’ Ċipru.

Magħmul fi Brussell,

(1)    ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17.

(2)    ST 10686/21; ST 10686/21ADD 1.  

(3)    15571/23 + ADD 1 + ADD 1 COR 1; 11806/24 + ADD 1; 17052/24+ ADD 1

IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 26.5.2025

COM(2025) 273 final

ANNESS

tal-

Proposta għal DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUNSILL

li temenda d-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (UE) (ST 10686/21 INIT; ST 10686/21 ADD 1) tat-28 ta’ Lulju 2021 dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għal Ċipru

{SWD(2025) 139 final}

L-ANNESS

SEZZJONI 1: RIFORMI U INVESTIMENTI SKONT IL-PJAN GĦALL-IRKUPRU U R-REŻILJENZA 

A. IL-KOMPONENT 1.1: Sistema tas-saħħa reżiljenti u effettiva, protezzjoni ċivili msaħħa

Dan il-komponent tal-pjan Ċiprijott għall-Irkupru u r-Reżiljenza jindirizza l-isfida tal-aċċess universali għall-kura tas-saħħa ta’ kwalità għolja f’Ċipru kif ukoll it-tħejjija u r-rispons ġenerali tal-protezzjoni ċivili għall-emerġenzi. L-objettiv ta’ dan il-komponent huwa li jsaħħaħ l-effettività, l-aċċessibbiltà u r-reżiljenza ġenerali tas-settur tal-kura tas-saħħa li jappoġġa s-Sistema Nazzjonali tas-Saħħa introdotta reċentement permezz ta’ diversi interventi. Dawn jinkludu (i) il-modernizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni tal-infrastruttura u t-tagħmir tal-kura tas-saħħa, (ii) it-tisħiħ tas-servizzi tas-saħħa elettronika, (iii) l-akkreditazzjoni tas-servizzi tal-kura tas-saħħa pprovduti u l-introduzzjoni ta’ protokolli kliniċi bbażati fuq l-evidenza u sistemi ta’ monitoraġġ tal-kwalità, kif ukoll (iv) opportunitajiet ta’ titjib tal-ħiliet għall-ħaddiema tas-saħħa. Hija għandha wkoll l-għan li ttejjeb is-sistema tal-protezzjoni ċivili ta’ Ċipru billi tistabbilixxi Sistema ta’ Twissija Pubblika moderna.

Il-komponent jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż dwar is-saħħa (ir-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż 1 tal-2020 u r-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż 3 tal-2019).

A.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Ir-riforma 1 (C1.1R1): Ċentru Nazzjonali għall-Evidenza Klinika u t-Titjib tal-Kwalità

L-objettiv tar-riforma huwa li ttejjeb il-kwalità u s-sostenibbiltà tas-sistema tal-kura tas-saħħa.

Għal dan l-għan, għandu jiġi stabbilit Ċentru Nazzjonali għall-Evidenza Klinika u t-Titjib tal-Kwalità. Tim ta’ esperti f’kollaborazzjoni mal-Ministeru tas-Saħħa u l-Kumitat ta’ Koordinazzjoni għaċ-Ċentru Nazzjonali għall-Evidenza Klinika u t-Titjib tal-Kwalità għandu jiżviluppa protokolli kliniċi tal-mediċina bbażata fuq l-evidenza (EBM) għal-livelli kollha tal-kura (kura tas-saħħa primarja, sekondarja u terzjarja) f’kooperazzjoni mill-qrib mal-professjonisti tal-kura tas-saħħa u l-pazjenti. Il-proċessi ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni jistgħu jinkludu awditi kliniċi, evalwazzjonijiet bejn il-pari u spezzjonijiet għandhom jiġu żviluppati wkoll. Barra minn hekk, għandha tiġi żviluppata sistema tal-IT li tippermetti l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-istandards u l-protokolli kliniċi u li tinkludi pjattaforma ta’ tagħlim elettroniku.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Ir-riforma 2 (C1.1R2): Disinn ta’ Pjattaforma elettronika għas-sorveljanza tal-Konsum Nosokomjali tal-Antibijotiċi u l-Kura tas-Saħħa — Infezzjonijiet Assoċjati

L-għan tar-riforma huwa li tappoġġa t-tranżizzjoni diġitali tas-settur tal-kura tas-saħħa u ssaħħaħ l-effettività u r-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa.

Dan għandu jikkonsisti fl-iżvilupp ta’ pjattaforma elettronika għall-ipproċessar ta’ data mill-ispiżeriji tal-isptarijiet (konsum ta’ antibijotiċi nosokomjali), laboratorji tal-mikrobijoloġija (reżistenza antimikrobika), u sptarijiet (infezzjonijiet assoċjati mal-kura tas-saħħa (HAIs)).

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 1 (C1.1I1): Faċilitajiet ġodda għall-Istabbiliment tad-Demm ta’ Ċipru u l-akkwist tal-aħħar tagħmir relatat mat-teknoloġija

L-objettiv tal-investiment huwa li jtejjeb l-operazzjonijiet ċentrali tal-Istabbiliment tad-Demm f’Ċipru.

Din il-miżura għandha tinvolvi l-kostruzzjoni ta’ faċilitajiet ġodda għall-Istabbiliment tad-Demm ta’ Ċipru u l-akkwist tal-aħħar tagħmir relatat mat-teknoloġija. Madwar 80 000 prodott tad-demm (fost l-oħrajn ċelloli ħomor tad-demm, pjastrini u plażma friżata friska) għandhom ikunu jistgħu jitqassmu għall-użu kliniku fil-pajjiż kollu. Il-faċilitajiet il-ġodda għandu jkollhom domanda għall-enerġija primarja li tkun mill-inqas 20 % inqas minn dik definita fir-rekwiżit tal-bini b’użu ta’ enerġija qrib iż-żero (NZEB).

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2025.

Investiment 2 (C1.1I2): Sistema tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni (ICT) Innovattiva tas-Saħħa Pubblika ta’ Ċipru

L-għan tal-miżura huwa li jiġi stabbilit il-modulu ta’ Sorveljanza Sentinel tal-Influwenza tas-Sistema ta’ Teknoloġija tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni Innovattiva tas-Saħħa Pubblika ta’ Ċipru (ICT) biex il-korpi tas-settur tas-saħħa pubblika jiġu appoġġati fit-teħid ta’ deċiżjonijiet ibbażati fuq l-evidenza.

Dan għandu jinkludi kemm l-iżvilupp tal-għodod diġitali meħtieġa (pereżempju s-software u l-infrastruttura tal-ICT) kif ukoll it-titjib tal-ħiliet tal-ħaddiema tas-saħħa u tal-persunal tal-Ministeru tas-Saħħa biex jużaw is-sistema għall-ġbir tad-data u l-estrazzjoni tal-informazzjoni. Skont il-linji gwida taċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC) u tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO), il-modulu ta’ Sorveljanza Sentinel tal-Influwenza (ISS) tas-Sistema tal-ICT Innovattiva tas-Saħħa Pubblika ta’ Ċipru għandu jirreġistra data epidemjoloġika li tinforma lill-Ministeru tas-Saħħa dwar outbursts epidemjoloġiċi potenzjali. Il-Ministeru tas-Saħħa għandu jassenja 30 tabib bħala sentinels li jdaħħlu data fil-modulu ta’ Sorveljanza Sentinel tal-Influwenza (ISS) tas-Sistema tal-ICT tas-Saħħa Pubblika Innovattiva ta’ Ċipru. 

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2024.

Investiment 3 (C1.1I3): Xiri/sostituzzjoni ta’ tagħmir mediku fl-isptarijiet

L-investiment għandu l-għan li jippermetti lill-isptarijiet privati jinvestu fi żmien qasir fil-modernizzazzjoni tat-tagħmir mediku tagħhom li jżid il-kwalità tas-servizzi tas-saħħa pprovduti.

Il-miżura għandha tinkludi skema ta’ appoġġ għall-isptarijiet privati li tappoġġa l-aġġornament jew is-sostituzzjoni ta’ tagħmir mediku. L-applikazzjonijiet għall-finanzjament għandhom jiġu vvalutati abbażi ta’ kriterji tal-għażla trasparenti minn Kumitat ta’ Valutazzjoni speċjali, li għandu jinħatar mill-Ministru tas-Saħħa.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 4 (C1.1I4): Akkreditazzjoni ta’ sptarijiet pubbliċi u privati

L-objettiv ta’ dan l-investiment huwa li jappoġġa l-akkreditazzjoni tal-isptarijiet, jippermetti r-reġistrazzjoni tagħhom fis-Sistema Nazzjonali tas-Saħħa (NHS) u jtejjeb l-assigurazzjoni tal-kwalità tas-servizzi tal-kura tas-saħħa pprovduti.

Dan għandu jikkonsisti fi skema ta’ sponsorizzazzjoni li tiffaċilita l-akkreditazzjoni tal-isptarijiet billi tkopri parti minn (i) l-ispejjeż imġarrba minn sptarijiet privati u pubbliċi relatati mas-servizzi ta’ konsulenza dwar l-akkreditazzjoni minn esperti esterni (dwar kif għandhom isiru t-tħejjijiet meħtieġa għall-akkreditazzjoni) u (ii) it-tariffi ta’ akkreditazzjoni imposti minn korpi rikonoxxuti internazzjonalment.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 6 (C1.1I6): Skjerament ta’ servizzi tas-saħħa elettronika transkonfinali ġeneriċi f’Ċipru

Il-miżura għandha l-għan li testendi s-servizzi tas-saħħa elettronika biex tippermetti l-iskambju transfruntier tal-informazzjoni dwar is-saħħa tal-pazjenti (b’mod partikolari s-sommarji tal-pazjenti u r-riċetti elettroniċi), biex issir parti minn network sigur tas-saħħa elettronika bejn il-pari fl-UE.

Dan għandu jikkonsisti fit-tħaddim ta’ skambju transfruntier ta’ data bejn Ċipru u l-Istati Membri tal-Unjoni ma’ Punti ta’ Kuntatt Nazzjonali operazzjonali għas-Saħħa elettronika (NCPeH), pereżempju preskrizzjonijiet elettroniċi, dispensazzjonijiet elettroniċi, sommarji tal-pazjenti, u settijiet ta’ data addizzjonali (fost l-oħrajn formoli ta’ rilaxx, rapporti tal-laboratorju u tal-immaġnijiet) kif miftiehem mal-Infrastruttura ta’ Servizzi Diġitali tas-Saħħa elettronika (eHDSI).

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2025.

Investiment 7 (C1.1I7): Sistema ta’ twissija pubblika għall-appoġġ ta’ operazzjonijiet ta’ emerġenza

L-objettiv tal-investiment huwa li tissaħħaħ is-sistema tal-protezzjoni ċivili ta’ Ċipru billi tiġi stabbilita sistema moderna ta’ twissija pubblika għat-twissija dwar l-emerġenzi.

Il-miżura għandha tikkonsisti fit-tħaddim ta’ sistema ta’ twissija pubblika permezz ta’ SMS jew applikazzjoni mobbli.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 5 (C1.1I5): It-tisħiħ, il-modernizzazzjoni u t-titjib tal-Isptarijiet tal-Istat ta’ Ċipru

L-objettiv ta’ dan l-investiment huwa li jtejjeb, jimmodernizza u/jew jaġġorna l-Isptarijiet tal-Istat ta’ Ċipru biex jippermettilhom jikkompetu fuq bażi ugwali mas-settur privat filwaqt li fl-istess ħin itejjeb il-kwalità tas-servizzi tal-kura tas-saħħa kif ukoll il-kundizzjonijiet tax-xogħol għall-ħaddiema tas-saħħa fl-isptarijiet pubbliċi.

Din il-miżura għandha tikkonsisti fl-azzjonijiet li ġejjin biex jissaħħu, jiġu mmodernizzati u/jew aġġornati l-Isptarijiet tal-Istat: (1) it-tisħiħ tal-Isptar Makarios għat-Tfal biex joffri trattament sħiħ tal-każijiet lit-tfal; (2) il-kostruzzjoni u/jew l-estensjoni tal-Unità Haemodyalisis fl-Isptarijiet Paphos u Limassol; (3) il-kostruzzjoni ta’ Sptar tas-Saħħa Mentali; (4) titjib tal-Isptar Ġenerali ta’ Limassol; (5) titjib tal-Isptar Ġenerali ta’ Paphos; (6) estensjoni tal-Unità tar-Radjoloġija Invażiva inkluż it-tagħmir mediku (pereżempju l-Unità tal-Anġografija); (7) il-kostruzzjoni ta’ Unità tal-COVID-19 fl-Isptar ta’ Famagusta, (8) Klinika tan-newroloġija fl-Isptar Ġenerali ta’ Nikosija, (9) Unità Stroke fl-Isptar Ġenerali ta’ Nikosija, (10) Ċentru tas-Saħħa f’Akaki, (11) Tisħiħ tal-Unitajiet ta’ Inċidenti u Emerġenza fl-Isptar Ġenerali ta’ Nikosija, (12) Tisħiħ tal-Unitajiet ta’ Aċċidenti u Emerġenza fl-Isptar Ġenerali ta’ Pafos u (13) titjibtal-Isptar Ġenerali ta’ Larnaca. L-unità Haemodyalisis fl-Isptar Paphos, l-Isptar tas-Saħħa Mentali l-ġdid, il-bini l-ġdid tal-Isptar Makarios għat-Tfal u ċ-Ċentru tas-Saħħa f’Akaki għandu jkollhom domanda għall-enerġija primarja li tkun mill-inqas 20 % inqas minn dik definita mir-rekwiżit tal-bini b’użu ta’ enerġija qrib iż-żero (NZEB).

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

A.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

A.3.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti tas-self

Ir-riforma 3 (C1.1R3): Iċ-ċaqliq gradwali tal-qafas tal-għoti tal-kura tas-saħħa u tar-rimborż lejn mudelli bbażati fuq il-valur

L-għan tar-riforma huwa li tintroduċi u gradwalment timxi lejn mudelli tal-kura tas-saħħa bbażati fuq il-valur biex jikkomplementaw il-mudelli attwali tal-kura tas-saħħa bbażati fuq il-volum, itejbu l-eżiti tas-saħħa u jillimitaw l-ispejjeż.

Dan għandu jikkonsisti fl-iżvilupp ta’ mudelli u inizjattivi xierqa bbażati fuq il-valuri, b’mekkaniżmi ta’ monitoraġġ rilevanti biex jitkejjel u jiġi traċċat is-suċċess tar-riforma, u l-introduzzjoni ta’ mudelli bbażati fuq il-valur fid-Deċiżjoni ta’ Rimborż għall-kura primarja u n-patient skont il-Leġiżlazzjoni dwar is-Sistema Ġenerali tas-Saħħa.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2023.

A.4.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għas-self

B. IL-KOMPONENT 2.1: In-newtralità klimatika, l-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli

Dan il-komponent tal-Pjan Ċiprijott għall-Irkupru u r-Reżiljenza għandu l-għan li jindirizza l-isfida tal-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima billi jikkontribwixxi għat-tranżizzjoni tal-pajjiż lejn in-newtralità klimatika.

L-objettivi tal-komponent huma li tittejjeb il-politika ambjentali permezz ta’ miżuri relatati mat-tassazzjoni ekoloġika, il-ftuħ tas-suq tal-elettriku u l-iffaċilitar tal-liċenzjar tal-enerġija rinnovabbli u l-proġetti ta’ rinnovazzjoni. Il-komponent għandu l-għan li jtejjeb l-effiċjenza enerġetika tal-istokk tal-bini u ta’ infrastruttura oħra u li jappoġġa l-investimenti ekoloġiċi għall-SMEs, għall-unitajiet domestiċi, għas-settur pubbliku usa’ u għall-NGOs. Il-komponent jimmira wkoll lejn it-tnaqqis tal-faqar enerġetiku u għandu l-għan li jindirizza l-iżolament enerġetiku ta’ Ċipru.

Il-komponent jappoġġa l-indirizzar tar-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż għas-snin 2019 u 2020 li jirrakkomandaw li l-investiment u l-politiki relatati mal-investiment jiġu ffukati fuq l-effiċjenza enerġetika u l-enerġija rinnovabbli (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019 u r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 tal-2020).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali skont it-tifsira tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza skont il-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

B.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Ir-riforma 1 (C2.1R1): Tassazzjoni Ekoloġika

L-objettivi tal-miżura huma li tippromwovi bidla lejn użu aktar effiċjenti tar-riżorsi ambjentali, tnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet serra u żżid il-penetrazzjoni tal-enerġija rinnovabbli.

Ir-riforma għandha tikkonsisti f’bidliet leġiżlattivi li jintroduċu taxxa fuq il-karbonju fuq il-fjuwils tat-trasport. Ir-riforma għandha tinvolvi wkoll l-introduzzjoni ta’ żieda fit-tariffi eżistenti tal-ilma, kif ukoll l-introduzzjoni ta’ imposta fuq ir-rimi ta’ skart muniċipali f’terraferma. Ir-riforma għandha l-għan li tagħti kontribut tanġibbli biex jintlaħqu l-miri tal-klima u tal-enerġija għall-2030 biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet serra u jiżdied is-sehem tal-enerġija rinnovabbli. Il-bidliet leġiżlattivi għandhom ikunu bbażati fuq is-sejbiet ta’ studju indipendenti li għandu jsir.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Ir-riforma 2 (C2.1R2): L-indipendenza tal-Operatur tas-Sistema ta’ Trażmissjoni ta’ Ċipru (TSOC) mill-Awtorità tal-Elettriku stabbilita ta’ Ċipru

L-objettiv tal-miżura huwa li ssaħħaħ il-kompetizzjoni fis-suq tal-elettriku billi toħloq kundizzjonijiet għal investituri ġodda biex jipparteċipaw fil-ġenerazzjoni, il-ħżin, l-aggregazzjoni, ir-rispons tad-domanda u l-provvista tal-elettriku.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-iżgurar tal-indipendenza tal-Operatur tas-Sistema ta’ Trażmissjoni ta’ Ċipru (TSOC) mill-Awtorità tal-Elettriku stabbilita ta’ Ċipru (EAC) f’termini ta’ governanza, ġestjoni finanzjarja u tal-persunal. Il-miżura għandha tiffaċilita wkoll il-bdil tal-fornitur, li huwa mistenni li jnaqqas il-kost tal-elettriku għall-klijenti domestiċi u kummerċjali/industrijali.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2021.

Ir-riforma 3 (C2.1R3): Punti uniċi ta’ servizz diġitali biex jiġu ssimplifikati l-permessi tal-proġetti tas-SER u biex tiġi ffaċilitata r-Rinnovazzjoni tal-Enerġija fil-Bini

L-objettiv tal-miżura huwa li tippromwovi l-implimentazzjoni tal-proġetti RES billi tissimplifika l-proċess tal-permessi tal-proġetti RES. Ir-riforma għandu jkollha wkoll l-għan li taċċellera r-rinnovazzjoni tal-enerġija tal-bini.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fid-diġitalizzazzjoni tal-proċess tal-permessi għal-liċenzjar għall-proġetti tar-RES u l-istabbiliment ta’ punt uniku ta’ kuntatt għall-appoġġ tekniku u finanzjarju għall-finijiet tar-rinnovazzjoni tal-enerġija tal-bini.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2022.

Ir-riforma 4 (C2.1R4): Qafas Regolatorju għall-Ħżin tal-Enerġija

L-għan tal-miżura huwa li jiġi stabbilit qafas regolatorju għall-promozzjoni tal-parteċipazzjoni tal-faċilitajiet tal-ħżin fis-suq tal-elettriku.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-emendar tar-Regoli dwar it-Trażmissjoni u d-Distribuzzjoni (TDRs) u r-Regoli dwar in-Negozjar u s-Saldu (TSRs) biex il-faċilitajiet tal-ħżin ikunu jistgħu jipparteċipaw fis-suq tal-elettriku bl-ingrossa. Dan għandu jippromwovi l-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sistemi ta’ enerġija rinnovabbli u jikkontribwixxi għall-effiċjenza u l-vijabbiltà ekonomika tas-suq tal-elettriku kollu kemm hu.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2021.

Investiment 1 (C2.1I1): Il-promozzjoni tal-investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs u l-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ

L-objettiv tal-miżura huwa li jitnaqqsu l-konsum tal-enerġija primarja u finali u l-emissjonijiet tas-CO2 fil-bini u/jew fil-faċilitajiet li huma proprjetà tal-SMEs u tal-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ jew operati minnhom.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-għoti ta’ appoġġ għar-rinnovazzjoni tal-bini u biex il-proċessi tal-produzzjoni jsiru aktar effiċjenti permezz tal-implimentazzjoni ta’ mill-inqas 275 proġett tal-effiċjenza enerġetika. L-iskema ta’ għotjiet għandha tippromwovi wkoll l-eżekuzzjoni tal-awditi tal-enerġija, kif ukoll l-adozzjoni ta’ teknoloġiji diġitali u l-integrazzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. L-investiment għandu l-għan li jikseb bħala medja tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja ta’ mill-inqas 30 %.

Huwa mistenni li din il-miżura ma tagħmilx ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali skont it-tifsira tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżura u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01). B’mod partikolari, is-sejħa għal proposti għal din il-miżura għandha tirrifletti li x-xiri ta’ bojlers tal-bijomassa għandu jikkonforma mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/50/KE dwar il-kwalità tal-arja fl-ambjent u arja iktar nadifa għall-Ewropa, id-Direttiva (UE) 2018/2001 dwar l-Enerġija Rinnovabbli u l-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti dwar l-emissjonijiet ta’ sustanzi li jniġġsu l-arja.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 2 (C2.1I2): Il-promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u miżuri individwali tal-effiċjenza enerġetika fl-abitazzjonijiet u l-indirizzar tal-faqar enerġetiku, inkluż f’unitajiet domestiċi b’konsumaturi tal-elettriku vulnerabbli

L-objettiv tal-miżura huwa li tħeġġeġ l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-istokk kbir ta’ abitazzjonijiet qodma, kif ukoll li tissussidja l-implimentazzjoni ta’ rinnovazzjonijiet tal-enerġija fuq skala żgħira f’unitajiet domestiċi b’konsumaturi tal-elettriku vulnerabbli inklużi unitajiet domestiċi foqra fl-enerġija u persuni b’diżabilità.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-għoti ta’ għotjiet lil mill-inqas 16 200 abitazzjoni (inklużi unitajiet domestiċi ta’ konsumaturi vulnerabbli tal-elettriku) għall-iżolament termali tal-bjut u/jew għall-installazzjoni ta’ sistema fotovoltajka u/jew għall-installazzjoni jew is-sostituzzjoni ta’ Sistemi ta’ Tisħin tal-Ilma Solari (SWH) ta’ abitazzjoni eżistenti.

L-investiment għandu jikseb bħala medja tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja ta’ mill-inqas 30 %.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 3 (C2.1I3): L-inkoraġġiment tal-użu tal-enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’ u l-iffaċilitar tat-tranżizzjoni tal-komunitajiet lokali lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih

L-objettiv tal-miżura huwa li tippromwovi l-użu tal-RES u l-iffrankar tal-enerġija mill-istokk kbir ta’ infrastruttura antika użata mill-awtoritajiet lokali, kif ukoll li tibni pipeline ta’ proġetti ta’ investiment fl-enerġija sostenibbli u għall-adattament għat-tibdil fil-klima fil-komunitajiet rurali f’Ċipru.

L-investiment huwa magħmul minn żewġ sottomiżuri: (I) l-inkoraġġiment tal-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’; u (ii) l-iffaċilitar tat-tranżizzjoni tal-komunitajiet lokali lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih.

Submiżura 1: L-inkoraġġiment tal-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’

Is-submiżura għandha tikkonsisti fl-istabbiliment ta’ skema ta’ għotjiet għall-għoti ta’ appoġġ għall-effiċjenza enerġetika fuq skala kbira u miżuri RES fil-bini, fl-infrastruttura u fl-akkomodazzjoni soċjali mmirati lejn l-awtoritajiet pubbliċi lokali u usa’.

Is-submiżura għandha twassal għal tnaqqis ta’ mill-inqas 45 % fil-konsum tal-enerġija primarja fis-sena (11 250 MWh/y) tal-awtoritajiet pubbliċi lokali u usa’.

Submiżura 2: L-iffaċilitar tat-tranżizzjoni tal-komunitajiet lokali lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih

Is-submiżura għandha tikkonsisti fl-għoti ta’ appoġġ tekniku lill-Kunsilli Lokali (Komunitarji) fl-iżvilupp ta’ Pjanijiet għall-Enerġija Sostenibbli u l-Klima u fl-implimentazzjoni ta’ investimenti fl-enerġija u l-klima, kif ukoll fl-istabbiliment ta’ skema ta’ għotjiet biex tappoġġa investimenti sostenibbli għall-adattament għat-tibdil fil-klima.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 4 (C2.1I4): It-tħeġġiġ tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO2 fin-negozji

L-objettiv tal-miżura huwa li tħeġġeġ lin-negozji jinvolvu ruħhom fi trasformazzjonijiet immirati lejn id-dekarbonizzazzjoni, li jibdew bil-kejl tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (GHG) tagħhom u l-formulazzjoni ta’ pjanijiet ta’ azzjoni biex jitnaqqsu l-emissjonijiet (GHG) fl-operazzjonijiet u/jew fil-ktajjen tal-provvista tagħhom (pjanijiet direzzjonali għad-dekarbonizzazzjoni).

L-investiment jikkonsisti fl-istabbiliment ta’ skema ta’ appoġġ li tipprovdi finanzjament għan-negozji biex jipproduċu l-pjan direzzjonali tagħhom għad-dekarbonizzazzjoni sal-2030. L-iskema għandha l-għan li tappoġġa lin-negozji biex ikejlu, jivverifikaw u jimmonitorjaw l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra tagħhom li jirriżultaw mill-attivitajiet tal-impriża/i tagħhom, u tistabbilixxi pjan ta’ azzjoni għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra li jkun fih ċerti investimenti/azzjonijiet lejn id-dekarbonizzazzjoni tagħhom sal-2030. Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01), l-investimenti/l-azzjonijiet li għandhom jiġu inklużi fil-pjanijiet ta’ azzjoni appoġġati għandhom jeskludu l-lista ta’ attivitajiet li ġejja: (I) attivitajiet relatati mal-fjuwils fossili, inkluż l-użu downstream 1 ; (II) attivitajiet taħt l-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS) li jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra projettati li ma jkunux inqas mill-parametri referenzjarji rilevanti 2 ; (III) attivitajiet relatati ma’ miżbliet tal-iskart, inċineraturi 3 u impjanti tat-trattament mekkaniku u bijoloġiku 4 ; u (iv) attivitajiet fejn ir-rimi fit-tul tal-iskart jista’ jikkawża ħsara lill-ambjent. It-termini ta’ referenza għandhom jirrikjedu wkoll li jistgħu jintgħażlu biss attivitajiet li jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Investiment 5 (C2.1I5): Titjib fl-Effiċjenza Enerġetika tal-bini pubbliku

L-objettiv tal-miżura huwa li tiffaċilita t-titjib tal-enerġija u ż-żieda fl-effiċjenza enerġetika ta’ bini pubbliku magħżul, jiġifieri proprjetajiet tas-servizz tat-tifi tan-nar, skejjel, l-Isptar Ġenerali ta’ Nikosija, impjanti tat-trattament tal-ilma u stazzjonijiet tal-ippumpjar tal-ilma.

L-investiment huwa magħmul minn tliet sottomiżuri: (I) Proprjetajiet u Skejjel tas-Servizzi tan-Nar; (II) l-isptar Ġenerali ta’ Nikosija; u (iii) L-installazzjoni ta’ Sistemi ta’ Enerġija Fotovoltajka konnessi mal-Grilja f’Impjanti tat-Trattament tal-Ilma u stazzjonijiet tal-ippumpjar tal-ilma.

Submiżura 1: Proprjetajiet u Skejjel tas-Servizz tan-Nar

Is-submiżura tikkonsisti fl-implimentazzjoni ta’ aġġornamenti tal-enerġija fi 17-il stazzjon tat-tifi tan-nar urbani u rurali f’Ċipru inkluż il-Kwartieri Ġenerali tal-Brigata tan-Nar. Is-submiżura għandha tkopri wkoll l-installazzjoni ta’ sistemi ta’ iżolament termali u fotovoltajċi f’mill-inqas 405 skola.

L-investiment għandu l-għan li jikseb bħala medja tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja ta’ mill-inqas 30 %.

Submiżura 2: L-isptar Ġenerali ta’ Nikosija

Is-submiżura għandha tikkonsisti fl-istabbiliment u l-installazzjoni ta’ sistema fotovoltajka fl-Isptar Ġenerali ta’ Nikosija b’kapaċità totali ta’ 943 KW.

Submiżura 3: Impjanti tat-Trattament tal-Ilma u stazzjonijiet tal-ippumpjar tal-ilma

Is-submiżura għandha tikkonsisti fl-installazzjoni ta’ sistemi tal-enerġija fotovoltajka konnessi mal-grilja b’potenza totali ta’ 2 MWp fl-impjanti tat-trattament tal-ilma u fl-istazzjonijiet tal-ippumpjar tal-ilma.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 6 (C2.1I6): It-titjib tal-infrastruttura tal-ittestjar tal-enerġija rinnovabbli u tal-grilji intelliġenti fl-Università ta’ Ċipru

L-objettiv tal-miżura huwa li tiġi aġġornata l-infrastruttura tal-ittestjar tal-enerġija rinnovabbli u tal-grilji intelliġenti fl-Università ta’ Ċipru u li din l-infrastruttura tiġi integrata fil-grilja intelliġenti futura.

L-investiment għandu jikkonsisti fit-twassil, l-installazzjoni, l-ittestjar, il-kalibrazzjoni, l-ikkummissjonar u l-aċċettazzjoni ta’ tagħmir tal-grilji intelliġenti, segwit mill-integrazzjoni finali tal-infrastruttura. Il-miżura għandha tinkludi wkoll l-orjentazzjoni u t-taħriġ tal-persunal.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Investiment 7 (C2.1I7): L-installazzjoni u t-tħaddim tal-massa mill-Operatur tas-Sistema ta’ Distribuzzjoni (DSO) tal-Infrastruttura tal-Kejl Intelliġenti (Infrastruttura Avvanzata tal-Kejl)

L-objettiv tal-miżura huwa li tiffaċilita l-introduzzjoni tal-massa tal-miters intelliġenti f’Ċipru.

L-investiment għandu jikkonsisti fit-twassil ta’ 400 000 miter intelliġenti lill-EAC u l-installazzjoni ta’ 250 000 minnhom lill-klijenti finali tal-elettriku, inklużi l-persuni fiżiċi u ġuridiċi.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 8 (C2.1I8): Il-monitoraġġ u t-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fl-agrikoltura

L-objettiv tal-miżura huwa li ttejjeb il-monitoraġġ tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra mill-agrikoltura f’Ċipru u tikkontribwixxi għat-tnaqqis tagħhom.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-istabbiliment ta’ sistema ta’ monitoraġġ tal-gassijiet serra għall-agrikoltura, li għandha tipprovdi data għall-implimentazzjoni ta’ prattiki ta’ mitigazzjoni aktar effiċjenti u tikkontribwixxi għall-kisba ta’ tnaqqis ta’ 10 % tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mill-agrikoltura sa tmiem l-2025.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 9 (C2.1I9): Protezzjoni kontra n-nirien tal-foresti

L-objettiv tal-miżura huwa li jittejbu l-kapaċitajiet tal-awtoritajiet rilevanti f’Ċipru biex ilaħħqu mal-perikli tan-nar u biex isaħħu l-protezzjoni kontra r-riskji li jiffaċċjaw iċ-ċittadini, l-infrastruttura u l-foresti.

L-investiment għandu jikkonsisti fix-xiri ta’ inġenji tal-ajru tat-tifi tan-nar, vetturi, tagħmir u taħriġ u manutenzjoni relatati għall-perjodu ta’ implimentazzjoni tal-miżura. Dan għandu jinkludi l-provvista tal-vetturi, il-makkinarju u t-tagħmir li ġejjin: .75 vetturi tat-trasport għal skopijiet ta’ pattulja għall-protezzjoni tal-foresti u t-trasferiment tal-persunal f’inċidenti ta’ nirien; 12 trakkijiet kbar tat-tifi tan-nar; .25 vetturi tat-tifi tan-nar ta’ emerġenza; erba’ buldowżers għall-kostruzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ protezzjoni min-nar bil-possibbiltà ta’ trasport bit-trakk għal trasport rapidu lejn in-nirien; erba’ buldowżers tal-art għall-kostruzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ protezzjoni min-nar; sitt tratturi agrikoli mgħammra bl-għodod meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ prevenzjoni tan-nirien; gafef/tagħmir għat-tagħbija b’erba’ roti; sitt friegħi tat-tqattigħ; erba’ magni tat-tagħbija (trakkijiet) u sitt tankijiet tal-ilma (trakkijiet) għal skopijiet ta’ protezzjoni min-nar; inġenju tal-ajru wieħed għat-tifi tan-nar.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 10 (C2.1I10): Sistema ta’ Ġestjoni tas-Suq (MMS) biex tiffaċilita l-ftuħ tas-suq tal-elettriku għall-kompetizzjoni

L-għan tal-miżura huwa li tintroduċi Sistema ta’ Ġestjoni tas-Suq (MMS) mill-Operatur tas-Sistema ta’ Trażmissjoni ta’ Ċipru bħala għodda li tiffaċilita l-ftuħ tas-suq tal-elettriku għall-kompetizzjoni.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-installazzjoni u l-finalizzazzjoni tal-MMS, il-ftuħ tas-suq tal-elettriku kompetittiv ta’ Ċipru b’aċċessibbiltà tal-pjattaforma mogħtija lill-utenti fil-mira f’funzjonalità sħiħa (go-live) u t-taħriġ relatat ta’ 100 % tal-persunal tal-Operatur tas-Sistema ta’ Trażmissjoni li għandu jopera l-MMS.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Settembru 2025.

B.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Numru sekwenzjali	Miżura Relatata (Riforma jew Investiment)	Stadju importanti/Mira	L-isem	Indikaturi kwalitattivi  (għal stadji importanti)	Indikaturi kwantitattivi  (għal miri)			Skeda ta’ żmien indikattiva għat-tlestija		Deskrizzjoni ta’ kull objettiv intermedju u mira
					Unità ta’ kejl	Linja bażi	Għan	Ir-raba’ trimestru	Snin
19	C2.1R1 Tassazzjoni Ekoloġika	Stadju importanti	Dħul fis-seħħ ta’ qafas leġiżlattiv li jintroduċi taxxa fuq il-karbonju fuq il-fjuwils tat-trasport, żieda fit-tariffi eżistenti tal-ilma u imposta fuq ir-rimi ta’ skart muniċipali f’terraferma	Dispożizzjoni fil-liġi/regolamenti li tindika d-dħul fis-seħħ ta’ a) liġi li tintroduċi taxxa fuq il-karbonju fuq il-fjuwils tat-trasport, b) regolamenti li jintroduċu żieda fit-tariffi eżistenti tal-ilma u c) regolamenti li jintroduċu imposta fuq ir-rimi ta’ skart muniċipali f’terraferma	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2024	Id-dħul fis-seħħ ta’ bidliet leġiżlattivi li għandhom l-għan li jagħtu kontribut tanġibbli biex tintlaħaq il-mira tal-2030 għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra. L-emendi għandhom ikunu bbażati fuq is-sejbiet ta’ studju indipendenti li għandu jsir. Il-qafas leġiżlattiv għandu b’mod partikolari (a) jintroduċi taxxa fuq il-karbonju fuq il-fjuwils tat-trasport, (b) jintroduċi żieda fit-tariffi eżistenti tal-ilma li għandha tirrifletti l-iskarsezza ta’ din ir-riżorsa naturali u l-kost għall-ambjent tal-użu tagħha u (c) jintroduċi tariffa għall-pajjiż kollu fuq ir-rimi ta’ skart muniċipali f’terraferma.
20	C2.1R1 Tassazzjoni Ekoloġika	Stadju importanti	Rapport tal-valutazzjoni tal-impatt li jkejjel l-effett tar-riforma fuq l-ambjent u l-ekonomija	Pubblikazzjoni tar-rapport tal-valutazzjoni tal-impatt li jkejjel l-effett tar-riforma fuq l-ambjent u l-ekonomija	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Rapport tal-valutazzjoni tal-impatt li jkejjel l-effett tar-riforma fuq l-ambjent u l-effett ekonomiku fuq l-unitajiet domestiċi u n-negozji, kif ukoll jirrakkomanda aktar emendi tat-taxxa, kif meħtieġ.
21	C2.1R2 L-indipendenza tal-Operatur tas-Sistema ta’ Trażmissjoni ta’ Ċipru (TSOC) mill-Awtorità tal-Elettriku stabbilita ta’ Ċipru	Stadju importanti	Il-liġi għar-Regolamentazzjoni tas-Suq tal-Elettriku tal-2021	Dispożizzjoni fil-liġi li tindika d-dħul fis-seħħ tal- “Liġi għar-Regolamentazzjoni tas-Suq tal-Elettriku” tal-2021	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2021	Id-dħul fis-seħħ tal-Liġi għar-Regolamentazzjoni tas-Suq tal-Elettriku tal-2021, li għandha tiffaċilita l-ftuħ tas-suq tal-elettriku għall-kompetizzjoni u tagħti spinta lill-adozzjoni tar-RES billi: (a) il-kisba tal-indipendenza tal-Operatur tas-Sistema ta’ Trażmissjoni ta’ Ċipru (TSOC) mill-Awtorità tal-Elettriku stabbilita ta’ Ċipru (EAC) (awtonomija fil-governanza, l-awtonomija finanzjarja u l-indipendenza tal-persunal tat-TSOC), (b) l-introduzzjoni tal-passi meħtieġa għat-tnaqqis tal-kost tal-elettriku għall-klijenti domestiċi u kummerċjali/industrijali u (c) il-ħolqien ta’ kundizzjonijiet ta’ trasparenza u fiduċja biex jimmotivaw investituri ġodda fil-ġenerazzjoni u l-provvista tal-elettriku.
22	C2.1R3 Punti uniċi ta’ servizz diġitali biex jiġu ssimplifikati l-permessi tal-proġetti tas-SER u biex tiġi ffaċilitata r-Rinnovazzjoni tal-Enerġija fil-Bini	Stadju importanti	Pjattaforma tal-IT kompletament operattiva	Pjattaforma tal-IT kompletament operattiva aċċettata mill-Ministeru tal-Enerġija, il-Kummerċ u l-Industrija	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2022	Pjattaforma tal-IT kompletament operattiva biex (1) tiggwida lill-applikant fil-proċess amministrattiv tal-applikazzjoni għall-permess b’mod trasparenti sat-twassil ta’ deċiżjoni waħda jew aktar mill-awtoritajiet responsabbli, (2) tipprovdi lill-applikant bl-informazzjoni kollha meħtieġa u tinvolvi, fejn xieraq, awtoritajiet amministrattivi oħra.
23	C2.1R4 Qafas Regolatorju għall-Ħżin tal-Enerġija	Stadju importanti	Emenda tar-Regoli dwar it-Trażmissjoni u d-Distribuzzjoni (TDRs) u r-Regoli tan-Negozjar u tas-Saldu (TSRs)	Pubblikazzjoni fuq is-sit web tal-Awtorità Regolatorja tal-Enerġija Ċiprijotta tal-Emenda tar-Regoli dwar it-Trażmissjoni u d-Distribuzzjoni (TDRs) u r-Regoli dwar in-Negozjar u s-Saldu (TSRs)	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2021	Dħul fis-seħħ ta’ emenda għar-Regoli dwar it-Trażmissjoni u d-Distribuzzjoni (TDRs) u r-Regoli dwar in-Negozjar u s-Saldu (TSRs) li għandha tipprovdi l-qafas regolatorju meħtieġ (regoli tas-suq) u modalitajiet tekniċi li għandhom jippermettu li l-faċilitajiet tal-ħżin: — jipparteċipaw fis-suq bl-ingrossa tal-elettriku, — jippromwovu l-iżvilupp ta’ suq tal-elettriku ekonomikament vijabbli, effiċjenti, sikur u orjentat lejn il-konsumatur li jipprijoritizza l-ġenerazzjoni tal-elettriku minn sistemi tal-enerġija rinnovabbli.
24	C2.1I1 Il-promozzjoni tal-investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs u l-organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ	Stadju importanti	Skema ta’ appoġġ għall-Promozzjoni tal-investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs, fil-muniċipalitajiet, fil-komunitajiet u fis-settur pubbliku usa’	Pubblikazzjoni ta’ sejħa għal proposti għall-iskema ta’ appoġġ għall-Promozzjoni tal-investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs, fil-muniċipalitajiet, fil-komunitajiet u fis-settur pubbliku usa’	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2021	Toħroġ sejħa għal proposti għall-iskema ta’ appoġġ għall-promozzjoni ta’ investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs, il-muniċipalitajiet, il-komunitajiet u s-settur pubbliku usa’, wara verifika tar-regolament dwar l-għajnuna mill-Istat li għandha tiġi applikata mill-Kummissarju għall-Kontroll tal-Għajnuna mill-Istat u d-deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri li tapprova l-objettivi tal-iskema. L-investiment għandu jkollu l-għan li jikseb medja ta’ mill-inqas tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja ta’ 30 %.
25	C2.1I1 Il-promozzjoni ta’ investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs, u organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ	Tal-UE	Entitajiet (SMEs, organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ) li implimentaw interventi tal-effiċjenza enerġetika		Għadd	0	125	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	Mill-inqas 125 proġett (imwettqa minn SMEs jew organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ) ikunu ġew implimentati permezz ta’ interventi tal-effiċjenza enerġetika (miżuri tal-effiċjenza enerġetika) fil-bini jew miżuri tal-effiċjenza enerġetika relatati mal-proċessi tal-produzzjoni tagħhom bl-objettiv li tinkiseb medja ta’ mill-inqas 30 % ta’ tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja. Il-proġetti magħżula għandhom ikunu konformi mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u r-rekwiżit ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.
26	C2.1I1 Il-promozzjoni ta’ investimenti fl-effiċjenza enerġetika fl-SMEs, u organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ	Tal-UE	Entitajiet (SMEs, organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ) li implimentaw interventi tal-effiċjenza enerġetika		Għadd	125	275	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2025	Mill-inqas 275 proġett (imwettqa minn SMEs jew organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ) ikunu ġew implimentati permezz ta’ interventi tal-effiċjenza enerġetika (miżuri tal-effiċjenza enerġetika) fil-bini jew miżuri tal-effiċjenza enerġetika relatati mal-proċessi tal-produzzjoni tagħhom bl-objettiv li tinkiseb medja ta’ mill-inqas 30 % ta’ tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja. Il-proġetti magħżula għandhom ikunu konformi mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u r-rekwiżit ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.
27	C2.1I2 Il-promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u miżuri individwali tal-effiċjenza enerġetika fl-abitazzjonijiet u l-indirizzar tal-faqar enerġetiku f’unitajiet domestiċi b’konsumaturi tal-elettriku vulnerabbli	Stadju importanti	L-ewwel sejħa għal proposti għall-Promozzjoni tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u miżuri individwali tal-effiċjenza enerġetika fl-abitazzjonijiet	L-ewwel sejħa għal proposti ppubblikata	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2021	L-ewwel sejħa għal proposti għall-promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u miżuri individwali tal-effiċjenza enerġetika fl-abitazzjonijiet ġiet ippubblikata fuq is-sit web tar-RES u tal-Fond għall-Konservazzjoni tal-Enerġija. L-investiment għandu jkollu l-għan li jikseb medja ta’ mill-inqas tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja ta’ 30 %.
28a	C2.1I2 Il-promozzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u miżuri individwali tal-effiċjenza enerġetika fl-abitazzjonijiet u l-indirizzar tal-faqar enerġetiku f’unitajiet domestiċi b’konsumaturi tal-elettriku vulnerabbli	Tal-UE	Abitazzjonijiet u unitajiet domestiċi b’konsumaturi tal-elettriku vulnerabbli (inklużi persuni b’diżabilità) li tejbu r-rendiment fl-użu tal-enerġija tagħhom	—	Għadd	0	16 200	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2023	Mill-inqas 16 200 abitazzjoni, inklużi 1 600 unità domestika b’konsumaturi vulnerabbli tal-elettriku (inklużi persuni b’diżabilità), tejbu r-rendiment fl-użu tal-enerġija tagħhom minħabba l-appoġġ finanzjarju pprovdut, bl-objettiv li bħala medja jinkiseb tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja ta’ mill-inqas 30 %.
30	C2.1I3 L-inkoraġġiment tal-użu tal-enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’ u l-iffaċilitar tat-tranżizzjoni tal-komunitajiet lokali lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih	Stadju importanti	L-ewwel sejħa għal proposti biex l-awtoritajiet lokali jiġu appoġġati fil-miżuri tal-effiċjenza enerġetika	Pubblikazzjoni tal-ewwel sejħa għall-proposti	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-3	2021	L-ewwel sejħa għal proposti biex l-awtoritajiet lokali jiġu appoġġati fil-miżuri tal-effiċjenza enerġetika ġiet ippubblikata fuq is-Sit web tal-Fond għall-Konservazzjoni tal-Enerġija u tar-RES. L-investiment għandu jkollu l-għan li jikseb medja ta’ mill-inqas tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja ta’ 30 %.
31a	C2.1I3 L-inkoraġġiment tal-użu tal-enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’ u l-iffaċilitar tat-tranżizzjoni tal-komunitajiet lokali lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih	Tal-UE	Investimenti mwettqa minn awtoritajiet pubbliċi lokali u usa’ li tejbu r-rendiment fl-użu tal-enerġija tagħhom	—	MWh fis-sena	0	3600	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	L-investimenti mwettqa mill-awtoritajiet pubbliċi lokali u usa’ tejbu r-rendiment fl-użu tal-enerġija tagħhom minħabba l-appoġġ finanzjarju pprovdut u kisbu tnaqqis fil-konsum tal-enerġija primarja ta’ mill-inqas 3 600 MWh fis-sena.
32c	C2.1I3 L-inkoraġġiment tal-użu tal-enerġija rinnovabbli u l-iffrankar tal-enerġija mill-awtoritajiet pubbliċi lokali/usa’ u l-iffaċilitar tat-tranżizzjoni tal-komunitajiet lokali lejn il-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u l-adattament għalih	Tal-UE	Skema ta’ għotjiet għall-appoġġ ta’ investimenti sostenibbli għall-adattament għat-tibdil fil-klima fil-Kunsilli (Komunitarji) lokali	Għadd	—	0	27	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Mill-inqas 27 komunità lokali ġew appoġġati biex jimplimentaw investimenti fl-adattament għat-tibdil fil-klima.
33	C2.1I4 It-tħeġġiġ tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO2 fin-negozji	Tal-UE	Impriżi li żviluppaw il-pjanijiet ta’ azzjoni tagħhom għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra	—	Għadd	0	300	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	Mill-inqas 300 impriża żviluppaw il-pjanijiet ta’ azzjoni tagħhom għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra, minħabba l-appoġġ ipprovdut. Il-pjanijiet ta’ azzjoni fformulati għandhom ikunu konformi mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u d-dispożizzjoni għall-konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.
35	C2.1I5 Titjib fl-Effiċjenza Enerġetika tal-bini pubbliku	Tal-UE	Sistemi ta’ iżolament termali u fotovoltajċi installati fl-iskejjel	—	Għadd	0	405	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2022	Sistemi ta’ iżolament termali u fotovoltajċi installati f’mill-inqas 405 skola bl-objettiv li tinkiseb medja ta’ mill-inqas 30 % ta’ tnaqqis fid-domanda għall-enerġija primarja.
36	C2.1I5 Titjib fl-Effiċjenza Enerġetika tal-bini pubbliku	Tal-UE	Tlestija tal-istabbiliment u l-installazzjoni ta’ sistema fotovoltajka fl-Isptar Ġenerali ta’ Nikosija	—	Għadd	0	943	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2023	It-tlestija tal-istabbiliment u l-installazzjoni tas-sistema PV fl-Isptar Ġenerali ta’ Nikosija b’kapaċità totali ta’ 943 KW.
37	C2.1I5 Titjib fl-Effiċjenza Enerġetika tal-bini pubbliku	Tal-UE	Tlestija tal-installazzjoni ta’ sistemi fotovoltajċi fl-istazzjonijiet tal-pompi tal-ilma u l-istazzjonijiet tat-tifi tan-nar	—	Għadd	0	2 200	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2025	Tlestija tal-installazzjoni ta’ sistemi fotovoltajċi, ta’ kapaċità totali ta’ 2 200 KW, fi stazzjonijiet tal-pompi tal-ilma u stazzjonijiet tat-tifi tan-nar.
38	C2.1I6 It-titjib tal-infrastruttura tal-ittestjar tal-enerġija rinnovabbli u tal-grilji intelliġenti fl-Università ta’ Ċipru	Stadju importanti	L-iffirmar ta’ kuntratti għall-installazzjoni ta’ tagħmir biex il-grilja tal-elettriku tiġi aġġornata fi grilja intelliġenti	Firma tal-Kuntratti	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2023	L-iffirmar ta’ kuntratti għall-installazzjoni ta’ tagħmir biex il-grilja tal-elettriku tiġi aġġornata fi grilja intelliġenti wara proċedura ta’ akkwist pubbliku ta’ suċċess.
39	C2.1I6 It-titjib tal-infrastruttura tal-ittestjar tal-enerġija rinnovabbli u tal-grilji intelliġenti fl-Università ta’ Ċipru	Stadju importanti	It-twassil, l-installazzjoni b’suċċess u l-aċċettazzjoni tat-tagħmir għall-grilji intelliġenti	Rapport ta’ aċċettazzjoni maħruġ	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	It-twassil, l-installazzjoni b’suċċess, l-ittestjar, il-kalibrazzjoni, l-ikkummissjonar u l-aċċettazzjoni tat-tagħmir għall-grilji intelliġenti, segwiti mill-integrazzjoni finali tal-infrastruttura.
40	C2.1I7 L-installazzjoni u t-tħaddim tal-massa mill-Operatur tas-Sistema ta’ Distribuzzjoni (DSO) tal-Infrastruttura tal-Kejl Intelliġenti (Infrastruttura Avvanzata tal-Kejl)	Stadju importanti	Firma tal-Kuntratt għall-infrastruttura tal-metraġġ intelliġenti tal-elettriku	Firma tal-Kuntratt	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2024	Firma tal-Kuntratt għall-infrastruttura tal-metraġġ intelliġenti tal-elettriku (Hardware, software u appoġġ u servizzi oħra).
41	C2.1I7 L-installazzjoni u t-tħaddim tal-massa mill-Operatur tas-Sistema ta’ Distribuzzjoni (DSO) tal-Infrastruttura tal-Kejl Intelliġenti (Infrastruttura Avvanzata tal-Kejl)	Tal-UE	It-twassil u l-installazzjoni ta’ miters intelliġenti	—	Għadd	0	50 000 mogħtija lill-EAC 15 000 installata għall-klijenti finali tal-elettriku	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-3	2024	It-twassil u l-aċċettazzjoni ta’ mill-inqas 50 000 miter intelliġenti tal-elettriku lill-EAC u l-installazzjoni ta’ 15 000 minnhom lill-klijenti finali tal-elettriku, inklużi l-persuni fiżiċi u ġuridiċi.
42	C2.1I7 L-installazzjoni u t-tħaddim tal-massa mill-Operatur tas-Sistema ta’ Distribuzzjoni (DSO) tal-Infrastruttura tal-Kejl Intelliġenti (Infrastruttura Avvanzata tal-Kejl)	Tal-UE	It-twassil u l-installazzjoni ta’ miters intelliġenti	—	Għadd	50 000 mogħtija lill-EAC 15 000 installata għall-klijenti finali tal-elettriku	40 0 000 mogħtija lill-EAC 250 000 installata għall-klijenti finali tal-elettriku	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	It-twassil u l-aċċettazzjoni ta’ 400 000 miter intelliġenti tal-elettriku lill-EAC u l-installazzjoni ta’ 250 000 minnhom lill-klijenti finali tal-elettriku, inklużi l-persuni fiżiċi u ġuridiċi.
43	C2.1I8 Il-monitoraġġ u t-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fl-agrikoltura	Stadju importanti	Xiri u installazzjoni ta’ unitajiet ta’ monitoraġġ għall-kejl tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mill-agrikoltura	Approvazzjoni tat-tagħmir u l-installazzjoni mill-kumitat li jirċievi	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2023	Ix-xiri u l-installazzjoni ta’ unità awtomobilistika u unitajiet ta’ monitoraġġ permanenti, għall-kejl tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mill-agrikoltura bl-objettiv li jiġu implimentati politiki adegwati biex jittaffew l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra.
44	C2.1I8 Il-monitoraġġ u t-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra fl-agrikoltura	Tal-UE	Tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra mill-agrikoltura	—	% (perċentwali)	0	10	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2025	Jinkiseb tnaqqis ta’ 10 % fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra mill-agrikoltura permezz tal-monitoraġġ tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra u l-kalkolu tal-Fatturi Nazzjonali tal-Emissjonijiet għall-emissjonijiet tal-gassijiet serra u l-implimentazzjoni tal-Fatturi tal-Emissjonijiet permezz tal-Inventarju Nazzjonali għall-emissjonijiet tal-gassijiet serra tal-pajjiż. L-emissjonijiet totali ta’ referenza mill-ħamrija agrikola abbażi tar-Rapport tal-Inventarju Nazzjonali tal-pajjiż huma ta’ 122.8 kt ekwivalenti ta’ CO2 għall-2019.
45	C2.1I9 Protezzjoni kontra n-nirien tal-foresti	Stadju importanti	L-iffirmar ta’ 8 Ftehim/Firma Kuntrattwali għax-xiri ta’ vetturi, tagħmir u forniment ta’ servizzi u l-ħruġ ta’ sejħa għall-offerti għax-xiri ta’ inġenji tal-ajru għat-tifi tan-nar	Iffirmar ta’ 8 Ftehim/Firma ta’ Kuntratt	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2022	L-iffirmar ta’ 8 Ftehim/Kuntratti Firma ma’ fornituri għax-xiri ta’ vetturi, tagħmir u forniment ta’ servizzi u l-ħruġ ta’ sejħa għall-offerti għax-xiri ta’ inġenji tal-ajru għat-tifi tan-nar bl-għan li jikkontribwixxu għall-adattament għat-tibdil fil-klima u għat-tnaqqis tar-riskju ta’ splużjoni u espansjoni tan-nirien fil-foresti u t-tisħiħ tal-protezzjoni kontra r-riskji ffaċċjati miċ-ċittadini, l-infrastruttura u l-foresti minn inċident possibbli ta’ nirien.
46	C2.1I9 Protezzjoni kontra n-nirien tal-foresti	Stadju importanti	Kunsinna ta’ inġenji tal-ajru, vetturi u tagħmir għat-tifi tan-nar	Ċertifikati ta’ aċċettazzjoni maħruġa għall-kunsinna ta’ inġenji tal-ajru, vetturi u tagħmir għat-tifi tan-nar	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2025	Il-kunsinna u l-aċċettazzjoni ta’ inġenji tal-ajru, vetturi u tagħmir għat-tifi tan-nar.
47	C2.1I9 Protezzjoni kontra n-nirien tal-foresti	Stadju importanti	Twassil ta’ inġenji tal-ajru, vetturi u tagħmir għat-tifi tan-nar u Tlestija ta’ servizzi	Ċertifikati ta’ aċċettazzjoni maħruġa għall-kunsinna ta’ inġenji tal-ajru, vetturi u tagħmir għat-tifi tan-nar u għall-konferma tal-aċċettazzjoni tas-servizzi	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	It-twassil u l-aċċettazzjoni ta’ inġenji tal-ajru, vetturi u tagħmir tat-tifi tan-nar u Tlestija tas-servizzi li ġejjin: (1) operazzjonijiet tat-tifi tan-nar u taħriġ tal-klassifikazzjoni tat-tip tal-bdoti, (2) prattiki silvikulturali u (3) servizzi għal 3 vettura tal-ajru mingħajr ekwipaġġ (UAV) — droni.
48	C2.1I10 Sistema ta’ Ġestjoni tas-Suq (MMS) biex tiffaċilita l-ftuħ tas-suq tal-elettriku għall-kompetizzjoni	Stadju importanti	Installazzjoni tas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Suq	Il-ħruġ ta’ Ċertifikat ta’ Aċċettazzjoni Finali għas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Suq.	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2023	L-installazzjoni tas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Suq (MMS) għas-Suq tal-Elettriku ta’ Ċipru.
48a	C2.1I10 Sistema ta’ Ġestjoni tas-Suq (MMS) biex tiffaċilita l-ftuħ tas-suq tal-elettriku għall-kompetizzjoni	Stadju importanti	Tħaddim tal-MMS u taħriġ relatat tal-persunal.	Ċertifikazzjoni tal-MMS minn awditur indipendenti fir-rigward tal-konformità mar-Regoli tan-Negozjar u s-Saldu tas-Suq tal-Elettriku (TSR) u evidenza dwar it-tlestija tal-ewwel tranżazzjonijiet finanzjarji tas-suq tal-elettriku, bħala riżultat tas-saldi mwettqa permezz tal-MMS. Prova tat-taħriġ tal-persunal fuq il-verżjoni ċċertifikata tal-MMS.				IT-TIENI TRIMESTRU TAT-3	2025	Il-fażi finali ta’ prova tal-MMS titlesta, u r-Regolatur jiddikjara l-operazzjoni tas-suq kummerċjali bl-ewwel tranżazzjonijiet finanzjarji kkompletati. Barra minn hekk, 100 % tal-persunal li jopera l-MMS ġie mħarreġ fuq il-verżjoni ċċertifikata tal-MMS.

B.3.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti tas-self

Investiment 11 (C2.1I11) It-tmiem tal-iżolament tal-enerġija — Proġett ta’ Interess Komuni “Interkonnettur EuroAsia”

L-objettiv tal-miżura huwa li tiżgura s-sigurtà tal-provvista u prezzijiet tal-elettriku bl-ingrossa aktar kompetittivi, u li tippermetti l-użu akbar tal-elettriku minn sorsi aktar nodfa, b’mod partikolari sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, billi tgħaqqad in-network tal-elettriku ta’ Ċipru mas-sistema kontinentali tal-UE.

L-investiment għandu jikkonsisti fit-tlestija u l-ikkummissjonar tal-Interkonnessjoni tal-PCI 3.10.2 bejn Ċipru u l-Greċja, li għandha tinkludi stazzjon ta’ konverżjoni DC ta’ 1 000 MW f’Ċipru u infrastruttura relatata f’Ċipru u fi Kreta, konness permezz ta’ 898 km ta’ kejbils sottomarini HVDC b’kapaċità ta’ 1 000 MW. Dan huwa mistenni li jkun parti minn investiment usa’ li jibni interkonnettur transfruntier b’tul totali ta’ 1 208 km bejn Kreta, Ċipru u Iżrael. Partijiet differenti tal-proġett huma mistennija li jirċievu finanzjament minn sorsi differenti, jiġifieri l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, self mill-Bank Ewropew tal-Investiment, self kummerċjali u ekwità.

Huwa mistenni li din il-miżura ma tagħmilx ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali skont it-tifsira tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżura u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01). B’mod partikolari, il-miżuri ta’ mitigazzjoni mmirati lejn il-konservazzjoni tal-ambjent tal-baħar għandhom jiġu rrispettati kif xieraq matul l-implimentazzjoni tal-proġett kif stabbilit fil-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali u l-permess tal-bini. Kwalunkwe miżura identifikata fil-qafas tal-VIA u l-valutazzjoni skont id-Direttiva 2000/60/KE bħala meħtieġa biex tiġi żgurata l-konformità mal-Gwida Teknika dwar id-DNSH (2021/C58/01) għandha tiġi integrata fil-proġett u jkun hemm konformità magħha fl-istadji tal-kostruzzjoni, tal-operat u tad-dekummissjonar tal-infrastruttura.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

B.4.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għas-self

C. IL-KOMPONENT 2.2: Trasport Sostenibbli

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza ta’ Ċipru għandu l-għan li jippromwovi mobbiltà urbana aktar nadifa, aktar intelliġenti, aktar sikura u aktar ġusta billi jħeġġeġ bidla modali minn karozzi privati għal modi ta’ trasport aktar sostenibbli bħat-trasport pubbliku, iċ-ċikliżmu, il-mixi, u li jippromwovi l-użu ta’ vetturi b’emissjonijiet żero jew baxxi (LEVs) kif ukoll l-użu ta’ sistemi diġitali fis-settur tat-trasport.

Il-komponent jindirizza r-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż dwar l-investiment fit-trasport sostenibbli (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019 u r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 tal-2020).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali skont it-tifsira tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza skont il-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

C.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Ir-riforma 1 (C2.2R1): L-istabbiliment ta’ Sistema ta’ Trasport Intelliġenti bl-użu ta’ teknoloġiji tat-Tewmi Diġitali

L-objettiv tal-miżura huwa li ttejjeb l-infrastruttura teknoloġika, tippermetti monitoraġġ aħjar u aktar effiċjenti tal-infrastruttura u tintroduċi karatteristiċi intelliġenti għaliha.

Ir-riforma tikkonsisti fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ Sistema ta’ Trasport Intelliġenti sabiex tittejjeb il-ġestjoni tal-mobbiltà f’żoni urbani u n-network TEN-T ta’ Ċipru, anke billi tittejjeb il-kooperazzjoni bejn id-diversi partijiet ikkonċernati. Ir-riforma għandha tinkludi t-twassil, l-installazzjoni u l-konnessjoni mal-Punt ta’ Aċċess Nazzjonali ta’ 300 senser. Dan it-tagħmir għandu l-għan li jikkostitwixxi l-bażi għad-diġitalizzazzjoni tan-networks tal-mobbiltà fiżika f’bażi tad-data tas-sistema ta’ informazzjoni ġeografika (GIS) u l-integrazzjoni tas-servizzi ta’ mobbiltà.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Ir-riforma 2 (C2.2R2): Tipprovdi l-qafas regolatorju għal infrastruttura tal-irriċarġjar interoperabbli u effettiva tal-vetturi elettriċi (EV) u suq effiċjenti tal-irriċarġjar tal-vetturi elettriċi

L-objettiv tal-miżura huwa li tiffaċilita l-ħolqien ta’ infrastruttura effiċjenti tal-elettromobbiltà għall-iċċarġjar tal-vetturi elettriċi.

Ir-riforma tikkonsisti fid-dħul fis-seħħ ta’ leġiżlazzjoni dwar l-infrastruttura tal-iċċarġjar għall-vetturi elettriċi. Ir-riforma għandha l-għan li toħloq mekkaniżmu għal (i) l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tas-suq tal-irriċarġjar għall-vetturi elettriċi u (ii) il-koordinazzjoni tal-analiżi tad-data li tippermetti l-monitoraġġ effettiv tan-network kif ukoll l-iżgurar tal-konformità mad-dritt nazzjonali u tal-UE.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Ir-riforma 3 (C2.2R3): It-tneħħija gradwali tal-vetturi li jniġġsu l-aktar, speċjalment f’żoni urbani mniġġsa

L-objettiv tar-riforma huwa li tipprovdi qafas regolatorju biex jinħoloq impetu għas-sostituzzjoni ta’ vetturi ferrovjarji qodma u li jniġġsu, u biex jiġu pprovduti inċentivi għall-użu ta’ soluzzjonijiet sostenibbli ta’ vjaġġar u mobbiltà.

Din ir-riforma għandha tistabbilixxi l-qafas legali li jippermetti l-implimentazzjoni ta’ miżuri mmirati lejn l-esklużjoni ta’ vetturi li jniġġsu minn oqsma ewlenin, pereżempju żoni mingħajr emissjonijiet, imposti għaċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi f’ċerti żoni, u l-użu obbligatorju tal-vetturi elettriċi f’ċerti operazzjonijiet tat-trasport. Ir-riforma hija appoġġata mill-Investiment 3 (Il-promozzjoni tal-użu mifrux ta’ vetturi elettriċi, LEVs u mezzi alternattivi ta’ trasport).

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 2 (C2.2I2): Il-ħolqien ta’ infrastruttura għall-elettromobbiltà

L-objettivi tal-miżuri huma li tinħoloq l-infrastruttura meħtieġa biex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni lejn l-elettromobbiltà u biex jingħata kontribut għall-varar ta’ punti tal-iċċarġjar.

L-investiment huwa magħmul minn tliet sottomiżuri: (I) l-installazzjoni ta’ stazzjonijiet tal-iċċarġjar veloċi tal-vetturi elettriċi aċċessibbli għall-pubbliku u ta’ punti tal-iċċarġjar għall-flotta tas-settur pubbliku fil-bini tas-servizz pubbliku; (II) skema ta’ għotjiet għall-installazzjoni ta’ punti tal-iċċarġjar aċċessibbli għall-pubbliku fil-bini tan-negozji u tal-awtoritajiet lokali; u (iii) skema ta’ għotja għall-iċċarġjar ta’ vetturi elettriċi minn Sorsi ta’ Enerġija Rinnovabbli (RES).

Submiżura 1: l-installazzjoni ta’ stazzjonijiet tal-iċċarġjar veloċi tal-vetturi elettriċi aċċessibbli għall-pubbliku u ta’ punti tal-iċċarġjar għall-vetturi elettriċi tal-flotta tas-settur pubbliku

L-investiment jikkonsisti fl-installazzjoni ta’ 10 stazzjon tal-iċċarġjar veloċi aċċessibbli għall-pubbliku, bħala proġett ta’ dimostrazzjoni għall-promozzjoni tal-elettromobbiltà, kif ukoll fl-installazzjoni ta’ 169 punt tal-iċċarġjar għall-vetturi elettriċi tal-flotta tas-settur pubbliku. L-ewwel intervent għandu jipprovdi aċċess għal infrastruttura tal-iċċarġjar rapidu għall-vetturi elettriċi u għalhekk għandu l-għan li jikkontribwixxi għat-tneħħija tal-inibizzjonijiet tal-konsumatur li jikkonċernaw l-awtonomija tal-vetturi elettriċi. L-10 stazzjon tal-iċċarġjar veloċi għandhom jitqiegħdu f’żoni aċċessibbli għall-pubbliku, pereżempju sptarijiet, postijiet tal-parkeġġ kbar aċċessibbli għall-pubbliku jew barra mill-bini tas-servizzi pubbliċi

Submiżura 2: skema ta’ għotjiet għall-installazzjoni ta’ punti tal-iċċarġjar aċċessibbli għall-pubbliku fil-bini tan-negozji u tal-awtoritajiet lokali

L-iskema għandha tippromwovi l-installazzjoni ta’ punti tal-iċċarġjar f’żoni aċċessibbli għall-pubbliku li huma proprjetà ta’ negozji jew awtoritajiet oħra.

Submiżura 3: skema ta’ għotjiet għall-iċċarġjar ta’ EVs minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli

L-iskema għandha tipprovdi inċentivi finanzjarji biex tippromwovi l-iżvilupp tal-infrastruttura meħtieġa għall-elettromobbiltà speċjalment permezz tal-iċċarġjar ta’ EVs minn RES. l-iskema ta’ għotja għandha tinkludi l-installazzjoni ta’ sistemi fotovoltajċi u tagħmir tal-iċċarġjar f’abitazzjonijiet għall-iċċarġjar ta’ vetturi privati elettriċi. L-elettriku għall-punti tal-iċċarġjar pubbliċi għandu l-għan li fil-biċċa l-kbira jiġi ġġenerat minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 3 (C2.2I3): Promozzjoni tal-użu mifrux ta’ Vetturi Elettriċi (EVs)

L-objettiv tal-miżura huwa li tippromwovi x-xiri ta’ EVs, LEVs (jiġifieri karozza li tarmi inqas minn 50 g/km ta’ CO2), roti elettriċi u modi ta’ trasport pubbliċi jew mhux motorizzati (tista’ tinkludi iżda mhijiex limitata għal karozzi tal-linja, roti), filwaqt li fl-istess ħin tneħħi gradwalment iċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi eqdem li jniġġsu. L-investiment għandu l-għan li jikkomplementa r-Riforma 3 (L-eliminazzjoni gradwali b’mod proattiv tal-vetturi li jniġġsu l-aktar, speċjalment f’żoni mniġġsa).

L-investiment huwa magħmul minn tliet sottomiżuri: (I) tagħti bidu għat-tranżizzjoni lejn l-elettromobbiltà fis-settur pubbliku u l-awtoritajiet lokali; (II) skema ta’ appoġġ għax-xiri ta’ vetturi elettriċi; u (iii) skema ta’ skrappjar għall-vetturi li jniġġsu l-aktar flimkien ma’ inċentivi għal għażliet ta’ mobbiltà mingħajr emissjonijiet/b’emissjonijiet baxxi.

Submiżura 1: tingħata spinta lit-tranżizzjoni lejn l-elettromobbiltà fis-settur pubbliku u l-awtoritajiet lokali

L-investiment jinkludi miżuri li għandhom l-għan li jagħtu spinta lis-sostituzzjoni gradwali tal-flotta tal-vetturi konvenzjonali tal-gvern b’vetturi elettriċi u jippromwovu t-tranżizzjoni lejn l-elettromobbiltà. Dan għandu jinkludi x-xiri ta’ 100 vettura elettrika għall-ħtiġijiet tal-gvern ġenerali u l-installazzjoni tal-punti tal-iċċarġjar rilevanti fil-bini tal-gvern. Għandu jinkludi wkoll ix-xiri ta’ 125 vettura elettrika għall-ħtiġijiet tas-settur pubbliku u tal-awtoritajiet lokali.

Dan għandu l-għan li jservi bħala proġett ta’ dimostrazzjoni għall-promozzjoni tal-elettromobbiltà għall-pubbliku ġenerali.

Submiżura 2: skema ta’ appoġġ għax-xiri ta’ EVs

L-iskema għandha tipprovdi inċentivi, permezz ta’ għotja, għax-xiri u r-reġistrazzjoni ta’ EVs u x-xiri ta’ roti elettriċi. Hija marbuta direttament mar-Riforma 3, “L-eliminazzjoni gradwali b’mod proattiv tal-vetturi li jniġġsu l-aktar, speċjalment f’żoni urbani mniġġsa”, bħala miżura parallela, ta’ appoġġ u komplementari.

Submiżura 3: skema ta’ skrappjar għall-vetturi li jniġġsu l-aktar flimkien ma’ inċentivi għal għażliet ta’ mobbiltà mingħajr emissjonijiet/b’emissjonijiet baxxi

L-iskema għandha tinċentiva lis-sewwieqa biex iċedu vetturi eqdem u aktar niġġiesa bi skambju għal għażliet alternattivi ta’ mobbiltà, pereżempju x-xiri ta’ LEV jew ta’ rota elettrika u/jew biljetti annwali tal-karozzi tal-linja mingħajr ħlas. It-tneħħija ta’ vetturi eqdem għandha l-għan li tikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra (GHG) mit-trasport, kif ukoll għall-mitigazzjoni tal-impatt tagħha fuq it-tniġġis tal-arja, tal-ilma, tal-ħamrija u tal-istorbju. Il-vetturi skrappjati għandhom jiġu riċiklati, minn riċiklaturi liċenzjati.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Numru sekwenzjali	Miżura Relatata (Riforma jew Investiment)	Stadju importanti/Mira	L-isem	Indikaturi kwalitattivi  (għal stadji importanti)	Indikaturi kwantitattivi  (għal miri)			Skeda ta’ żmien indikattiva għat-tlestija		Deskrizzjoni ta’ kull objettiv intermedju u mira
					Unità ta’ kejl	Linja bażi	Għan	Ir-raba’ trimestru	Snin
52	C2.2R1 L-istabbiliment ta’ Sistema ta’ Trasport Intelliġenti bl-użu ta’ teknoloġiji tat-Tewmi Diġitali	Tal-UE	It-twassil u l-installazzjoni ta’ mill-inqas 150 senser	—	Għadd	0	150	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2024	It-twassil, l-installazzjoni u l-konnessjoni mal-Punt ta’ Aċċess Nazzjonali ta’ mill-inqas 150 senser tat-traffiku biex jiġu diġitalizzati n-networks u jiġi appoġġat l-iżvilupp ta’ Sistema ta’ Trasport Intelliġenti.
53	C2.2R1 L-istabbiliment ta’ Sistema ta’ Trasport Intelliġenti bl-użu ta’ teknoloġiji tat-Tewmi Diġitali	Tal-UE	Twassil u installazzjoni ta’ total ta’ 300 senser	—	Għadd	150	300	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2025	It-twassil, l-installazzjoni u l-konnessjoni mal-Punt ta’ Aċċess Nazzjonali ta’ total ta’ 300 senser tat-traffiku biex jiġu diġitalizzati n-networks u jiġi appoġġat l-iżvilupp ta’ Sistema ta’ Trasport Intelliġenti.
54	C2.2R2 Tipprovdi l-qafas regolatorju għal infrastruttura tal-irriċarġjar interoperabbli u effettiva tal-vetturi elettriċi (EV) u suq effiċjenti tal-irriċarġjar tal-vetturi elettriċi	Stadju importanti	Dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni relatata mal-punti tal-iċċarġjar tal-vetturi elettriċi	Dispożizzjoni fil-liġi li tindika d-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	Id-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni dwar l-infrastruttura tal-irriċarġjar tal-vetturi elettriċi (EV) u suq effiċjenti tal-irriċarġjar tal-vetturi elettriċi. Il-qafas regolatorju għandu jippromwovi: (1) mekkaniżmu għall-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tas-suq tal-irriċarġjar tal-vetturi elettriċi; u (2) analiżi koordinata tad-data li tippermetti monitoraġġ effettiv tan-network kif ukoll l-iżgurar tal-konformità mal-leġiżlazzjoni nazzjonali u tal-UE.
55	C2.2R3 It-tneħħija gradwali tal-vetturi li jniġġsu l-aktar, speċjalment f’żoni urbani mniġġsa	Stadju importanti	Dħul fis-seħħ tal-att leġiżlattiv relatat mat-tneħħija gradwali tal-vetturi li jniġġsu l-aktar	Dispożizzjoni fl-att leġiżlattiv li tindika d-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2023	Id-dħul fis-seħħ tal-att leġiżlattiv rigward l-esklużjoni ta’ vetturi li jniġġsu minn żoni jew operazzjonijiet. L-att leġiżlattiv għandu joħloq il-bażi legali biex tiġi infurzata l-adozzjoni ta’ miżuri restrittivi relatati maċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi bil-mutur, bl-għan li gradwalment jitneħħew il-vetturi li jniġġsu l-aktar.
56	C2.2R3 It-tneħħija gradwali tal-vetturi li jniġġsu l-aktar, speċjalment f’żoni urbani mniġġsa	Stadju importanti	Implimentazzjoni ta’ mill-inqas żewġ miżuri mmirati lejn l-esklużjoni ta’ vetturi li jniġġsu	Implimentazzjoni ta’ żewġ miżuri	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2025	Mill-inqas żewġ miżuri huma effettivi mmirati lejn l-esklużjoni ta’ vetturi li jniġġsu minn żoni jew operazzjonijiet, pereżempju żoni mingħajr emissjonijiet, l-applikazzjoni ta’ imposti għaċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi f’ċerti żoni, l-applikazzjoni ta’ miżuri obbligatorji għall-użu ta’ vetturi elettriċi f’ċerti operazzjonijiet tat-trasport, jew miżuri ekwivalenti.
60	C2.2I2 Il-ħolqien ta’ infrastruttura għall-elettromobbiltà	Tal-UE	Installazzjoni ta’ mill-inqas 330 punt tal-iċċarġjar, minħabba l-appoġġ mogħti	—	Għadd	0	330	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	Minħabba l-appoġġ mogħti mill-iskema ta’ appoġġ, inxtraw u ġew installati mill-inqas 330 punt tal-iċċarġjar f’bini pubbliku, u fil-bini tal-awtoritajiet, tan-negozji u/jew tal-unitajiet domestiċi privati.
61	C2.2I2 Il-ħolqien ta’ infrastruttura għall-elettromobbiltà	Tal-UE	Installazzjoni ta’ mill-inqas 1 000 punt tal-iċċarġjar, minħabba l-appoġġ mogħti	—	Għadd	330	1 000	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Minħabba l-appoġġ mogħti mill-iskema ta’ appoġġ, inxtraw u ġew installati mill-inqas 1 000 punt tal-iċċarġjar f’bini pubbliku, u fil-bini ta’ l-awtoritajiet, in-negozji u/jew l-unitajiet domestiċi privati.
62a	C2.2I3 Promozzjoni tal-użu mifrux ta’ Vetturi Elettriċi (EVs)	Tal-UE	Xiri ta’ vetturi elettriċi, roti elettriċi, minħabba l-appoġġ mogħti	—	Għadd	0	1523	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	Minħabba l-appoġġ mogħti mill-iskema ta’ appoġġ u l-akkwist pubbliku, inxtraw mill-inqas 1523 vettura elettrika tal-kategoriji M1, M2–3, N, L1e-L7e u roti.
63a	C2.2I3 Promozzjoni tal-użu mifrux ta’ Vetturi Elettriċi (EVs)	Tal-UE	Xiri ta’ vetturi elettriċi, roti elettriċi, minħabba l-appoġġ mogħti	—	Għadd	1523	3483	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Minħabba l-appoġġ mogħti mill-iskema ta’ appoġġ u l-akkwisti pubbliċi, inxtraw mill-inqas 3483 vettura elettrika tal-kategoriji M1, M2–3, N, L1e-L7e u roti.
64	C2.2I3 Promozzjoni tal-użu mifrux ta’ Vetturi Elettriċi (EVs)	Tal-UE	Skrappjar ta’ vetturi b’emissjonijiet għoljin, minħabba l-appoġġ mogħti	—	Għadd	0	1 000	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	Minħabba l-appoġġ mogħti mill-iskema ta’ appoġġ, mill-inqas 1 000 vettura b’emissjonijiet għoljin ġew skreppjati u sostitwiti minn roti elettriċi, biljetti annwali tal-karozzi tal-linja u vetturi b’emissjonijiet baxxi jew mingħajr emissjonijiet (inqas minn 50 g CO2/km).
65	C2.2I3 Promozzjoni tal-użu mifrux ta’ Vetturi Elettriċi (EVs)	Tal-UE	Skrappjar ta’ vetturi b’emissjonijiet għoljin, minħabba l-appoġġ mogħti	—	Għadd	1 000	1 271	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Minħabba l-appoġġ mogħti mill-iskema ta’ appoġġ, mill-inqas 1 271 vettura b’emissjonijiet għoljin skrappjati u sostitwiti minn roti elettriċi, biljett (i) tal-karozzi tal-linja annwali u vetturi b’emissjonijiet baxxi (inqas minn 50 g CO2/km).

C.3.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti tas-self

Investiment 1 (C2.2I1): Implimentazzjoni ta’ Proġetti ta’ Mobbiltà Urbana Sostenibbli (SUMP) u miżuri li jsaħħu l-aċċessibbiltà

L-objettivi tal-miżuri huma li tinħoloq l-infrastruttura meħtieġa biex tissaħħaħ il-mobbiltà urbana b’għażliet aktar ekoloġiċi, jittejjeb l-ambjent tal-belt u s-sikurezza fit-toroq f’Limassol u Larnaca. L-investiment għandu jinkludi wkoll miżuri biex jissaħħu l-aċċessibbiltà u l-moviment sikur tal-persuni bil-mixi, taċ-ċiklisti u tal-persuni b’diżabilità fiċ-ċentri urbani kollha.

B’mod aktar speċifiku, l-investiment jikkonsisti fl-introduzzjoni ta’ mogħdijiet għar-roti, mogħdijiet għall-karozzi tal-linja u t-tagħmir rilevanti tal-ITS (jiġifieri sistema tad-dawl tat-traffiku intelliġenti b’sistema ta’ prijorità tal-karozzi tal-linja), kif ukoll l-introduzzjoni ta’ stands għar-roti, postijiet ta’ kenn għall-karozzi tal-linja u titjib tal-kundizzjonijiet tas-sikurezza fit-toroq f’ġunzjonijiet magħżula. Dan jinkludi wkoll il-ħolqien ta’ stazzjonijiet tal-Park &Ride u t-tagħmir rilevanti tal-ITS kif ukoll aġġornamenti fuq in-network tat-toroq eżistenti fiċ-ċentri urbani (pereżempju passaġġi għall-mixi, qsim għall-persuni bil-mixi, ċiklisti u/jew persuni b’diżabilità, sistemi ta’ twissija għall-persuni b’vista batuta, ċentri tal-parkeġġ tar-roti, rampi tal-mixi).

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

C.4.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għas-self

D. IL-KOMPONENT 2.3: Ġestjoni tal-Ilma Intelliġenti u Sostenibbli

Dan il-komponent tal-pjan Ċiprijott għall-irkupru u r-reżiljenza jindirizza l-ineffiċjenzi fil-ġestjoni tal-ilma. L-objettivi ta’ dan il-komponent huma li tiġi żgurata provvista adegwata u mingħajr interruzzjoni ta’ ilma tax-xorb ta’ kwalità tajba, filwaqt li tiġi massimizzata l-infrastruttura għas-sistemi ta’ ġbir tad-drenaġġ, it-trattament tad-drenaġġ u l-użu mill-ġdid ta’ effluwent ittrattat fl-agrikoltura; it-tnaqqis tat-telf tal-ilma, l-estrazzjoni tal-ilma mingħajr dħul u tal-ilma ta’ taħt l-art, it-titjib tal-infrastruttura kontra l-għargħar, it-titjib tal-effiċjenza operattiva tas-servizzi pprovduti lill-konsumaturi permezz ta’ avvanzi teknoloġiċi u l-istabbiliment tat-trasparenza fit-tranżazzjonijiet finanzjarji.

Il-komponent jindirizza r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż dwar il-ġestjoni tal-ilma (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 tal-2020 u r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali skont it-tifsira tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza skont il-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

D.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Ir-riforma 1 (C2.3R1): Riforma tal-Ġestjoni tar-Riżorsi tal-Ilma

L-objettiv tal-miżura huwa li tiddefinixxi azzjonijiet li jindirizzaw dgħufijiet strutturali fil-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma f’Ċipru u li ttejjeb l-effiċjenza u s-sostenibbiltà tagħha.

Ir-riforma tikkonsisti fl-istabbiliment ta’ Grupp ta’ Ħidma ta’ livell għoli (il- “Grupp ta’ Ħidma”) li għandu jservi bħala l-korp għall-kooperazzjoni bejn id-diversi awtoritajiet tal-ġestjoni tal-ilma u bħala korp ta’ koordinazzjoni u monitoraġġ għall-implimentazzjoni tal-investimenti u l-azzjonijiet li għandhom jiġu proposti. Il-grupp ta’ Ħidma għandu jipproponi pjan ta’ azzjoni bil-miżuri regolatorji u ta’ adattament meħtieġa li għandhom jiġu implimentati fl-10 sa 15 snin li ġejjin u jipprovdi assistenza teknika għall-implimentazzjoni tiegħu.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2025.

Investiment 2 (C2.3I2): Impjanti tat-Trattament tal-Ilma: aġġornament għat-titjib tal-kwalità tal-ilma

L-objettivi tal-miżura huma li ttejjeb il-kwalità tal-ilma, tnaqqas il-konsum tal-enerġija u l-kost tal-produzzjoni tal-ilma tax-xorb billi tillimita l-ħtieġa għad-desalinizzazzjoni tal-ilma, kif ukoll tnaqqas l-interruzzjonijiet fil-provvista u d-distribuzzjoni tal-ilma.

Il-miżura tikkonsisti fir-rinnovazzjoni tal-Impjanti tat-Trattament tal-Ilma ta’ Limassol, Asprokremmos, Tersefanou, Kornos u Kannaviou. Dan għandu jinkludi s-sostituzzjoni tal-infrastruttura eżistenti tal-klorinazzjoni għal dawn il-ħames Impjanti tat-Trattament tal-Ilma, l-installazzjoni ta’ unitajiet tal-illostrar tal-karbonju attivati għall-Impjanti tat-Trattament tal-Ilma ta’ Limassol, Asprokremmos u Tersefanou, l-estensjoni tal-kapaċità tal-Impjant tat-Trattament tal-Ilma tal-Asprokremmos b’ 10 000 m³ kuljum u l-aġġornament tas-sistema ta’ monitoraġġ u kontroll kif ukoll is-sistema ta’ awtomatizzazzjoni tagħha.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 3 (C2.3I3): Sistema Integrata ta’ Monitoraġġ u Kontroll għall-infrastruttura tad-Dipartiment tal-Iżvilupp tal-Ilma

L-objettiv tal-miżura huwa li ttejjeb l-effiċjenza fil-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma u żżid il-kapaċità operazzjonali tad-Dipartiment tal-Iżvilupp tal-Ilma (WDD). Il-miżura għandha l-għan li tipprovdi għodod lill-impjegati tad-WDD biex ikunu jistgħu joperaw l-infrastruttura tad-WDD b’mod aktar effiċjenti u jipprovdu sigurtà kontra t-theddid ċibernetiku u fiżiku.

Il-miżura tikkonsisti fil-ħolqien ta’ pjattaforma integrata li għandha tkun magħmula minn għadd ta’ subsistemi fejn kull waħda minnhom għandha tindirizza l-isfidi ewlenin, inklużi l-kwalità tal-ilma, il-ġestjoni tal-għargħar, il-ġestjoni tad-domanda għall-ilma, l-effiċjenza enerġetika kif ukoll is-sigurtà ċibernetika u fiżika. L-implimentazzjoni tal-miżuri għandha tinkludi: (I) l-installazzjoni ta’ 500 senser idrawliku u ta’ kwalità fl-infrastruttura tad-WDD sal-livell tal-komunitajiet; (II) l-installazzjoni ta’ miters tal-enerġija għall-monitoraġġ tal-konsum tal-enerġija tal-istazzjonijiet tal-ippumpjar li għandhom jiġu trażmessi u maħżuna f’bażi tad-data; (III) pjattaforma tas-software biex tgħin fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet fir-rigward tal-produzzjoni tal-ilma minn sorsi differenti (id-desalinizzazzjoni u t-trattament tal-ilma minn ġibjuni). Il-proġett għandu jiġi implimentat permezz tas-sekwenza ta’ azzjonijiet li ġejja: analiżi dettaljata tar-rekwiżiti bl-għajnuna ta’ konsulenti speċjalizzati; l-akkwist u l-installazzjoni tat-tagħmir; u l-implimentazzjoni, il-valutazzjoni u l-ikkummissjonar tas-subsistemi tal-IT.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 4 (C2.3I4): Ġestjoni Intelliġenti tan-Networks tal-Ilma u tad-Drenaġġ

L-objettiv tal-miżura huwa li tissaħħaħ l-effiċjenza operazzjonali u enerġetika permezz tad-diġitalizzazzjoni tal-Organizzazzjoni tal-Gvern Lokali Distrettwali ta’ Larnaca, u l-Organizzazzjoni tal-Gvern Lokali Distrettwali ta’ Limassol, b’mod partikolari billi jittejbu l-operat u s-servizzi tal-organizzazzjonijiet u jiġu integrati s-sistemi tal-IT li bħalissa jintużaw f’sistema unifikata biex joperaw taħt is-servizzi tal-cloud.

Il-miżura tikkonsisti f’sensiela ta’ aġġornamenti intelliġenti u diġitali f’kull waħda miż-żewġ organizzazzjonijiet: (I) L-Organizzazzjoni tal-Gvern Lokali Distrettwali ta’ Larnaca għandha tieħu miżuri biex tnaqqas il-konsum tal-enerġija tal-Impjant tat-Trattament tal-Ilma Mormi ta’ Larnaca permezz ta’ soluzzjonijiet solari u tal-bijogass. Barra minn hekk, għandu jinstalla sensuri tal-kwalità tal-ilma u tal-pressjoni fin-networks ta’ distribuzzjoni tiegħu, bl-għan li jissostitwixxi mill-inqas 50 % tal-arloġġi konvenzjonali tal-konsumatur tiegħu b’miters intelliġenti. Barra minn hekk, għandha tiżviluppa għodda ta’ appoġġ għad-deċiżjonijiet dwar it-Tewmi Diġitali u bank tad-data. Dawn is-sistemi għandhom jieħdu informazzjoni mis-sensuri installati, l-arloġġi intelliġenti tal-ilma u s-sistemi eżistenti li għandhom jiġu kkombinati biex jiġu stmati b’mod preċiż il-fluss tal-ilma, il-pressjoni u l-kwalità tal-ilma għad-detezzjoni f’waqtha tal-avvenimenti. (II) L-Organizzazzjoni tal-Gvern Lokali Distrettwali ta’ Limassol għandha tissostitwixxi l-arloġġi konvenzjonali tal-konsumatur b’miters intelliġenti awtomatizzati u tinstalla sensuri tal-pressjoni u tal-kwalità għall-monitoraġġ tal-infrastruttura u l-iżvilupp ta’ servizzi innovattivi għall-klijenti, pereżempju twissija bikrija fil-każ ta’ tnixxija. Barra minn hekk, software personalizzat li jintegra l-operazzjonijiet kollha tiegħu għandu jkun iddisinjat biex jappoġġa t-teħid ta’ deċiżjonijiet xprunat mid-data.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 5 (C2.3I5): Miżuri kontra l-għargħar u l-ġbir tal-ilma

L-objettiv tal-miżura huwa li jittaffew l-effetti negattivi fuq is-saħħa tal-bniedem, l-ambjent, is-siti kulturali u l-introjtu minn avvenimenti ta’ għargħar permezz tal-ġestjoni tar-riskju ta’ għargħar. Objettiv speċifiku li jirriżulta mill-azzjonijiet li għandhom jiġu implimentati huwa t-tnaqqis tal-erożjoni minn ilma tax-xeba’ estrem, kemm fiż-żoni agrikoli kif ukoll f’dawk urbani.

Il-miżura tikkonsisti f’sensiela ta’ miżuri kontra l-għargħar u l-ġbir tal-ilma. Ix-xogħlijiet għandhom jikkonċentraw fi tliet żoni, jiġifieri Livadia, Kladeri u ċ-ċentru ta’ Nikosija, kif ġej: (I) F’Livadia, il-Muniċipalità ta’ Larnaca għandha taġġorna u tinkorpora l-kanali tal-għargħar, permezz ta’ titjib fil-qiegħ tax-xmara u x-xtut tax-xmajjar. (II) Fiż-żona ta’ Kladeri, il-Muniċipalità ta’ Kourion għandha tibni network sħiħ ta’ ġbir tal-ilma tax-xita ta’ tul ta’ 4 600 metru biex tkopri ż-żona li tintemm f’ 35 fosos ta’ assorbiment. (III) F’Nikosija, il-Muniċipalità ta’ Nikosija diġà għażlet ħdax-il żona fejn għandha tinbena sistema sħiħa tad-drenaġġ. Ix-xogħlijiet għandhom jinkludu r-rikostruzzjoni tat-toroq u l-bankini u l-espansjoni tan-netwerk tal-ilma tax-xita.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 6 (C2.3I6): It-tisħiħ tas-sigurtà tal-ilma għar-reġjuni ta’ Nikosija u Larnaca

L-objettiv tal-miżura huwa li tiżdied l-adegwatezza tal-ilma għall-ħtiġijiet tal-Organizzazzjoni tal-Gvern Lokali Distrettwali ta’ Nikosija u tal-Organizzazzjoni tal-Gvern Lokali Distrettwali ta’ Larnaca.

Il-miżura tipprevedi l-kostruzzjoni ta’ erba’ ġibjuni tal-ilma tal-Glass Lined Steel (GLS) tal-ġenerazzjoni l-ġdida fir-Reġjun ta’ Nikosija u l-kostruzzjoni ta’ ġibjun tal-ilma tal-konkrit f’żona deżinjata speċifika fi Klavdia, Larnaca.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 8 (C2.3I8) Protezzjoni tal-ekosistema tal-baħar minn perikli permezz ta’ tixrid ta’ żejt

L-objettiv tal-miżura huwa li tipproteġi l-ekosistemi tal-baħar permezz ta’ aġġornament tal-kapaċità operazzjonali tad-Dipartiment tas-Sajd u tar-Riċerka tal-Baħar biex jirrispondi fil-pront, b’mod adegwat u effettiv għal inċidenti mit-tniġġis taż-żejt għat-tniġġis tal-baħar.

Il-miżura tikkonsisti fix-xiri ta’ tliet bastimenti antitipolanti bil-possibbiltà ta’ operazzjonijiet awtonomi ta’ rkupru taż-żejt, li tnejn minnhom għandhom joperaw qrib ix-xatt u l-akbar waħda fl-ibħra internazzjonali, kif ukoll ix-xiri ta’ żewġ unitajiet awtonomi ta’ bexx tal-arja dispersivi taż-żejt.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

D.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

M.3.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti tas-self

Investiment 1 (C2.3I1): Sostituzzjoni ta’ Conveyor ta’ Choirokitia-Famagusta

L-objettivi tal-miżura huma 1) li tittejjeb is-sigurtà tal-provvista tal-ilma permezz ta’ infrastruttura ta’ trasportazzjoni mtejba b’kapaċità akbar tal-kanal bejn sorsi ewlenin tal-ilma (pereżempju impjanti tat-trattament tal-ilma) u żoni ta’ konsum, kif ukoll 2) li jikkontribwixxu għall-minimizzazzjoni tat-telf tal-ilma u l-okkorrenza ta’ fallimenti, it-titjib tal-kwalità tal-ilma billi jitħallat l-ilma desalinat u raffinat qabel ma jasal għand il-konsumaturi finali, u l-kisba ta’ ffrankar tal-enerġija permezz ta’ tnaqqis fl-ippumpjar tal-ilma.

Il-miżura tikkonsisti fil-bini ta’ sostituzzjoni tal-konvejer tal-ilma eżistenti. Il-proġett għandu jinkludi t-twettiq ta’ studji topografiċi u valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali. Wara l-passi preliminari msemmija hawn fuq u l-ħruġ tal-permessi meħtieġa, id-Dipartiment tal-Iżvilupp tal-Ilma għandu jassenja x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni lil kuntrattur li għandu jintgħażel permezz ta’ proċeduri ta’ akkwist pubbliku biex iwettaq ix-xogħlijiet.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

M.4.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għas-self

E. IL-KOMPONENT 3.1: Mudell ġdid ta’ tkabbir u diversifikazzjoni tal-ekonomija

Il-komponent jindirizza l-isfidi tal-ekonomija Ċiprijotta fir-rigward tal-kompetittività, il-produttività u l-investiment, kif ukoll id-dipendenza żejda fuq ċerti setturi ekonomiċi, bħat-turiżmu.

L-objettiv tal-komponent huwa li jgħin lill-ekonomija tgħaddi għal mudell ġdid ta’ tkabbir ekonomiku (Ċentru tan-Negozju u l-Kummerċ Sostenibbli tal-Ewropa) billi jindirizza l-isfidi settorjali kif ġej:

Is-settur Primarju: l-objettiv huwa li jiġi żviluppat settur agrikolu kompetittiv primarjament permezz tal-agroteknoloġija u kollaborazzjoni b’saħħitha man-negozji, l-istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja u ċ-ċentri ta’ riċerka biex tiġi eċċelwita.

Settur sekondarju: l-objettiv huwa li jiġi żviluppat settur kompetittiv tal-manifattura tad-dawl li jinkludi enfasi fuq oqsma bħat-teknoloġija ekoloġika u l-agroteknoloġija.

Turiżmu Sostenibbli: l-objettiv huwa li tiġi żviluppata infrastruttura b’saħħitha tal-agroturiżmu u tal-ospitalità sostenibbli u li jiġu attirati turisti tas-saħħa u tal-benessri permezz ta’ kura tas-saħħa kompetittiva u ta’ reputazzjoni tajba.

Ekonomija ċirkolari (b’enfasi fuq l-immaniġġjar tal-iskart): l-objettiv huwa li tingħata għajnuna biex nimxu lejn ekonomija ċirkolari billi jsir użu aħjar tal-materja prima, jitnaqqas l-iskart, titqajjem kuxjenza għall-iżvilupp sostenibbli u ssir bidla għall-enerġija rinnovabbli sabiex tittaffa l-kriżi klimatika, jiġi protett il-benesseri soċjali u tinbena ekonomija reżiljenti. Il-komponent jikkontribwixxi biex tiġi indirizzata r-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż relatata mal- “iffokar tal-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali” u “fuq il-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 tal-2020), “l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq it-trasport sostenibbli, l-ambjent” u “fuq l-ambjent, b’mod partikolari l-ġestjoni tal-iskart u tal-ilma” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019)

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali skont it-tifsira tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza skont il-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

E.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Subkomponent 3.1.1 Settur primarju reżiljenti u kompetittiv

Ir-riforma 1 (C3.1R1): Imexxu l-prattiki agrikoli mis-seklu 20 għas-seklu 21 billi jinvestu f’ċentru nazzjonali għall-eċċellenza fl-agroteknoloġija

L-objettiv tar-riforma huwa li tindirizza l-isfidi fis-settur primarju, inklużi l-produttività baxxa u n-nuqqas ta’ għarfien teknoloġiku, billi tistabbilixxi mudell operattiv ċentralizzat permezz ta’ kollaborazzjoni b’saħħitha bejn l-Istitut tar-Riċerka Agrikola u l-universitajiet pubbliċi.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-istabbiliment tal-Istitut tar-Riċerka Agrikola ta’ Ċipru bħala ċ-ċentru ta’ eċċellenza tal-pajjiż fl-agrikoltura, fit-trobbija tal-annimali u fil-protezzjoni ambjentali u fit-tisħiħ tal-kooperazzjoni bejn l-Istitut tar-Riċerka Agrikola u l-universitajiet biex jiġu żviluppati kurrikuli ġodda.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2023.

Ir-riforma 2 (C3.1R2): Pjattaforma online għat-titjib tas-simetrija kummerċjali u tal-informazzjoni fil-katina tal-provvista tal-prodotti friski

L-objettivi tar-riforma huma li jiġu indirizzati l-iżvantaġġi li ilhom jeżistu tal-katina tal-provvista tal-prodotti friski, speċjalment fir-rigward tat-traċċabbiltà, id-distorsjonijiet fil-prezzijiet tas-suq u l-asimmetrija tal-informazzjoni, li ddgħajjef il-pożizzjoni tal-produtturi fis-suq.

Ir-riforma għandha tikkonsisti f’liġi ġdida dwar il-prattiki inġusti fit-tranżazzjonijiet fis-suq lokali tal-prodotti friski. Għandha tiġi offruta Pjattaforma personalizzata għall-ispeċifiċitajiet tas-suq ta’ Ċipru lill-Organizzazzjonijiet tal-Produtturi biex jibdew il-kooperazzjoni tagħhom.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2024.

Ir-riforma 3 (C3.1R3): Titjib ġenetiku tal-popolazzjoni tan-nagħaġ u tal-mogħoż ta’ Ċipru

L-objettiv tar-riforma huwa li ttejjeb il-produttività u s-sostenibbiltà tas-settur primarju permezz tal-promozzjoni tal-użu ta’ avvanzi teknoloġiċi fir-reġistrazzjoni tad-data dwar il-ħalib u tal-informazzjoni dwar it-titjib ġenomiku tan-nagħaġ u tal-mogħoż biex tiġi ottimizzata l-produzzjoni tal-ħalib fir-razzett.

Ir-riforma għandha tikkonsisti f’appoġġ għar-raħħala tan-nagħaġ u tal-mogħoż biex jaġġornaw iż-żamma tar-rekords tagħhom fl-azjenda agrikola, il-proċess tagħhom ta’ reġistrazzjoni tal-ħalib u l-isforzi tagħhom ta’ evalwazzjoni tal-kwalità tal-ħalib.  Ir-riforma għandha tinvolvi wkoll il-parteċipazzjoni tal-bdiewa fil-proġett ta’ riċerka AGRICYGEN iffinanzjat fil-livell nazzjonali, sabiex il-bdiewa jiksbu għarfien u gwida avvanzati dwar il-mertu ġenetiku tal-annimali tagħhom, fil-forma ta’ Valuri Ġenetiċi tat-Tnissil (GEBVs). L-informazzjoni tal-GEBV tippermetti lill-bdiewa jieħdu deċiżjonijiet infurmati dwar ir-riproduzzjoni tal-annimali sabiex itejbu l-produttività tal-ħalib f’kull ġenerazzjoni sussegwenti fir-razzett.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 2 (C3.1I2): It-tisħiħ tal-bażijiet tad-data isotopiċi eżistenti tal-ikel/xorb tradizzjonali lokali Ċiprijott, bl-iżvilupp ta’ pjattaforma Block Chain, biex tiġi żgurata l-identità tagħhom

L-objettiv tal-miżura huwa li jiġi żviluppat mekkaniżmu u metodoloġija ta’ verifika adattata għall-iskop għall-awtentikazzjoni tal-prodotti Ċiprijotti kif ukoll tal-ikel Ewropew b’mod ġenerali, bl-użu ta’ bażijiet tad-data isotopiċi. B’mod partikolari, il-miżura għandha tiżviluppa metodoloġija ta’ verifika għal mill-inqas tliet oqsma ta’ awtentiċità (pereżempju prodotti tal-ħalib, għasel u spirti).

L-investiment għandu jikkonsisti fl-istabbiliment ta’ network ta’ għarfien espert li għandu jinforma lill-partijiet ikkonċernati regolatorji u tal-produzzjoni dwar kwistjonijiet ta’ awtentiċità tal-ikel, settijiet ta’ data eżistenti, metodoloġija disponibbli u kondiviżjoni sigura tad-data u tal-informazzjoni. Barra minn hekk, għandha tiżviluppa metodoloġija ta’ verifika bbażata fuq il-blockchain għal mill-inqas għaxar ikel jew xorb tradizzjonali jew lokali. Il-metodoloġija ta’ verifika għandha tkun konnessa mal-Bażi tad-Data Isotopika “IsoDataBase”.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2025.

Investiment 3 (C3.1I3): It-titjib tal-ħiliet tal-komunità tal-biedja eżistenti u l-professjonalizzazzjoni tal-forza tax-xogħol futura billi jsir investiment fil-kapital uman

L-objettiv tal-miżura huwa t-titjib tal-ħiliet tal-komunità tal-biedja, permezz tat-trasferiment tal-għarfien u l-promozzjoni tal-innovazzjoni. B’dan il-mod, għandha l-għan li trawwem settur agrikolu aktar kompetittiv b’potenzjal ogħla, permezz tal-bini tal-kapaċità u t-trasferiment tal-għarfien.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-għoti ta’ għaxar boroż ta’ studju fis-settur agrikolu, ta’ EUR 10 000 kull wieħed, għall-appoġġ tal-iżvilupp tal-forza tax-xogħol futura fis-settur. Għandu jappoġġa wkoll it-trasferiment tal-għarfien u l-innovazzjoni fi ħdan il-forza tax-xogħol eżistenti, permezz tal-użu tas-Sistema tal-Għarfien u l-Innovazzjoni Agrikola b’rabtiet mal-akkademja, li jnaqqas id-distakk bejn l-applikazzjoni prattika minn naħa u l-għarfien, ix-xjenza, l-esperjenza u r-riċerka min-naħa l-oħra.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2022.

Subkomponent 3.1.2 Settur sekondarju innovattiv u kompetittiv

Investiment 5 (C3.1I5): Il-ħolqien ta’ Identità Kummerċjali Nazzjonali u l-promozzjoni tal-prodott tradizzjonali “halloumi”

L-għan tal-miżura huwa li jiġi stabbilit isem tad-ditta għall-prodotti Ċiprijotti sabiex tiġi promossa l-esportazzjoni tagħhom.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni bbażati fuq żewġ studji: (a) waħda dwar il-ħolqien ta’ Identità Kummerċjali Nazzjonali “Made in Cyprus” (marka) li tiffoka fuq il-kwalità u l-karatteristiċi strutturali tal-prodotti u s-servizzi Ċiprijotti flimkien ma’ elementi tat-tradizzjoni u l-istorja tal-gżira, u (b) studju għall-implimentazzjoni ta’ strateġija għall-ġobon halloumi sabiex tiżdied id-distintività tiegħu bħala prodott awtentiku ta’ Ċipru u t-tfassil ta’ kampanja promozzjonali u ta’ sensibilizzazzjoni.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2022.

Investiment 6 (C3.1I6): Skema għall-modernizzazzjoni u d-diġitalizzazzjoni tal-intrapriżi involuti fil-manifattura u l-kummerċ ta’ prodotti agrikoli

L-objettiv tal-miżura huwa li ssaħħaħ ir-reżiljenza tas-settur agrikolu u tippromwovi d-diversifikazzjoni tal-attività ekonomika. Il-miżura għandha l-għan li tinċentiva l-investimenti f’negozji ġodda jew fl-avvanz teknoloġiku tan-negozji eżistenti.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-użu ta’ skema ta’ għotjiet li għandha tipprovdi għajnuna lil intrapriżi eżistenti u stabbiliti ġodda, speċjalment SMEs, involuti fl-ipproċessar, il-kummerċjalizzazzjoni u l-iżvilupp ta’ prodotti agrikoli koperti mill-Anness I tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, minbarra l-inbid, il-ħall tal-inbid u attivitajiet relatati mas-sajd u l-akkwakultura. L-iskema għandha tassisti lill-intrapriżi biex jiffinanzjaw investimenti f’assi tanġibbli jew intanġibbli biex jimmodernizzaw u jtejbu l-faċilitajiet ta’ produzzjoni tagħhom, jespandu u jżidu l-kapaċità produttiva tagħhom, jintroduċu teknoloġiji u proċeduri ġodda u jiżviluppaw prodotti agrikoli ġodda jew ta’ kwalità ogħla. Il-finanzjament għandu jgħin ukoll lin-negozji jtejbu l-kapaċitajiet diġitali tagħhom, u b’hekk jgħinhom itejbu l-proċessi tagħhom.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

Investiment 7 (C3.1I7): Skema għat-titjib tal-kompetittività u/jew l-effiċjenza enerġetika ta’ intrapriżi kbar f’Ċipru

L-objettiv tal-miżura huwa li tgħin lill-intrapriżi l-kbar b’nefqiet kapitali għall-isforzi ta’ modernizzazzjoni li huma mistennija li jippermettu lil dawn l-intrapriżi jikbru, isiru aktar kompetittivi, joħolqu l-impjiegi u b’hekk jikkontribwixxu għall-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż, inkluż it-titjib fl-effiċjenza enerġetika.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-iskema ta’ għotjiet sa EUR 7 000 000, biex jiġu żviluppati u promossi intrapriżi kbar eżistenti u ġodda, prinċipalment fis-settur tal-manifattura. L-iskema ta’ għotjiet għandha tipprovdi inċentivi lill-intrapriżi biex iżommu l-attivitajiet u l-impjiegi tagħhom, kif ukoll biex iwettqu investimenti fl-effiċjenza enerġetika.

Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika “Bla ħsara sinifikanti” (2021/C58/01), il-kriterji ta’ eliġibbiltà li jinsabu f’termini ta’ referenza għal sejħiet għal proġetti li ġejjin għandhom jeskludu l-lista ta’ attivitajiet li ġejja 5 : (I) attivitajiet relatati mal-fjuwils fossili, inkluż l-użu downstream; (II) attivitajiet taħt l-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS) li jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra projettati li ma jkunux inqas mill-parametri referenzjarji rilevanti; (III) attivitajiet relatati ma’ miżbliet tal-iskart, inċineraturi u impjanti tat-trattament mekkaniku u bijoloġiku; u (iv) attivitajiet fejn ir-rimi fit-tul tal-iskart jista’ jikkawża ħsara lill-ambjent. It-termini ta’ referenza għandhom jirrikjedu wkoll li jistgħu jintgħażlu biss attivitajiet li jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Subkomponent 3.1.3 Settur tat-turiżmu sostenibbli u b’valur miżjud għoli

Investiment 8 (C3.1I8): It-tisħiħ tal-valur miżjud tas-settur tat-turiżmu

L-objettivi tal-investiment huma li jarrikkixxi l-prodott tat-turiżmu, jattira swieq ġodda, filwaqt li jnaqqas l-istaġjonalità u jtejjeb l-ambjent mibni, speċjalment fiż-żoni rurali, muntanjużi u remoti.

L-investiment għandu jikkonsisti f’appoġġ ta’ għotja lil żewġ kategoriji ta’ negozji: (1) SMEs fl-industrija tal-akkomodazzjoni, pereżempju lukandi, għal proġetti ta’ rinnovazzjoni u (2) ristoranti/gverti jew negozji li jbigħu prodotti tal-ikel tradizzjonali, li jistgħu jiġu inklużi fit-tikketta “Taste of Cyprus”, għal xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni.

Objettiv ieħor tal-miżura huwa l-promozzjoni ta’ Ċipru bħala destinazzjoni potenzjali għall-avvenimenti tal-konferenzi u t-turiżmu. L-investiment għandu jikkonsisti fir-rinnovazzjoni taċ-ċentru tal-konferenzi “Filoxenia” f’Nikosija.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 9 (C3.1I9): Il-promozzjoni tal-ekonomija ċirkolari fl-istabbilimenti tal-lukandi

L-objettivi tal-investiment huma li jiffaċilita t-tranżizzjoni tal-mudell tan-negozju tal-lukandi lejn ċirkolari, jew li jiżviluppa prodotti jew servizzi ċirkolari.

L-investiment jikkonsisti fid-dijanjostika, ir-rakkomandazzjonijiet, it-taħriġ u l-ikkowċjar, u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet li jwasslu għaċ-ċertifikazzjoni.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

Investiment 10 (C3.1I10): Arrikkiment tal-prodott turistiku f’żoni rurali, muntanjużi u remoti 

L-objettiv tal-investiment huwa li jappoġġa l-ekonomija f’żoni rurali, muntanjużi u remoti, billi jiżviluppa l-offerta ta’ attivitajiet lill-viżitaturi. Hija għandha l-għan li ttejjeb id-diversifikazzjoni tas-settur tat-turiżmu, toħloq l-impjiegi, tnaqqas il-migrazzjoni ‘l barra.

L-investiment jikkonsisti minn (i) it-tlestija tar-Rotta Afrodita twila 2 km, li għandha tgħaqqad il-punti storiċi, reliġjużi u ambjentali taż-żona (pereżempju mogħdijiet tan-natura) u tikkomplementa l-proġett “Awtentiċità tal-Esperjenza”, u (ii) tagħti appoġġ lill-intrapriżi u lill-bordijiet tal-komunità lokali għar-restawr fuq skala limitata tal-bini, inkluż l-għoti ta’ skop ġdid lil negozji mikro u żgħar fis-setturi kreattivi u tal-manifattura u t-titjib tal-infrastruttura u tal-estetika viżiva ġenerali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Subkomponent 3.1.4 Ekonomija ċirkolari

Ir-riforma 4 (C3.1R4): It-tisħiħ tal-ekonomija ċirkolari fl-Industrija

L-objettiv tal-miżura huwa li jissaħħaħ il-mudell tal-ekonomija ċirkolari fil-pajjiż permezz tal-implimentazzjoni ta’ Pjan ta’ Azzjoni konkret. Il-pjan ta’ Azzjoni għandu jinkludi skema ta’ għotjiet biex jissaħħaħ l-investiment tan-negozju fl-ekonomija ċirkolari, kif ukoll azzjonijiet li jikkonsistu pereżempju fi: (I) is-sensibilizzazzjoni fost il-konsumaturi u l-komunità tan-negozju dwar il-benefiċċji tal-prodotti ċirkolari lejn l-ambjent u dwar il-punti b’saħħithom u l-opportunitajiet ta’ negozju li toffri l-ekonomija ċirkolari, (ii) il-forniment ta’ servizzi ta’ konsulenza rigward id-dijanjostika tan-negozju, l-ikkowċjar tan-negozju, it-taħriġ tal-impjegati u t-tħejjija ta’ pjan direzzjonali għat-tranżizzjoni għaċ-ċirkolarità, u (iii) il-kondiviżjoni ta’ pjattaforma tas-suq għall-ekonomija ċirkolari biex jiġu konnessi l-provvista u d-domanda tal-materjali, l-iscrub u l-iskart.

Barra minn hekk, għandha tiġi implimentata skema ta’ għotjiet għall-SMEs li għandhom l-għan li jidħlu f’mudell operattiv ċirkolari. Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika “Bla ħsara sinifikanti” (2021/C58/01), il-kriterji ta’ eliġibbiltà li jinsabu f’termini ta’ referenza għal sejħiet għal proġetti li ġejjin għandhom jeskludu l-lista ta’ attivitajiet li ġejja 6 : (I) attivitajiet relatati mal-fjuwils fossili, inkluż l-użu downstream; (II) attivitajiet taħt l-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS) li jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra projettati li ma jkunux inqas mill-parametri referenzjarji rilevanti; (III) attivitajiet relatati ma’ miżbliet tal-iskart, inċineraturi u impjanti tat-trattament mekkaniku u bijoloġiku; u (iv) attivitajiet fejn ir-rimi fit-tul tal-iskart jista’ jikkawża ħsara lill-ambjent. It-termini ta’ referenza għandhom jirrikjedu wkoll li jistgħu jintgħażlu biss attivitajiet li jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Ir-riforma 5 (C3.1R5): Stabbiliment ta’ Korp ta’ Koordinazzjoni bejn il-gvern ċentrali u lokali

L-objettiv tal-miżura huwa li ttejjeb il-ġestjoni tal-iskart lejn il-prevenzjoni tal-iskart u l-ġbir separat, u b’hekk tikkontribwixxi għall-konformità mad-direttivi tal-UE dwar l-immaniġġjar tal-iskart kif ukoll tippromwovi l-ekonomija ċirkolari. Ir-riforma għandha tipprovdi mekkaniżmu li jappoġġa lill-awtoritajiet lokali kemm teknikament kif ukoll finanzjarjament, tgħinhom jikkollaboraw mal-gvern ċentrali, joħolqu għarfien espert u jisfruttaw l-opportunitajiet ta’ finanzjament fil-qasam tal-immaniġġjar tal-iskart.

Ir-riforma tikkonsisti fl-istabbiliment ta’ Korp ta’ Koordinazzjoni bejn il-gvern ċentrali u lokali li għandu jippromwovi attivitajiet fil-ġerarkija tal-immaniġġjar tal-iskart u l-pjan għall-immaniġġjar tal-iskart u jappoġġa lill-awtoritajiet lokali f’din il-perspettiva. Għandu jipparteċipa wkoll fi programmi ta’ riċerka, jappoġġa programmi pilota u jwettaq kampanji edukattivi u ta’ informazzjoni li jimmiraw lejn il-prevenzjoni tal-iskart u s-separazzjoni tal-iskart, kif ukoll iżomm il-bażi tad-data ta’ programmi u proġetti fil-qasam tal-ġestjoni tal-iskart.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2025.

Investiment 12 (C3.1I12): Immaniġġjar tal-iskart lejn ekonomija ċirkolari

L-objettiv tal-miżura huwa li tikkontribwixxi b’mod effettiv biex jiżdiedu l-isforzi lejn ir-riċiklaġġ ta’ materjali riċiklabbli niexfa. L-investiment għandu l-għan li jgħin fil-kisba tal-miri tar-riċiklaġġ, iżid il-prevenzjoni tal-iskart bħala l-aktar mod importanti biex tittejjeb l-effiċjenza fir-riżorsi u jitnaqqas l-impatt ambjentali tal-iskart.

L-investiment jikkonsisti fl-iżvilupp, l-istabbiliment, l-installazzjoni u l-operat ta’ 50 kiosk ekoloġiku għar-riċiklaġġ niexef biex jgħin lill-muniċipalitajiet f’żoni remoti jtejbu l-iskemi ta’ ġestjoni tal-iskart tagħhom.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

E.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

E.3.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti tas-self

Investiment 1 (C3.1I1): Il-kostruzzjoni ta’ infrastruttura kollaborattiva tal-akkwakultura tal-baħar (faċilitajiet tal-port u tal-art) fiż-żona kostali ta’ Pentakomo

L-objettiv tal-miżura huwa li tkopri l-lakuna li ma jkunx hemm biżżejjed infrastruttura tal-port u tal-art għall-ħtiġijiet ta’ kuljum ta’ din l-attività, billi tkopri l-ħtiġijiet eżistenti kif ukoll futuri ta’ aktar minn 70 % tal-unitajiet tal-akkwakultura tal-baħar li joperaw f’Ċipru, bl-għan li dan is-settur jopera bla xkiel. Il-miżura għandha l-għan li żżomm il-vijabbiltà tal-akkwakultura, ittejjeb il-kompetittività tagħha u tipprevedi l-iżvilupp u l-espansjoni sostenibbli ulterjuri futuri tagħha, filwaqt li ssaħħaħ ir-reżiljenza, il-kompetittività u l-kontribut tas-settur primarju għall-iżvilupp sostenibbli tal-ekonomija Ċiprijotta.

L-investiment għandu jikkonsisti fil-kostruzzjoni ta’ infrastruttura kollaborattiva għall-akkwakultura tal-baħar fiż-żona ta’ Pentakomo, li għandha tkun imfassla speċifikament biex takkomoda l-ħtiġijiet tal-attivitajiet tal-akkwakultura lil hinn mill-kosta (bastimenti ta’ servizz sikuri li jittrakkjaw, żoni ta’ manutenzjoni tat-tagħmir, żoni ta’ ħżin, żoni ta’ tagħbija u ħatt u stazzjon tal-fjuwil). Għandha tkopri l-kostruzzjoni ta’ port żgħir bil-faċilitajiet tal-art meħtieġa u xierqa li għandu jkollhom il-kapaċità li jservu mill-inqas 70 % tal-unitajiet tal-akkwakultura tal-baħar li joperaw f’Ċipru.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

Investiment 11 (C3.1I11): Titjib u estensjoni tan-Network tal-Punti Ekoloġiċi ta’ Ċipru

L-objettivi tal-miżura huma t-titjib tal-ġestjoni tal-iskart solidu, il-protezzjoni tal-ambjent u s-saħħa pubblika. Għandha l-għan li ttaffi r-rimi mhux ikkontrollat u illegali tal-iskart f’żoni pubbliċi, iżżid ir-rata ta’ rkupru u riċiklaġġ tal-materjali, u żżid is-sensibilizzazzjoni tal-utenti dwar l-iżvilupp sostenibbli u l-ekonomija ċirkolari.

L-investiment jipprevedi l-bidu tal-operazzjonijiet ta’ tmien Punti Ekoloġiċi biex jaqdu liċ-ċittadini u lill-awtoritajiet lokali biex jiddepożitaw flussi speċifiċi ta’ skart domestiku u muniċipali u l-bidu tal-operazzjonijiet ta’ Punti Ekoloġiċi żgħar biex jagħtu aċċess liċ-ċittadini tal-komunitajiet rurali biex jarmu l-iskart tagħhom.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

E.4.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għas-self

Numru sekwenzjali	Miżura Relatata (Riforma jew Investiment)	Stadju importanti/Mira	L-isem	Indikaturi kwalitattivi  (għal stadji importanti)	Indikaturi kwantitattivi  (għal miri)			Skeda ta’ żmien indikattiva għat-tlestija		Deskrizzjoni ta’ kull objettiv intermedju u mira
					Unità ta’ kejl	Linja bażi	Għan	Ir-raba’ trimestru	Snin
91	C3.1I1 Kostruzzjoni tal-akkwakultura tal-baħar	Stadju importanti	Il-kostruzzjoni tal-akkwakultura tal-baħar kollaborattiva	Tal-perjodu	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2023	L-iffirmar tal-kuntratt għall-kostruzzjoni ta’ infrastruttura kollaborattiva tal-akkwakultura tal-baħar (faċilitajiet tal-port u tal-art) li għandha titfassal speċifikament għall-attività tal-akkwakultura.
92	C3.1I1 Kostruzzjoni tal-akkwakultura tal-baħar	Stadju importanti	Infrastruttura kollaborattiva operazzjonali tal-akkwakultura tal-baħar	Ċertifikat li jikkonferma t-twassil u t-tħaddim tal-infrastruttura żviluppata	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2026	Il-konsenja ta’ infrastruttura kollaborattiva tal-akkwakultura tal-baħar kompletament funzjonali/operazzjonali (faċilitajiet tal-port u tal-art) li għandha titfassal speċifikament għall-attività tal-akkwakultura u għandha tkopri l-ħtiġijiet ta’ mill-inqas 70 % tal-unitajiet tal-akkwakultura tal-baħar li joperaw f’Ċipru.
116b	C3.1I11Titjib u estensjoni tan-Network tal-Punti Ekoloġiċi ta’ Ċipru u l-ħolqien ta’ network ta’ Punti ta’ Ġbir u Traċċaturi tar-Riċiklaġġ	Stadju importanti	L-istabbiliment ta’ Punti Ħodor żgħar	Ċertifikat ta’ aċċettazzjoni maħruġ għat-tlestija tal-installazzjoni tal-punti ħodor żgħar	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	L-istabbiliment ta’ Punti Ħodor żgħar skont il-Pjan Nazzjonali għall-Ġestjoni tal-Iskart u l-Pjan Strateġiku Nazzjonali għall-Iżvilupp tal-Komunitajiet tal-Muntanji.
117	C3.1I11Titjib u estensjoni tan-Network tal-Punti Ekoloġiċi ta’ Ċipru u l-ħolqien ta’ network ta’ Punti ta’ Ġbir u Traċċaturi tar-Riċiklaġġ	Tal-UE	L-istabbiliment ta’ 8 Punti Ekoloġiċi	—	Għadd	0	8	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	L-istabbiliment ta’ tmien Punti Ħodor f’konformità mal-Pjan Nazzjonali għall-Ġestjoni tal-Iskart.

F. IL-KOMPONENT 3.2: Riċerka u Innovazzjoni Msaħħa

Il-komponent tal-pjan Ċiprijott għall-irkupru u r-reżiljenza jindirizza l-isfidi li Ċipru jiffaċċja fir-rigward tal-ekosistema tar-Riċerka u l-Iżvilupp li għandha rwol relattivament limitat fit-tkabbir ekonomiku. Dan huwa prinċipalment dovut għal sehem baxx ta’ gradwati fix-Xjenza, it-Teknoloġija, l-Inġinerija u l-Mogħdija (STEM), interazzjoni limitata tas-sistema tar-riċerka pubblika mas-settur tan-negozju u aċċess u disponibbiltà limitati tal-finanzjament tar-riskju.

L-objettivi tal-komponent huma li jissaħħu r-rabtiet bejn l-organizzazzjonijiet tar-riċerka u l-intrapriżi, jiġu kkummerċjalizzati r-riżultati tar-riċerka, tiżdied l-intensità fl-attività tar-riċerka u l-iżvilupp (R & ampŻ) u l-investimenti kemm mill-organizzazzjonijiet pubbliċi kif ukoll minn dawk privati, kif ukoll li l-infrastruttura tar-riċerka kollha ffinanzjata pubblikament issir aċċessibbli għall-ekosistema kollha. Barra minn hekk, għandha l-għan li ttejjeb l-appoġġ finanzjarju għan-negozji ġodda, in-negozji li qed jespandu, il-SMEs, tinternazzjonalizza l-ekosistema lokali tar-riċerka u l-innovazzjoni (R &I), tiżviluppa talent lokali u tattira talent minn barra l-pajjiż biex jaħdem fir-R &Ib’ enfasi fuq oqsma tematiċi speċifiċi.

Il-komponent jindirizza r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi dwar iż-żieda tal-enfasi fuq il-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni (ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi 3 tal-2020 u 4 tal-2019).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali skont it-tifsira tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza skont il-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

F.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Ir-riforma 1 (C3.2R1): Politika nazzjonali komprensiva dwar ir-Riċerka u l-Innovazzjoni appoġġata minn għodod ta’ politika mmexxija mid-data biex tiġi appoġġata l-Ekosistema tar-R &Iu biex jissaħħu r-rabtiet bejn it-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika

L-objettiv tal-miżura huwa li tippromwovi l-koordinazzjoni effiċjenti tas-sistema ta’ governanza tar-R &I, trawwem is-sensibilizzazzjoni u trawwem il-kultura tal-innovazzjoni, timmobilizza l-partijiet ikkonċernati u tiżviluppa u żżid l-elementi kostitwenti fundamentali tal-ekosistema nazzjonali tar-R &I(ta’ tliet livelli: it-tfassil tal-politika, l-istrateġija u l-implimentazzjoni, il-partijiet ikkonċernati u l-utenti/iċ-ċittadini).

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Istrateġija Nazzjonali għar-Riċerka u l-Innovazzjoni. Dan għandu jsegwi l-approvazzjoni politika tal-Pjan ta’ Azzjoni, flimkien mal-adozzjoni ta’ Strateġija Nazzjonali għar-Riċerka u l-Innovazzjoni u l-Istrateġija ta’ Speċjalizzazzjoni Intelliġenti riveduta għal Ċipru. Dan għandu jikkonsisti wkoll fl-istabbiliment ta’ mekkaniżmu għall-monitoraġġ u l-appoġġ xprunati mill-impatt tas-seba’ Ċentri ta’ Eċċellenza u fl-iżvilupp ta’ għodda diġitali għall-immappjar dinamiku tal-ekosistema tar-R &I(pereżempju l-partijiet ikkonċernati, il-miżuri u l-għodod ta’ politika, il-prestazzjoni tar-R &I, ir-reġistru ta’ kumpaniji innovattivi u l-analitika tas-settur).

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Awwissu 2026.

Ir-riforma 2 (C3.2R2): Inċentivi biex jitħeġġu u jiġu attirati l-investimenti u l-kapital uman fir-Riċerka u l-Innovazzjoni

L-objettiv tal-miżura huwa li jiġi attirat l-investiment f’kumpaniji innovattivi u f’talenti intraprenditorjali u xjentifiċi minn barra l-pajjiż.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-estensjoni tal-applikazzjoni tal-iskema tat-taxxa għall-investiment f’kumpaniji innovattivi għal entitajiet ġuridiċi (minn persuni fiżiċi bħalissa). Investimenti eliġibbli sa EUR 150 000 għal kull investitur, taħt dan l-inċentiv, jinkludu ekwità, self, garanziji u fatturament. Barra minn hekk, għandu jikkonsisti fir-reviżjoni, il-promozzjoni u, fejn xieraq, l-emenda ta’ skemi ta’ inċentivi attwali mmirati biex jattiraw talenti minn pajjiżi terzi, inkluża l-iskema VISA Xjentifika għar-riċerkaturi u l-familji tagħhom u l-iskema ta’ Start-up VISA għall-fundaturi ta’ intrapriżi innovattivi u l-familji tagħhom.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Settembru 2022.

Ir-riforma 3 (C3.2R3): Jintroduċu politiki u inċentivi biex jiffaċilitaw u jrawmu l-aċċess għal infrastruttura u laboratorji tar-riċerka ffinanzjati pubblikament

L-objettiv tal-miżura huwa li tottimizza l-użu tal-infrastruttura tar-riċerka ffinanzjata pubblikament u l-laboratorji mill-komunità tan-negozju.

Ir-riforma għandha tikkonsisti minn (i) l-iżvilupp u t-tnedija ta’ għodda diġitali dinamika aċċessibbli għall-partijiet ikkonċernati kollha tal-ekosistema tar-R &I, li tipprovdi ċirkolazzjoni tal-informazzjoni, għodod u servizzi għall-faċilitazzjoni ta’ arranġament ta’ sħubija kollaborattiva bejn organizzazzjonijiet u timijiet differenti tar-R &I(pubbliċi u privati) fir-rigward ta’ infrastrutturi u laboratorji tar-riċerka ffinanzjati pubblikament; (II) Introduzzjoni ta’ miżuri jew inċentivi sabiex tissaħħaħ il-kollaborazzjoni tal-Organizzazzjonijiet li Jwettqu r-Riċerka man-negozji u mal-ispin-offs. 

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Investiment 1 (C3.2I1): It-twaqqif u t-tħaddim ta’ uffiċċju ċentrali għat-trasferiment tal-għarfien

L-objettiv tal-miżura huwa li ttejjeb it-trasferiment tat-teknoloġija f’Ċipru, permezz ta’ kollaborazzjoni mtejba bejn l-akkademja u n-negozju u l-kummerċjalizzazzjoni tar-riċerka.

L-investiment għandu jikkonsisti fil-ħolqien u t-tħaddim ta’ Uffiċċju tat-Trasferiment tal-Għarfien (KTO) mill-Fondazzjoni għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, biex jipprovdi soluzzjoni kosteffiċjenti għall-appoġġ tat-trasferiment tat-teknoloġija, mibnija fuq il-prinċipji tal-akkwist ta’ massa kritika ta’ output tar-riċerka u ekonomiji ta’ skala. Il-KTO għandu jipprovdi servizzi ta’ trasferiment tal-għarfien, li jiffaċilitaw il-kummerċjalizzazzjoni tar-riċerka, lil universitajiet, organizzazzjonijiet oħra ta’ riċerka u intrapriżi. Lista indikattiva ta’ servizzi: (a) l-evalwazzjoni tal-prospetti ta’ kummerċjalizzazzjoni, (b) il-pariri dwar id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, (c) il-privattivi ppreżentati u l-każijiet ta’ manutenzjoni tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali, (d) l-iżvilupp ta’ strateġija ta’ kummerċjalizzazzjoni, (e) il-kummerċjalizzazzjoni tat-teknoloġija, (f) l-appoġġ fl-istabbiliment ta’ kumpaniji spin-off, u (g) l-għoti ta’ finanzjament biex tiġi appoġġata r-riċerka traslazzjonali.

Is-CKTO għandu jwettaq evalwazzjoni tas-suq sa Q2 2025 fir-rigward tad-domanda u l-provvista għas-Servizzi KT u għandu jagħti dettalji fi pjan ta’ direzzjoni tan-negozju sat-tielet trimestru tal-4 2025, il-mudell operazzjonali tas-CKTO li għandu jiġi implimentat biex isir awtofinanzjat. L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 2 (C3.2I2): Programmi ta’ finanzjament għall-innovazzjoni u skemi ta’ finanzjament għat-titjib tat-tkabbir u l-kompetittività ta’ negozji ġodda, kumpaniji innovattivi u SMEs

L-objettiv tal-miżura huwa li tipprovdi appoġġ permezz ta’ għotjiet permezz ta’ programmi ta’ innovazzjoni (pereżempju Innovazzjoni Fast Track, Pre-Seed, Żerriegħa, Innovat) bħala mezz biex jittejjeb l-aċċess għall-fondi għal SMEs innovattivi u negozji ġodda u biex jinħolqu infrastrutturi tar-riċerka b’aċċess miftuħ.

L-investiment għandu jikkonsisti f’għotja ta’ appoġġ permezz ta’ programmi ta’ innovazzjoni (pereżempju, Innovazzjoni Fast Track, Pre-Seed, Żerriegħa, Innovat) biex in-negozji jiżviluppaw prodotti u servizzi innovattivi b’orjentazzjoni internazzjonali mill-kunċett sal-lest għas-suq u permezz ta’ programm għall-organizzazzjonijiet tar-riċerka biex joħolqu infrastrutturi tar-riċerka b’aċċess miftuħ. Il-programmi ta’ finanzjament għandhom (i) jippromwovu l-kollaborazzjoni tan-negozji mal-organizzazzjonijiet tar-riċerka; (II) tiffaċilita l-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tar-riċerka fl-immirar tat-twassil ta’ outputs u eżiti eqreb għas-suq, u b’hekk tippermetti effetti ekonomiċi fuq terminu iqsar; (III) twassal għall-ħolqien tal-impjiegi; (IV) tippromwovi r-raggruppament tan-negozji, (v) timmira t-tranżizzjoni aċċellerata lejn ekonomija ekoloġika u lejn era diġitali ta’ effiċjenza u produttività u (vi) toħloq infrastrutturi tar-riċerka b’aċċess miftuħ. Dawn il-programmi għandhom jirrikjedu li n-negozji jingranaw fondi privati/proprji flimkien ma’ finanzjament pubbliku (ipprovdut mill-Fondazzjoni għar-Riċerka u l-Innovazzjoni), u b’hekk jikkontribwixxu għaż-żieda ġenerali tal-investiment fir-riċerka u l-iżvilupp.

Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika “Bla ħsara sinifikanti” (2021/C58/01), il-kriterji ta’ eliġibbiltà li jinsabu f’termini ta’ referenza għal sejħiet għal proġetti li ġejjin għandhom jeskludu l-lista ta’ attivitajiet li ġejja 7 : (I) attivitajiet relatati mal-fjuwils fossili, inkluż l-użu downstream; (II) attivitajiet taħt l-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet li jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra projettati li ma jkunux inqas mill-parametri referenzjarji rilevanti; (III) attivitajiet relatati ma’ miżbliet tal-iskart, inċineraturi u impjanti tat-trattament mekkaniku u bijoloġiku; u (iv) attivitajiet fejn ir-rimi fit-tul tal-iskart jista’ jikkawża ħsara lill-ambjent. It-termini ta’ referenza għandhom jirrikjedu wkoll li jistgħu jintgħażlu biss attivitajiet li jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 3 (C3.2I3): Programm ta’ finanzjament tar-R &Idwar it-tranżizzjoni ekoloġika

L-objettiv tal-miżura huwa li tipprovdi appoġġ ta’ għotja permezz ta’ programmi tematiċi tar-R &Ita’ livelli relattivament għoljin ta’ tħejjija teknoloġika li jiffukaw fuq it-tranżizzjoni ekoloġika.

L-investiment għandu jikkonsisti f’appoġġ b’għotja ta’ proġetti li għandhom ikunu qed jużaw teknoloġiji ġodda biex jipprovdu soluzzjonijiet kosteffettivi għat-tranżizzjoni ekoloġika, u b’hekk itejbu l-kapaċità tar-riċerka tal-pajjiż. Il-proġetti appoġġati għandhom jiffukaw fuq l-enerġija rinnovabbli, l-effiċjenza enerġetika u t-trasport sostenibbli, jinvolvu kollaborazzjoni maċ-Ċentri ta’ Eċċellenza għar-R &Iu/jew partijiet ikkonċernati oħra, u jiffaċilitaw il-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tar-riċerka.

Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika “Bla ħsara sinifikanti” (2021/C58/01), il-kriterji ta’ eliġibbiltà li jinsabu f’termini ta’ referenza għal sejħiet għal proġetti li ġejjin għandhom jeskludu l-lista ta’ attivitajiet li ġejja 8 : (I) attivitajiet relatati mal-fjuwils fossili, inkluż l-użu downstream; (II) attivitajiet taħt l-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet li jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra projettati li ma jkunux inqas mill-parametri referenzjarji rilevanti; (III) attivitajiet relatati ma’ miżbliet tal-iskart, inċineraturi u impjanti tat-trattament mekkaniku u bijoloġiku; u (iv) attivitajiet fejn ir-rimi fit-tul tal-iskart jista’ jikkawża ħsara lill-ambjent. It-termini ta’ referenza għandhom jirrikjedu wkoll li jistgħu jintgħażlu biss attivitajiet li jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 4 (C3.2I4): Skemi ta’ finanzjament biex jappoġġaw organizzazzjonijiet li jwettqu attivitajiet ta’ R &Ifuq teknoloġiji doppji, inkluż il-ħolqien ta’ laboratorji ġodda jew l-aġġornament ta’ laboratorji eżistenti u l-iżvilupp ta’ laboratorji klassifikati

L-objettiv tal-miżura huwa li tippromwovi r-riċerka b’użu doppju u li tuża teknoloġiji, li altrimenti jservu biss skopijiet governattivi/militari, għal interessi ċivili, kummerċjali u tas-soċjetà.

L-investiment għandu jikkonsisti f’għotja ta’ appoġġ li tippermetti lill-organizzazzjonijiet tar-riċerka u lill-kumpaniji jinvolvu ruħhom fir-R &Ddwar teknoloġiji b’użu doppju. L-iskemi ta’ finanzjament għandhom jippermettu l-aġġornament tal-kapaċitajiet u l-kapaċità tar-R &Itaċ-Ċentri ta’ Eċċellenza tar-Riċerka, l-istituzzjonijiet akkademiċi, l-organizzazzjonijiet tar-riċerka kif ukoll il-kumpaniji involuti fir-R &Ddwar teknoloġiji b’użu doppju. B’mod partikolari, huma għandhom jippermettu lil dawn l-organizzazzjonijiet jiksbu ċertifikati ta’ klassifikazzjoni tas-sigurtà sabiex ikunu jistgħu jipparteċipaw f’konsorzji għall-finanzjament Ewropew (pereżempju Orizzont Ewropa, il-Fond Ewropew għad-Difiża) kif ukoll itejbu l-kapaċitajiet tagħhom tar-R &Iu l-kompetittività tagħhom fil-qasam tat-teknoloġiji b’użu doppju.

Il-finanzjament għandu jiffoka fuq in-negozju ċivili biss u l-eżiti tar-riċerka u l-infrastruttura għandhom ikunu ta’ benefiċċju għall-applikazzjonijiet ċivili biss. Il-miżura għandha tikkonforma mar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 428/2009 tal-5 ta’ Mejju 2009 dwar l-istabbiliment ta’ reġim Komunitarju għall-kontroll tal-esportazzjonijiet, it-trasferiment, is-senserija u t-transitu ta’ oġġetti b’użu doppju, fir-rigward ta’ teknoloġiji b’użu doppju matul l-implimentazzjoni tal-iskema ta’ finanzjament, u għandha titfassal f’konformità mal- “Finanzjament tal-UE għall-Użu Doppju — Gwida prattika għall-aċċess għall-fondi tal-UE għall-Awtoritajiet Reġjonali Ewropej u l-SMEs”.

Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika “Bla ħsara sinifikanti” (2021/C58/01), il-kriterji ta’ eliġibbiltà li jinsabu f’termini ta’ referenza għal sejħiet għal proġetti li ġejjin għandhom jeskludu l-lista ta’ attivitajiet li ġejja 9 : (I) attivitajiet relatati mal-fjuwils fossili, inkluż l-użu downstream; (II) attivitajiet taħt l-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet li jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra projettati li ma jkunux inqas mill-parametri referenzjarji rilevanti; (III) attivitajiet relatati ma’ miżbliet tal-iskart, inċineraturi u impjanti tat-trattament mekkaniku u bijoloġiku; u (iv) attivitajiet fejn ir-rimi fit-tul tal-iskart jista’ jikkawża ħsara lill-ambjent. It-termini ta’ referenza għandhom jirrikjedu wkoll li jistgħu jintgħażlu biss attivitajiet li jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

F.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Numru sekwenzjali	Miżura Relatata (Riforma jew Investiment)	Stadju importanti/Mira	L-isem	Indikaturi kwalitattivi  (għal stadji importanti)	Indikaturi kwantitattivi  (għal miri)			Skeda ta’ żmien indikattiva għat-tlestija		Deskrizzjoni ta’ kull objettiv intermedju u mira
					Unità ta’ kejl	Linja bażi	Għan	Ir-raba’ trimestru	Snin
120	C3.2R1 Politika u għodod ta’ politika nazzjonali tar-R &I@@	Stadju importanti	Adozzjoni tal-Istrateġija nazzjonali tar-R &Iu tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-implimentazzjoni tagħha	Pubblikazzjoni tad-deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2022	Tiżviluppa Strateġija integrata tar-R &I, li tipprovdi qafas ta’ perspettiva fit-tul, li tiżgura sforz u impenn iffukati għall-implimentazzjoni, maż-żmien, f’isem l-Istat u l-partijiet ikkonċernati involuti fis-sistema nazzjonali tar-R &I, u għodda diġitali għall-immappjar dinamiku tal-ekosistema tar-R &I.
121	C3.2R1 Politika u għodod ta’ politika nazzjonali tar-R &I@@	Stadju importanti	Tlestija tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Istrateġija tar-R &I@@	Pubblikazzjoni tal-approvazzjoni tar-rapport finali mill-Kunsill tal-Ministri, li jiċċertifika t-tlestija tal-pjan ta’ azzjoni	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	L-implimentazzjoni tal-miżuri fil-Pjan ta’ Azzjoni tal-Istrateġija Nazzjonali għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, kif muri minn rapport finali.
122	C3.2R2 Inċentivi għall-investimenti u l-kapital uman fir-R &I@@	Stadju importanti	Eżenzjoni mit-taxxa ta’ entitajiet legali għall-investiment f’kumpaniji innovattivi	Dispożizzjoni fil-liġi li tindika d-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-1	2022	Dħul fis-seħħ ta’ liġi li tistabbilixxi l-eżenzjoni mit-taxxa ta’ investituri korporattivi (entitajiet legali) għall-investiment f’kumpaniji innovattivi.
123	C3.2R3 Politiki biex jitrawwem l-aċċess għal infrastruttura u laboratorji tar-riċerka ffinanzjati pubblikament	Stadju importanti	Reġistru diġitali għar-reġistrazzjoni u l-pubblikazzjoni tal-infrastruttura tar-riċerka	Link għar-reġistru diġitali ppubblikat fis-sit web tal-Viċi Ministeru għar-Riċerka, l-Innovazzjoni u l-Politika Diġitali	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2022	L-iżvilupp u l-bidu tal-operat ta’ reġistru diġitali biex tiġi rreġistrata u ppubblikata l-infrastruttura tar-riċerka li għandha tiffaċilita t-talba ta’ aċċess tal-partijiet interessati għal tali infrastruttura. Dan għandu jinkludi l-immappjar tal-istituzzjonijiet ta’ riċerka kollha ffinanzjati pubblikament (taħt Orizzont 2020, skemi nazzjonali). Għandha ttejjeb ukoll il-viżibbiltà tal-Istituzzjonijiet ta’ Riċerka u tappoġġa l-kollaborazzjoni mas-settur privat.
124	C3.2R3 Politiki biex jitrawwem l-aċċess għal infrastruttura u laboratorji tar-riċerka ffinanzjati pubblikament	Stadju importanti	Kollaborazzjoni ta’ Organizzazzjonijiet li Jwettqu r-Riċerka ma’ negozji u spin-offs	Pubblikazzjoni ta’ miżuri jew inċentivi introdotti fuq is-sit web tal-Fondazzjoni għar-Riċerka u l-Innovazzjoni	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2024	L-introduzzjoni ta’ miżuri jew inċentivi biex tissaħħaħ il-kollaborazzjoni tal-Organizzazzjonijiet li Jwettqu r-Riċerka man-negozji u l-ispin-offs.
125	C3.2I1 It-twaqqif u t-tħaddim ta’ Uffiċċju ċentrali għat-Trasferiment tal-Għarfien (KTO)	Stadju importanti	It-tnedija ta’ KTO	Ftuħ tal-ewwel każ ta’ KTO	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2022	Il-Fondazzjoni għar-Riċerka u l-Innovazzjoni, responsabbli għat-tħaddim tal-KTO, qabbdet jew ikkuntrattat persunal imħarreġ ħafna u/jew esperti biex jipprovdu servizzi ta’ trasferiment tal-għarfien espert. Is-sistemi u l-għodod għandhom ikunu fis-seħħ biex jappoġġaw l-operat tal-KTO. Il-KTO għandu jibda l-forniment ta’ servizzi lil universitajiet, organizzazzjonijiet oħra ta’ riċerka jew intrapriżi.
126	C3.2I1 It-twaqqif u t-tħaddim ta’ Uffiċċju ċentrali għat-Trasferiment tal-Għarfien (KTO)	Tal-UE	Fajls tal-każijiet magħluqa li jiċċertifikaw il-forniment ta’ servizzi rilevanti ta’ trasferiment tal-għarfien	—	Għadd	0	30	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2025	Mill-inqas 30 każ komplut ta’ servizzi ta’ trasferiment tal-għarfien ipprovduti mill-KTO ċentrali lill-universitajiet, jew organizzazzjonijiet jew intrapriżi oħra ta’ riċerka.
127	C3.2I2 Programmi ta’ finanzjament għall-innovazzjoni għal negozji ġodda, kumpaniji innovattivi u SMEs	Stadju importanti	Iffirmar tal-ftehimiet ta’ għotja għal 50 % tal-baġit	Ftehimiet ta’ għotja ffirmati	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2022	L-iffirmar ta’ ftehimiet ta’ għotja li jimpenjaw mill-inqas 50 % tal-baġit totali (kuntratti ta’ valur totali ta’ mill-inqas EUR 26 000 000 baġit totali) għal programmi ta’ finanzjament tal-innovazzjoni għal negozji ġodda, kumpaniji innovattivi u SMEs, b’termini ta’ referenza inklużi kriterji ta’ eliġibbiltà li jiżguraw li l-proġetti magħżula jikkonformaw mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u r-rekwiżit ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.
128	C3.2I2 Programmi ta’ finanzjament għall-innovazzjoni għal negozji ġodda, kumpaniji innovattivi u SMEs	Tal-UE	Proġetti kkompletati għat-twettiq ta’ attivitajiet relatati mar-R &I@@	—	Għadd	0	70	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-3	2023	Mill-inqas 70 proġett ikkompletat biex jitwettqu attivitajiet relatati mar-R &I.
129	C3.2I2 Programmi ta’ finanzjament għall-innovazzjoni għal negozji ġodda, kumpaniji innovattivi u SMEs	Tal-UE	Proġetti kkompletati għat-twettiq ta’ attivitajiet relatati mar-R &I@@	—	Għadd	70	231	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Mill-inqas 231 proġett ikkompletati biex jitwettqu attivitajiet relatati mar-R &If’ konformità mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u r-rekwiżit ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.
130	C3.2I3 Programm ta’ finanzjament tar-R &Idwar it-tranżizzjoni ekoloġika	Stadju importanti	Iffirmar ta’ ftehimiet ta’ għotja għal programm ta’ finanzjament tar-R &Ita’ baġit ta’ EUR 6 miljun	Ftehimiet ta’ għotja ffirmati mid-Direttur tal-Fondazzjoni għar-Riċerka u l-Innovazzjoni	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAL-4	2022	L-iffirmar ta’ ftehimiet ta’ għotja għall-proposti magħżula li għandhom jiġu ffinanzjati taħt programm ta’ finanzjament tar-R &Idwar it-tranżizzjoni ekoloġika, b’baġit totali ta’ EUR 6 miljun, b’termini ta’ referenza inklużi kriterji ta’ eliġibbiltà li jiżguraw li l-proġetti magħżula jikkonformaw mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u r-rekwiżit ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.
131a	C3.2I3 Programm ta’ finanzjament tar-R &Idwar it-tranżizzjoni ekoloġika	Tal-UE	Proġetti kkompletati dwar l-attivitajiet tar-R &Itat-tranżizzjoni ekoloġika	—	Għadd	0	10	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Mill-inqas 10 proġett ikkompletat dwar l-attivitajiet tar-R &Itat-tranżizzjoni ekoloġika.
132	C3.2I4 Finanzjament lil organizzazzjonijiet li jwettqu attivitajiet ta’ R &Dfuq teknoloġiji doppji	Stadju importanti	L-iffirmar ta’ ftehimiet ta’ għotja li jimpenjaw 80 % tal-baġit totali għall-finanzjament lil organizzazzjonijiet li jwettqu attivitajiet ta’ R &Dfuq teknoloġiji doppji	Ftehimiet ta’ għotja ffirmati	—	—	—	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2023	L-iffirmar ta’ ftehimiet ta’ għotja li jimpenjaw 80 % tal-baġit totali (kuntratti ta’ mill-inqas valur totali ta’ EUR 2 400 000 baġit totali) għall-finanzjament lil organizzazzjonijiet li jwettqu attivitajiet ta’ R &Dfuq teknoloġiji doppji, b’termini ta’ referenza inklużi kriterji ta’ eliġibbiltà li jiżguraw li l-proġetti magħżula jikkonformaw mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u r-rekwiżit ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.
133	C3.2I4 Organizzazzjonijiet ta’ finanzjament li jwettqu attivitajiet ta’ R &Dfuq teknoloġiji doppji	Tal-UE	Proġetti kkompletati għall-iżvilupp ta’ Laboratorji kklassifikati	—	Għadd	0	16	IT-TIENI TRIMESTRU TAT-2	2026	Mill-inqas 16 proġett ikkompletat għall-iżvilupp ta’ laboratorji kklassifikati f’konformità mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01) permezz tal-użu ta’ lista ta’ esklużjoni u r-rekwiżit ta’ konformità mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali.

G. IL-KOMPONENT 3.3: Appoġġ għan-negozju għall-Kompetittività

Dan il-komponent tal-Irkupru u r-Reżiljenza Ċiprijott jindirizza l-isfidi ta’ produttività u kompetittività baxxi tal-ekonomija, xprunati mid-daqs żgħir tal-intrapriżi bħala medja, il-proċess kumpless ta’ liċenzjar mitlub għal investiment u diffikultajiet ta’ aċċess għall-finanzjament għan-negozju. L-objettivi ta’ dan il-komponent huma li jappoġġa lill-intraprendituri u lill-intrapriżi u jtejjeb il-kompetittività u l-kontribut tagħhom għat-tkabbir tal-ekonomija billi jtejjeb il-qafas regolatorju rigward l-investiment u l-attività intraprenditorjali u jtejjeb il-produttività tal-SMEs, prinċipalment permezz tad-diġitalizzazzjoni. Dan jikkonsisti f’sitt riformi u erba’ investimenti, li għandhom jitlestew sat-tielet trimestru tat-2 2026.

Il-komponent jindirizza r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 tal-2020 u r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019.

G.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Investiment 1 (C3.3I1): Sistema ta’ Informazzjoni Integrata għad-Dipartiment tar-Reġistratur tal-Kumpaniji u l-Proprjetà Intellettwali.

L-objettivi tal-miżura huma t-tfassil, l-iżvilupp, l-implimentazzjoni, il-manutenzjoni u t-tħaddim ta’ soluzzjoni tal-Pjattaforma tar-Reġistru Integrata li tappoġġa l-proċessi u s-servizzi tat-Taqsima tal-Kumpaniji u tat-Taqsima tal-Proprjetà Intellettwali u Industrijali tad-Dipartiment tar-Reġistratur tal-Kumpaniji u l-Proprjetà Intellettwali, b’tali mod li tixpruna t-trasformazzjoni diġitali taż-żewġ taqsimiet imsemmija hawn fuq biex jiġu stabbiliti bħala minn ta’ quddiem fil-preżenza diġitali, il-kapaċitajiet online u s-servizz eċċellenti tal-klijenti mwassal minn proċessi interni effiċjenti u appoġġat minn sistemi tal-IT flessibbli.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-installazzjoni tal-ħardwer u s-softwer tas-sistema, it-tlestija tal-infrastruttura tan-netwerk, u t-taħriġ tal-persunal għas-sistema l-ġdida.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Ir-riforma 1 (C3.3R1): Faċilitazzjoni ta’ Investimenti strateġiċi

L-objettiv tal-miżura huwa li tiġi żviluppata sistema ġdida li tappoġġa l-investimenti strateġiċi, bl-għan li tistimula l-attività ta’ investiment fil-pajjiż permezz ta’ regoli u mekkaniżmi simplifikati, tissimplifika l-proċeduri ta’ liċenzjar u ta’ permessi, tnaqqas il-piż amministrattiv u tagħmel l-ambjent tal-investiment strateġiku aktar effiċjenti. Id-definizzjoni ta’ investiment strateġiku tirreferi għal investimenti f’setturi strateġiċi (inklużi s-Saħħa u l-Kura Soċjali, l-Edukazzjoni, il-Kultura, l-Isport, l-Ambjent, l-Industrija, it-Turiżmu, l-Enerġija, ir-Riċerka, l-Iżvilupp u l-Innovazzjoni) li jikkontribwixxu b’mod sinifikanti għall-iżvilupp tal-ekonomija.

Ir-riforma għandha tikkonsisti mid-dħul fis-seħħ ta’ leġiżlazzjoni għall-faċilitazzjoni ta’ investimenti strateġiċi, fir-rigward tal-effiċjenza tal-kisba ta’ liċenzji ta’ investiment u permessi tal-bini. Għandu jiġi assenjat settur governattiv iddedikat għall-ipproċessar ta’ investimenti strateġiċi. Dan għandu jikkonsisti fit-tħejjija tal-linji gwida operazzjonali, il-flussi tal-proċessi, u rekwiżiti oħra tal-ISO 9001: 2015 għall-integrazzjoni tal-proċess. Hija għandha tiżviluppa Memorandum ta’ Qbil ma’ Dipartimenti oħra rilevanti għall-partijiet tal-proċess sabiex tiżgura l-fattibbiltà tal-mekkaniżmu rapidu. Barra minn hekk, għandu jinkludi t-taħriġ tal-impjegati fil-proċeduri li għandhom jiġu introdotti. Barra minn hekk, ir-riforma għandha tibbenefika mill-istabbiliment ta’ pjattaforma diġitali li għandha tippermetti l-applikazzjoni, l-istudju u l-ħruġ ta’ Permessi tal-Ippjanar u tal-Bini b’mod diġitali, permezz ta’ għodda għall-ġestjoni tal-applikazzjonijiet u sistema tal-GIS (proġett taħt il-Komponent 3.4: “it-titjib tas-sistema elettronika għall-ħruġ tal-permessi tal-bini”).

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2023.

Ir-riforma 2 (C3.3R2): It-tisħiħ tal-Mekkaniżmu ta’ Attivazzjoni tan-Negozju Rapidu

L-objettivi tal-miżura huma s-simplifikazzjoni tal-proċeduri, id-diġitalizzazzjoni tas-servizzi governattivi u l-operat ta’ Ċentru ta’ Appoġġ għan-Negozju li għandu jipprovdi informazzjoni u servizzi meħtieġa u ta’ appoġġ.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-istabbiliment ta’ pjattaforma diġitali interattiva, li ttejjeb l-Unità tal-Faċilitazzjoni tan-Negozju. Permezz tal-pjattaforma, l-investitur għandu jkun jista’ jintraċċa l-applikazzjoni tiegħu iżda anki l-awtoritajiet kompetenti għandhom ikunu jistgħu jinteraġixxu, jiskambjaw dokumenti u jipproċessaw l-applikazzjoni.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Ir-riforma 3 (C3.3R3): Modernizzazzjoni tal-Liġi dwar il-Kumpaniji

L-objettiv tal-miżura huwa li tappoġġa t-titjib tal-ambjent tan-negozju permezz tar-rieżami u s-simplifikazzjoni tal-Liġi dwar il-Kumpaniji, li tiffaċilita l-applikazzjoni tagħha fil-prattika.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-aġġornament tal-Liġi tal-Kumpaniji ta’ Ċipru biex tgħin l-applikazzjoni tagħha fil-prattika. Ir-regolamenti ta’ akkumpanjament għandhom jiġu riveduti wkoll. Barra minn hekk, Ċipru għandu jassenja tim ta’ esperti legali biex iwettqu l-proġett għal servizzi ta’ konsulenza u abbozzar tal-Liġi u r-Regolamenti l-ġodda dwar il-Kumpaniji. Barra minn hekk, ir-reviżjoni tal-liġi għandha tinkludi l-proċedimenti ta’ insolvenza skont il-Liġi dwar il-Kumpaniji, li huma Likwidazzjonijiet, Riċevuti u Eżami. Barra minn hekk, ir-riforma għandha tinkludi t-twettiq ta’ test tal-SMEs matul it-tħejjija tal-kont.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Ir-riforma 4 (C3.3R4): It-tfassil u l-istabbiliment ta’ Aġenzija Promozzjonali Nazzjonali

L-objettiv tar-riforma huwa li ttejjeb l-aċċess għall-finanzi għall-Intrapriżi Żgħar u ta’ Daqs Medju (SMEs) billi tiffaċilita l-aċċess għal self u garanziji u ssaħħaħ il-kapaċità ta’ assorbiment tal-finanzjament tal-UE permezz tal-għodod tal-UE.

Ir-riforma għandha tikkonsisti f’analiżi ta’ valutazzjoni ex ante li tkopri l-aċċess tal-SMEs għall-finanzi fis-setturi kollha tal-ekonomija b’enfasi fuq it-tranżizzjoni ekoloġika, l-iffaċilitar diġitali u l-finanzjament alternattiv. Ir-rapport għandu jiddefinixxi l-ambitu tal-intervent tal-Aġenzija Promozzjonali Nazzjonali (NPA) proposta. L-istruttura legali u organizzattiva tal-NPA għandha tiġi definita wara l-għażla finali tal-ambitu tal-attività tagħha. L-istruttura proposta għandha tippermetti trasparenza għolja tal-operazzjonijiet u l-awtonomija tal-NPA. L-Aġenzija ma għandhiex topera b’liċenzja bankarja u għalhekk ma għandhiex bżonn tiġi kapitalizzata a priori. Kumitat ta’ tmexxija, bil-parteċipazzjoni ta’ rappreżentanti tal-Ministeru tal-Finanzi u l-Ministeru tal-Enerġija, il-Kummerċ u l-Industrija għandu jimmonitorja l-implimentazzjoni.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Settembru 2025.

Ir-riforma 5 (C3.3R5): Investitur Strateġiku tal-Borża ta’ Ċipru

L-għan tar-riforma huwa l-privatizzazzjoni tal-Borża ta’ Ċipru.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fi proċess ta’ sejħa għall-offerti, li għaddej bħalissa fejn il-Borża ta’ Ċipru tfittex li taħtar konsulent indipendenti ta’ reputazzjoni tajba jew konsorzju tagħha, b’għarfien espert rilevanti estensiv biex jinstab l-aktar investitur strateġiku xieraq għall-Borża ta’ Ċipru. Il-fażi ta’ privatizzazzjoni tal-kuntratt għandha tiġi konkluża mal-approvazzjoni finali mill-Kamra tar-Rappreżentanti tar-Repubblika ta’ Ċipru, wara li jkunu ġew issodisfati l-kundizzjonijiet l-oħra kollha.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Ir-riforma 6 (C3.3R6): Inċentivi għall-promozzjoni ta’ fużjonijiet u akkwiżizzjonijiet

L-objettiv tal-miżura huwa li tinċentiva ż-żieda fid-daqs tal-SMEs.

Ir-riforma għandha tikkonsisti f’inċentivi mmirati biex jippromwovu l-fużjonijiet jew l-akkwiżizzjonijiet ta’ intrapriżi sabiex jespandu u jsiru aktar kompetittivi. B’mod partikolari, ir-riforma għandha tikkonsisti fl-approvazzjoni ta’ rapport u pjan ta’ azzjoni li jakkumpanjah mill-Kunsill tal-Ministri, wara l-evalwazzjoni ta’ reġimi simili fl-UE u konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati għal inċentivi speċifiċi għall-promozzjoni ta’ fużjonijiet u akkwiżizzjonijiet.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2022.

Investiment 2 (C3.3I2): Il-ħolqien ta’ Sandbox Regolatorja li tippermetti l-FinTech

L-objettiv tal-miżura huwa li tippermetti lill-FinTech, lin-negozji ġodda, u lil kumpaniji innovattivi oħra jespandu l-offerta tagħhom fi prodotti jew servizzi ġodda, billi r-regolaturi jistabbilixxu “bażi għall-ittestjar” li tippermettilhom iwettqu esperimenti ħajjin f’ambjent ikkontrollat taħt is-superviżjoni tagħhom.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-iffaċilitar tal-iżvilupp ta’ reġim regolatorju xieraq u attraenti dwar il-FinTech u t-teknoloġiji innovattivi u jsib bilanċ bejn l-użu bla xkiel ta’ prodotti jew servizzi innovattivi u l-iżgurar tal-protezzjoni tal-investituri.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Settembru 2025.

Investiment 4 (C3.3I4): Skema għall-aġġornament diġitali tal-intrapriżi

L-objettiv tal-investiment huwa li tissaħħaħ l-integrazzjoni tat-teknoloġija diġitali fl-SMEs eżistenti u futuri stabbiliti f’Ċipru. B’mod aktar speċifiku, il-miżura għandha l-għan li ttejjeb l-identità diġitali tan-negozji, iżżid is-sehem tal-Intrapriżi Żgħar u ta’ Daqs Medju li jużaw it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, inkluż is-settur tal-kummerċ elettroniku, u tippromwovi l-intraprenditorija diġitali.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-għoti ta’ għotjiet finanzjarji ta’ madwar EUR 30 000 lil kull benefiċjarju, bħala sehem ta’ dak li jkunu investew f’investiment eliġibbli għat-titjib diġitali tal-intrapriżi tagħhom.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 6 (C3.3I6): Fond ta’ ekwità ffinanzjat mill-Istat

L-objettiv tal-miżura huwa l-istabbiliment ta’ Fond biex jappoġġa l-isforzi tal-Gvern biex itejjeb l-aċċess għal sorsi alternattivi ta’ finanzjament bl-għan li (i) irawwem l-iżvilupp ekonomiku u t-tkabbir u jsaħħaħ il-kompetittività tal-intrapriżi żgħar u medji f’Ċipru; (II) iżidu d-disponibbiltà ta’ sorsi alternattivi ta’ finanzjament, b’mod partikolari għal kumpaniji innovattivi u negozji ġodda; u (iii) jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-ekosistema għall-investimenti ta’ ekwità u ta’ kapital ta’ riskju.

L-investiment għandu jikkonsisti fi proċedura ta’ sejħa għall-offerti biex jintgħażel u jinħatar maniġer ta’ fond estern għal perjodu ta’ investiment li huwa previst li jkun ta’ ħames snin.

Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika “La tagħmilx ħsara sinifikanti” (2021/C58/01), il-ftehim legali bejn Ċipru u l-Fond inkarigat mill-istrument finanzjarju u l-politika ta’ investiment sussegwenti tal-istrument finanzjarju għandu

I.jirrikjedu l-applikazzjoni tal-gwida teknika tal-Kummissjoni dwar il-verifika tas-sostenibbiltà għall-Fond InvestEU; u għal

II.teskludi l-lista li ġejja ta’ attivitajiet u assi mill-eliġibbiltà: (I) attivitajiet u assi relatati mal-fjuwils fossili, inkluż l-użu downstream 10 ; (II) attivitajiet u assi taħt l-Iskema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS) li jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra projettati li ma jkunux inqas mill-parametri referenzjarji rilevanti 11 ; (III) attivitajiet u assi relatati ma’ miżbliet tal-iskart, inċineraturi 12 u impjanti tat-trattament mekkaniku bijoloġiku 13 ; u (iv) attivitajiet u assi fejn ir-rimi fit-tul tal-iskart jista’ jikkawża ħsara lill-ambjent; u għal

III.jirrikjedu l-verifika tal-konformità legali mal-leġiżlazzjoni ambjentali rilevanti tal-UE u nazzjonali tal-proġetti skont il-Fond għat-tranżazzjonijiet kollha, inklużi dawk eżentati mill-verifika tas-sostenibbiltà.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

G.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

H. IL-KOMPONENT 3.4: L-immodernizzar tal-awtoritajiet pubbliċi u lokali, li l-ġustizzja ssir aktar effiċjenti u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni

Dan il-komponent tal-pjan Ċiprijott għall-irkupru u r-reżiljenza jindirizza l-isfidi li ilhom jeżistu fil-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika, kemm fil-livell ċentrali kif ukoll f’dak lokali, is-sistema ġudizzjarja u l-qafas kontra l-korruzzjoni. L-għanijiet tal-komponent huma: (I) li jiżdiedu l-effettività, l-effiċjenza u r-rilevanza tal-proċessi tal-gvern, filwaqt li jitqiesu l-isfidi, il-ħtiġijiet u l-aspettattivi attwali taċ-ċittadini u tan-negozji, (ii) li jissaħħu l-kapaċità amministrattiva u l-kooperazzjoni tal-Ministeru tal-Intern u tal-gvernijiet lokali biex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-mudell il-ġdid tal-amministrazzjoni lokali, (iii) li tittejjeb l-effettività, inklużi l-kwalità u l-effiċjenza, tas-sistema ġudizzjarja, permezz tal-aċċellerazzjoni tal-amministrazzjoni tal-ġustizzja u t-tnaqqis tal-każijiet pendenti, u (iv) li tinkiseb koerenza akbar fl-isforzi tal-gvern biex jiġġieled il-korruzzjoni.

Ir-riformi u l-investimenti inklużi fil-komponent jikkontribwixxu biex jiġu indirizzati r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi dwar it-titjib tal-effiċjenza fis-settur pubbliku, b’mod partikolari fir-rigward tal-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika u tal-gvernijiet lokali (ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi 1 tal-2019 u 4 tal-2020), dwar il-promozzjoni ta’ arranġamenti tax-xogħol flessibbli (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 2 tal-2020), dwar it-titjib tal-effiċjenza u d-diġitalizzazzjoni tas-sistema ġudizzjarja (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 5 tal-2019 u r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2020) u dwar ir-riformi kontra l-korruzzjoni (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 5 tal-2019).

H.1.  Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Subkomponent 3.4.1: L-immodernizzar tas-Settur Pubbliku

Ir-riforma 1 (C3.4R1): It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u t-titjib tal-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika għal tfassil u implimentazzjoni aħjar tal-politika

L-objettiv tar-riforma huwa li ttejjeb il-funzjonament tal-amministrazzjoni pubblika ġenerali billi ttejjeb il-qafas tal-ġestjoni tar-riżorsi umani tagħha u tirristruttura u ssaħħaħ il-kapaċità amministrattiva tal-Pulizija Ċiprijotta.

Ir-riforma għandha tikkonsisti f’żewġ elementi:

I)L-iżvilupp u l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni għat-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u r-rwol strateġiku fil-ġestjoni tar-riżorsi umani tad-Dipartiment tal-Amministrazzjoni Pubblika u l-Persunal relatat mal-formulazzjoni u l-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-politika tal-amministrazzjoni pubblika u l-ġestjoni tar-riżorsi umani fis-settur pubbliku, bħall-istabbiliment tal-politika, il-formulazzjoni ta’ linji gwida u prinċipji bażiċi dwar kwistjonijiet ta’ ġestjoni tar-riżorsi umani, ir-reviżjoni tal-politiki, il-leġiżlazzjoni u l-prattiki eżistenti, u r-relazzjonijiet industrijali. B’mod parallel, ir-riforma għandha ssaħħaħ il-kapaċità tal-Ministeri li jimplimentaw il-politiki tal-amministrazzjoni pubblika u l-funzjonijiet tar-riżorsi umani, filwaqt li tiżgura responsabbiltà u rispons adegwati;

II)ir-riorganizzazzjoni u l-modernizzazzjoni tal-Pulizija Ċiprijotta permezz tat-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ mudell ġdid ta’ pulizija u operazzjonijiet, qafas ta’ ġestjoni ġdid għat-tagħlim u l-iżvilupp, u qafas ġdid għall-ġestjoni tar-riżorsi umani.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Ir-riforma 2 (C3.4R2): Regolamentazzjoni tal-arranġamenti tax-xogħol flessibbli fis-settur pubbliku

L-objettiv tar-riforma huwa li jiżdiedu l-produttività u l-effettività tas-servizz pubbliku permezz tal-użu ta’ arranġamenti tax-xogħol flessibbli, bħax-xogħol mill-bogħod, parzjalment mill-bogħod, u part-time.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-implimentazzjoni ta’ arranġamenti tax-xogħol flessibbli fis-settur pubbliku abbażi ta’ valutazzjoni mid-Dipartiment tal-Amministrazzjoni Pubblika u l-Persunal tar-rakkomandazzjonijiet, ta’ studju estern tal-aħjar prattiki u l-limitazzjonijiet possibbli nnutati minn amministrazzjonijiet pubbliċi nazzjonali oħra. L-istudju għandu jirrieżamina t-termini u l-kundizzjonijiet għal arranġamenti tax-xogħol flessibbli fis-servizz pubbliku kif applikati f’ġuriżdizzjonijiet oħra.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Ir-riforma 3 (C3.4R3): L-introduzzjoni ta’ qafas ġdid għall-evalwazzjoni u l-proċess tal-għażla għall-mili ta’ postijiet battala fis-servizz pubbliku u regolamenti ġodda għall-evalwazzjoni tal-prestazzjoni tal-impjegati

L-objettiv tar-riforma huwa li jittejjeb il-funzjonament tas-servizz pubbliku permezz ta’ rieżami tal-qafas ta’ reklutaġġ u promozzjoni u tas-sistema ta’ evalwazzjoni tal-prestazzjoni.

Ir-riforma għandha tikkonsisti minn: (I) l-introduzzjoni ta’ qafas ġdid fis-servizz pubbliku għall-evalwazzjoni u l-għażla tal-kandidati għal karigi ta’ promozzjoni, inklużi karigi maniġerjali, abbażi tal-mertu; (II) l-introduzzjoni ta’ sistema ġdida ta’ evalwazzjoni tal-prestazzjoni li għandha tintuża għal skopijiet ta’ żvilupp u promozzjoni sabiex l-evalwazzjoni u l-promozzjoni jsiru aktar trasparenti, ġusti, ibbażati fuq il-ħiliet u effettivi; u (iii) it-titjib tal-proċeduri ta’ reklutaġġ permezz tat-taħriġ, l-aġġornament tal-Iskemi ta’ Servizz (is-sett ta’ rekwiżiti u dmirijiet għall-impjiegi fl-amministrazzjoni pubblika) u l-bidliet fiż-żewġ liġijiet rilevanti għar-reklutaġġ.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2025.

Ir-riforma 4 (C3.4R4): It-tisħiħ tal-kapaċità amministrattiva u t-trasparenza permezz tal-professjonalizzazzjoni tal-akkwist pubbliku u d-diġitalizzazzjoni ulterjuri tal-proċess tiegħu

L-objettiv tar-riforma huwa li żżid l-effiċjenza u l-effettività tal-akkwist pubbliku billi tintroduċi proċessi ġodda ta’ akkwist bl-użu ta’ għodod diġitali u żżid l-għarfien u l-għarfien espert tal-persunal.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-introduzzjoni ta’ sistema integrata ta’ akkwist elettroniku kompletament diġitalizzata bl-użu ta’ teknoloġiji moderni, u b’hekk jitnaqqas il-piż amministrattiv għall-parteċipanti filwaqt li jiġu ssalvagwardjati r-responsabbiltà u t-trasparenza. Din għandha tkun akkumpanjata minn miżuri mmirati lejn il-professjonalizzazzjoni tal-akkwist pubbliku, pereżempju billi tiġi riveduta l-istruttura organizzattiva tal-funzjoni tal-akkwist pubbliku professjonali ċentrali u t-taħriġ u ċ-ċertifikazzjoni tal-professjonisti tal-akkwist.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Ir-riforma 5 (C3.4R5): It-tisħiħ tal-kapaċità tal-Uffiċċju tal-Liġi

L-objettiv tar-riforma huwa li tiġi implimentata trasformazzjoni diġitali tal-Uffiċċju tal-Liġi, bl-għan li jiżdiedu l-effiċjenza u l-effettività tiegħu, kif ukoll il-produttività, il-kwalità tax-xogħol u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-impjegati.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fid-diġitalizzazzjoni tal-proċessi u l-proċeduri tal-Uffiċċju tal-Liġi billi tiġi introdotta sistema tal-IT (Sistema tal-Liġi Elettronika). Matul l-implimentazzjoni tal-proġett, analiżi tan-negozju għandha tivvaluta l-ħtiġijiet għall-inġinerija mill-ġdid tal-proċess.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2023.

Investiment 3 (C3.4I3): Ċentru tal-Immudellar tal-Politika Ekonomika

L-objettiv tal-investiment huwa li jtejjeb it-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politika billi jżid l-użu ta’ tekniki ta’ mmudellar kwantitattivi għall-valutazzjoni tal-impatt regolatorju.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-iżvilupp ta’ għodod ta’ mmudellar u għarfien espert fost il-persunal pubbliku biex tkun tista’ ssir valutazzjoni aħjar tal-impatt tal-politika. Dan għandu jinkiseb billi (i) jiġi stabbilit Ċentru tal-Immudellar tal-Politika Ekonomika li jiddisponi mill-għodod u d-data għall-analiżi u l-evalwazzjoni tal-politika; (II) it-trasferiment tal-għarfien tal-analiżi u tal-evalwazzjoni tal-politika lill-impjegati tal-Ministeru tal-Finanzi; u (iii) l-iżvilupp ta’ għodod għall-big data u l-analitika tad-data.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Subkomponent 3.4.2: Amministrazzjoni Lokali u Riforma Spazjali

Ir-riforma 6 (C3.4R6): Qafas legali ġdid għall-Awtoritajiet Lokali u miżuri ta’ appoġġ rilevanti

L-objettiv tal-miżura huwa li tirriforma s-sistema tal-gvern lokali f’Ċipru biex ittejjeb is-setgħa tat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-awtonomija amministrattiva tagħha, iżżid l-effiċjenza tal-governanza u tallinja r-riżorsi u r-responsabbiltajiet biex tiżgura s-sostenibbiltà finanzjarja.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni ġdida li għandha: jitnaqqas l-għadd ta’ muniċipalitajiet u jinħolqu raggruppamenti komunitarji għall-forniment ċentralizzat ta’ servizzi sabiex tittejjeb il-kapaċità amministrattiva; jiġi introdott mudell ġdid ta’ amministrazzjoni u struttura ġdida tal-persunal għall-muniċipalitajiet; jittrasferixxu kompetenzi u riżorsi mill-gvern ċentrali lill-muniċipalitajiet/organizzazzjonijiet distrettwali għall-amministrazzjoni lokali, b’mod partikolari fl-oqsma tal-ħruġ tal-permessi, il-politika soċjali, il-manutenzjoni tal-infrastruttura lokali, l-iskejjel u l-forniment ta’ servizzi lokali liċ-ċittadini; jirriforma l-finanzjament tal-muniċipalitajiet; u jiżguraw superviżjoni legali adegwata, trasparenza u responsabbiltà demokratika. Ir-riforma għandha tinkludi wkoll il-bini tal-kapaċità permezz tat-taħriġ.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Ir-riforma 7 (C3.4R7): Konsolidazzjoni tal-art urbana

L-objettiv tar-riforma huwa li tnaqqas il-pressjoni għall-espansjoni tal-muniċipalitajiet u żżid il-foki tal-ħamrija billi tiffaċilita l-użu tal-art disponibbli għal skopijiet ta’ kostruzzjoni.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-istabbiliment ta’ qafas leġiżlattiv għall-konsolidazzjoni tal-art urbana u l-promozzjoni tal-implimentazzjoni ta’ pjanijiet ewlenin għall-konsolidazzjoni tal-art urbana f’żoni magħżula jew f’żoni ta’ sinifikat strateġiku għall-gżira. Ir-riforma għandha tinkludi wkoll it-tħejjija ta’ studju espert, pjattaforma diġitali li tippermetti l-konsolidazzjoni tal-art urbana, u t-tħejjija ta’ pjanijiet ewlenin pilota għall-konsolidazzjoni tal-art urbana.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 4 (C3.4I4): It-tisħiħ tas-sistema elettronika għall-ħruġ tal-permessi tal-bini

L-objettiv tal-investiment huwa li tiżdied l-effiċjenza tal-proċeduri tal-permessi tal-bini.

L-investiment għandu jikkonsisti minn (i) l-espansjoni tal-ambjent tal-applikazzjoni elettronika tas-sistema tal-IT eżistenti Hippodamos għall-ippjanar u l-permessi, biex l-awtoritajiet tal-ippjanar u l-awtoritajiet tal-bini (muniċipalitajiet) kollha jkunu jistgħu jissottomettu applikazzjonijiet għall-ippjanar u l-permessi tal-bini minn pjattaforma komuni; (II) l-aġġornament tas-sistema Hippodamos biex ikunu jistgħu jiġu applikati, studjati u maħruġa permessi tal-ippjanar u tal-bini b’mod diġitali; u (iii) it-titjib jew l-espansjoni ta’ moduli oħra ta’ Hippodamos, bħall-ġestjoni u l-amministrazzjoni tal-kuntratti ta’ kostruzzjoni.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

Investiment 5 (C3.4I5): Bliet intelliġenti

L-objettiv tal-investiment huwa li jikkoordina l-inizjattivi kontinwi tal-bliet intelliġenti fi pjan ta’ implimentazzjoni nazzjonali.

L-investiment għandu jikkonsisti fil-preżentazzjoni ta’ Pjan Regolatorju Nazzjonali għall-Bliet Intelliġenti, li jiffoka fuq tliet soluzzjonijiet intelliġenti prijoritarji għall-muniċipalitajiet: il-parkeġġ intelliġenti, id-dawl intelliġenti u l-ġestjoni intelliġenti tal-ġbir tal-iskart. L-investiment għandu jinvolvi t-tfassil u l-implimentazzjoni tal-infrastruttura tal-belt intelliġenti (pjattaforma ċentrali) kif ukoll it-tfassil u l-implimentazzjoni tat-tliet soluzzjonijiet intelliġenti prijoritarji, inkluża l-installazzjoni ta’ sensuri. Il-pjattaforma ċentrali għandu jkollha l-flessibbiltà meħtieġa għal żidiet futuri ta’ soluzzjonijiet ġodda ta’ bliet intelliġenti.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 6a (C3.4I6): Riġenerazzjoni u Rivitalizzazzjoni tal-Belt Interna ta’ Nikosija

L-objettiv tal-investiment huwa li tingħata ħajja ġdida lill-belt interna ta’ Nikosija billi jiġu attirati residenti żgħażagħ, investimenti ġodda u titrawwem attività ekonomika.

L-investiment għandu jikkonsisti minn (i) ix-xiri u r-rinnovazzjoni ta’ bini fil-belt interna li għandu jiġi ttrasformat f’akkomodazzjoni għall-istudenti u (ii) l-introduzzjoni ta’ inċentivi tas-settur privat biex tiġi pprovduta akkomodazzjoni għall-istudenti fiż-żona.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Subkomponent 3.4.3: Sistema tal-Ġustizzja Effiċjenti

Ir-riforma 8 (C3.4R8): L-effiċjenza tal-Ġustizzja

L-objettiv tar-riforma huwa li tnaqqas l-ammont kbir ta’ kawżi pendenti pendenti quddiem il-qrati u li żżid l-effiċjenza u l-kwalità ġenerali tas-sistema ġudizzjarja.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fit-tħejjija ta’ pjan ta’ azzjoni biex jitnaqqas ix-xogħol b’lura ta’ kawżi u appelli b’miri annwali speċifiċi u l-istabbiliment ta’ taskforce ta’ mħallfin, li hija mistennija tikkoordina l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni biex jitnaqqas ix-xogħol b’lura ta’ kawżi pendenti. Il-pjan ta’ azzjoni huwa mistenni li jitlesta sal-31 ta’ Diċembru 2021. Il-kawżi pendenti għandhom jiġu ddefiniti bħala kawżi pendenti għal aktar minn sentejn. Fl-31 ta’ Diċembru 2020 kien hemm: 24 777 kawża ċivili pendenti, 2 222 appell pendenti ta’ kawżi ċivili, u 475 appell pendenti ta’ kawżi amministrattivi.

Barra minn hekk, l-għan tar-riforma huwa li tiżdied l-effiċjenza fil-proċeduri ġudizzjarji inkluż fl-aġġudikazzjoni ta’ kawżi. Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-adozzjoni u d-dħul fis-seħħ tar-Regoli ta’ Proċedura Ċivili riveduti.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2024.

Ir-riforma 9 (C3.4R9): It-trasformazzjoni diġitali tal-qrati

L-objettiv tar-riforma huwa li tindirizza l-ineffiċjenzi tas-sistema ġudizzjarja kkawżati mill-qrati li joperaw abbażi ta’ sistemi manwali u dawk ibbażati fuq il-karta. Id-diġitalizzazzjoni tas-sistema għandha tissimplifika u tħaffef il-ġustizzja.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-installazzjoni u t-tħaddim tas-sistema i-justice li għandha tkun aċċessibbli għall-qrati, l-avukati, iċ-ċittadini, l-Uffiċċju tal-Liġi tar-Repubblika u l-Pulizija. L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Investiment 7 (C3.4I7): It-taħriġ tal-imħallfin

L-objettiv tal-investiment huwa li jindirizza l-livell baxx ta’ taħriġ u tagħlim tul il-ħajja għall-imħallfin.

L-investiment għandu jikkonsisti f’taħriġ tal-imħallfin dwar ir-Regoli riveduti tal-Proċedura Ċivili u/jew taħriġ ġudizzjarju ieħor dwar diversi suġġetti legali u ħiliet ġudizzjarji organizzati mill-Iskola Ċiprijotta għat-Taħriġ Ġudizzjarju.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

Investiment 8 (C3.4I8): It-titjib tal-infrastruttura tal-qrati

L-objettiv tal-investiment huwa li jindirizza l-ineffiċjenzi tas-sistema ġudizzjarja kkawżati minn bini inadegwat tal-qorti, kemm f’termini ta’ kwantità kif ukoll ta’ kwalità.

L-investiment għandu jikkonsisti fil-kostruzzjoni ta’ estensjoni għall-bini tal-Qorti Distrettwali ta’ Famagusta.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2021.

Subkomponent 3.4.4: Il-ġlieda kontra l-Korruzzjoni

Ir-riforma 10 (C3.4R10): It-titjib tal-qafas legali u istituzzjonali għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni

L-objettiv tar-riforma huwa li tinkiseb koerenza akbar fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni billi jiġi implimentat il-pjan ta’ azzjoni orizzontali nazzjonali kontra l-korruzzjoni.

Ir-riforma għandha tikkonsisti minn: (I) leġiżlazzjoni li tipproteġi lill-informaturi, li ttejjeb it-trasparenza fil-proċessi tat-teħid ta’ deċiżjonijiet pubbliċi u li tipprevjeni l-kunflitt ta’ interess, (ii) l-istabbiliment u l-operat ta’ awtorità indipendenti kontra l-korruzzjoni, li għandha tikkoordina l-isforzi tal-korpi kollha involuti fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-prevenzjoni tagħha u għandha tissorvelja l-implimentazzjoni f’waqtha tal-azzjonijiet mis-servizzi kompetenti differenti (iii) is-sensibilizzazzjoni u t-taħriġ tal-pubbliku kontra l-korruzzjoni u (iv) it-tisħiħ tal-Unitajiet tal-Awditjar Intern fil-Ministeri kollha u s-Servizz tal-Awditjar Intern.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2024.

H.2.  Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli