IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 4.6.2025
COM(2025) 610 final
Rakkomandazzjoni għal
RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
Li tippermetti lill-Latvja tiddevja mir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta kif stabbiliti mill-Kunsill skont ir-Regolament (UE) 2024/1263
(Attivazzjoni tal-klawżola liberatorja nazzjonali)
Rakkomandazzjoni għal
RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
Li tippermetti lill-Latvja tiddevja mir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta kif stabbiliti mill-Kunsill skont ir-Regolament (UE) 2024/1263
(Attivazzjoni tal-klawżola liberatorja nazzjonali)
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 121 tiegħu,
Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2024/1263, u b’mod partikolari l-Artikolu 26 tiegħu,
Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
Billi:
(1)Ir-Regolament (UE) 2024/1263 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-koordinazzjoni effettiva tal-politiki ekonomiċi u dwar is-sorveljanza baġitarja multilaterali 1 , flimkien mar-Regolament (KE) Nru 1467/97 emendat dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv 2 , u mad-Direttiva tal-Kunsill 2011/85/UE emendata dwar ir-rekwiżiti għal oqfsa baġitarji tal-Istati Membri 3 huma l-elementi ewlenin tal-qafas ta’ governanza ekonomika tal-UE riformat. Il-qafas għandu l-għan li jiżgura s-sostenibbiltà tad-dejn pubbliku u t-tkabbir sostenibbli u inklużiv permezz ta’ riformi u investimenti. Jippromwovi s-sjieda nazzjonali u għandu fokus fuq terminu medju, flimkien ma’ infurzar effettiv u koerenti tar-regoli.
(2)Ir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta kif stabbiliti f’rakkomandazzjoni tal-Kunsill f’konformità mal-Artikoli 17(1) jew 19 tar-Regolament (UE) 2024/1263 huma r-referenza operazzjonali unika għas-sorveljanza fiskali annwali ta’ kull Stat Membru u huma fiċ-ċentru tal-qafas il-ġdid ta’ governanza ekonomika. Ir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta kif stabbiliti minn dik ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill jistabbilixxu restrizzjoni baġitarja għal erba’ jew ħames snin, li hija bbażata fuq perjodu ta’ aġġustament ta’ erba’ snin li, fil-każ ta’ estensjoni, jista’ jiġi estiż b’perjodu addizzjonali sa tliet snin.
(3)Il-qafas jipprevedi flessibbiltà fl-applikazzjoni tar-regoli fil-każ ta’ ċirkostanzi eċċezzjonali barra mill-kontroll tal-Istati Membri li għandhom impatt kbir fuq il-finanzi pubbliċi, f’konformità mal-Artikolu 26 tar-Regolament (UE) 2024/1263. Fil-każ tal-aħħar, wara talba minn Stat Membru u fuq rakkomandazzjoni mill-Kummissjoni bbażata fuq l-analiżi tagħha, il-Kunsill jista’ fi żmien erba’ ġimgħat mir-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni jadotta rakkomandazzjoni li tippermetti lil Stat Membru jiddevja mir-rati massimi ta’ tkabbir tiegħu tan-nefqa netta kif stabbiliti mill-Kunsill, fejn (i) ċirkostanzi eċċezzjonali barra mill-kontroll tal-Istat Membru, (ii) ikollhom impatt kbir fuq il-finanzi pubbliċi tal-Istat Membru kkonċernat, u (iii) dment li tali devjazzjoni ma tipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju. Il-Kunsill għandu jispeċifika limitu ta’ żmien għal tali devjazzjoni.
(4)Il-Kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern, li ltaqgħu f’Versailles fl-10 u l-11 ta’ Marzu 2022, impenjaw ruħhom li jsaħħu l-kapaċitajiet ta’ difiża Ewropej fid-dawl tal-aggressjoni militari tar-Russja kontra l-Ukrajna. Dawn l-għanijiet ġew imtennija fil-Boxxla Strateġika għas-Sigurtà u d-Difiża. Fil-Konklużjonijiet tiegħu dwar id-difiża Ewropea tas-6 ta’ Marzu 2025, il-Kunsill Ewropew laqa’ l-intenzjoni tal-Kummissjoni li tirrakkomanda l-attivazzjoni, b’mod koordinat u bħala miżura immedjata, il-klawżola liberatorja nazzjonali skont il-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.
(5)Fil-Komunikazzjoni tagħha tad-19 ta’ Marzu 2025 4 , il-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri kollha biex jagħmlu użu mill-flessibbiltà pprovduta mill-klawżola liberatorja nazzjonali b’mod ikkoordinat bil-ħsieb li jiġi massimizzat l-impatt fuq il-kapaċitajiet ta’ difiża tal-UE. Din il-flessibbiltà għandha l-għan li tiffaċilita t-tranżizzjoni lejn livelli ogħla ta’ nfiq fuq id-difiża fuq bażi permanenti. Dik il-Komunikazzjoni tiddeskrivi li l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja nazzjonali tippermetti lill-Istati Membri jiddevjaw mir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta kif stabbiliti mill-Kunsill meta japprovaw il-pjanijiet fiskali-strutturali fuq terminu medju jew meta jistabbilixxu l-perkorsi korrettivi skont il-proċedura ta’ defiċit eċċessiv, sal-punt li din id-devjazzjoni tkun iġġustifikata minn żieda fl-infiq fuq id-difiża meta mqabbla mas-sena ta’ referenza, u li l-eċċess annwali sal-2028 ma jaqbiżx il-1,5 % tal-PDG. Żidiet lil hinn minn dak l-ammont ikunu soġġetti għall-valutazzjonijiet normali tal-konformità. Massimu bħal dan huwa meħtieġ biex jiġi żgurat li s-sostenibbiltà fiskali ma tiġix ipperikolata, filwaqt li l-Istati Membri kollha jkunu jistgħu jibbenefikaw mill-flessibbiltà hekk kif jimxu lejn livell ogħla ta’ nefqa fid-difiża. L-ammonti eżatti se jiġu ddeterminati meta d-data tal-eżitu ssir disponibbli, biex jiġi żgurat li l-flessibbiltà addizzjonali tintuża biss għall-iskop maħsub tagħha.
(6)Ir-rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-21 ta’ Jannar 2025 5 approvat il-perkors tan-nefqa netta tal-Latvja.
(7)Fit-28 ta’ April 2025, il-Latvja ressqet talba lill-Kunsill u lill-Kummissjoni, biex tattiva l-klawżola liberatorja nazzjonali.
(8)Fit-talba tagħha, il-Latvja tistabbilixxi li, f’kuntest ta’ tensjonijiet ġeopolitiċi akbar, il-gwerra ta’ aggressjoni kontinwa tar-Russja kontra l-Ukrajna u t-theddida tagħha għas-sigurtà Ewropea jikkostitwixxu sfida eżistenzjali għall-Unjoni, li tirrikjedi żieda sinifikanti fl-infiq fid-difiża. Din is-sitwazzjoni hija ċirkostanza eċċezzjonali barra mill-kontroll ta’ kull Stat Membru.
(9)Fit-talba tagħha, il-Latvja tirrapporta data dwar in-nefqa totali fid-difiża (it-Tabella 1). Il-Latvja tirrikonoxxi li ż-żieda pproġettata fin-nefqa fuq id-difiża għal 3.8 % tal-PDG fl-2026, 4.0 % fl-2027 u 3.9 % fl-2028 hija riflessa bis-sħiħ fil-perkors tan-nefqa netta approvat mill-Kunsill fl-21 ta’ Jannar 2025. Barra minn hekk, il-Latvja tipprevedi li żżid b’mod sinifikanti n-nefqa fuq id-difiża biex tikseb livell ta’ 5 % tal-PDG skont il-metodoloġija tan-NATO u żżomm dak il-livell fit-tul. Għalhekk, iż-żieda fin-nefqa fid-difiża għandha impatt kbir fuq il-finanzi pubbliċi tal-Latvja.
Tabella 1: L-infiq totali fid-difiża fil-Latvja
|
2021 a |
2022 a |
2023 a |
2024 b |
2025 b |
|
|
Nefqa totali fid-difiża tal-gvern estiż (% tal-PDG) |
2,5 |
2,4 |
3,1 |
3,0 |
3,3 |
Sors: a: l-Eurostat; b: Informazzjoni mogħtija lill-Kunsill u lill-Kummissjoni mill-Latvja.
(10)Il-Latvja tistma li ż-żieda fin-nefqa totali fid-difiża bħala proporzjon għall-PDG mill-2021 sal-2025 se tkun ta’ madwar 0.8 punti perċentwali u għalhekk tikkontribwixxi għad-deterjorament tal-bilanċ tal-gvern u għaż-żieda tad-dejn tal-gvern. B’mod speċifiku, il-Latvja tistenna li d-dejn pubbliku jitla’ għal aktar minn 55 % tal-PDG fit-terminu medju, qabel ma jonqos gradwalment għal 47 % tal-PDG fl-2038 jekk il-klawżola liberatorja nazzjonali tintuża bis-sħiħ.
(11)Jekk kollox jibqa’ kif inhu, żieda fin-nefqa matul il-perjodu kopert mill-klawżola liberatorja nazzjonali se twassal għal dejn ogħla tal-gvern u għal defiċit ogħla sa tmiem dak il-perjodu. Il-projezzjonijiet indikattivi mmexxija mill-Kummissjoni u bis-suppożizzjoni, sal-2028, ta’ adozzjoni lineari taż-żieda sħiħa fin-nefqa tal-gvern permessa minn din ir-rakkomandazzjoni jissuġġerixxu li l-proporzjon tad-defiċit mal-PDG u l-proporzjon tad-dejn għall-PDG fl-2028 ikunu 1.3 pps. u 2,7 pps. ogħla, rispettivament, milli kieku n-nefqa netta tikber f’konformità mal-perkors stabbilit mir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill C/2025/652. Dan x’aktarx ikun jeħtieġ aġġustament fiskali addizzjonali wara l-perjodu ta’ attivazzjoni tal-klawżola liberatorja nazzjonali sabiex jiġu ssodisfati r-rekwiżiti tal-qafas fiskali, inkluż biex jiġi żgurat li l-proporzjon tad-dejn jitqiegħed jew jibqa’ fuq perkors ta’ tnaqqis plawżibbli, jew jibqa’ f’livelli prudenti taħt is-60 % tal-PDG fuq terminu medju u li d-defiċit jibqa’ jew jinġieb taħt it-3 % tal-PDG u jinżamm taħt il-valur referenzjarju fuq terminu medju. Il-Latvja tirrikonoxxi li, fil-futur, nefqa strutturali ogħla għad-difiża tista’ tirrikjedi politiki li jippreservaw is-sostenibbiltà fiskali u l-konformità mar-regoli fiskali fuq terminu medju.
(12)Id-data dwar in-nefqa fid-difiża tal-gvern estiż tiġi kkompilata u rilaxxata mill-awtoritajiet nazzjonali tal-istatistika u mill-Eurostat, skont il-Klassifikazzjoni Internazzjonali tal-Funzjonijiet tal-Gvern (Classification of the Functions of Government, COFOG) 6 fil-qafas tas-Sistema Ewropea tal-Kontijiet Nazzjonali (European System of National Accounts, ESA2010) 7 . Din id-data hija xierqa biex jiġi vvalutat l-impatt tal-infiq fid-difiża fuq id-defiċit, id-dejn u n-nefqa netta tal-gvern, u kunċetti relatati. L-Eurostat, f’kooperazzjoni mill-qrib mal-awtoritajiet nazzjonali tal-istatistika, se jistabbilixxi proċess ta’ ġbir ta’ data. Il-punt tat-tluq għandu jkun il-kategoriji ta’ Difiża COFOG, filwaqt li titqies ukoll id-definizzjoni tan-NATO u tinżamm il-possibbiltà li jiġu indirizzati anomaliji li jistgħu jkunu attribwibbli għal differenzi fis-sistemi ta’ rapportar annwali rispettivi. Il-proċess tal-ġbir tad-data jeħtieġ li jkun allinjat mal-iskadenzi għar-rapportar tal-PDE.
(13)Barra minn hekk, għal xi wħud mill-kuntratti għal tagħmir militari ffirmati matul il-perjodu ta’ attivazzjoni tal-klawżola liberatorja nazzjonali, il-kunsinna tista’ sseħħ fi stadju aktar tard, u għalhekk ikollha impatt fuq il-finanzi pubbliċi biss wara l-perjodu ta’ attivazzjoni tal-klawżola. Biex tiġi indirizzata din l-eventwalità, il-flessibbiltà mogħtija skont il-klawżola liberatorja nazzjonali jenħtieġ li tapplika wkoll għan-nefqa tad-difiża marbuta ma’ tali konsenja aktar tard, dment li l-kuntratti korrispondenti jkunu ġew iffirmati matul il-perjodu ta’ attivazzjoni tal-klawżola u li dan id-dewmien fl-infiq għad-difiża jibqa’ fi ħdan il-limitu ġenerali msemmi hawn fuq.
(14)In-nefqa ffinanzjata mis-self ipprovdut mill-istrument il-ġdid ta’ Azzjoni għas-Sigurtà tal-Ewropa (Security Action for Europe, SAFE) 8 għat-tisħiħ tal-industrija Ewropea tad-difiża, se tibbenefika awtomatikament mill-flessibbiltà msemmija hawn fuq. Għal dan il-għan, l-Istati Membri jirrapportaw lill-Eurostat in-nefqiet kollha relatati mad-difiża li jsiru taħt l-Istrument SAFE taħt il-kategoriji “prodotti tad-difiża” u “prodotti oħra għal skopijiet ta’ difiża” kif definiti fil-proposta għal Regolament li jistabbilixxi l-Istrument SAFE.
(15)Din ir-rakkomandazzjoni ma timmodifikax id-definizzjonijiet tad-defiċit, id-dejn u n-nefqa netta tal-gvern, u l-kunċetti relatati. Id-data bbażata fuq dawn il-kunċetti trid tiġi kkompilata u rrapportata mill-Latvja f’konformità mar-Regolamenti (UE) 2024/1263, Nru 479/2009 u Nru 549/2013.
B’DAN JIRRAKKOMANDA:
1. Matul il-perjodu 2025-2028, il-Latvja titħalla tiddevja minn, u taqbeż, ir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta stabbiliti mir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill C/2025/652 9 sa fejn in-nefqa netta li taqbeż ir-rati massimi ta’ tkabbir ma tkunx aktar minn:
(i)iż-żieda fin-nefqa fid-difiża f’perċentwal tal-PDG mill-2021;
(ii)dment li d-devjazzjoni li taqbeż ir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta ma taqbiżx il-1,5 fil-mija tal-PDG.
2. Fis-snin wara l-2028, il-Latvja xorta jista’ tiddevja minn, u taqbeż, ir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta stabbiliti minn Rakkomandazzjoni tal-Kunsill f’konformità mal-Artikolu 17 jew 19 tar-Regolament (UE) 2024/1263, sa fejn in-nefqa netta li taqbeż ir-rati massimi ta’ tkabbir tkun relatata mal-konsenji ta’ tagħmir militari kkuntrattat qabel tmiem l-2028 u tibqa’ fil-limitu massimu kumplessiv imsemmi hawn fuq.
3. F’konformità mal-Artikolu 22(7) tar-Regolament (UE) 2024/1263, id-devjazzjonijiet mir-rati massimi ta’ tkabbir tan-nefqa netta kif stabbiliti mill-Kunsill li huma permessi b’din ir-Rakkomandazzjoni mhux se jiġu rreġistrati bħala debiti fil-kont ta’ kontroll tal-Latvja.
4. Sabiex tiġi żgurata r-reġistrazzjoni korretta tan-nefqa addizzjonali, il-Latvja għandha tinkludi data attwali u ppjanata dwar in-nefqa totali fid-difiża (id-diviżjoni 02 tal-COFOG) u l-investiment fid-difiża (id-diviżjoni 02 P.51 tal-COFOG) u kwalunkwe nefqa li għandha tiġi ffinanzjata mis-self SAFE li mhix koperta fil-COFOG-02:
(a) għas-snin T-4, T-3, T-2 u T-1 (bis-sena T tkun is-sena kurrenti) fir-rapportar lill-Kummissjoni (Eurostat) f’konformità mar-Regolament tal-Kunsill (UE) Nru 479/2009;
(b) għas-snin 2021 sas-sena T (is-sena kurrenti), fil-pjanijiet strutturali fiskali nazzjonali ta’ terminu medju u fir-rapporti ta’ progress annwali f’konformità mal-Artikoli 11 (1) u 15, u 21(1) tar-Regolament (UE) 2024/1263;
(c) għas-snin T (is-sena attwali) u T+1 fl-abbozzi tal-pjanijiet baġitarji f’konformità mar-Regolament (UE) Nru 472/2013.
Din ir-rakkomandazzjoni hija indirizzata lil-Latvja.
Magħmul fi Brussell,
Għall-Kunsill
Il-President
Ir-Regolament (UE) 2024/1263 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2024 dwar il-koordinazzjoni effettiva tal-politiki ekonomiċi u dwar is-sorveljanza baġitarja multilaterali u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 (ĠU L, 2024/1263, 30.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1263/oj ).
Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar li titħaffef u li tiġi ċċarata l-implimentazzjoni tal-proċedura ta’ defiċit eċċessiv (ĠU L, 209, 2.8.1997, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/1997/1467/2024-04-30 ).
Id-Direttiva tal-Kunsill 2011/85/UE tat-8 ta’ Novembru 2011 dwar ir-rekwiżiti għal oqfsa baġitarji tal-Istati Membri (ĠU L, 306, 23.11.2011, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/85/2024-04-30 ).
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni (C (2025) 2000 final) tad-19 ta’ Marzu 2025.
Manwal dwar is-sorsi u l-metodi għall-kompilazzjoni tal-istatistika tal-COFOG — Klassifikazzjoni tal-Funzjonijiet tal-Gvern (COFOG) — edizzjoni tal-2019.
Ir-Regolament (UE) Nru 549/2013 tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea (ĠU L 174, 26.6.2013, p. 1).