IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 1.7.2024
COM(2024) 254 final
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI
L-evalwazzjoni ex post tal-Programm tal-Unjoni Ewropea għall-Impjiegi u l-Innovazzjoni Soċjali (EaSI) inkluż l-evalwazzjoni finali tal-Faċilità Ewropea ta’ Mikrofinanzjament Progress (EPMF)
{SEC(2024) 184 final} - {SWD(2024) 146 final}
Werrej
1. Introduzzjoni
2. Sejbiet ewlenin tal-evalwazzjoni
2.1 Effettività
2.2 Effiċjenza
2.3 Il-valur miżjud tal-UE
2.4 Koerenza u komplementarjetà
2.5 Rilevanza
3. Konklużjonijiet
3.1 Lezzjonijiet diġà kapitalizzati
3.2 Tagħlimiet biex jinfurmaw il-politika futura
1.Introduzzjoni
Dan ir-rapport jiġbor fil-qosor is-sejbiet ewlenin u t-tagħlimiet meħuda mid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal (SWD) li jippreżenta r-riżultati tal-evalwazzjoni ex post tal-Kummissjoni tal-Programm għall-Impjiegi u l-Innovazzjoni Soċjali 2014–2020 (EaSI, Employment and Social Innovation Programme) inkluża l-evalwazzjoni finali tal-Faċilità Ewropea ta’ Mikrofinanzjament Progress 2010–2016 (EPMF, European Progress Microfinance Facility). Il-Kummissjoni nediet l-evalwazzjoni taż-żewġ programmi 1 fl-2021. F’konformità mal-Linji Gwida għal Regolamentazzjoni Aħjar, l-evalwazzjoni ħarset lejn l-effettività, l-effiċjenza, ir-rilevanza, il-koerenza/il-komplementarjetà u l-valur miżjud tal-UE tagħhom.
Il-Programm għall-Impjiegi u l-Innovazzjoni Soċjali 2014–2020 (EaSI) 2 tfassal biex jikkontribwixxi għall- modernizzazzjoni tal-politiki soċjali u tal-impjiegi (assi PROGRESS); biex jiffaċilita l-aċċess għas-swieq tax-xogħol u l-mobilità tal-impjiegi (assi EURES); u biex iżid l-aċċess għall-mikrofinanzjament u l-intraprenditorija soċjali (assi Mikrofinanzjament/Intraprenditorija Soċjali). L-EaSI ġie implimentat mill-Kummissjoni fl-Istati Membri u f’pajjiżi parteċipanti oħra (EFTA/ŻEE, pajjiżi kandidati tal-UE u kandidati potenzjali).
Il-Faċilità Ewropea ta’ Mikrofinanzjament Progress 2010–2016 (EPMF) 3 inbdiet mill-Kummissjoni bl-għan li testendi s-sensibilizzazzjoni tal-mikrofinanzjament għal gruppi partikolari f’riskju u għall-mikrointrapriżi. L-EPMF, implimentat mill-Fond Ewropew tal-Investiment (FEI) fl-Istati Membri tal-UE, ġie segwit minn ġenerazzjoni ġdida ta’ strumenti finanzjarji taħt l-assi tal-Mikrofinanzjament/Intraprenditorija Soċjali tal-programm EaSI.
Id-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal (SWD) huwa bbażat fuq data miġbura permezz ta’ studju ta’ appoġġ estern u evalwazzjoni mwettqa mill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (KESE). Ir-rappreżentanti tal-Fond Ewropew tal-Investiment (FEI) kienu involuti b’mod attiv fl-evalwazzjoni, billi pprovdew data, informazzjoni u għarfien espert 4 . Id-dokument iqis ukoll l-evalwazzjonijiet ex ante u ex post preċedenti tal-EaSI filwaqt li jirrikonoxxi rispettivament l-evalwazzjonijiet ta’ nofs it-terminu tal-EaSI (2017)/interim tal-EPMF (2014). Jitqiesu kif xieraq ukoll ir-riżultati tal- evalwazzjoni ex post tar-Regolament dwar il-EURES (2021) 5 biex jissaħħu s-sejbiet tal-assi tal-EURES, kif ukoll l-istudju INOVA+ (2022) 6 ) dwar proġetti ta’ esperimentazzjoni soċjali biex jittejbu s-sejbiet tal-assi PROGRESS.
Ġiet ikkonsultata firxa wiesgħa ta’ partijiet ikkonċernati, inklużi awtoritajiet nazzjonali, benefiċjarji tal-programmi, organizzazzjonijiet privati, intrapriżi soċjali, intermedjarji finanzjarji, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u ċittadini. B’kollox, aktar minn 400 parti kkonċernata pprovdew feedback matul il-proċess kollu ta’ konsultazzjoni 7 .
Dan ir-rapport jiġbor fil-qosor is-sejbiet ewlenin tal-evalwazzjoni u jidentifika nuqqasijiet/oqsma għal titjib fejn il-Kummissjoni tista’ tagħti attenzjoni speċifika fil-perjodu ta’ programmazzjoni attwali. Jipprovdi wkoll ħarsa ġenerali lejn it-titjib diġà implimentat taħt il-fergħa tal-Fond Soċjali Ewropew Plus (FSE+) tal-EaSI 8 .
2.Sejbiet ewlenin tal-evalwazzjoni
L-EaSI u l-EPMF wasslu għal effett multiplikatur bil-finanzjament ta’ firxa ta’ attivitajiet komplementari (studji, esperimentazzjoni soċjali, bini ta’ kapaċità u pjattaformi ta’ tagħlim reċiproku) u billi ttestjaw inizjattivi biex jistimulaw l-impjiegi, il-mobbiltà tax-xogħol, u l-aċċess għall-finanzi għal gruppi vulnerabbli u intrapriżi soċjali. Is-sejbiet ewlenin ippreżentati hawn taħt huma strutturati skont il-ħames kriterji ta’ evalwazzjoni.
2.1Effettività
It-tfassil tal-politika bbażat fuq l-evidenza u l-viżibbiltà tal-innovazzjoni soċjali. L-EaSI wera li huwa effettiv fl-appoġġ tat-tfassil tal-politika bbażata fuq l-evidenza. Huwa pprovda għarfien analitiku komparattiv u opportunitajiet ta’ tagħlim reċiproku, abbażi ta’ approċċ tematiku wiesa’ u kopertura ġeografika. L-esperimentazzjoni soċjali ħarġet bħala waħda mill-aktar attivitajiet viżibbli u ta’ suċċess, bi spettru kbir ta’ interventi soċjali mmirati lejn dawk l-aktar fil-bżonn. L-integrazzjoni/l-inkorporazzjoni tar-riżultati tal-esperimentazzjoni soċjali fit-tfassil tal-politika kienet madankollu limitata min-nuqqas ta’ kanali ta’ disseminazzjoni xierqa u mekkaniżmi ta’ inċentivi li jorbtu l-EaSI u l-FSE flimkien u mal-partijiet ikkonċernati nazzjonali/dawk li jfasslu l-politika. B’mod ġenerali, l-evalwazzjoni tiżvela disseminazzjoni insuffiċjenti tal-opportunitajiet ta’ finanzjament, ir-riżultati u l-aħjar prattiki tal-EaSI.
Sjieda u kapaċità akbar tal-partijiet ikkonċernati li jkollhom impatt fuq it-tfassil tal-politika. L-EaSI kien effettiv fit-tisħiħ tal-kapaċità tal-partijiet ikkonċernati 9 li jipparteċipaw u jinfluwenzaw it-tfassil tal-politika. L-għarfien iġġenerat u skambjat ippermetta lil dawk li jfasslu l-politika fil-pajjiżi parteċipanti u fil-livell tal-UE jfasslu għażliet ta’ politika abbażi ta’ evidenza robusta. Żiedet ukoll is-sensibilizzazzjoni u s-sjieda tal-politika tal-UE fil-qasam soċjali fost il-pubbliku. L-appoġġ għall-NGOs fil-livell tal-UE ppermettielhom jiżguraw is-sostenibbiltà fit-tul u jsiru sors kritiku ta’ għarfien espert, kemm għal dawk li jfasslu l-politika nazzjonali kif ukoll għall-istituzzjonijiet tal-UE. Madankollu, il-ħtieġa li n-networks tal-NGOs fil-livell tal-UE jerġgħu japplikaw kull sena għal sejħiet rikorrenti għal proposti ssarraf fi stat ta’ inċertezza għal dawn in-networks u ġġenerat piż amministrattiv (kemm min-naħa tal-applikanti kif ukoll min-naħa tas-servizzi tal-Kummissjoni).
Il-ħolqien ta’ rabta ta’ komunikazzjoni stabbli bejn l-UE u l-organizzazzjonijiet fil-livell taċ-ċittadini. L-għotjiet operattivi mogħtija lin-networks tal-NGOs fil-livell tal-UE żguraw is-sostenibbiltà fit-tul tagħhom u ppermettewlhom isiru aktar professjonali billi jimpjegaw persunal regolari. Billi appoġġat il-bini ta’ kapaċità u l-kondiviżjoni tal-esperjenzi, ippermettiet ukoll żieda fis-sħubija nazzjonali u qarrbet lill-organizzazzjonijiet membri lejn xulxin billi ħolqot sens ta’ komunità. B’riżultat ta’ dan, il-politika tal-UE saret aktar viżibbli u rilevanti għal dawn l-organizzazzjonijiet.
Titjib fil-mobbiltà tax-xogħol, li jagħmilha aktar faċli biex jissolvew in-nuqqasijiet ta’ ħaddiema. L-EaSI kien effettiv biex jiffaċilita t-tlaqqigħ bejn il-postijiet ta’ xogħol battala u l-ħtiġijiet ta’ dawk li qed ifittxu impjieg, billi kkontribwixxa għat-trasparenza tas-suq tax-xogħol u billi pprovda informazzjoni rilevanti dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol/tal-għajxien fl-UE. L-evalwazzjoni wriet l-utilità dejjem tikber tal-Portal tal-EURES dwar il-Mobilità fix-Xogħol, kif ukoll tas-sħubijiet transfruntiera u l-iskemi ta’ mobbiltà mmirati li flimkien iġġeneraw għadd akbar ta’ kollokamenti f’impjieg fil-livell tal-UE. Dawn is-servizzi tejbu wkoll il-perċezzjoni tal-impjiegi transfruntiera u ffaċilitaw il-mobbiltà ġeografika/okkupazzjonali tal-ħaddiema. L-evalwazzjoni turi li dawn ir-riżultati pożittivi madankollu ġew imminati minn stazzjonar inkomplet ta’ postijiet ta’ xogħol battala nazzjonali sa tmiem l-2020 u mill-viżibbiltà insuffiċjenti tas-servizzi ta’ kollokament tal-EURES għall-impjegaturi.
Finanzjament aktar aċċessibbli għal gruppi vulnerabbli, mikrointrapriżi u intrapriżi soċjali. L-EaSI u l-EPMF kienu t-tnejn effettivi ħafna fl-appoġġ tal-intermedjarji finanzjarji biex jilħqu persuni b’diffikultajiet fl-aċċess għall-finanzjament biex joħolqu jew jiżviluppaw negozju u biex jipprovdu finanzjament lill-intrapriżi soċjali. Il-ftehimiet mal-intermedjarji finanzjarji għamluha possibbli li jiġi pprovdut għadd akbar ta’ self lill-gruppi fil-mira finali u ingranaw aktar likwidità milli mistenni, kemm taħt l-EPMF kif ukoll taħt l-EaSI 10 . Effett addizzjonali kien iż-żieda kostanti fil-kopertura kemm ġeografika kif ukoll tal-gruppi fil-mira 11 . L-evalwazzjoni tindika li l-appoġġ għal xi kategoriji (prinċipalment nisa u persuni qiegħda) naqas matul iż-żmien, filwaqt li l-appoġġ għall-anzjani u l-persuni li ġejjin minn pajjiżi terzi żdied b’mod sinifikanti.
Ekosistemi mtejba tal-mikrofinanzjament u tal-intraprenditorija soċjali. Bil-ħsieb li tissaħħaħ il-kapaċità tal-intermedjarji finanzjarji biex jimplimentaw il-prodotti finanzjarji pprovduti taħt l-assi tal-Mikrofinanzjament/Intraprenditorija Soċjali, l-EaSI pprovda taħriġ u servizzi ta’ konsulenza lill-fornituri ta’ mikrokreditu. Minn perspettiva kwantitattiva, l-appoġġ mogħti qabeż il-mira inizjali tiegħu, filwaqt li kwalitattivament il-kapaċità miżjuda tal-fornituri ta’ mikrokreditu ħarġet bħala kisba ewlenija tal-EaSI, u b’hekk saħħet l-ekosistemi tal-mikrofinanzjament u tal-intraprenditorija soċjali fil-pajjiżi parteċipanti.
Il-parteċipazzjoni inugwali tal-pajjiżi fl-EaSI. Filwaqt li s-sejħiet għal proposti tal-EaSI kienu miftuħa għall-pajjiżi eliġibbli kollha - applikanti minn pajjiżi b’aktar esperjenza/għarfien fl-applikazzjoni għall-finanzjament tal-UE (minħabba l-prossimità għall-istituzzjonijiet tal-UE u/jew disseminazzjoni aktar intensiva/proattiva ta’ informazzjoni dwar l-opportunitajiet ta’ finanzjament tal-UE) ippreżentaw proposti ta’ kwalità ogħla proporzjonalment aktar minn pajjiżi oħra (b’mod partikolari pajjiżi żgħar, Stati Membri aktar reċenti u pajjiżi kandidati/kandidati potenzjali). Għalhekk, kellhom aktar opportunitajiet li jintgħażlu skont il-metodu ta’ ġestjoni dirett (abbażi tal-kriterji tal-kwalità tas-sejħiet għal proposti).
L-integrazzjoni ta’ prinċipji “orizzontali” fiż-żewġ programmi. L-evalwazzjoni żvelat li għall-partijiet ikkonċernati - b’mod partikolari n-networks tal-NGOs fil-livell tal-UE, iżda wkoll il-benefiċjarji tal-għotjiet tal-EaSI, u l-intermedjarji finanzjarji tal-EaSI/EPMF - il-prinċipji orizzontali minquxa fiż-żewġ bażijiet ġuridiċi 12 kienu l-prinċipju gwida fl-implimentazzjoni tal-programmi.
2.2Effiċjenza
Implimentazzjoni kosteffettiva tal-attivitajiet. L-analiżi tal-kosteffettività indikat li ġew allokati biżżejjed riżorsi suffiċjenti fost l-attivitajiet u li l-objettivi ntlaħqu b’mod effettiv. Il-partijiet ikkonċernati qiesu 13 li l-isforzi relatati mal-implimentazzjoni tal-attivitajiet kienu proporzjonati mal-benefiċċji, u qiesu l-baġit allokat bħala suffiċjenti biex jinkisbu r-riżultati maħsuba. Madankollu, din l-effiċjenza naqset minħabba l-piż amministrattiv fl-istadji tal-applikazzjoni, tal-għoti u tal-implimentazzjoni tal-proġetti, b’mod partikolari għal strutturi żgħar u n-networks tal-NGOs fil-livell tal-UE, li jitolbu riżorsi finanzjarji u umani limitati.
Allokazzjoni xierqa tar-riżorsi u n-nuqqas ġenerali ta’ skart. L-analiżi tal-effiċjenza ekonomika indikat li l-konverżjoni tal-inputs f’riżultati saret bl-aktar mod kosteffiċjenti possibbli. Id-domanda għall-Mikrofinanzjament/Intraprenditorija Soċjali kienet ogħla milli mistennija, iżda din ġiet miżjuda b’suċċess bl-użu tal-garanzija tal-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS). L-evalwazzjoni tindika wkoll li l-kostijiet amministrattivi kienu kostanti u ppjanati tajjeb matul il-perjodu kollu. Il-kostijiet relatati mal-governanza kienu sostanzjalment aktar baxxi milli mistennija, li jimplika livell għoli ta’ effiċjenza 14 .
2.3Il-valur miżjud tal-UE
Il-kisba ta’ impatti u t-trawwim ta’ kooperazzjonijiet li kieku ma kinux iseħħu. L-evalwazzjoni wriet li l-EaSI offra lill-pajjiżi parteċipanti pjattaforma konkreta għall-kondiviżjoni tal-għarfien u t-tagħlim reċiproku, ikkonsolida n-networks tal-NGOs fil-livell tal-UE u ppermettielhom jimmultiplikaw is-sħubijiet tagħhom madwar l-UE. Barra minn hekk tejjeb il-kooperazzjoni fi ħdan is-sistema tal-EURES biex jiffaċilita l-mobbiltà tax-xogħol fil-livell tal-UE. Kemm l-EaSI kif ukoll l-EPMF żiedu l-appoġġ għall-mikrofinanzjament u l-intraprenditorija soċjali fil-livell tal-UE permezz ta’ kooperazzjoni innovattiva mal-FEI. Huma stimulaw ukoll il-kooperazzjoni u t-tagħlim reċiproku fost il-partijiet ikkonċernati mis-setturi pubbliċi, privati u tas-soċjetà ċivili, li kieku kien mod ieħor ftit kien ikollhom inċentivi biex jaħdmu flimkien, kif ukoll allinjament aħjar mal-ħtiġijiet tal-gruppi fil-mira.
Il-ġenerazzjoni ta’ valur miżjud tal-UE meta mqabbel mal-livell nazzjonali. L-evalwazzjoni wriet li l-EaSI kien l-aktar mezz xieraq għal riżultati tanġibbli fl-UE kollha, bħal bażijiet tad-data komparattivi, studji u attivitajiet ta’ tagħlim reċiproku - suġġetti li mhux dejjem ikunu tal-ogħla prijorità f’livelli oħra ta’ gvern. Bl-istess mod, mingħajr l-appoġġ tal-EaSI, ikun improbabbli li l-iskemi nazzjonali jkunu kapaċi jappoġġaw esperimentazzjoni soċjali f’pajjiżi parteċipanti u networks tal-NGOs fil-livell tal-UE. Barra minn hekk, ma kien hemm l-ebda riżorsa oħra tal-UE disponibbli li hija mfassla speċifikament għal sħubijiet transfruntiera, skemi ta’ mobbiltà mmirati u Portal tal-postijiet ta’ xogħol battala fil-livell tal-UE.
It-tisħiħ tal-aċċess għall-finanzjament għall-intrapriżi mikro u soċjali fil-livell tal-UE. Il-programm tal-EaSI pprovda appoġġ lil gruppi fil-mira speċifiċi li kieku ma kinux ikunu possibbli. L-evalwazzjoni wriet li fil-livell nazzjonali, l-EaSI u l-EPMF imlew lakuna ċara identifikata fis-swieq korrispondenti tal-mikrofinanzjament u tal-intraprenditorija soċjali. Il-programmi kisbu dan billi naqqsu r-riskji għall-intermedjarji finanzjarji, b’hekk iffaċilitaw l-aċċess għal, u d-disponibbiltà ta’, finanzjament għal persuni qiegħda, persuni żvantaġġati, mikrointrapriżi u intrapriżi soċjali.
2.4Koerenza u komplementarjetà
L-evitar tad-duplikazzjoni tal-isforzi u l-ġenerazzjoni ta’ kisbiet effiċjenti. L-EaSI, billi ġabar flimkien fondi frammentati iżda komplementari taħt “umbrella” waħda, saħħaħ il-valur miżjud tal-UE, filwaqt li evita duplikazzjoni tal-isforzi. Ir-razzjonalizzazzjoni tal-istrumenti, ir-regoli u l-proċeduri taħt l-istrixxun tal-EaSI naqqset iż-żmien imqatta’ għall-programmazzjoni u l-implimentazzjoni, kif ukoll ir-riżorsi monetarji/mhux monetarji investiti, u b’hekk iġġenerat titjib fl-effiċjenza. L-evalwazzjoni kkonfermat li l-appoġġ tal-EaSI kien aktar effettiv u effiċjenti biex jissodisfa l-ħtiġijiet tal-partijiet ikkonċernati mill-appoġġ frammentat ipprovdut separatament taħt il-programmi predeċessuri tiegħu 15 .
Komplementarjetajiet bejn l-EaSI u l-FSE. Iż-żewġ programmi kellhom objettivi simili iżda varjaw fl-approċċ tagħhom biex jiksbuhom, jiġifieri l-użu ta’ metodu ta’ ġestjoni dirett/indirett għal wieħed u ta’ ġestjoni kondiviża għall-ieħor. Madankollu, l-evalwazzjoni żvelat nuqqas ta’ sinerġiji bejniethom, l-aktar relatati maż-żieda fl-innovazzjonijiet soċjali ttestjati taħt l-EaSI. L-evalwazzjoni tindika disseminazzjoni insuffiċjenti tar-riżultati tal-EaSI fil-livell nazzjonali b’mod partikolari fost l-Awtoritajiet ta’ Ġestjoni tal-FSE u n-nuqqas ta’ inċentivi/mekkaniżmi biex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni mill-metodu ta’ ġestjoni diretta għall-metodu ta’ ġestjoni kondiviża. Ġew identifikati wkoll xi komplementarjetajiet bejn it-tielet assi tal-EaSI u l-FSE - li kienu rari qabel it-tnedija tal-EaSI 16 - li jirrappreżentaw titjib meta mqabbel mal-perjodi preċedenti, fejn il-komplementarjetajiet potenzjali bejn l-EPMF u l-FSE ma kinux sfruttati biżżejjed.
Kumplimentarjiet bejn l-EsSI u programmi tal-Unjoni oħrajn. Minkejja s-similaritajiet f’termini ta’ objettivi u gruppi fil-mira, l-enfasi tal-EaSI kienet differenti biżżejjed (f’termini ta’ objettivi, attivitajiet, gruppi fil-mira, ambitu ġeografiku u prijoritajiet ta’ politika) meta mqabbla ma’ fondi oħra fil-livell tal-UE (Erasmus+, Orizzont 2020, EURAXESS, Interreg, COSME, InnovFin) b’hekk jiġu evitati duplikazzjonijiet. L-evalwazzjoni żvelat konsensus dwar l-importanza li jinżammu tipi differenti ta’ appoġġ fil-livell tal-UE, filwaqt li tiġi żgurata koordinazzjoni akbar bejn il-programmi tal-UE mmirati lejn l-istess gruppi.
2.5Rilevanza
Ħtieġa ċara u kontinwa għat-tipi kollha ta’ azzjonijiet ivvalutati. L-evalwazzjoni wriet li hemm ħtieġa ċara u kontinwa għal attivitajiet analitiċi biex tiġi appoġġata l-evidenza tal-politika inkluż l-esperimentazzjoni soċjali, il-bini ta’ kapaċità biex tissaħħaħ il-parteċipazzjoni/l-impatt tal-partijiet ikkonċernati fuq il-politiki, l-istrumenti biex tiġi ffaċilitata l-mobbiltà ġeografika u okkupazzjonali, kif ukoll biex jittejjeb l-aċċess għall-finanzi, b’mod partikolari tal-gruppi vulnerabbli.
Suċċess fl-adattament għal prijoritajiet u sfidi ġodda. L-evalwazzjoni wriet li l-EaSI rnexxielu jadatta għal sfidi u prijoritajiet ġodda (il-kriżi tar-refuġjati, il-Brexit, il-pandemija tal-COVID-19, it-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali) minħabba d-diversità/il-komplementarjetà bejn l-attivitajiet tiegħu kif ukoll l-ipprogrammar/l-implimentazzjoni sempliċi relattiva tiegħu taħt metodi ta’ ġestjoni diretti/indiretti.
Kontribuzzjoni għall-benesseri tal-gruppi fil-mira u l-għanijiet ta’ politika ġenerali. Filwaqt li qieset il-benefiċċji ekonomiċi, soċjali u finanzjarji murija għall-gruppi fil-mira, l-evalwazzjoni kkonkludiet li l-EPMF u l-EaSI tejbu l-benesseri, l-ambjent u l-awtonomizzazzjoni tan-nies f’konformità mal-Istrateġija Ewropa 2020, il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU. Dawn il-benefiċċji x’aktarx li jkomplu fuq terminu medju u twil, filwaqt li jitqiesu wkoll ir-rilevanza u s-sostenibbiltà kontinwi tal-attivitajiet.
Konsensus dwar l-importanza li jinżamm dan it-tip ta’ appoġġ fil-livell tal-UE. L-evalwazzjoni indikat li l-arkitettura attwali tal-FSE+, b’sistema kkombinata ta’ ġestjoni kondiviża, diretta u indiretta tista’ ttejjeb l-effetti pożittivi u l-iskalabbiltà tal-attivitajiet tal-EaSI, filwaqt li tiżgura aktar koordinazzjoni mal-programmi tal-UE mmirati lejn l-istess gruppi.
3.Konklużjonijiet
Minkejja r-rilevanza fil-kontribuzzjoni biex jiġu indirizzati l-isfidi tas-soċjetà, l-iskala limitata u s-sorsi finanzjarji taż-żewġ programmi fissru li dawn ma influwenzawx ix-xejriet soċjoekonomiċi b’mod ġenerali. L-evalwazzjoni identifikat ukoll oqsma potenzjali speċifiċi għal titjib fejn il-Kummissjoni tista’ tagħti attenzjoni speċifika meta tipprogramma azzjonijiet taħt is-suċċessur tal-FSE+, kif ukoll sħab oħra involuti fl-implimentazzjoni attwali, bħall-Awtorità Ewropea tax-Xogħol (ELA, European Labour Authority) u InvestEU 17 .
3.1Lezzjonijiet diġà kapitalizzati
Hawn taħt huwa spjegat kif l-FSE+ - li jibni b’mod partikolari fuq il-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-EaSI - integra fl-arkitettura tiegħu t-tagħlimiet meħuda kkonfermati mill-evalwazzjoni ex post tal-EaSI.
·Komunikazzjoni strutturata u disseminazzjoni. L-opportunitajiet ta’ finanzjament u r-riżultati tal-fergħa tal-EaSI ilhom jiġu promossi mill-2021 permezz tal- Portal għall-Finanzjament u għall-Offerti . Dan il-Portal joffri punt uniku ta’ servizz reali, mhux biss biex jinstabu opportunitajiet iżda wkoll għall-interazzjonijiet ta’ kuljum tal-proġetti mal-UE 18 . Dan jipprovdi punt ta’ dħul uniku għal ġestjoni kompletament elettronika ta’ għotjiet u kuntratti ta’ akkwist ġestiti ċentralment. Il-programmi kollha tal-UE ġestiti ċentralment huma koperti, li jipprovdi aċċess faċli għal opportunitajiet ta’ finanzjament u offerti bbażati fuq kliem ewlieni u tiftix ta’ test sħiħ. It-taqsima tal-akkwist se tiġi implimentata aktar fid-dawl tal-integrazzjoni sħiħa tas-servizz tal-akkwist (trattament mingħajr karti bħal fil-każ tal-għotjiet). Barra minn hekk, il- Punti ta’ Kuntatt Nazzjonali għall-fergħa tal-EaSI jippromwovu l-opportunitajiet u r-riżultati tal-fergħa tal-EaSI fil-lingwi tal-pajjiżi parteċipanti. Tiġi organizzata wkoll konsultazzjoni strutturata mal-partijiet ikkonċernati 19 qabel l-adozzjoni ta’ kull programm ta’ ħidma annwali tal-fergħa tal-EaSI.
·Kundizzjonijiet aħjar għat-titjib tal-innovazzjoni soċjali. Ir-Regolament FSE+ jinċentiva lill-Istati Membri biex jieħdu vantaġġ minn approċċ integrat ġdid biex jippromwovu l-innovazzjoni soċjali. Għalhekk, il-fergħa tal-EaSI tkompli tittestja approċċi ta’ politika ġodda fuq skala żgħira permezz ta’ esperimentazzjoni soċjali u sservi bħala bażi għal attivitajiet ta’ espansjoni, integrazzjoni u/jew replikazzjoni tal-innovazzjoni soċjali taħt il-fergħa ta’ ġestjoni kondiviża tal-FSE+ jew fondi oħra. Madankollu, dawn id-dispożizzjonijiet legali 20 kienu akkumpanjati minn mezzi ġodda biex jappoġġaw l-innovazzjoni soċjali, b’mod partikolari l- kooperazzjoni transnazzjonali 21 li tiffinanzja ċ- Ċentri ta’ Kompetenza fl-Innovazzjoni Soċjali u l-Punti ta’ Kuntatt Nazzjonali 22 . L-għanijiet tat-tranżizzjonijiet ekoloġika u diġitali huma wkoll dejjem aktar integrati fl-azzjonijiet tal-fergħa tal-EaSI; pereżempju, kienet diġà tnediet sejħa għal proposti fl-2022 bl-għan li jiġu ttestjati approċċi ta’ innovazzjoni soċjali biex titrawwem it-tranżizzjoni doppja ekoloġika u diġitali fl-iskejjel, fiċ-ċentri ta’ taħriġ, fuq il-post tax-xogħol u fil-komunitajiet lokali.
·Sinerġiji ma’ programmi oħra tal-Unjoni. L-FSE+ ifittex b’mod partikolari li jiżgura komplementarjetajiet mal-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Ewropew ta’ Aġġustament għall-Globalizzazzjoni (FEG), l-Erasmus+, il-Korp Ewropew ta’ Solidarjetà, il-Fond għall-Migrazzjoni u l-Ażil (AMIF, Asylum and Migration Fund), kif ukoll ma’ Orizzont Ewropa u l-Programm Ewropa Diġitali. Eżempju wieħed ta’ sinerġija bejn l-FSE+ u l-Erasmus+ jikkonsisti fil-finanzjament konġunt tas-sistema EUROPASS , li hija eżempju notevoli ta’ kooperazzjoni bejn l-FSE+ u l-Erasmus+ 23 .
·Governanza simplifikata. L-FSE+ jopera kemm b’metodi ta’ ġestjoni kondiviża kif ukoll diretta u jiddependi fuq struttura ta’ governanza ġdida aktar sempliċi. Il-Kumitat tal-FSE+ huwa appoġġat minn żewġ gruppi ta’ ħidma tekniċi speċjalizzati, wieħed għall-ġestjoni kondiviża u wieħed għall-fergħa tal-EaSI. Dan it-tfassil tal-governanza jippermetti sinerġiji aktar b’saħħithom kemm fil-fażijiet ta’ programmazzjoni kif ukoll f’dawk ta’ implimentazzjoni, filwaqt li jgħaqqad aħjar it-tipi differenti ta’ attivitajiet u l-benefiċjarji. Skont l-allokazzjoni tar-riżorsi, il-fergħa EaSI issa qed tiffoka dejjem aktar fuq l-ibbilanċjar tal-ħtiġijiet u l-prijoritajiet f’kompetizzjoni, filwaqt li l-limiti preċedenti (allokazzjoni ta’ ishma indikattivi) bejn l-assi tneħħew kompletament.
·Flessibbiltà baġitarja msaħħa. L-evalwazzjoni ex post ikkonfermat li l-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-EaSI sabet li l-klawżola ta’ flessibbiltà prevista biex taġġusta l-finanzjament fost it-tliet assi (Artikolu 33 tar- Regolament EaSI 24 ) kienet fil-prattika dispożizzjoni ineffiċjenti minħabba l-piż amministrattiv potenzjali importanti ġġenerat biex jiġu operati dawn il-bidliet. Abbażi tas-sejbiet tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-EaSI, ir- Regolament Omnibus (2018) introduċa emendi għar-Regolament EaSI biex il-baġit isir aktar flessibbli. Konsegwenza minnhom kienet li l-Artikolu 33 ma baqgħax applikabbli u għalhekk tħassar mill-bażi legali tal-EaSI. Fil-perjodu 2021–2027, it-tliet kompartimenti tal-Programm EaSI preċedenti (PROGRESS, EURES u Mikrofinanzjament/Intraprenditorija Soċjali) tneħħew flimkien mas-simplifikazzjoni u l-flessibbiltà tal-finanzjament.
·Sistema ta’ kejl tal-prestazzjoni ssimplifikata u msaħħa. L-evalwazzjoni turi li huma meħtieġa simplifikazzjoni u razzjonalizzazzjoni tas-sistema ta’ monitoraġġ/evalwazzjoni tal-programm biex jitnaqqas il-piż amministrattiv fuq is-servizzi tal-KE u l-partijiet ikkonċernati 25 . Ir-Regolament FSE+ (ibbażat fuq is-sejbiet tal-evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-programm EaSI li ġew ikkonfermati mill-evalwazzjoni ex post) jidentifika ħames Indikaturi Ewlenin tal-Prestazzjoni (KPIs, Key Performance Indicators) li jinftiehmu faċilment, huma prattiċi u fattibbli għar-rappurtar dwar il-progress tal-fergħa tal-EaSI lejn l-objettivi tagħha. Id-data miġbura bl-użu ta’ metodi komplementari, bħal intervisti, gruppi fokus, u stħarriġiet hija prevista fis-sistema l-ġdida ta’ monitoraġġ/evalwazzjoni biex tipprovdi fehim tajjeb tal-perċezzjonijiet u l-interazzjonijiet tal-partijiet ikkonċernati. Sabiex jiġu riveduti b’mod effettiv ir-rabtiet bejn il-politika u l-implimentazzjoni tal-programm, jintużaw metodi ta’ trijangolazzjoni tad-data biex jiġbru flimkien il-firxa ta’ data disponibbli, inkluża informazzjoni kwantitattiva u kwalitattiva
3.2Tagħlimiet biex jinfurmaw il-politika futura
Diversi oqsma għal titjib jistgħu jiġu indirizzati taħt il-fergħa tal-EaSI iżda wkoll - fejn xieraq - taħt l-ELA (is-sid tan-negozju tal-Portal tal-EURES mill-2019) u InvestEU (li jiġbor flimkien l-għadd kbir ta’ strumenti finanzjarji preċedenti tal-UE, inklużi dawk implimentati taħt l-EaSI).
·Tittejjeb il-viżibbiltà tal-fergħa tal-EaSI billi tiżdied il-frekwenza u jiġi adattat iż-żmien tal-pubblikazzjoni tal-informazzjoni dwar l-opportunitajiet għall-finanzjament; bid-disseminazzjoni ta’ aktar riżultati, eżempji speċifiċi għall-pajjiż u prattiki tajbin; bil-ħolqien ta’ bażijiet tad-data online tal-proġetti;; billi jiġi żgurat li l-informazzjoni tilħaq udjenza wiesgħa f’termini ta’ kopertura ġeografika u tipi ta’ partijiet ikkonċernati; billi l-kontenut tas-siti web isir aktar faċli għall-utent u aċċessibbli għall-pubbliku ġenerali, inkluż billi tiġi pprovduta informazzjoni b’diversi lingwi.
·Żgurar ta’ aktar viżibbiltà tar-riżultati tal-esperimentazzjonijiet soċjali (b’mod partikolari fost l-Awtoritajiet ta’ Ġestjoni b’ġestjoni kondiviża tal-FSE+) u tal-Portal tal-EURES (b’mod partikolari fost l-impjegaturi).
·Esplorazzjoni ta’ modi/inċentivi ġodda biex jiżdied is-sehem tal-esperimentazzjonijiet soċjali msaħħa, ix-xandir tal-postijiet ta’ xogħol battala nazzjonali ppubblikati fil-Portal tal-EURES, u l-aċċess tan-nisa u tal-persuni qiegħda fis-suq tal-istrumenti finanzjarji.
·Tittejjeb il-konnessjoni bejn il-Portal tal-EURES u l-Portal tal-Europass billi jiġi propost kont wieħed biex jiġu aċċessati l-applikazzjonijiet kollha permezz ta’ log in uniku tal-UE kemm għall-EURES kif ukoll għall-Europass; billi jiffaċilitaw in-navigazzjoni bejn l-EURES u l-Europass; u billi jitneħħew il-funzjonalitajiet li jikkoinċidu. 26 .
·Esplorazzjoni ta’ modi kif jitnaqqsu l-għotjiet tal-azzjoni u l-piż amministrattiv tal-għotjiet operattivi kemm min-naħa tal-applikanti kif ukoll min-naħa tas-servizzi tal-Kummissjoni.
·Tisħiħ tas-sinerġiji ma’ fondi fil-livell tal-UE mmirati lejn gruppi simili, b’mod partikolari dawk implimentati mid-DĠ EAC, id-DĠ GROW u d-DĠ RTD u sinerġiji addizzjonali ma’ fondi oħra, pereżempju dawk immirati lejn il-popolazzjoni rurali (FAEŻR).
·Titjib tal-integrazzjoni tal-prinċipji orizzontali fl-attivitajiet tal-fergħa tal-EaSI b’mod partikolari dawk relatati ma’ kwistjonijiet ta’ diżabilità u aċċessibbiltà.
·Tittejjeb l-integrazzjoni tal-għanijiet tat-tranżizzjonijiet diġitali u ekoloġiċi fl-attivitajiet kollha tal-fergħa tal-EaSI. Il-kontribut għat-titjib tal-użu tas-servizzi finanzjarji diġitali, b’mod partikolari minn persuni vulnerabbli li huma l-inqas probabbli li jibbenefikaw mid-diġitalizzazzjoni tas-servizzi finanzjarji (inkluż f’żoni rurali).
·L-għoti ta’ finanzjament addizzjonali biex l-esperimentazzjonijiet soċjali ppruvati jkunu jistgħu jiżdiedu u/jew jiġu trasferiti għal atturi jew kuntesti oħra u b’hekk jinħoloq impatt usa’, biex jiġi ffaċilitat it-tkabbir tal-intrapriżi soċjali biex jiġi appoġġat l-iżvilupp tas-settur tal-mikrofinanzjament 27 u jiġu indirizzati sfidi soċjali, ambjentali u diġitali ġodda.
·Żgurar ta’ perjodu ta’ żmien u ambitu ta’ evalwazzjoni xierqa, b’mod partikolari għal attivitajiet bħal dawk relatati mat-tiswir ta’ kapaċità, l-esperimentazzjoni soċjali u t-trasparenza tas-suq tax-xogħol li jeħtieġu ż-żmien biex jidħlu fis-seħħ.
B’ħarsa ’l quddiem, fergħa integrata tal-EaSI fi ħdan l-FSE+ tidher bħala mezz ewlieni biex jitrawmu l-impjiegi u l-innovazzjoni soċjali fl-Ewropa, biex jinħolqu sinerġiji mal-fergħa b’ġestjoni kondiviża tal-FSE+, biex jiġu appoġġati l-politiki tal-impjiegi, soċjali u tal-ħiliet tal-UE u tal-Istati Membri (b’mod partikolari l-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali), biex tissaħħaħ il-kapaċità tal-partijiet ikkonċernati, u biex tiġi promossa l-adozzjoni usa’ tal-inizjattivi ffinanzjati.
Il-baġit tal-EaSI kien ġestit l-aktar direttament mid-DĠ EMPL abbażi ta’ sejħiet għal proposti u offerti. Mit-tliet strumenti miġbura taħt it-tielet assi tal-EaSI (l-assi tal-Mikrofinanzjament/Intraprenditorija Soċjali), l- Istrument ta’ Garanzija u t- Tieqa għall-Investimenti ta’ Bini tal-Kapaċità ġew implimentati indirettament (il-Kummissjoni fdat il-ġestjoni tagħhom lill-FEI) filwaqt li l- Istrument Iffinanzjat ġie implimentat direttament mill-Kummissjoni. Iż-żewġ strumenti finanzjarji stabbiliti taħt l-EPMF (l-Istrument ta’ Garanzija u l-Istrument Iffinanzjat) ġew implimentati mill-FEI kif ukoll permezz ta’ mod ta’ ġestjoni indiretta.
Skont il-grupp tal-partijiet ikkonċernati identifikat, intużaw metodi u għodod apposta biex jitwettqu l-konsultazzjonijiet: konsultazzjoni pubblika online bbażata fuq kwestjonarju, intervisti semistrutturati, gruppi fokus u stħarriġiet immirati mal-partijiet ikkonċernati ewlenin. Dawn il-konsultazzjonijiet ikkomplementaw id-data u l-informazzjoni miġbura permezz ta’ metodi oħra, bħar-riċerka bbażata biss fuq id-dokumentazzjoni u l-istudji tal-każijiet.
Il-FEI seta’ jilħaq ħafna aktar pajjiżi taħt l-EaSI bis-saħħa taż-żieda fil-baġit u l-ambitu ġeografiku estiż (inklużi wkoll il-pajjiżi kandidati, il-kandidati potenzjali u l-pajjiżi taż-ŻEE-EFTA). L-appoġġ ipprovdut taħt l-EaSI kopra madwar 30 pajjiż, filwaqt li l-appoġġ tal-EPMF kopra madwar 20 pajjiż.
L-EaSI nbena fuq u pprovda għall-kontinwazzjoni tal-attivitajiet imwettqa minn tliet strumenti li kienu jeżistu qabel: il-Programm għall-Impjiegi u s-Solidarjetà Soċjali ( PROGRESS ), in-network tas-Servizzi Ewropej tax-Xogħol ( EURES ) u l-Faċilità Ewropea ta’ Mikrofinanzjament Progress ( EPMF ).
Fil-perjodu 2021–2027, l-EaSI sar parti integrata minn fond uniku konsolidat, il- Fond Soċjali Ewropew Plus (FSE+). Ħafna mid-dispożizzjonijiet tal-programm awtonomu preċedenti tal-EaSI nżammu, u pprovdew kontinwità tal-objettivi tiegħu, filwaqt li ġiet enfasizzata d-dimensjoni soċjali tagħhom fil-kuntest tal-appoġġ tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. L-istrumenti finanzjarji għall-mikrofinanzjament u l-intrapriżi soċjali implimentati taħt l-EaSI preċedenti ġew skjerati taħt il- Fond InvestEU , filwaqt li l-funzjoni tal-uffiċċju għall-koordinazzjoni tan-network tal-EURES ġiet ittrasferita lill- Awtorità Ewropea tax-Xogħol (ELA) stabbilita fl-2019.
Il-proġetti huma promossi fit-taqsima tal- Proġetti u Riżultati , filwaqt li s-sistema tal-eGrants – aċċessibbli permezz tal-istess Portal – saret il-portal uniku għall-iskambji kollha (sottomissjoni, evalwazzjoni, implimentazzjoni u rappurtar) bejn l-applikanti u l-Kummissjoni. Informazzjoni u statistika addizzjonali dwar il-proposti, ir-rati ta’ suċċess, il-proġetti ffinanzjati u l-parteċipanti huma disponibbli wkoll fuq il-Portal. Barra minn hekk, il-Portal jospita wkoll taqsima “Aħbarijiet u avvenimenti” b’aħbarijiet dwar il-fergħa tal-EaSI. Hawnhekk il-Kummissjoni tinforma dwar l-avvenimenti tal-EaSI, inklużi dawk organizzati fl-Istati Membri u fil-pajjiżi parteċipanti u tippubblika artikli li jinfurmaw dwar il-fergħa.
Filwaqt li r- Regolament FSE kien jinkludi dispożizzjoni (l-Artikolu 9) għall-promozzjoni tal-innovazzjoni soċjali, ir- Regolament FSE+ jirrikjedi li l-Istati Membri jiddedikaw mill-inqas prijorità waħda biex jappoġġaw l-innovazzjoni soċjali u l-esperimentazzjoni soċjali u/jew l-espansjoni tal-innovazzjonijiet ittestjati fuq skala żgħira taħt il-fergħa tal-EaSI u programmi oħra tal-Unjoni. Ir-rata ta’ kofinanzjament massima għal tali prijoritajiet tista’ tiġi miżjuda għal 95 % għall-allokazzjoni ta’ massimu ta’ 5 % mir-riżorsi nazzjonali taħt il-fergħa tal-FSE+ taħt ġestjoni kondiviża.
Abbażi tal-esperjenza bis-sistema ta’ kejl tal-prestazzjoni tal-EaSI – b’total ta’ 42 indikatur ewlieni u komplementari – ġiet stabbilita sistema simplifikata b’għadd limitat ta’ indikaturi kwantitattivi biex titkejjel il-prestazzjoni tal-fergħa tal-EaSI fl-2021–2027.