IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Strasburgu, 6.2.2024

COM(2024) 62 final

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI

Lejn Ġestjoni Industrijali tal-Karbonju ambizzjuża għall-UE

1.Għaliex l-UE teħtieġ strateġija għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju

L-Unjoni Ewropea hija impenjata li sal-2050 tikseb newtralità klimatika fl-ekonomija kollha biex tillimita t-tisħin globali għal 1,5 °C. Hija qed timplimenta qafas ta’ politika komprensiv biex tnaqqas l-emissjonijiet b’mill-inqas 55 % sal-2030 u l-Kummissjoni issa stabbiliet il-bażi għall-ambizzjoni klimatika tal-UE għad-deċennju li jmiss 1 .

L-ilħuq ta’ dawn il-miri u l-waqfien tad-dipendenza tagħna fuq il-fjuwils fossili jeħtieġu azzjoni klimatika deċiżiva fis-setturi kollha tal-ekonomija. Strateġija tal-UE għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju minnha nnifisha hija komplement essenzjali għall-mitigazzjoni tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra (GHG) li hija meħtieġa fl-ewwel lok. Bħala mexxej globali, l-UE għandha l-opportunità li toħloq vantaġġ ekonomiku fit-teknoloġiji tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju li jipprovdu opportunitajiet ta’ negozju globali 2 . Il-ġestjoni industrijali tal-karbonju tista’ tgħin fid-dekarbonizzazzjoni tal-proċessi ta’ produzzjoni f’setturi industrijali li huma importanti għall-ekonomija Ewropea, u dan jikkumplimenta sforzi oħra ta’ dekarbonizzazzjoni. Il-ġestjoni industrijali tal-karbonju industrijali hija għalhekk element sod u importanti għal ekonomija sostenibbli u kompetittiva fl-Ewropa.

Fl-2040, il-konsum tal-fjuwils fossili għall-enerġija jonqos b’madwar 80 % meta mqabbel mal-2021. 3 Dan it-tnaqqis se jinkiseb permezz ta’ żvilupp rapidu u integrazzjoni ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, ċirkolarità u effiċjenza tar-riżorsi, simbjożi industrijali, effiċjenza enerġetika, proċessi ta’ produzzjoni alternattivi u sostituzzjoni ta’ materjali, bl-użu mill-ġdid tal-karbonju jikkontribwixxi għal din il-bidla kbira. Barra minn hekk, se jkun immexxi mill-aħħar riforma tas-Sistema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS), li permezz tagħha l-emissjonijiet industrijali se jkollhom jonqsu b’pass aċċellerat biex tintlaħaq il-mira tal-2030 u li introduċiet l-EU ETS il-ġdida, li tkopri l-emissjonijiet tas-CO2 mill-użu tal-fjuwil fit-trasport bit-triq, fil-bini u f’setturi addizzjonali 4 . Iżda f’xi setturi, l-użu limitat tal-fjuwils fossili se jibqa’ wkoll fl-2040, pereżempju fil-forma ta’ żejt fis-settur tat-trasport u xi gass għal skopijiet ta’ tisħin u industrijali (inkluż bħala materja prima). Din il-Komunikazzjoni tirrikonoxxi li t-teknoloġiji tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju huma parti mis-soluzzjoni għall-ilħuq tan-newtralità klimatika sal-2050. Dawn it-teknoloġiji huma meħtieġa biex ikomplu jitnaqqsu u jiġu mmaniġġati l-emissjonijiet tal-karbonju fi proċessi industrijali fl-UE, b’mod partikolari fejn l-għażliet ta’ mitigazzjoni huma limitati.

Madankollu, huma meħtieġa miżuri addizzjonali biex ikomplu jitnaqqsu u jiġu mmaniġġati l-emissjonijiet tal-karbonju fi proċessi industrijali fl-UE, b’mod partikolari fejn għażliet oħra ta’ mitigazzjoni huma limitati 5 . Matul dan id-deċennju, l-enfasi ewlenija se tkun fuq il-qbid tas-CO2 mill-emissjonijiet tal-proċess kif ukoll minn xi emissjonijiet minn sorsi fossili u bijoġeniċi tas-CO2 (ara l-Illustrazzjoni 1). Minbarra l-bjar tal-karbonju naturali u s-sekwestru tal-karbonju f’art agrikola 6 , l-ilħuq tan-newtralità klimatika fl-ekonomija kollha sal-2050 se jirrikjedi l-assorbimenti tal-karbonju minn sorsi bijoġeniċi u atmosferiċi diġà qabel l-2040, sabiex jiġu kontrobilanċjati l-emissjonijiet li diffiċli jitnaqqsu fl-UE u sabiex jinkisbu emissjonijiet negattivi minn hemm ’il quddiem.

L-UE tinsab f’pożizzjoni relattivament tajba fir-rigward tat-teknoloġiji tal-qbid tas-CO2 u f’termini ta’ riċerka u innovazzjoni, b’għadd ta’ kumpaniji li jfornu teknoloġiji ta’ qbid differenti fuq termini kummerċjali 7 . L-għarfien ġeoloġiku u l-għarfien espert tal-kumpaniji fil-bini ta’ pipelines u vapuri u fit-tħaffir tal-bjar se jkunu essenzjali meta jiġu żviluppati proġetti ta’ ġestjoni tal-karbonju.

L-UE diġà għandha għadd ta’ politiki fis-seħħ biex tappoġġa l-qbid tas-CO2. Madankollu, biex tieħu l-massimu mill-potenzjal ekonomiku sħiħ tagħha f’konformità mal-ambizzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-mira klimatika tal-UE għall-2040 8 u biex tilħaq in-newtralità klimatika sal-2050, l-UE se jkollha bżonn iżżid l-isforzi tagħha b’mod sinifikanti. Fl-Att dwar l-Industrija b’Emissjonijiet Żero Netti, il-Kummissjoni pproponiet li mill-inqas 50 miljun tunnellata ta’ CO2 fis-sena jistgħu jinħażnu ġeoloġikament sal-2030.

Ir-riżultati tal-immudellar għall-Komunikazzjoni dwar il-mira klimatika tal-UE għall-2040 jindikaw li jridu jinqabdu madwar 280 miljun tunnellata sal-2040 u madwar 450 miljun tunnellata sal-2050 9 (ara l-Illustrazzjoni 1). Dawn ir-riżultati jipprovdu l-kuntest għal aktar diskussjonijiet mal-industrija u ma’ partijiet ikkonċernati oħra dwar il-perkorsi għal dawn it-teknoloġiji. Sal-2040, kważi nofs is-CO2 li jinqabad kull sena se jkollu jiġi minn sorsi bijoġeniċi jew direttament mill-atmosfera. Dan ikollu rwol importanti biex jitneħħa l-karbonju mill-atmosfera u biex jipprovdi sors ta’ karbonju newtrali għall-klima għal diversi applikazzjonijiet industrijali kif ukoll għall-produzzjoni ta’ fjuwils sostenibbli għall-emissjonijiet fit-trasport li diffiċli jitnaqqsu, bħal fl-avjazzjoni u fis-settur marittimu, fejn is-CCS abbord il-vapuri hija wkoll għażla li għandha tiġi esplorata.

L-iskala ta’ dan l-isforz hija kbira. Il-ħżin ta’ 50 miljun tunnellata fl-2030 huwa l-ekwivalenti tal-emissjonijiet annwali ta’ CO2 tal-Iżvezja fl-2022 10 . Il-partijiet ikkonċernati tal-industrija saħqu li, sal-2030, jistgħu jaqbdu sa 80 miljun tunnellata ta’ CO2 fis-sena fl-Ewropa jekk ikun hemm fis-seħħ il-kundizzjonijiet meħtieġa ta’ investiment 11 .

Il-qbid tal-karbonju se jkun jeħtieġ ukoll enerġija addizzjonali sinifikanti biex jitħaddem dan il-proċess li juża ħafna enerġija 12 , u, fil-każ tal-karbonju bijoġeniku, l-akkwist sostenibbli tal-bijomassa. Barra minn hekk, filwaqt li s-CCS u l-proġetti industrijali tas-CCS għandhom jiżviluppaw u joperaw fuq bażi kummerċjali, se jkun meħtieġ xi appoġġ finanzjarju li jipprovdi soluzzjonijiet ta’ konnessjoni, speċjalment fl-ewwel stadju tal-ħolqien tas-suq u l-infrastruttura Ewropej.

Il-volum ta’ CO2 maqbud għall-ħżin u l-użu fl-UE (iċ-ċart ta’ hawn fuq) u s-sehem tas-CO2 maqbud, skont l-oriġini (iċ-ċart ta’ hawn taħt) 13

L-iskala ta’ din l-isfida teħtieġ strateġija għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju mal-UE kollha, li se tkun ibbażata fuq tliet perkorsi:

•Il-qbid tas-CO2 għall-ħżin (CCS): meta l-emissjonijiet tas-CO2 ta’ oriġini fossili, bijoġenika jew atmosferika jinqabdu u jiġu ttrasportati għal ħżin ġeoloġiku permanenti u sikur.

•It-tneħħija tas-CO2 mill-atmosfera: meta l-ħżin permanenti jinvolvi CO2 bijoġeniku jew atmosferiku u jirriżulta fit-tneħħija tal-karbonju mill-atmosfera.

•Il-qbid tas-CO2 għall-użu (CCU): meta l-industrija tuża s-CO2 maqbud fi prodotti sintetiċi, sustanzi kimiċi jew fjuwils. Filwaqt li inizjalment jintużaw it-tipi kollha ta’ CO2, maż-żmien fokus strateġiku tal-ktajjen tal-valur tal-użu fuq il-qbid tas-CO2 bijoġeniku jew atmosferiku se jrendi benefiċċji klimatiċi ogħla.

L-infrastruttura tat-trasport tas-CO2 hija l-faċilitatur ewlieni komuni għall-perkorsi kollha. Meta s-CO2 maqbud ma jintużax direttament fuq il-post, dan se jkollu jiġi ttrasportat u jintuża fi proċessi industrijali (eż. għal prodotti tal-kostruzzjoni, fjuwils sintetiċi, plastik jew sustanzi kimiċi oħrajn) jew jinħażen b’mod permanenti f’formazzjonijiet ġeoloġiċi.

Għalhekk, din l-istrateġija għandha l-għan li tlaqqa’ flimkien linji ta’ politika differenti biex jinħoloq ambjent favorevoli li jiġu żviluppati u jiżdiedu l-approċċi għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju. Hija tiddeskrivi s-sitwazzjoni kurrenti għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju , il-perkors previst lejn l-2050, il-qafas ta’ politika għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju, u l-prekundizzjonijiet meħtieġa biex jiġu appoġġati l-approċċi għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

2.Sitwazzjoni attwali dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju fl-Ewropa

L-UE diġà għandha għadd ta’ politiki li qed jappoġġaw il-qbid u l-ħżin u/jew l-użu tal-karbonju, u l-ħtiġijiet tal-infrastruttura assoċjati. Mill-2009, il-ħżin ġeoloġiku tas-CO2 huwa regolat mid-Direttiva dwar is-CCS, li tistabbilixxi regoli għall-għoti ta’ permessi biex jiġu żgurati s-sikurezza u l-integrità ambjentali tal-ħżin tas-CO2 u tippreskrivi aċċess trasparenti u nondiskriminatorju għall-infrastruttura 14 . Barra minn hekk, il-proġetti tat-trasport tas-CO2 huma appoġġati bir-Regolament TEN-E rivedut 15 u l-lista kurrenti ta’ 14-il proġett ta’ interess komuni (PCIs) jew proġett ta’ interess reċiproku (PMIs) 16 jammontaw għal kapaċità ġenerali ppjanata sa 103 miljun tunnellata fis-sena ta’ CO2 permezz ta’ erba’ siti ta’ ħżin fuq l-art u tmien postijiet jew aktar lil hinn mill-kosta.

Is-Sistema tal-UE għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (ETS) 17 poġġiet prezz fuq l-emissjonijiet tas-CO2 u, mill-2013, inċentivat il-qbid tas-CO2 għall-ħżin permanenti fl-UE u fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE). Dan l-aħħar, ir-riforma tal-EU ETS ġabet magħha diversi bidliet biex tappoġġa l-ġestjoni industrijali tal-karbonju, inkluż ambitu usa’ tat-trasport tas-CO2 għall-ħżin u inċentivi għall-użu ta’ fjuwils sintetiċi fis-settur tal-avjazzjoni. Barra minn hekk, il-kwoti għall-emissjonijiet meqjusa li nqabdu u ġew utilizzati b’mod permanenti ma għandhomx bżonn jiġu ċeduti 18 , u dan jipprovdi aktar għażliet għall-emittenti biex jaqbdu s-CO2. Il-Fond għall-Innovazzjoni tal-UE, stabbilit bid-dħul iġġenerat mill-EU ETS, diġà jappoġġa proġetti ta’ qbid u ħżin tal-karbonju ta’ madwar 10 miljun tunnellata ta’ CO2 fis-sena, li jsiru operattivi sa mill-2027.

Fl-2021, il-Kummissjoni stabbiliet objettivi aspirazzjonali għall-2030 biex tilħaq sehem ta’ mill-inqas 20 % ta’ karbonju sostenibbli fil-karbonju użat bħala materja prima fl-industrija kimika tal-UE u biex tneħħi u taħżen b’mod permanenti mill-inqas 5 miljun tunnellata ta’ CO2 19 . Qafas ta’ ċertifikazzjoni tal-UE għall-assorbimenti tal-karbonju 20 , li dalwaqt jiġi adottat mill-koleġiżlaturi, huwa mistenni li jiżgura l-integrità ambjentali tal-assorbimenti ċċertifikati tal-karbonju.

Barra minn hekk, l-Att dwar l-Industrija b’Emissjonijiet Żero Netti (NZIA) 21 propost jirrikonoxxi l-qbid u l-ħżin tal-karbonju bħala teknoloġiji strateġiċi b’emissjonijiet żero netti u jappoġġa l-varar tal-proġetti b’miżuri regolatorji, inklużi proċeduri aċċellerati għall-ħruġ tal-permessi. Il-proposta tinkludi wkoll mira għall-UE li jkollha kapaċità disponibbli biex taħżen 50 miljun tunnellata ta’ CO2 kull sena sal-2030 u tagħti mandat lill-produtturi taż-żejt u tal-gass biex jinvestu f’dawk l-infrastrutturi inizjali, filwaqt li tirrikonoxxi l-għarfien espert speċifiku tas-settur f’dan il-qasam.

Abbażi ta’ dawn il-politiki, 20 Stat Membru diġà inkludew soluzzjonijiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju fl-abbozzi tal-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima (NECPs) tagħhom. 22 Fl-abbozzi tal-pjanijiet tagħhom, l-Istati Membri qed jipproġettaw li kull sena se jinqabad volum sa 34,1 miljun tunnellata ta’ CO2 fl-2030, li minnhom 5,1 miljun tunnellata jiġu minn sorsi bijoġeniċi 23 . Dan jitqabbel ma’ kapaċità ġenerali ta’ injezzjoni stmata mill-Istati Membri ta’ 39,3 miljun tunnellata fis-sena fl-2030 24 . Skont l-abbozzi tal-NECPs sottomessi, is-CO2 jinqabad prinċipalment mill-emissjonijiet tal-proċess, speċjalment fis-setturi tal-ipproċessar tas-siment, tal-azzar u tal-gass naturali. L-Istati Membri jagħtu prijorità wkoll lill-qbid tal-karbonju fil-produzzjoni tal-elettriku, speċjalment mill-bijomassa, u fil-produzzjoni tal-idroġenu b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. L-NECPs jipprevedu applikazzjonijiet oħrajn għall-qbid tal-karbonju: fis-settur tar-raffinar, l-inċinerazzjoni tal-iskart u l-produzzjoni tas-sħana termali.

Seba’ Stati Membri inkludew ukoll dawn it-teknoloġiji fil-pjanijiet tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza. Id-Danimarka u n-Netherlands diġà għandhom skemi ta’ sussidju nazzjonali li jiffunzjonaw għall-qbid tal-karbonju u aċċelleraw l-azzjoni biex jagħmlu l-ħżin tas-CO2 disponibbli. Flimkien man-Norveġja u l-Iżlanda, dawn l-erba’ pajjiżi qed ikunu pijunieri fil-ħżin ġeoloġiku tas-CO2 fuq skala industrijali u qed jaraw interess kummerċjali dejjem jikber kemm fil-liċenzji tal-ħżin fuq l-art kif ukoll f’dawk lil hinn mill-kosta. Franza, il-Ġermanja u l-Awstrija bħalissa qed jiżviluppaw strateġiji għall-ġestjoni tal-karbonju.

Sabiex jiġu appoġġati l-qbid u l-użu tal-karbonju, fl-2021 ġiet stabbilita pjattaforma ta’ djalogu mal-partijiet ikkonċernati, il-Forum tas-CCUS 25 . Il-gruppi ta’ ħidma fil-Forum tas-CCUS iffokaw fuq kwistjonijiet ewlenin b’rabta mal-iżvilupp tas-suq tal-ġestjoni tal-karbonju: l-infrastruttura (inkluż grupp ta’ esperti dwar l-ispeċifikazzjonijiet jew l-istandards tas-CO2), il-perċezzjoni pubblika u s-sħubijiet industrijali 26 . Il-Kummissjoni biħsiebha tkompli tibbaża fuq din il-pjattaforma fil-ħidma futura dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

Minkejja l-politiki li jappoġġaw il-ġestjoni industrijali tal-karbonju u l-proġetti ppjanati, il-proġetti operazzjonali fuq skala kbira huma limitati fl-Ewropa. Barra minn hekk, l-esperjenza tal-lum tiżvela għadd ta’ sfidi, b’mod partikolari;

-diffikultajiet fil-bini ta’ argument għall-vijabbiltà tan-negozju, fosthom minħabba li jkun meħtieġ kapital ta’ investiment sinifikanti bil-quddiem, l-inċertezza tal-prezzijiet futuri tas-CO2 u l-ħtieġa għal aktar attenzjoni biex il-provvista tlaħħaq mad-domanda tal-prodotti b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju,

-in-nuqqas ta’ qafas regolatorju komprensiv fil-katina tal-valur kollha, b’mod partikolari għall-assorbimenti industrijali tal-karbonju u għal ċerti użi tas-CO2.

-L-ewwel negozji involuti fil-bini ta’ ktajjen tal-valur tal-karbonju jiffaċċjaw ukoll riskji speċifiċi tal-katina tal-valur tas-CO2, bħar-responsabbiltà għal rilokazzjonijiet jew in-nuqqas ta’ disponibbiltà ta’ infrastruttura tat-trasport jew tal-ħżin.

-Koordinazzjoni u ppjanar insuffiċjenti, speċjalment f’kuntesti transfruntieri.

-Inċentivi insuffiċjenti għall-investiment privat u pubbliku biex tingħata prova tal-argument għall-vijabbiltà tan-negozju għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

B’mod ġenerali, il-gvernijiet madwar l-UE għad iridu jirrikonoxxu l-qbid u l-ħżin tal-karbonju bħala parti leġittima u meħtieġa mis-soluzzjoni għad-dekarbonizzazzjoni.

Din l-istrateġija tindirizza kull waħda minn dawn l-isfidi, abbażi tal-passi li diġà ttieħdu u l-każ politiku u ekonomiku għal ġestjoni industrijali tal-karbonju aktar ambizzjuża fl-Ewropa.

3.Viżjoni għall-approċċ Ewropew għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju

Hemm bżonn approċċ u viżjoni komuni biex jiġi stabbilit suq uniku għas-soluzzjonijiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju bħala element kostitwenti ewlieni biex tinkiseb in-newtralità klimatika fl-2050. Dan jinkludi qafas favorevoli għan-negozju u l-investiment, imsaħħaħ b’politiki aktar ambizzjużi u kkoordinati tajjeb fil-livell nazzjonali, kif ukoll ippjanar strateġiku tal-infrastruttura fil-livell tal-UE, sostnut minn kooperazzjoni mill-qrib bejn l-amministrazzjonijiet tal-UE u dawk nazzjonali, kif ukoll in-negozji, is-soċjetà ċivili u l-komunitajiet tar-riċerka.

Sabiex tikseb dan, l-Ewropa se jkollha tuża ktajjen tal-valur tal-karbonju fuq skala kbira fl-Ewropa biex tappoġġa l-istadji differenti tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

L-objettiv strateġiku tal-UE għall-2030 huwa l-varar ta’ kapaċità ta’ ħżin tas-CO2 ta’ mill-inqas 50 miljun tunnellata fis-sena 27 flimkien ma’ modi ta’ trasport relatati li jikkonsistu f’pipelines, vapuri, ferroviji u trakkijiet, skont kull argument għall-vijabbiltà tan-negozju.

Il-miri tal-2030 għall-użu tal-idroġenu rinnovabbli fl-industrija u t-trasport se jinċentivaw l-użu tas-CO2 għall-produzzjoni tal-metanol u tal-elettrofjuwils. L-ewwel ċentri għall-infrastruttura tas-CO2 u raggruppamenti industrijali huma mistennija li jitfaċċaw fl-Ewropa, li se jservu proġetti ta’ qbid tas-CO2 appoġġati minn programmi ta’ finanzjament nazzjonali u tal-UE, li għalihom ħafna minnhom jiddependu fuq it-trasport transfruntier tas-CO2. F’din il-fażi bikrija tal-iżvilupp tat-trasport tas-CO2, il-maġġoranza tat-trasport tas-CO2 se jseħħ permezz ta’ forom alternattivi ta’ trasport lejn il-kosta, segwiti mit-trasport bil-baħar lejn postijiet ta’ ħżin lil hinn mill-kosta. Flimkien ma’ dawn iċ-ċentri għall-infrastruttura tas-CO2, qed jiġu ffirmati l-ewwel ftehimiet kummerċjali ta ’ ħruġ għall-qbid u l-ħżin tas-CO2, speċjalment għall-faċilitajiet industrijali fejn il-kostijiet tal-qbid tal-karbonju huma relattivament baxxi. L-investimenti f’dawn iċ-ċentri se jiġu ffaċilitati minn regoli ġodda dwar l-interoperabbiltà tal-infrastruttura tat-trasport tas-CO2 mal-UE kollha, inklużi standards minimi ta’ kwalità tas-CO2 biex jiġi żgurat li dan ikun jista’ jiċċirkola b’mod ħieles fiż-ŻEE.

Sal-2040, il-biċċa l-kbira tal-ktajjen tal-valur tal-karbonju għandhom isiru ekonomikament vijabbli biex jintlaħqu l-objettivi klimatiċi tal-UE bbażati fuq is-CO2 bħala komodità kummerċjabbli għall-ħżin jew għall-użu fis-suq uniku tal-UE. Jista’ jintuża sa terz tas-CO2 maqbud. Dawn il-ktajjen tal-valur se jkunu jeħtieġu infrastruttura tat-trasport u tal-ħżin mal-UE kollha, bil-mezz ewlieni tat-trasport ikunu l-pipelines, kif ukoll għażliet tat-trasport bil-baħar. L-infrastruttura tippermetti t-trasport transfruntier tas-CO2 maqbud jew għall-ħżin jew għall-użu, abbażi ta’ ambjent regolatorju li jiggarantixxi aċċess nondiskriminatorju għal servizzi kompetittivi tat-trasport u tal-ħżin. Il-qbid tal-emissjonijiet tas-CO2 li diffiċli jitnaqqsu fis-setturi industrijali jsir in-norma, inkluż is-sorsi rilevanti kollha li fadal tal-emissjonijiet tal-proċessi industrijali. Sabiex jintlaħaq l-objettiv tat-tnaqqis nett tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra sal-2040, il-livelli tal-qbid tas-CO2 bijoġeniku u atmosferiku diġà għandhom ikunu komparabbli mal-qbid tas-CO2 fossili sal-2040, u eventwalment jaqbżu dawk il-livelli (ara l-Illustrazzjoni 1).

Wara l-2040, il-ġestjoni industrijali tal-karbonju għandha tkun parti integrali mis-sistema ekonomika tal-UE, u l-karbonju bijoġeniku jew atmosferiku għandu jsir is-sors ewlieni għall-proċessi industrijali bbażati fuq il-karbonju jew għall-fjuwils tat-trasport. Kwalunkwe CO2 ibbażat fuq il-fossili li jifdal jeħtieġ li jinqabad, u għandu jkun hemm fis-seħħ argument b’saħħtu għall-vijabbiltà tan-negozju għall-emissjonijiet negattivi.

L-ilħuq ta’ din il-viżjoni ta’ suq kompetittiv u li jiffunzjona tajjeb għas-CO2 maqbud jeħtieġ sħubija mal-industrija u mal-Istati Membri, u riżorsi biex jiġi żviluppat qafas ta’ politika koerenti li jipprovdi ċertezza regolatorja u inċentivi għall-investimenti fil-qbid, il-ħżin, l-użu u l-assorbimenti tal-karbonju. Dawn huma teknoloġiji indispensabbli biex tinkiseb in-newtralità klimatika u biex jiġu sostnuti investimenti infrastrutturali effiċjenti fl-infrastruttura tat-trasport u tal-ħżin.

4.Previżjoni ta’ qafas ta’ politika biex jintużaw soluzzjonijiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju

Il-qbid tal-emissjonijiet tas-CO2 huwa l-punt tat-tluq komuni għall-perkorsi kollha tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju: il-qbid u l-ħżin tal-karbonju (CCS), l-assorbimenti tal-karbonju u l-qbid u l-użu tal-karbonju (CCU). Barra minn hekk, l-infrastruttura tat-trasport tas-CO2 hija meħtieġa, minbarra l-użu u l-ħżin lokali tas-CO2, sabiex ikunu jistgħu jiġu stabbiliti l-perkorsi differenti u jinħoloq suq uniku għas-CO2 fl-Ewropa.

Illustrazzjoni 2: Deskrizzjoni tal-ktajjen tal-valur tas-CO2 

4.1    Varar tal-infrastruttura tat-trasport għal suq uniku għas-CO2 

It-trasport tas-CO2 diġà huwa attività kummerċjali, madankollu, il-volumi mċaqilqa permezz ta’ diversi modi ta’ trasport u networks lokali huma żgħar ħafna meta mqabbla mal-ħtiġijiet futuri tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

L-emittenti li jaqbdu s-CO2, il-kumpaniji tal-użu u l-operaturi tas-siti tal-ħżin għandhom ikunu jistgħu jserrħu fuq network tat-trasport tas-CO2 transfruntier u b’aċċess miftuħ li jiffunzjona, minħabba li tali networks bħalissa ma humiex regolati fil-livell tal-UE. Il-modi kollha tat-trasport tas-CO2 huma koperti mill-EU ETS, iżda jeħtieġ li jiġu żviluppati regoli dwar il-kontabilità u r-responsabbiltà għall-emissjonijiet mill-modi kollha f’dan il-qafas.

Se jkun hemm bżonn investimenti sinifikanti sabiex jinbena suq li jaħseb għall-ħtiġijiet tal-iżvilupp tas-CCS, tas-CCU u tal-assorbimenti industrijali tal-karbonju. Studju tal-Kummissjoni jistma li n-network tat-trasport tas-CO2, inkluż il-pipelines u r-rotot tat-tbaħħir, jista’ jkopri sa 7 300 km u l-varar tiegħu jista’ jiswa sa EUR 12,2-il biljun b’kollox sal-2030, li jiżdied għal madwar 19 000 km u EUR 16-il biljun b’kollox sal-2040 28 . Jeħtieġ li jingħelbu diversi sfidi biex jiġi mobilizzat l-investiment u tali network tat-trasport estensiv jiġi varat.

Filwaqt li f’ħafna każijiet, il-pipelines huma l-aktar għażla komuni tat-trasport għas-CO2, il-kostijiet kapitali inizjali biex jinbnew huma għoljin u jeħtieġu żmien twil. Qabel l-2030, it-trasport bil-baħar tas-CO2 se jkun għażla importanti, iżda dan jeħtieġ id-disponibbiltà ta’ flotta ta’ vapuri speċjalizzati tat-trasport tas-CO2. L-inċertezza rigward il-volumi futuri tas-CO2, il-koordinazzjoni kkumplikata tul il-ktajjen tal-valur, u l-proċeduri twal għall-ħruġ tal-permessi huma ostakli sinifikanti biex l-investituri jimxu ’l quddiem fil-proġetti. Barra minn hekk, l-infrastruttura transfruntiera tat-trasport fuq skala kbira se tkun teħtieġ l-immaniġġar tal-flussi tas-CO2 minn sorsi differenti, maqbuda b’teknoloġiji differenti u bl-użu ta’ mezzi tat-trasport differenti u siti tal-ħżin differenti, li jitlob li tiġi żgurata l-interoperabbiltà.

Għall-ġejjieni, se jkunu meħtieġa standards minimi ta’ kwalità tal-fluss tas-CO2 biex tiġi evitata l-frammentazzjoni tas-suq 29 . Ix-xogħol ta’ standardizzazzjoni għandu jindirizza kwistjonijiet bħall-kompożizzjoni, il-purità, il-pressjoni u t-temperatura. Barra minn hekk, hemm bżonn linji gwida komuni rigward “sustanzi assoċjati inċidentali mis-sors, mill-ġbir jew mill-proċess tal-injezzjoni” li jistgħu jiġu aċċettati fil-permessi għall-ħżin tas-CO2 30 . Dan jappoġġa suq ġust billi joħloq bilanċ bejn il-kosteffettività u r-riskji, minħabba li l-livelli differenti ta’ purità tas-CO2 jiġu b’kostijiet differenti, filwaqt li jipprevjeni riskju sinifikanti għall-ambjent.

L-installazzjonijiet tal-qbid tal-karbonju li jinsabu ’l bogħod minn ċentri industrijali u siti tal-ħżin u emittenti iżgħar li ma għandhomx biżżejjed volumi ta’ CO2 biex jinteressaw lill-operaturi tat-trasport jirriskjaw li jiġu esklużi mis-suq għalkollox, u dan jista’ jimmina b’mod sinifikanti d-dekarbonizzazzjoni. Hemm bżonn soluzzjonijiet speċifiċi biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet ta’ tali siti u ta’ reġjuni vulnerabbli u biex tiżdied is-setgħa ta’ negozjar tagħhom mal-operaturi tan-network u biex tiġi żgurata tranżizzjoni ġusta li ma tħalli lil ħadd lura.

L-infrastruttura tat-trasport hija meħtieġa biex jinħoloq suq uniku għas-CO2 fl-Ewropa. L-iżvilupp ta’ infrastruttura nondiskriminatorja, b’aċċess miftuħ, trasparenti, multimodali u transfruntiera għat-trasport u l-ħżin tas-CO2 jeħtieġ koordinazzjoni tul il-katina tal-valur, trasparenza fil-kuntratti u fil-prezzijiet u ħruġ f’waqtu tal-permessi.

Minħabba d-daqs potenzjali ta’ dan is-suq kif muri fix-xogħol analitiku 31 , se jkun meħtieġ qafas ta’ politika u regolatorju ddedikat biex jiġi ottimizzat l-iżvilupp tiegħu u tiġi żgurata l-armonizzazzjoni madwar l-Ewropa, f’konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni tal-UE.

Sabiex jiġu ottimizzati l-benefiċċji tal-kapital li ntnefaq fuq l-infrastruttura, jeħtieġ ukoll li l-qafas futur iħares lejn l-interazzjonijiet mas-setturi tal-elettriku, tal-gass u tal-idroġenu u l-ħtieġa għal kapaċità ta’ riżerva futura, inkluż l-immappjar tal-adattament għal skop differenti u l-użu mill-ġdid potenzjali tal-infrastruttura eżistenti għall-flussi tas-CO2. L-għan huwa li tiġi żgurata l-integrazzjoni tas-sistema u li jiġu promossi l-flessibbiltà u r-reżiljenza fis-sistema tal-enerġija tal-UE. Tali ppjanar tan-network madwar l-UE għandu jkun ibbażat fuq approċċ parteċipattiv, kif meħud fis-setturi tal-elettriku u tal-gass, fejn il-partijiet ikkonċernati jipprovdu kontribut permezz tal-proċessi ta’ konsultazzjoni. Sabiex tappoġġa proġetti infrastrutturali bikrija tas-CO2 (transfruntiera), il-Kummissjoni se tikkunsidra, f’involviment mill-qrib mal-industrija, li tinnomina koordinaturi Ewropej biex jindirizzaw kwistjonijiet bħal diffikultajiet jew dewmien partikolari u biex jinformaw dwar l-iżvilupp ta’ qafas regolatorju adattat għall-iskop tiegħu. Il-Forum tas-CCUS se jipprovdi kontribut għal din il-ħidma mal-JRC li jirfed il-proċess bil-ħidma tiegħu fuq l-iżvilupp pan-Ewropew tal-infrastruttura tat-trasport tas-CO2 32 .

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·mill-2024, tibda ħidma preparatorja fid-dawl ta’ proposta għal pakkett regolatorju futur possibbli tat-trasport tas-CO2; Se tikkunsidra kwistjonijiet, fosthom l-istruttura tas-suq u tal-kostijiet, l-integrazzjoni u l-ippjanar transfruntieri, l-armonizzazzjoni teknika u l-inċentivi ta’ investiment għal infrastruttura ġdida, l-aċċess għal partijiet terzi, l-awtoritajiet regolatorji kompetenti, ir-regolamentazzjoni tat-tariffi u l-mudelli tas-sjieda. ·mill-2024, se taħdem biex tipproponi mekkaniżmu ta’ ppjanar tal-infrastruttura tat-trasport tas-CO2 mal-UE kollha b’kooperazzjoni mal-Istati Membri u mal-pjattaforma tal-partijiet ikkonċernati tal-Forum tas-CCUS. Il-ħidma relatata mal-ippjanar tan-network se tivvaluta wkoll sa liema punt huwa possibbli li l-infrastruttura eżistenti għat-trasport u l-ħżin tas-CO2 terġa’ tintuża/tiġi adattata għal skop differenti, meta titqies il-prijorità għall-ħtiġijiet tal-infrastruttura tal-gassijiet rinnovabbli, u jekk iva, x’bidliet regolatorji huma meħtieġa. ·mill-2024, tikkunsidra, f’involviment mill-qrib mal-industrija, li tinnomina koordinaturi Ewropej biex jappoġġaw l-iżvilupp bikri ta’ proġetti infrastrutturali (transfruntieri). ·tiżviluppa regoli tal-kontabilità tal-emissjonijiet fil-kuntest tal-EU ETS biex tippermetti l-mezzi kollha tat-trasport tas-CO2, u tiżgura r-responsabbiltà għal rilokazzjoni. ·taħdem mal-organizzazzjonijiet Ewropej tal-istandardizzazzjoni biex tistabbilixxi standards minimi għall-flussi tas-CO2 li għandhom jintużaw f’kodiċi tan-network, applikabbli għas-soluzzjonijiet kollha tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju, u barra minn hekk, b’kooperazzjoni mal-Istati Membri biex tikkunsidra linji gwida dwar “sustanzi assoċjati inċidentali” biex tiġi żgurata l-integrità tal-infrastruttura u tal-ġibjuni. ·tippromwovi permezz tal-Organizzazzjoni Marittima Internazzjonali l-iżvilupp ta’ kwalunkwe linja gwida meħtieġa dwar it-trasport sikur tas-CO2 bil-baħar.

4.2    Qbid u ħżin tal-emissjonijiet tas-CO2 minflok ma jiġu rilaxxati fl-atmosfera

Il-qbid u l-ħżin tal-karbonju jinkludu applikazzjonijiet fejn is-CO2 jinqabad u jinħażen b’mod permanenti. Skont il-Valutazzjoni tal-Impatt li hija l-bażi tal-Komunikazzjoni dwar il-Mira Klimatika tal-UE għall-2040, is-CCS għandhom jiġu varati fuq skala kbira biex jikkumplimentaw azzjonijiet oħra ta’ mitigazzjoni biex jiġu indirizzati emissjonijiet li huma diffiċli biex jitnaqqsu, b’mod partikolari emissjonijiet ta’ proċessi industrijali, u biex tinkiseb in-newtralità klimatika sal-2050.

Fir-rigward tal-biċċa l-kbira ta’ perkorsi oħrajn tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju, dan jibda bil-qbid tal-emissjonijiet industrijali tas-CO2 li diffiċli jitnaqqsu, minflok ma jiġu rilaxxati fl-atmosfera. Il-prezz tal-karbonju tal-ETS jipprovdi inċentiv għall-qbid tas-CO2 iġġenerat mill-fjuwils fossili u mill-emissjonijiet tal-proċessi industrijali. Dan l-inċentiv huwa mistenni li jikber bħala riżultat tal-aħħar riforma, minħabba li l-limitu massimu tal-emissjonijiet tal-ETS qed ikompli jonqos b’mod kostanti, u dan qed iwassal għal aspettattiva qawwija f’dak li għandu x’jaqsam mal-prezzijiet għall-karbonju fl-UE.

Illum, il-kumpaniji industrijali madwar l-UE kollha qed jirrieżaminaw għażliet strateġiċi biex jittrasformaw il-proċessi tal-produzzjoni tagħhom f’operazzjonijiet b’emissjonijiet żero netti sabiex inaqqsu l-kostijiet u joffru prodotti finali b’livell baxx jew żero ta’ karbonju lis-suq. Is-setturi industrijali li l-emissjonijiet tal-proċess tagħhom diffiċli jitnaqqsu (eż. is-siment) qed jiżviluppaw dejjem aktar pjanijiet ta’ investiment biex jaqbdu s-CO2 biex jerġa’ jintuża għall-produzzjoni ta’ fjuwils/sustanzi kimiċi (CCU) jew biex jinħażen b’mod permanenti (CCS) 33 .

Deċiżjonijiet ta’ investiment jiddependu fuq l-iżvilupp ta’ swieq għal prodotti finali b’livell baxx jew żero ta’ karbonju u d-disponibbiltà ta’ katina sħiħa tal-valur tas-CO2 b’servizzi ta’ qbid, trasport, użu jew ħżin offruti bi prezzijiet kompetittivi.

Il-Kummissjoni se taħdem biex sal-2026 tistabbilixxi pjattaforma ta’ aggregazzjoni tas-CO2 tal-UE li tappoġġa lill-kumpaniji li jaqbdu s-CO2 biex jakkwistaw servizzi tal-katina tal-valur tas-CO2. L-għan huwa li jiġi ffaċilitat it-tqabbil tad-domanda għall-ħżin u d-disponibbiltà tal-ħżin f’termini ta’ ħin u postijiet, filwaqt li jingħata kontribut għas-sigurtà tal-provvista tal-ħżin f’termini ta’ volum u affordabbiltà 34 . Din il-pjattaforma tista’ wkoll tipprovdi trasparenza fil-kuntratti u fl-akkwist u tagħti informazzjoni dwar l-ippjanar tal-infrastruttura, lill-fornituri tat-trasport u tal-ħżin. Dan huwa partikolarment rilevanti biex jinqabdu kumpaniji b’inqas setgħa ta’ negozjar.

Il-qbid u l-ħżin tal-karbonju jeħtieġu mhux biss il-qbid tas-CO2, iżda wkoll il-ħżin tiegħu b’mod permanenti. L-iżvilupp ta’ siti tal-ħżin biex tintlaħaq il-mira tal-2030 għall-kapaċità tal-injezzjoni se jkun jeżiġi l-appoġġ tal-awtoritajiet għall-ħruġ tal-permessi u li jsir djalogu magħhom. Il-proċessi ta’ applikazzjoni għall-permessi tal-ħżin għadhom għaddejjin f’erba’ Stati Membri biss, 35 iżda tmien Stati Membri jipproġettaw li b’kollox se jinqabdu 15,2-il miljun tunnellata ta’ CO2 fis-sena sa mill-2025, u dan jissottolinja l-ħtieġa urġenti li l-kapaċità operattiva tal-ħżin tas-CO2 tinfetaħ qabel l-2030 36 .

Dan jissottolinja l-importanza ta’ involviment bikri bejn l-applikanti għall-permessi u l-awtoritajiet kompetenti matul il-fażi preparatorja ta’ proġetti strateġiċi ta’ ħżin tas-CO2 żero nett u jenfasizza l-ħtieġa għal aktar inċentivi ekonomiċi biex tiġi identifikata u tinbena aktar kapaċità ta’ ħżin. Se jkun importanti wkoll li l-Istati Membri kollha jlestu l-analiżi tagħhom tal-ħtiġijiet tal-qbid u l-għażliet tal-ħżin fil-Pjanijiet Nazzjonali finali għall-Enerġija u l-Klima f’konformità mar-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni. 37

L-argument għall-vijabbiltà tan-negozju għall-iżvilupp ta’ infrastruttura kritika għall-ħżin tas-CO2 imur lil hinn mill-għan immedjat li jitnaqqsu l-emissjonijiet matul id-deċennji li ġejjin, minħabba li dan għandu l-potenzjal li jikkontribwixxi għal emissjonijiet negattivi fl-ekonomija kollha anki wara l-2050. Bħala l-ewwel pass, l-Istati Membri għandhom jirrikonoxxu u jappoġġaw is-siti tal-ħżin u l-infrastruttura relatata tal-qbid u tat-trasport bħala proġetti strateġiċi b’emissjonijiet żero netti skont l-NZIA biex jiżguraw aċċess suffiċjenti għall-kapaċità tal-injezzjoni għal emissjonijiet tas-CO2 li diffiċli jitnaqqsu. Dan jinċentiva r-raggruppamenti tal-katina tal-valur tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju mmirati biex jiġbru flimkien il-volumi tal-qbid inizjali għat-tneħħija tar-riskji tal-investimenti fis-siti tal-ħżin.

Sabiex jitnaqqsu l-kostijiet bil-quddiem għall-investituri tal-ħżin, l-Istati Membri jistgħu jikkunsidraw l-aggregazzjoni tas-sigurtà finanzjarja meħtieġa mill-operaturi tal-ħżin tas-CO2 fil-forma ta’ imposti għal kull volum ta’ CO2 maħżun, filwaqt li jqisu l-ħżin tas-CO2 bi grad ta’ riskju baxx meta mqabbel, pereżempju, mal-operazzjonijiet tal-produzzjoni tal-idrokarburi 38 .

Il-pjanijiet direzzjonali dettaljati għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO2 għandhom jiġu kkodisinjati u implimentati fil-livell settorjali, filwaqt li titqies il-kumplessità tal-proċessi industrijali. Il-pjattaforma għall-kondiviżjoni tal-għarfien għal proġetti industrijali tas-CCUS hija l-pjattaforma xierqa għal pjanijiet direzzjonali settorjali jekk ikun involut l-użu tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

Abbażi tal-immudellar tal-valutazzjoni tal-impatt għall-mira klimatika għall-2040, tkun meħtieġa żieda fil-kapaċità annwali ta’ injezzjoni tas-CO2 għall-ħżin ġeoloġiku għal mill-inqas 250 miljun tunnellata ta’ CO2 fis-sena fl-2040 fiż-Żona Ekonomika Ewropea 39 . Sabiex tagħmel dan, l-UE jeħtieġ li tidentifika u tiżviluppa l-kapaċità potenzjali tagħha ta’ ħżin tas-CO2 u li tiżgura li l-kapaċitajiet tal-infrastruttura tat-trasport u tal-ħżin tas-CO2 jiġu adattati għad-daqs biex jissodisfaw il-ħtiġijiet li dejjem qegħdin jikbru tal-qbid u tal-ħżin industrijali wara l-2030.

Għalhekk, il-Kummissjoni se tibda taħdem biex toħloq atlas ta’ investiment mal-UE kollha ta’ siti potenzjali għall-ħżin tas-CO2 . Wara valutazzjoni tal-ħtiġijiet tad-data u tar-riżorsi umani u finanzjarji diġà disponibbli, il-Kummissjoni se tiġbor inventarju diġitali tal-ħżin taħt l-art tas-CO2, li jibni fuq ix-xogħol ta’ stħarriġ ġeoloġiku Ewropew. 40 Kull sit tal-ħżin potenzjali se jiġi ttikkettat skont il-“livell ta’ prontezza għall-ħżin” tiegħu u jitqabbel mad-data pubblika biex titħaffef il-ħidma biex jiġu identifikati u vvalutati l-kapaċitajiet tal-ħżin. 41  

Is-servizzi ġeoloġiċi fiż-ŻEE għandu jkollhom ir-riżorsi u għandhom ikunu jistgħu jaggregaw l-għarfien eżistenti kollu tas-sottoswol. Meta disponibbli, dan għandu jinkludi informazzjoni teknika bħal kampjuni, imġiba ġeofiżika, data siżmika minn siti ta’ produzzjoni tal-idrokarburi u minn siti bikrija ta’ ħżin tas-CO2. L-investituri għandhom ikunu jistgħu jużaw dan l-atlas biex jidentifikaw opportunitajiet ta’ ħżin potenzjali bħala parti mill-ktajjen tal-valur tas-CO2.

Barra minn hekk, il-proċeduri għall-ħruġ tal-permessi għall-ħżin tas-CO2 jeħtieġ li jkunu definiti sewwa, magħmulin trasparenti u komparabbli madwar l-UE. Il-Kummissjoni se tappoġġa lill-Istati Membri fit-tnedija ta’ proġetti strateġiċi rikonoxxuti b’emissjonijiet żero netti għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju, inkluż fl-indirizzar tar-riskji ta’ responsabbiltà speċifiċi għas-CO2 fil-katina tal-valur kollha għall-operaturi.

Abbażi tas-siti strateġiċi li se jipprovdu l-ewwel 50 miljun tunnellata ta’ kapaċità ta’ ħżin annwali sal-2030, il-Kummissjoni se tiżviluppa linji gwida għall-ħruġ ta’ permessi għall-ħżin tas-CO2, filwaqt li tibbilanċja l-flessibbiltà speċifika għas-sit mal-prevedibbiltà tal-investiment biex tiffaċilita u tħaffef it-tnedija tal-ħżin tas-CO2.

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·tiżviluppa, mal-Istati Membri, sa mhux aktar tard mill-bidu tal-2026, pjattaforma għall-valutazzjoni tad-domanda u għall-aggregazzjoni tad-domanda għas-servizzi tat-trasport jew tal-ħżin tas-CO2, bil-għan li l-fornituri tas-CO2 jitqabblu mal-fornituri tal-ħżin u tat-trasport u tiġi pprovduta trasparenza fil-kuntratti u fl-akkwist ·timmira li toħloq u tagħmel disponibbli sal-bidu tal-2026, b’kooperazzjoni mas-servizzi ġeoloġiċi taż-ŻEE, atlas ta’ investiment ta’ siti potenzjali għall-ħżin tas-CO2 abbażi ta’ format komuni tal-livell ta’ prontezza għall-ħżin. ·tuża l-Pjattaforma ta’ kondiviżjoni tal-għarfien għal proġetti industrijali tas-CCUS biex tiżviluppa flimkien ma’ pjanijiet direzzjonali settorjali tal-industrija għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju. ·tiżviluppa, mal-Istati Membri, sal-2025, gwida pass pass għall-proċessi tal-ħruġ ta’ permessi għal proġetti strateġiċi b’emissjonijiet żero netti għall-ħżin tas-CO2, b’mod partikolari fir-rigward ta’: oit-trasferiment tar-responsabbiltà mill-operaturi lura lill-awtoritajiet kompetenti u r-rekwiżiti korrispondenti tas-sigurtà finanzjarja u tal-mekkaniżmu finanzjarju; oit-trasparenza dwar ir-rekwiżiti tal-ħruġ tal-permessi u l-approċċi bbażati fuq ir-riskju biex jiġu ffaċilitati d-deċiżjonijiet finali ta’ investiment mill-operaturi tal-ħżin. L-Istati Membri għandhom: ·jinkludu fil-Pjanijiet Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima aġġornati tagħhom il-valutazzjoni tagħhom tal-ħtiġijiet tal-qbid u tal-kapaċità/għażliet tal-ħżin u jidentifikaw azzjonijiet li jappoġġaw il-varar ta’ katina tal-valur tas-CCS. ·sal-2025, jiżguraw li jkollhom proċessi trasparenti fis-seħħ għall-applikanti għal permessi għall-ħżin biex jinvolvu ruħhom mal-awtoritajiet kompetenti matul il-fażi preparatorja. ·mill-2024 ’il quddiem, jappoġġaw l-iżvilupp u t-tnedija ta’ proġetti strateġiċi kooperattivi b’emissjonijiet żero netti skont l-NZIA biex jinħolqu ktajjen tal-valur sħaħ tal-qbid, it-trasport u l-ħżin tal-karbonju, inkluż bejn il-fruntieri. ·sa mhux aktar tard mill-2025, jippermettu lis-servizzi ġeoloġiċi tagħhom jikkontribwixxu data eżistenti u jiġġeneraw data ġdida biex jikkontribwixxu għal atlas ta’ investiment fiż-ŻEE kollha ta’ siti potenzjali għall-ħżin tas-CO2.

4.3    Tneħħija tas-CO2 mill-atmosfera

Il-ktajjen tal-valur tal-assorbimenti industrijali tal-karbonju huma essenzjali biex jintlaħaq l-objettiv tan-newtralità tal-karbonju stabbilit fil-Liġi Ewropea dwar il-Klima. 42 Sabiex sal-2050 jintlaħqu emissjonijiet żero netti ta’ gassijiet serra fl-ekonomija kollha, l-UE tista’ teħtieġ assorbimenti tal-karbonju biex tibbilanċja madwar 400 miljun tunnellata ta’ ekwivalenti ta’ emissjonijiet residwi ta’ CO2 f’setturi fejn l-emissjonijiet diffiċli jitnaqqsu, bħall-agrikoltura, l-avjazzjoni u xi industriji oħrajn. 43 Is-soluzzjonijiet ta’ assorbiment tal-karbonju bbażati fuq in-natura se jkollhom rwol essenzjali f’dan, iżda mhux se jkunu biżżejjed. L-assorbimenti industrijali tal-karbonju se jkunu meħtieġa wkoll biex jintlaħaq dan l-għan.

L-assorbimenti industrijali tal-karbonju bbażati fuq it-teknoloġija tas-CCS jaqbdu s-CO2 direttament mill-atmosfera (DACCS) jew jaqbdu s-CO2 bijoġeniku minn impjanti tal-enerġija jew minn proċessi industrijali (BioCCS) u jaħżnuh b’mod permanenti, kuntrarju għal soluzzjonijiet ta’ assorbimenti mhux permanenti bħar-riforestazzjoni, is-sekwestru tal-karbonju fil-ħamrija, jew il-materjal tal-bini b’bażi bijoloġika. Madankollu, l-assorbimenti industrijali tal-karbonju jiffaċċjaw kostijiet għoljin u jinvolvu rekwiżiti kbar tal-enerġija (DACCS) jew ħtiġijiet qawwija għar-riżorsi naturali (BioCCS) li jistgħu jqajmu tħassib dwar is-sostenibbiltà jekk ma jiġux indirizzati kif suppost. Il-varar tal-assorbimenti tal-karbonju kemm permanenti kif ukoll mhux permanenti jeħtieġ inċentivi li jikkunsidraw il-karatteristiċi speċifiċi tagħhom.

L-assorbimenti industrijali tal-karbonju bħalissa la huma koperti mid-Direttiva tal-EU ETS u lanqas mir-regolamenti dwar il-Kondiviżjoni tal-Isforzi 44 jew dwar l-Użu tal-Art, it-Tibdil fl-Użu tal-Art u l-Forestrija (LULUCF) 45 . Billi l-EU ETS ma tirrikonoxxix emissjonijiet negattivi, il-qbid u l-ħżin tas-CO2 bijoġeniku u atmosferiku ma humiex inċentivati mill-prezz tas-suq tal-karbonju ta’ konformità tal-UE, u bħalissa l-uniku inċentiv fil-livell tal-UE ġej mill-Fond għall-Innovazzjoni. F’dan il-kuntest, id-deċiżjonijiet ta’ investiment għal dawn it-tipi ta’ operazzjonijiet jiddependu prinċipalment fuq is-sussidji mill-Istat jew is-swieq volontarji tal-karbonju. Il-qafas volontarju ta’ ċertifikazzjoni tal-UE għall-assorbimenti tal-karbonju, li jikkunsidra l-emissjonijiet taċ-ċiklu tal-ħajja tal-attivitajiet ta’ assorbimenti tal-karbonju, se jgħin biex jimmobilizza l-finanzjament, filwaqt li jiżgura l-integrità ambjentali tal-assorbimenti tal-karbonju, iżda huwa importanti li l-Kummissjoni tivvaluta kif l-aħjar li tipprovdi inċentivi għall-assorbimenti industrijali tal-karbonju fil-leġiżlazzjoni eżistenti tal-UE jew permezz ta’ strumenti ġodda.

Billi l-assorbimenti tal-karbonju se jkunu strumentali biex jintlaħqu l-objettiv tal-2040 u n-newtralità klimatika sal-2050, jista’ jiġi kkunsidrat li jiġu ffissati objettivi speċifiċi għall-assorbimenti tal-karbonju, jekk ikun meħtieġ, f’konformità mal-objettiv ġenerali tal-UE għat-tnaqqis tal-emissjonijiet netti ta’ gassijiet serra għall-2040.

Il-Kummissjoni diġà ngħatat mandat mill-koleġiżlaturi biex sal-2026 tivvaluta jekk is-CO2 li jitneħħa mill-atmosfera u jinħażen b’mod sikur u permanenti jistax jitqies u jiġi kopert mill-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet u kif isir dan 46 .. Dan irid jintlaħaq mingħajr ma jiġi kkumpensat it-tnaqqis fl-emissjonijiet u filwaqt li tiġi żgurata l-integrità ambjentali, speċjalment fir-rigward tal-użu tal-bijomassa miksuba b’mod sostenibbli għal BioCCS.

Dan jista’ jsir billi jiġu integrati l-assorbimenti industrijali tal-karbonju fl-EU ETS (suq uniku fejn il-ġenerazzjoni tal-assorbimenti industrijali għall-konformità mal-obbligi ta’ ċediment tkun permessa bir-restrizzjonijiet jew mingħajrhom) jew billi jinħoloq mekkaniżmu ta’ konformità separat għal tali assorbimenti, li jkun konness direttament jew indirettament mal-EU ETS. Għaldaqstant, dan joħloq inċentivi bbażati fuq il-prezzijiet għall-ġenerazzjoni tal-assorbimenti industrijali tal-karbonju.

Inizjalment, waħda mill-isfidi ewlenin se tkun li tingħeleb id-differenza sinifikanti kurrenti bejn il-prezz prevalenti tal-karbonju u l-kost tal-assorbiment tas-CO2 permezz ta’ soluzzjonijiet industrijali. Għalkemm il-kost għal xi installazzjonijiet tal-BioCCS jista’ ma jkunx ferm ogħla milli għall-qbid u l-ħżin permanenti tal-emissjonijiet tal-fjuwils fossili u tas-CO2 minn proċessi 47 , għal tipi oħrajn ta’ assorbimenti, bħall-qbid u l-ħżin diretti tal-karbonju fl-arja, il-kostijiet futuri stmati jvarjaw minn EUR 122 sa EUR 539 għal kull tunnellata ta’ CO2 48 , ferm ogħla mill-prezz kurrenti tal-ETS. B’hekk, l-integrazzjoni fis-sistema tal-ipprezzar tal-EU ETS weħidha tista’ tkun inċentiv insuffiċjenti għall-assorbimenti industrijali. Fi stadju bikri tal-varar, se jkun meħtieġ appoġġ addizzjonali biex jitħaffef it-tagħlim teknoloġiku u jitnaqqsu aktar il-kostijiet. F’dan il-kuntest, ikun importanti wkoll li jiġi eżaminat ir-rwol tal-Istati Membri fl-iżvilupp tal-assorbimenti industrijali tal-karbonju.

Fl-istess ħin, se jkun importanti li jitħaffu r-riċerka, l-iżvilupp u d-dimostrazzjoni biex it-teknoloġiji l-ġodda għall-assorbimenti tal-karbonju jiġu avvanzati u jitnaqqsu l-kostijiet tagħhom. Billi teknoloġiji differenti ta’ assorbiment jinsabu fi stadji differenti ta’ maturità, se jkunu hemm bżonn programmi mfassla apposta biex jiggwidaw l-iżvilupp. Il-Kummissjoni se tuża l-istrumenti eżistenti tagħha biex tappoġġa t-teknoloġiji għall-assorbiment tal-karbonju industrijali. B’mod speċifiku, il-programm Orizzont Ewropa se jiffoka fuq it-tisħiħ tar-riċerka biex jittejbu l-effiċjenza u l-fattibbiltà tat-teknoloġiji tal-assorbiment, b’mod partikolari t-teknoloġiji tal-qbid mill-arja, kif ukoll il-kummerċjalizzazzjoni u l-espansjoni tagħhom għas-suq b’appoġġ mill-Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni. Il-Fond għall-Innovazzjoni se jkompli jappoġġa teknoloġiji nodfa biex jgħin biex jiżdiedu l-assorbimenti tal-karbonju.

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·tivvaluta l-objettivi ġenerali għall-ħtiġijiet tal-assorbimenti tal-karbonju f’konformità mal-ambizzjoni klimatika tal-UE għall-2040 u l-għan li tintlaħaq in-newtralità klimatika sal-2050 u l-emissjonijiet negattivi minn hemm ’il quddiem. ·tiżviluppa għażliet ta’ politika u mekkaniżmi ta’ appoġġ għall-assorbimenti industrijali tal-karbonju, inkluż jekk għandhomx jitqiesu fl-EU ETS u, jekk iva, kif. ·b’mod parallel, tagħti spinta lir-riċerka, lill-innovazzjoni u lid-dimostrazzjoni bikrija tal-UE għat-teknoloġiji industrijali ġodda għall-assorbiment tas-CO2 taħt Orizzont Ewropa u l-Fond għall-Innovazzjoni.

4.4    Użu tas-CO2 maqbud bħala riżorsa biex jiġu sostitwiti l-fjuwils fossili fil-produzzjoni industrijali

Il-qbid tas-CO2 u r-riċiklaġġ tiegħu biex jiġu prodotti fjuwils sintetiċi avvanzati, sustanzi kimiċi, polimeri jew minerali huwa aspett importanti u innovattiv ieħor ta’ katina tal-valur tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju. Dan jikkontribwixxi wkoll għall-mudell tal-ekonomija ċirkolari, li se jikseb aktar importanza taħt il-qafas ta’ azzjoni klimatika sal-2040. Il-produzzjoni ta’ sustanzi kimiċi u materjali għadha tiddependi ħafna fuq materja prima bbażata fuq fossili, li se tiġi sostitwita gradwalment minn materja prima alternattiva, bħal bijomassa sostenibbli, skart riċiklat u CO2 maqbud 49 . Għalhekk, billi tissostitwixxi materja prima bbażata fuq il-fossili, is-CCU tista’ tikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-emissjonijiet, is-sigurtà tal-enerġija u l-awtonomija tal-UE.

Barra minn hekk, is-CCU jippromwovi simbjożi industrijali u integrazzjoni aħjar tal-proċessi fi ħdan raggruppamenti industrijali. Għal dan il-għan, l-infrastruttura relatata mas-CCU għandha tiġi implimentata b’mod deċentralizzat, billi s-sorsi tal-emissjonijiet industrijali jiġu konnessi mas-siti tal-produzzjoni tul il-ktajjen tal-valur fil-livell lokali, mingħajr ma neċessarjament tkun meħtieġa infrastruttura kbira għat-trasport tas-CO2. L-aċċess għall-idroġenu huwa meħtieġ ukoll biex jippermetti l-użu tat-teknoloġiji tas-CCU. Għalhekk, is-sinerġiji bejn l-applikazzjonijiet tas-CCU u n-networks tal-idroġenu jista’ jkollhom rwol ewlieni biex tingħata spinta lid-dekarbonizzazzjoni. Madankollu, il-benefiċċji ta’ dawn it-teknoloġiji ta’ użu tas-CO2 għadhom ma humiex rikonoxxuti bis-sħiħ, u lanqas ma hija l-kapaċità tagħhom li jipprovdu sors alternattiv ta’ karbonju biex jissostitwixxi l-karbonju fossili f’setturi speċifiċi tal-ekonomija tal-UE li huma dipendenti fuq il-karbonju. Il-valutazzjoni tal-benefiċċju klimatiku sħiħ ta’ kull applikazzjoni tas-CCU bħala alternattiva għal prodott ibbażat fuq il-fossili se jkollha tqis il-konsum tal-enerġija biex jitħaddem dan il-proċess li juża ħafna enerġija.

Ċerti użi tas-CO2 maqbud fil-prodotti huma appoġġati mil-leġiżlazzjoni 50 . Dawn ir-regoli jinkoraġġixxu l-użu ta’ fjuwils abbażi tas-CCU biex jissostitwixxu l-fjuwils fossili f’setturi ewlenin, b’salvagwardji fis-seħħ biex jiġi żgurat li jipprovdu l-iffrankar minimu meħtieġ tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra.

Id-Direttiva dwar l-ETS tipprovdi massimu ta’ 20 miljun kwota mill-2024 sal-2030 li għandhom jiġu allokati mingħajr ħlas lill-operaturi tal-inġenji tal-ajru biex ikopru d-differenza fil-kostijiet li jifdal għall-użu ta’ fjuwils rinnovabbli ta’ oriġini mhux bijoloġika u fjuwils alternattivi sostenibbli 51 . Ir-regoli tal-avjazzjoni ta’ ReFuelEU 52 jeħtieġu wkoll, mill-2030, fjuwils rinnovabbli ta’ oriġini mhux bijoloġika (RFNBO) biex ikopru wkoll fjuwils sintetiċi prodotti b’enerġija rinnovabbli permezz tas-CCU. Bl-istess mod, ir-Regolament Marittimu ta’ FuelEU 53 jistabbilixxi reġim ta’ inċentiv speċjali biex jappoġġa l-użu tal-RNFBOs 54 . L-użu ta’ tali fjuwils tas-CCU se jiġi rikonoxxut ukoll fl-EU ETS biex jiġi evitat l-għadd doppju tal-emissjonijiet tal-karbonju inkorporati.

Ir-reviżjoni tal-2023 tad-Direttiva dwar l-EU ETS tirrikonoxxi wkoll il-permanenza tal-ħżin tal-karbonju f’ċerti tipi ta’ prodotti. Il-Kummissjoni qed tħejji att delegat biex tispeċifika l-kundizzjonijiet li taħthom jista’ jiġi rikonoxxut il-ħżin permanenti, sabiex is-CCU u s-CCS permanenti jitqiegħdu fuq l-istess livell fl-ETS. B’mod konsistenti mal-qafas tal-EU ETS, il-qafas ta’ ċertifikazzjoni tal-UE għall-assorbimenti tal-karbonju se jagħti l-għażla li jiġu ċċertifikati l-assorbimenti tal-karbonju ġġenerati minn attivitajiet industrijali li jaħżnu l-karbonju atmosferiku jew bijoġeniku fi prodotti b’mod li jipprevjeni l-emissjoni mill-ġdid tal-karbonju fl-atmosfera.

Madankollu, huma meħtieġa miżuri addizzjonali biex jiġu rikonoxxuti l-benefiċċji klimatiċi potenzjali tal-użu ta’ karbonju sostenibbli mis-CO2 maqbud minflok mill-karbonju fossili għal applikazzjonijiet oħrajn. Fl-industrija kimika, is-CO2 maqbud jista’ jintuża bħala materja prima biex jissostitwixxi l-materja prima bbażata fuq il-fossili, eż. fil-manifattura ta’ polimeri, plastik, solventi, żebgħa, deterġenti, prodotti kożmetiċi u farmaċewtiċi. Id-domanda annwali għall-karbonju għas-settur kimiku waħdu fl-Ewropa bħalissa hija stmata madwar 125 miljun tunnellata, jew madwar 450 miljun tunnellata ekwivalenti ta’ CO2, li aktar minn 90 % minnhom huma fornuti b’karbonju fossili 55 .

Huwa kruċjali li jiġu promossi ċikli sostenibbli tal-karbonju u li titnaqqas b’mod sinifikanti d-dipendenza tal-industrija kimika fuq il-materja prima fossili u li jsir użu minn sorsi sostenibbli tal-karbonju f’dawk is-setturi fejn huma l-aktar meħtieġa u li jistgħu jiksbu l-ogħla benefiċċju klimatiku. Dan jista’ jsir billi jiġu appoġġati mudelli ċirkolari, tiġi sfruttata bijoekonomija sostenibbli tal-UE u jiġi stimolat l-użu tas-CO2 maqbud bħala riżorsa ġdida tal-karbonju, filwaqt li jitqiesu r-rekwiżit tal-enerġija u l-isfidi tal-kostijiet relatati.

Sabiex ikollhom rwol sinifikanti fl-ekonomija tal-UE, l-isfidi strutturali u l-ostakli regolatorji eżistenti għall-varar tat-teknoloġiji tas-CCU jeħtieġ li jiġu identifikati u indirizzati. Jeħtieġ li jkun hemm qafas għas-CCU li jsegwi l-akkwist, it-trasport u l-użu ta’ diversi mijiet ta’ miljuni ta’ tunnellati ta’ CO2. Dan għandu jiżgura l-integrità ambjentali, inkluż l-obbligazzjonijiet għar-rilokazzjoni tas-CO2, u joħloq inċentiv f’termini ta’ prezzijiet li jkun jirrifletti b’mod akkurat il-benefiċċju klimatiku ta’ soluzzjoni tul il-katina tal-valur tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

Sabiex jipprovdi inċentiv effiċjenti u effettiv, il-qafas irid jibni fuq sistema ta’ kontabilità robusta u trasparenti li tagħti lil kull operatur fil-katina tal-valur inċentiv ċar u dirett għal azzjoni li ma tkunx tiddependi fuq l-azzjonijiet ta’ operaturi upstream jew downstream oħrajn.

Ir-rieżami tal-2026 tal-EU ETS se jivvaluta diversi kwistjonijiet, inkluż jekk is-sistema kontabilistika tal-EU ETS tiżgurax li jitqiesu l-emissjonijiet kollha u jekk tevitax l-għadd doppju meta s-CO2 maqbud jintuża fi prodotti li ma jitqisux bħala permanenti f’kuntest tal-ETS. Se jivvaluta jekk is-CO2 potenzjalment rilaxxat minn prodotti u fjuwils tas-CCU mhux permanenti għandux jitqies fil-punt tal-emissjoni fl-atmosfera (“kontabilità downstream”) jew meta s-CO2 jinqabad inizjalment (“kontabilità upstream”).

Ir-rieżami tal-2026 tal-EU ETS se jivvaluta wkoll il-fattibbiltà tal-inklużjoni tal-installazzjonijiet tal-inċinerazzjoni tal-iskart muniċipali fl-EU ETS, u l-possibilità tal-inklużjoni ta’ proċessi oħrajn tal-immaniġġar tal-iskart, b’mod partikolari il-landfills, filwaqt li jqis kriterji rilevanti bħall-integrità ambjentali u l-allinjament mal-objettivi tal-ekonomija ċirkolari u tad-Direttiva dwar l-Iskart 56 . Jivvaluta b’mod partikolari jekk l-inklużjoni ta’ dawn is-setturi fl-EU ETS tistax tgħin biex jiġu rikonoxxuti CCU mhux permanenti bħala perkors biex jitnaqqsu l-obbligi ta’ ċediment billi jiġu pprezzati l-emissjonijiet downstream.

Il-Komunikazzjoni dwar iċ-Ċikli tal-Karbonju Sostenibbli 57 stabbiliet ukoll l-objettiv li sal-2030 jinkiseb 20 % tal-karbonju użat fil-prodotti kimiċi u tal-plastik li joriġinaw minn sorsi mhux fossili sostenibbli. Sabiex jintlaħaq dan l-objettiv, hija meħtieġa azzjoni biex jiġi żviluppat, mal-industrija kimika, perkors għal rotot ta’ produzzjoni li jissostitwixxu l-karbonju fossili b’karbonju sostenibbli.

L-ilħuq ta’ dawn l-objettivi se jkun jeħtieġ appoġġ għal teknoloġiji innovattivi li jaqbdu s-CO2 mill-atmosfera jew minn flussi ta’ skart industrijali u jbiddluh minn inkwinant għal riżorsa ta’ valur. Is-CO2 maqbud jista’ mbagħad jiġi kkonvertit għal kull xorta ta’ prodott sostenibbli, inkluż fjuwils, sustanzi kimiċi jew materjali minerali.

Tali appoġġ għandu jkun disponibbli għat-teknoloġiji fil-livelli kollha ta’ tħejjija teknoloġika. Dan għandu jibbaża ruħu fuq il-programm Orizzont Ewropa għar-riċerka esploratorja, il-Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni għall-applikazzjonijiet tas-CCU li diġà kisbu ċertu livell ta’ maturità u l-Fond għall-Innovazzjoni għal proġetti prekummerċjali bil-potenzjal li jespandu.

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·tivvaluta l-għażliet xprunati mid-domanda, flimkien mal-industriji, biex iżżid l-użu tal-karbonju sostenibbli bħala riżorsa fis-setturi industrijali, b’kunsiderazzjoni sħiħa tal-inizjattiva tal-Kummissjoni li jmiss dwar il-Bijoteknoloġija u l-Bijomanifattura. ·tuża l-Pjattaforma ta’ kondiviżjoni tal-għarfien għal proġetti CCUS industrijali biex tiżviluppa flimkien mas-settur tal-industriji pjanijiet direzzjonali speċifiċi dwar l-attivitajiet tas-CCU. ·tfassal qafas koerenti biex jitqiesu l-attivitajiet kollha tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju li jirriflettu b’mod akkurat il-benefiċċji klimatiċi fil-ktajjen tal-valur tagħhom, u biex jiġi inċentivat il-varar ta’ applikazzjonijiet innovattivi u sostenibbli tas-CCU permanenti u mhux permanenti, filwaqt li jitneħħew l-ostakli.

5.Ħolqien ta’ ambjent favorevoli għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju

Sabiex jiġi sfruttat il-potenzjal sħiħ tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju, jeħtieġ li jinħolqu kundizzjonijiet favorevoli għall-iżvilupp ta’ kull element tal-katina tal-valur tal-karbonju. Dan jimplika mhux biss regolamentazzjoni adattata għall-iskop tagħha, iżda wkoll investiment u finanzjament għall-finijiet ta’ riċerka, innovazzjoni u varar bikri. Iċ-ċertezza għall-investituri u l-argumenti għall-vijabbiltà tan-negozju jeħtieġu wkoll il-fehim u s-sensibilizzazzjoni tal-pubbliku dwar soluzzjonijiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju. Fl-aħħar nett, billi d-dimensjoni transfruntiera hija kruċjali għall-espansjoni tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju, il-kooperazzjoni internazzjonali se tkun meħtieġa biex jiġi massimizzat il-potenzjal tal-mitigazzjoni tal-emissjonijiet fl-Ewropa u lil hinn minnha.

5.1    Investiment u finanzjament tat-tranżizzjoni għal karbonju nadif

Il-mira proposta tal-NZIA ta’ 50 miljun tunnellata ta’ kapaċità annwali ta’ ħżin tas-CO2 sal-2030 teħtieġ investimenti ta’ madwar EUR 3 biljun f’faċilitajiet ta’ ħżin tal-karbonju, skont il-postijiet u l-kapaċità tas-siti ta’ ħżin ġeoloġiku 58 . Barra minn hekk, ir-rapport tal-Kummissjoni jistma l-ħtiġijiet ta’ investiment għall-infrastruttura tat-trasport tal-pipelines u tal-vapuri assoċjati mal-mira tal-NZIA għal bejn madwar EUR 6,2 biljun u EUR 9,2 biljun sal-2030 59 . Fl-aħħar nett, l-kostijiet tal-qbid minn sorsi lokalizzati huma stmati li jvarjaw bejn EUR 13/t u EUR 103/t ta’ CO2 skont l-industrija, it-teknoloġija tal-qbid u l-konċentrazzjoni tas-CO2. Barra minn hekk, ir-rapport imħejji mill-partijiet ikkonċernati tal-industrija għall-Forum tas-CCUS jistma nuqqas ta’ finanzjament ta’ EUR 10 biljun b’mod kumulattiv sal-2030 għall-proġetti tas-CCS mħabbra bħalissa 60 .

Lil hinn mill-2030, il-Kummissjoni tistma li l-ħtiġijiet ta’ investiment meħtieġa fl-infrastruttura tat-trasport tas-CO2 se jiżdiedu għal bejn EUR 9,3 biljun u EUR 23,1 biljun fl-2050 biex jiġu ssodisfati l-objettivi tal-2040 u tal-2050, stabbiliti fil-komunikazzjoni dwar il-mira klimatika tal-UE għall-2040.

Minkejja li qed jiżdiedu l-ħtiġijiet ta’ investiment, ir-rapport tal-Forum tas-CCUS jistenna li suq li jkun kummerċjalment vijabbli se jibda jieħu l-forma wara l-2030, fejn l-investituri jistgħu jaqilgħu redditu kompetittiv fuq il-kapital investit ibbażat fuq il-prezz tal-karbonju tal-UE. Is-sinjal tal-prezz tal-karbonju fl-EU ETS se jkun essenzjali biex il-proġetti tas-CCS isiru kummerċjalment vijabbli, billi jitqiesu l-kostijiet tal-qbid, tat-trasport u tal-ħżin tas-CO2 minn naħa u l-prezz tal-emissjoni tal-istess ammont ta’ CO2 min-naħa l-oħra.

Barra minn hekk, l-introduzzjoni ta’ tariffi, strumenti ġodda ta’ finanzjament, garanziji u strumenti ta’ riskju jkunu meħtieġa biex jiffaċilitaw l-investimenti. Fl-aħħar mill-aħħar, dawn il-ħtiġijiet ta’ investiment huma mqabbla ma’ potenzjal tas-suq teoretiku estrapolat stmat ta’ CO2 maqbud fl-UE ta’ bejn 360 u 790 miljun tunnellata ta’ CO2, li jista’ jiġġenera bejn EUR 45 biljun u EUR 100 biljun f’valur ekonomiku totali tal-katina tal-valur futura tas-CO2 fl-UE mill-2030 ’il quddiem u jgħin biex jinħolqu bejn 75 000 u 170 000 impjieg 61 .

Fil-perjodu sal-2030, l-appoġġ addizzjonali fil-livell tal-UE u f’dak nazzjonali huwa kritiku għall-iżvilupp u għall-espansjoni tas-soluzzjonijiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju, fosthom investimenti biex jiġu żviluppati l-ħiliet meħtieġa. Proġetti ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju li qatt ma jkunu saru oħrajn bħalhom huma għaljin u d-deċiżjonijiet finali ta’ investiment jiddependu fuq ħafna fatturi. Dan jinkludi l-abbiltà li jgħaqqdu l-finanzi pubbliċi u privati. Barra minn hekk, hija meħtieġa koordinazzjoni bejn tali proġetti u partijiet ikkonċernati oħrajn, b’mod partikolari l-operaturi tat-trasport tal-enerġija, sabiex titwitta t-triq għad-deċiżjonijiet finali ta’ investiment.

Illum, il-mekkaniżmi ta’ finanzjament tal-għotjiet tranżitorji, inkluż il-Fond għall-Innovazzjoni tal-EU ETS, għadhom disponibbli biex jipprovdu xi finanzjament għal proġetti innovattivi magħżula ta’ CO2 fuq skala kbira. Sal-lum, il-Fond għall-Innovazzjoni alloka appoġġ skont id-Direttiva tal-EU ETS lil 26 proġett tas-CCS u tas-CCU fuq skala kbira u żgħira b’aktar minn EUR 3,3 biljun f’għotjiet.

Il-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (FNE) - l-Enerġija hija mekkaniżmu ewlieni ieħor ta’ appoġġ tal-UE għall-iżvilupp ta’ proġetti transfruntieri tal-infrastruttura tal-enerġija u tat-trasport. Sa issa, il-FNE tat madwar EUR 680 miljun għall-proġetti tas-CO2 ta’ interess komuni. 62 Il-finanzjament ibbażat fuq is-suq għall-proġetti tas-CCS u tas-CCU ekonomikament vijabbli jista’, fil-prinċipju, jiġi appoġġat ukoll taħt il-Fond InvestEU 63 .

Barra minn hekk, il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza hija disponibbli għall-Istati Membri biex jappoġġaw l-investimenti fil-qbid tal-karbonju 64 . Fir-rigward tal-għajnuna mill-Istat għal soluzzjonijiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju, il-Linji Gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-klima, il-ħarsien tal-ambjent u l-enerġija 65 u r-Regolament Ġenerali ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija 66 jinkludu l-kundizzjonijiet li taħthom l-għajnuna mill-Istat għall-investimenti tas-CCS u tas-CCU tkun permissibbli. Is-CCS huwa inkluż ukoll fit-tassonomija tal-finanzi sostenibbli tal-UE, sistema ta’ klassifikazzjoni żviluppata biex tidentifika u tiddefinixxi l-attivitajiet ekonomiċi li huma meqjusa ambjentalment sostenibbli. 67 The European Investment Bank has included carbon capture and storage in its  Il-Bank Ewropew tal-Investiment inkluda l-qbid u l-ħżin tal-karbonju fil-pakkett ta’ finanzjament tiegħu ta’ EUR 45 biljun biex jappoġġa l-Pjan Industrijali tal-Patt Ekoloġiku 68 ..

Sabiex jitnaqqas id-distakk bejn il-prezz tal-karbonju u l-kost tal-proġetti ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju, l-Istati Membri jistgħu jħarsu lejn il-proposta tal-iskemi ta’ “Kuntratt għad-Differenza għall-Karbonju” (CCfD) b’sussidji li jkopru d-differenza bejn prezz ta’ referenza tal-karbonju u “prezz tal-eżerċitar” miftiehem li jirrappreżenta l-kostijiet reali tal-proġett 69 . Dan il-metodu ta’ appoġġ jipprovdi fluss ta’ dħul prevedibbli għall-iżviluppaturi tal-proġetti u huwa soluzzjoni tajba għat-tneħħija tar-riskju tal-investiment.

Sabiex nimxu lil hinn mill-istadju inizjali bi proġetti strateġiċi b’emissjonijiet żero netti fuq skala kbira, is-sinjal tal-prezz tal-karbonju fl-EU ETS se jkun essenzjali biex il-proġetti tas-CCS isiru kummerċjalment vijabbli, filwaqt li jitqiesu l-kostijiet tal-qbid, tat-trasport u tal-ħżin tas-CO2 minn naħa u l-prezz tal-emissjoni tal-istess ammont ta’ CO2 min-naħa l-oħra.

Meta jkun meħtieġ appoġġ pubbliku, jista’ jkun previst mekkaniżmu għall-UE kollha taħt il-Fond għall-Innovazzjoni bħala mekkaniżmu ta’ appoġġ konġunt għal “irkantijiet bħala servizz” li jippermetti lill-pajjiżi taż-ŻEE jużaw il-baġit nazzjonali tagħhom biex jagħtu appoġġ lill-proġetti li jinsabu fit-territorju tagħhom abbażi ta’ mekkaniżmu ta’ rkant għall-UE kollha. Dan jista’ jaċċellera l-proġetti fis-suq uniku u jidentifika l-aktar proġetti kompetittivi u ambjentalment effettivi, f’konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat u ma’ biżżejjed proġetti nazzjonali f’kompetizzjoni. L-ewwel mekkaniżmu ta’ offerti kompetittivi qed jitnieda taħt l-irkant pilota tal-Fond għall-Innovazzjoni għall-produzzjoni tal-idroġenu rinnovabbli fl-UE 70 . Sabiex jipparteċipaw f’mekkaniżmi ta’ appoġġ konġunti, il-pajjiżi interessati jridu jsegwu l-proċess ta’ notifika tal-għajnuna mill-Istat 71 .

Barra minn hekk, l-adozzjoni b’suċċess tal-batteriji u tal-idroġenu bħala proġetti importanti ta’ interess Ewropew komuni (IPCEI) uriet li l-kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri u l-kumpaniji li lesti jwettqu proġetti infrastrutturali innovattivi jew miftuħa ambizzjużi ġġib riżultati tajbin fuq proġetti integrati transfruntieri kumplessi li huma importanti minħabba l-kontribut tagħhom għall-objettivi tal-UE.

F’Ottubru 2023, il-Kummissjoni nediet Forum Ewropew Konġunt għal Proġetti Importanti ta’ Interess Ewropew Komuni (JEF-IPCEI) maħsub biex jiffoka fuq l-identifikazzjoni u l-prijoritizzazzjoni ta’ teknoloġiji strateġiċi għall-ekonomija tal-UE li jistgħu jkunu kandidati rilevanti għall-IPCEIs futuri 72 . Għalhekk, l-Istati Membri jistgħu jagħmlu użu mill-JEF-IPCEI, li jlaqqa’ flimkien esperti mill-Istati Membri u mis-servizzi tal-Kummissjoni, bħala pjattaforma għall-għażla u t-tfassil ikkoordinati u trasparenti ta’ IPCEI possibbli fil-qasam tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·taħdem, mill-2024, mal-Istati Membri fit-tfassil trasparenti u kkoordinat ta’ proġett importanti possibbli ta’ interess Ewropew komuni għall-infrastruttura tat-trasport u l-ħżin tas-CO2 permezz tal-JEF-IPCEI. Sabiex tibda l-proċess mill-aktar fis possibbli, tuża l-pjattaforma eżistenti tal-Forum tas-CCUS biex tiżgura koordinazzjoni tajba, tistabbilixxi t-twaqqit, timmonitorja l-progress u żżomm il-pass tal-proġett. Tikkunsidra li tistabbilixxi pjattaforma ddedikata ta’ livell għoli biex taħdem lil hinn mill-2030. ·tivvaluta sal-2025 jekk ċerti installazzjonijiet tal-qbid tas-CO2, bħal faċilitajiet għall-produzzjoni tas-siment jew tal-ġir, humiex maturi biżżejjed u tista’ tkun mistennija kompetizzjoni suffiċjenti biex timxi minn appoġġ għal għotjiet ibbażati fuq il-proġetti għal mekkaniżmi ta’ finanzjament ibbażati fuq is-suq, bħal irkanti ta’ offerti kompetittivi bħala servizz taħt il-Fond għall-Innovazzjoni. ·tinvolvi ruħha, mill-2024, mal-Bank Ewropew tal-Investiment dwar il-finanzjament tal-proġetti tas-CCS u tas-CCU. ·tiffaċilita l-ħtiġijiet ta’ investiment fil-ġestjoni industrijali tal-karbonju sal-2040 u l-2050, fosthom billi tagħmel użu intelliġenti mill-finanzjament pubbliku biex tingrana l-investiment privat.

5.2    Sensibilizzazzjoni tal-pubbliku

Billi l-proġetti infrastrutturali tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju huma meħtieġa sabiex l-Ewropa tilħaq livell ta’ emissjonijiet żero netti u se jkunu jeħtieġu finanzjament pubbliku mill-inqas fil-fażi inizjali tal-varar, huwa essenzjali li l-Istati Membri jistimolaw u jappoġġaw dibattitu inklużiv, xjentifikament infurmat u trasparenti dwar it-teknoloġiji kollha tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju. Barra minn hekk, l-iżgurar tas-salvagwardji soċjali, ambjentali u tas-saħħa se jkun essenzjali fl-appoġġ għall-implimentazzjoni responsabbli u l-aderenza pubblika. L-involviment tal-awtoritajiet pubbliċi, tal-iżviluppaturi tal-proġetti, tal-NGOs u tas-soċjetà ċivili għandu jseħħ qabel, matul u wara t-tfassil tal-politika u l-implimentazzjoni tal-proġetti. Huwa essenzjali li l-partijiet ikkonċernati kollha jiġu involuti b’mod proattiv sabiex ma jkunx proċess ta’ informazzjoni f’direzzjoni waħda u li jiġi kkunsidrat li jingħataw popolazzjonijiet lokali għall-ospitar tal-infrastruttura tal-ġestjoni tal-karbonju.

Abbażi tal-objettivi ta’ dekarbonizzazzjoni identifikati tagħhom, l-Istati Membri għandhom jinvolvu lill-partijiet ikkonċernati kollha li jaħdmu fuq strateġiji nazzjonali ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju. Minbarra li jistimolaw dibattitu nazzjonali dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju fil-kuntest tal-miri klimatiċi, tali diskussjonijiet għandhom jistabbilixxu wkoll il-motiv ekonomiku wara l-appoġġ għat-teknoloġija u l-applikazzjoni tagħha, l-opportunitajiet li jirriżultaw, kif ukoll il-kostijiet, it-tħassib u r-riskji għas-sikurezza u għall-ambjent, u azzjonijiet regolatorji li jindirizzaw dan it-tħassib. Dawn id-diskussjonijiet għandhom iseħħu wkoll fuq livell internazzjonali.

Il-Kummissjoni se tuża l-Forum tas-CCUS u fora oħrajn tal-Kummissjoni, inkluża l-Ġimgħa Ewropea għall-Enerġija Sostenibbli, biex tistimola d-dibattitu pubbliku u żżid il-fehim u l-għarfien pubbliku dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju. Hija se tikkontribwixxi wkoll għad-dibattitu pubbliku fil-livelli nazzjonali u lokali billi tikkondividi d-data u l-esperjenza minn proġetti li tappoġġa, inkluż taħt il-Fond għall-Innovazzjoni u n-Networks Trans-Ewropej tal-Enerġija.

Il-Kummissjoni se timmonitorja l-opinjoni pubblika dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju, inkluż permezz ta’ stħarriġ tal-Ewrobarometru, u se tħeġġeġ lill-Istati Membri biex ikejlu l-għarfien pubbliku fil-livell nazzjonali. Il-programmi ta’ finanzjament għar-riċerka tal-UE dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju se jinkludu suġġetti dwar il-perċezzjoni pubblika.

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·taħdem mal-Istati Membri biex tispeċifika l-kundizzjonijiet operattivi għall-proġetti tat-trasport u l-ħżin tas-CO2 li jistgħu jippremjaw lill-komunitajiet lokali talli jospitawhom. ·taħdem mal-Istati Membri u mal-industrija biex iżżid l-għarfien, is-sensibilizzazzjoni u d-dibattitu pubbliku dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

5.3    Riċerka u innovazzjoni

L-investimenti fir-riċerka u l-innovazzjoni jrendu tnaqqis sinifikanti fil-kostijiet. Il-partijiet ikkonċernati jenfasizzaw potenzjal ċar għall-innovazzjoni biex tixpruna l-effiċjenza u t-tnaqqis fil-kostijiet u biex ittejjeb l-integrazzjoni. Matul il-perjodu 2007–2023, il-Kummissjoni investiet aktar minn EUR 540 miljun f’soluzzjonijiet innovattivi tas-CCUS permezz tal-programmi qafas suċċessivi tagħha għar-riċerka u l-innovazzjoni (FP7, Orizzont 2020 u Orizzont Ewropa). Il-Kummissjoni se tkompli tinvesti fir-riċerka u l-innovazzjoni għat-teknoloġiji kollha tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju, fosthom soluzzjonijiet ġodda, biex tiżdied id-disponibbiltà tat-teknoloġiji fis-suq, kif ukoll biex jintlaħqu l-miri ta’ terminu medju u twil.

Ir-riċerka prenormattiva bbażata fuq data miftuħa tista’ tikkontribwixxi għal xogħol ta’ standardizzazzjoni. Pereżempju, bħalissa ma għandniex stampa sħiħa dwar l-imġiba fiżika u kimika tas-CO2 impur. Ir-riċerka u l-innovazzjoni huma meħtieġa biex jiġu ottimizzati aktar it-teknoloġiji tal-qbid tal-karbonju (eż. purifikazzjoni) u tiżdied l-effiċjenza enerġetika tagħha. Għalhekk, hija meħtieġa riċerka fundamentali, u huma meħtieġa wkoll kunċetti biex jiġu segwiti jew immonitorjati l-impuritajiet rilevanti kollha. F’każijiet bħal dawn, l-aċċess għal data faċilment disponibbli u miftuħa huwa meħtieġ għar-riċerka biex tappoġġa l-komponenti għall-istandardizzazzjoni u tgħin biex jiġu evitati limitazzjonijiet stretti żżejjed.

Minħabba li għadd dejjem jikber ta’ proġetti tas-CCUS huma fit-triq it-tajba biex isiru operattivi qabel l-2030, hemm valur kbir fl-aggregazzjoni ta’ dawn il-proġetti fuq skala industrijali fi pjattaforma ta’ kondiviżjoni tal-għarfien biex jiġu ffaċilitati l-ġbir u l-kondiviżjoni tal-informazzjoni u tal-aħjar prattiki fuq il-proġetti tas-CCUS fl-UE u bejniethom. Il-Fond għall-Innovazzjoni diġà beda dan ix-xogħol bil-proġetti li rċevew għotja. L-enfasi kurrenti tal-kondiviżjoni tal-għarfien hija fuq it-tagħlimiet meħuda dwar kif jistgħu jintlaħqu d-deċiżjonijiet finali ta’ investiment, inkluż it-tqabbil tal-volumi tal-qbid u tal-ħżin, il-ħruġ tal-permessi u l-indirizzar tar-riskji bejn il-katina tal-valur.

Fil-futur, il-kondiviżjoni tal-għarfien se tinkludi t-teknoloġiji tal-qbid, l-infrastruttura tat-trasport u tal-ħżin, il-karatteristiċi tas-sit tal-ħżin, l-aspetti regolatorji, il-ħtiġijiet għall-istandards, l-aċċess għall-finanzjament u l-ġestjoni tal-partijiet ikkonċernati. Din se tkopri wkoll it-tagħlimiet meħuda dwar l-involviment pubbliku u dwar il-kondiviżjoni tal-aħjar prattika tad-djalogi bejn l-iżviluppaturi tal-proġetti, l-awtoritajiet lokali u nazzjonali. Il-pjattaforma għall-kondiviżjoni tal-għarfien se tkun miftuħa għall-proġetti kollha li huma lesti li jikkondividu l-informazzjoni u jikkooperaw mingħajr ma jiddivulgaw informazzjoni kummerċjalment sensittiva u f’konformità sħiħa mar-regoli dwar il-kompetizzjoni fis-suq uniku.

It-tagħlimiet meħuda mill-proġetti industrijali għandhom jikkontribwixxu lura għall-programmi nazzjonali u Ewropej għar-riċerka u l-innovazzjoni biex inaqqsu l-lakuni fl-għarfien u jaċċelleraw l-iżvilupp ta’ teknoloġiji ġodda.

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·tappoġġa pjattaforma ġdida ta’ kollaborazzjoni u kondiviżjoni tal-għarfien għal proġetti industrijali tas-CCUS. ·tkompli tinvesti fir-riċerka u l-innovazzjoni għat-teknoloġiji tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju, fosthom l-ottimizzazzjoni tal-enerġija u tal-kosteffiċjenza tal-proċessi u r-riċerka prenormattiva biex tikkontribwixxi għall-istandardizzazzjoni.

5.4    Kooperazzjoni transfruntiera u internazzjonali

Il-varar b’suċċess ta’ sistemi skalabbli ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju se jkun meħtieġ ukoll għas-sħab globali tagħna u kritiku biex jintlaħqu l-miri tagħhom skont il-Ftehim ta’ Pariġi. Pereżempju, l-Istati Uniti jużaw il-Liġi dwar l-Infrastruttura Bipartitika tagħhom biex jappoġġaw il-qbid mill-arja u żiedu l-krediti tat-taxxa għall-qbid tal-karbonju u l-ħżin permanenti skont l-Att dwar it-Tnaqqis tal-Inflazzjoni. Ir-Renju Unit ippubblika l-viżjoni tiegħu għall-qbid, l-użu u l-ħżin tal-karbonju fl-2023, u għandu l-għan li jiżviluppa suq għall-qbid ta’ 20–30 Mtpa ta’ CO2 sal-2030. 73 Għalhekk, l-opportunitajiet ta’ negozju għall-industriji tal-UE huma globali fl-iskala. Il-kooperazzjoni ma’ pajjiżi ewlenin oħrajn bil-għan li jiġi pprezzat il-karbonju u jitnaqqsu l-kostijiet tal-ktajjen tal-valur se tipprovdi wkoll opportunitajiet biex jitħaffef il-pass tat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra madwar id-dinja.

Fl-istess ħin, hemm opportunitajiet ċari għall-kooperazzjoni reġjonali. L-ewwel ftehim kummerċjali transfruntier biex jinqabad is-CO2 prodott fl-UE u jintbagħat għall-ħżin fin-Norveġja diġà ġie ffirmat 74 . Għall-Istati Membri taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE), il-qafas legali tal-UE implimentat huwa l-“arranġament” rilevanti bejn il-Partijiet skont it-tifsira tal-Artikolu 6(2) tal-Protokoll internazzjonali tal-1996 għall-Konvenzjoni dwar il-Prevenzjoni tat-Tniġġis Marittimu permezz tad-Dumping tal-Iskart u ta’ Materja Oħra, 1972 (il-“protokoll ta’ Londra”). Għaldaqstant, kwalunkwe operatur tan-networks tat-trasport tas-CO2 u/jew tas-siti tal-ħżin tas-CO2 jista’ jieħu l-benefiċċju sħiħ tal-qafas legali tal-UE biex jimporta jew jesporta s-CO2 maqbud fiż-ŻEE.

Għalissa, l-uniku mod kif jiġu estiżi dawn il-benefiċċji għal pajjiżi mhux fiż-ŻEE jkun li jiġu operati siti ta’ ħżin taħt ETS li hija marbuta mal-ETS taż-ŻEE 75 u taħt qafas li jipprovdi salvagwardji legali ekwivalenti għad-Direttiva tal-UE dwar is-CCS.

Rikonoxximent futur potenzjali tas-siti ta’ ħżin tas-CO2 f’pajjiżi terzi mingħajr ETS marbuta jkun jiddependi fuq il-fatt li jkun hemm kundizzjonijiet ekwivalenti biex jiġi żgurat ħżin ġeoloġiku sigur b’mod permanenti u ambjentalment sikur tas-CO2 maqbud, diment li l-ħżin ma jintużax biex jiżdied l-irkupru tal-idrokarburi u li dan iwassal għal tnaqqis ġenerali fl-emissjonijiet. Il-pajjiżi kandidati tal-UE li qed jikkunsidraw sistemi temporanji ta’ pprezzar tal-karbonju — jekk marbuta mal-ETS — jippreżentaw potenzjal partikolarment milqugħ għall-kooperazzjoni fil-perjodu ta’ qabel l-adeżjoni.

Fuq livell internazzjonali, il-Ftehim ta’ Pariġi jesiġi li l-partijiet ikejlu u jirrapportaw il-progress fil-miri tagħhom għat-tnaqqis tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra, u li jagħtu rendikont tal-kontribut tagħhom iddeterminat fil-livell nazzjonali. Dan jinkludi r-rapportar dwar l-assorbimenti tal-karbonju minn bjar u attivitajiet oħrajn ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju . L-emissjonijiet u l-assorbimenti jridu jingħaddu u jiġu ddikjarati darba biss u minn parti waħda biex jiġi evitat għadd doppju.

Ir-rapportar tal-attivitajiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju fl-inventarji tal-gassijiet serra skont il-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima (⁠UNFCCC⁠) huwa suġġett ewlieni li għandu jiġi indirizzat. Għandha tingħata attenzjoni partikolari lill-ktajjen tal-valur internazzjonali fejn jinqabad, jiġi ttrasportat, jinħażen jew jintuża s-CO2 f’pajjiżi differenti. Dawn jinkludu fjuwils importati abbażi tas-CCU użati fl-UE, kif ukoll ktajjen tal-valur internazzjonali tal-assorbiment tal-karbonju, pereżempju f’operazzjonijiet tal-BioCCS jew tad-DACCS. Il-Grupp Intergovernattiv ta’ Esperti dwar it-Tibdil fil-Klima (IPCC) se jkollu rwol essenzjali biex jipprovdi linji gwida u metodoloġiji ċari biex jirrapporta kif xieraq it-tipi kollha ta’ CCS, CCU u operazzjonijiet tal-assorbiment tal-karbonju industrijali fl-inventarji tal-gassijiet serra tal-UNFCCC

Il-kollaborazzjoni internazzjonali se tkun meħtieġa wkoll biex jiġi massimizzat il-potenzjal tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju fil-mitigazzjoni tal-emissjonijiet tas-CO2 fuq skala globali, bħal permezz tal-Missjoni għall-Assorbiment tad-Diossidu tal-Karbonju taħt il-Missjoni Innovazzjoni 76 . B’mod partikolari, l-iżvilupp ta’ fehim komuni dwar kif għandu jinħażen b’mod permanenti s-CO2 lil hinn mill-atmosfera ġeoloġikament jew fi prodotti li jservu għal żmien twil jista’ jgħin biex jaċċellera u jespandi l-proġetti, u jagħmilhom ekonomikament aktar vijabbli u effiċjenti.

L-UE għandha tikkontribwixxi għal skambji u workshops internazzjonali mal-industrija, mal-akkademiċi u mal-gvern, kif ukoll ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali dwar il-ġestjoni industrijali tal-karbonju biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tas-CO2 fuq skala globali u wkoll biex il-kumpaniji tal-UE jkunu jistgħu joperaw fi swieq ta’ pajjiżi terzi. Se jkun importanti wkoll li jkun hemm involviment ma’ pajjiżi terzi biex jiġi żgurat li s-swieq ta’ pajjiżi terzi jibqgħu miftuħa għall-aċċess tal-industrija u t-teknoloġiji tal-UE u viċi versa, b’mod partikolari s-swieq tal-akkwist pubbliku.

Il-G7 ikkonferma li filwaqt li t-tnaqqis immedjat, sostnut u rapidu tal-emissjonijiet ta’ gassijiet serra jibqa’ prijorità ewlenija biex jintlaħqu l-miri żero netti, jiġu introdotti proċessi ta’ assorbiment tal-karbonju b’salvagwardji soċjali u ambjentali robusti, bħat-tisħiħ tal-bjar naturali, il-BioCCS u d-DACCS, se jkun essenzjali biex jgħin biex jiġu bbilanċjati l-emissjonijiet residwi minn setturi li x’aktarx ma jiksbux dekarbonizzazzjoni sħiħa. Il-G7 irrikonoxxa wkoll li “s-CCU/ir-riċiklaġġ tal-karbonju u s-CCS jistgħu jkunu parti importanti minn portafoll wiesa’ ta’ soluzzjonijiet ta’ dekarbonizzazzjoni biex jinkisbu emissjonijiet żero netti sal-2050”.

Il-Kummissjoni tipprevedi li: ·taħdem lejn kooperazzjoni internazzjonali aċċellerata biex tippromwovi rapportar u kontabilità armonizzati tal-attivitajiet ta’ ġestjoni industrijali tal-karbonju, biex jiġi żgurat li dawn jiġu kkunsidrati b’mod akkurat taħt il-qafas ta’ trasparenza tal-UNFCCC; ·taħdem biex tiżgura li l-oqfsa tal-ipprezzar tal-karbonju internazzjonalment jiffokaw fuq it-tnaqqis meħtieġ fl-emissjonijiet, filwaqt li jipprevedu l-assorbimenti tal-karbonju biex jindirizzaw l-emissjonijiet fis-setturi li diffiċli jitnaqqsu.

6.Konklużjonijiet

Sabiex tilħaq in-newtralità klimatika sal-2050 u tipprovdi lill-ekonomija tal-UE bil-mezzi kollha biex tilħaq l-ambizzjoni klimatika tal-2040, jeħtieġ li l-UE tiżviluppa politika u qafas ta’ investiment komuni u komprensivi għall-aspetti kollha tal-ġestjoni industrijali tal-karbonju. Il-ġestjoni industrijali tal-karbonju se tkun meħtieġa biex tikkomplementa l-isforzi ta’ mitigazzjoni għal emissjonijiet li diffiċli jitnaqqsu u biex jinkisbu emissjonijiet negattivi wara l-2050.

Is-soluzzjonijiet teknoloġiċi għall-qbid, it-trasport, l-użu u l-ħżin tas-CO2 huma disponibbli, iżda jeħtieġ li jiġu implimentati kummerċjalment u fuq skala kbira, kemm fl-industriji eżistenti kif ukoll biex jibdew jassorbu s-CO2 mill-atmosfera. Madankollu, il-kumpaniji li jvarawhom illum jidentifikaw kostijiet għoljin tal-qbid, il-ħżin u l-użu tal-karbonju, u fallimenti tas-suq multidimensjonali li jeħtieġ li jiġu indirizzati b’approċċ Ewropew integrat għall-ġestjoni industrijali tal-karbonju.

Ħafna Stati Membri mmappjaw siti teoretiċi ta’ ħżin ġeoloġiku, iżda dawn is-siti issa jeħtieġ li jinbidlu f’kapaċità ta’ ħżin tas-CO2 bankabbli. Dan jeħtieġ mhux biss investimenti, iżda wkoll il-bini ta’ fehim pubbliku wiesa’ li l-ħżin tas-CO2 taħt l-art jista’ jkun soluzzjoni klimatika affidabbli u negozju profittabbli. Dan jeħtieġ ukoll l-istabbiliment ta’ infrastruttura tat-trasport tas-CO2.

Ladarba jinqabad, is-CO2 isir komodità siewja, speċjalment jekk jinqabad minn bijosorsi jew mill-atmosfera. Dan għandu jintuża b’mod aktar wiesa’ fil-proċessi tal-manifattura, b’mod partikolari għas-sustanzi kimiċi u l-plastik li llum jużaw iż-żejt mhux maħdum u l-gass naturali, kif ukoll il-produzzjoni ta’ fjuwils sostenibbli biex jiġi ttrattat it-trasport li diffiċli jitnaqqas.

Sabiex il-ġestjoni industrijali tal-karbonju fl-UE tkun ambizzjuża, huwa meħtieġ appoġġ għal proġetti li jużaw dawn it-teknoloġiji u jikkondividu l-għarfien. L-Istati Membri u l-Kummissjoni jeħtieġ li jaħdmu flimkien biex jiżviluppaw u jistabbilixxu l-qafas ta’ politika meħtieġ biex tiżdied iċ-ċertezza għall-investituri, filwaqt li jinvolvu lill-komunitajiet lokali f’oqsma fejn il-ħżin ġeoloġiku tas-CO2 jista’ jintuża biex jgħin lill-ekonomija tiddekarbonizza.

Dawn is-soluzzjonijiet kollha jridu l-ewwel u qabel kollox jipproduċu benefiċċji reali u kwantifikabbli għaċ-ċittadini, għall-ambjent u għall-klima. B’din l-Istrateġija, il-ġestjoni industrijali tal-karbonju hija perkors leġittimu u ekonomikament promettenti għall-UE lejn in-newtralità klimatika sal-2050. L-isforzi miftiehma tal-Kummissjoni, tal-Istati Membri, tal-industrija, tal-gruppi taċ-ċittadini, tal-komunitajiet tar-riċerka, tas-sħab soċjali u tal-partijiet ikkonċernati se jkunu essenzjali għall-implimentazzjoni rapida tagħha.

(1)

Communication “Securing our future — Europe’s 2040 climate target and path to climate neutrality by 2050 building a sustainable, just and prosperous society”, COM(2024) 63 (“Komunikazzjoni dwar il-mira klimatika tal-UE għall-2040”).

(2)

Ara: Il-progress dwar il-kompetittività tat-teknoloġiji tal-enerġija nadifa (COM(2023) 652 final).

(3)

Valutazzjoni tal-impatt għall-Komunikazzjoni dwar il-mira klimatika tal-UE għall-2040, SWD(2024) 63.

(4)

Din se tibda topera mill-2027; Id-Direttiva (UE) 2023/959.

(5)

IPCC, 2022. It-Tibdil fil-Klima 2022: Mitigazzjoni tat-Tibdil fil-Klima; AIE, 2021. Net Zero Roadmap A Global Pathway to Keep the 1.5 °C Goal in Reach; ESABCC 2023, Scientific advice for the determination of an EU-wide 2040 climate target and a greenhouse gas budget for 2030–2050 ( link ).

(6)

Ara l-Komunikazzjoni dwar iċ-Ċikli tal-Karbonju Sostenibbli (COM(2021) 800 final).

(7)

Rapport tas-CETO tal-JRC dwar is-CCS, 2023: ( link ) .

(8)

COM(2024) 63.

(9)

SWD(2024) 63.

(10)

L-emissjonijiet totali ta’ gassijiet serra tal-Iżvezja kienu ta’ 49,5 Mt fl-2022, abbażi tal-Eurostat 2023 ( link ) .

(11)

Kif ikkalkolat mill-koalizzjoni tal-partijiet ikkonċernati tal-Forum tas-CCUS (industrija, NGOs), dawn il-proġetti ma ħadux deċiżjonijiet finali ta’ investiment minħabba, fost fatturi oħra, nuqqas ta’ servizzi tal-katina tal-valur tas-CO2 (trasport, ħżin) u appoġġ finanzjarju insuffiċjenti, ara l-Grupp ta’ Ħidma dwar il-Viżjoni tas-CCUS, April 2023 ( link ).

(12)

Tipikament, il-proċessi tal-qbid tal-karbonju jikkonsmaw 1-3 MWh/tunnellata ta’ CO2. Data bbażata fuq “Direct Air Capture” tal-AIE (2022) u “The Oil and Gas Industry in Net Zero Transitions” tal-AIE (2023).

(13)

In-numri inklużi f’din l-illustrazzjoni huma bbażati fuq l-immudellar tal-valutazzjoni tal-impatt għall-Komunikazzjoni dwar il-mira klimatika tal-UE għall-2040 (SWD(2024) 63). Il-volumi tas-CO2 maqbuda, maħżuna u utilizzati u l-ishma skont l-oriġini tas-CO2 huma dipendenti fuq ix-xenarju, il-valuri li jirrappreżentaw il-medja tax-xenarji S2 u S3 huma rrapportati f’din l-illustrazzjoni. Iż-żieda żgħira fis-sehem tas-CO2 fossili maqbud għall-2040 tirrifletti użu usa’ tal-installazzjonijiet tal-enerġija għall-qbid tas-CO2 f’kuntest fejn l-użu kumplessiv tal-fjuwils fossili fl-installazzjoni tal-enerġija huwa ferm aktar baxx lejn l-2050.

(14)

Ara l-Artikolu 21 L-aċċess għall-infrastruttura tat-trasport u tal-ħżin tad-Direttiva 2009/31/KE.

(15)

Ir-Regolament (UE) 2022/869.

(16)

Il-Proġetti ta’ Interess Komuni (PCIs) huma proġetti infrastrutturali transfruntieri ewlenin li jgħaqqdu s-sistemi tal-enerġija tal-pajjiżi tal-UE ( link ) .

(17)

Id-Direttiva 2003/87/KE.

(18)

Dan jinkludi s-CO2 użat għall-produzzjoni u l-użu ta’ fjuwils rinnovabbli ta’ oriġini mhux bijoloġika.

(19)

COM(2021) 800.

(20)

COM(2022) 672 final.

(21)

Il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta’ qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema Ewropea tal-manifattura ta’ prodotti ta’ teknoloġija b’emissjonijiet żero netti (l-Att dwar l-Industrija b’Emissjonijiet Żero Netti), COM(2023) 161.

(22)

L-Istati Membri għandhom prijoritajiet differenti, il-Ġermanja, l-Ungerija, il-Litwanja, il-Portugall (CCS u CCU), Ċipru, iċ-Ċekja, id-Danimarka, l-Estonja, il-Greċja, Spanja, Franza, il-Kroazja, l-Italja, in-Netherlands, ir-Rumanija, l-Iżvezja, is-Slovenja, is-Slovakkja (CCS), il-Finlandja, il-Lussemburgu (CCU).

(23)

Abbażi tal-abbozzi tal-Pjanijiet Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima (NECPs) sottomessi sat-30 ta’ Ġunju 2023 (COM(2023) 796 final), il-Belġju, iċ-Ċekja, id-Danimarka, Franza, il-Greċja, l-Italja, il-Litwanja u n-Netherlands jipproġettaw kull sena l-qbid tas-CO2 sa mill-2025, fejn b’kollox l-Istati Membri qed jipproġettaw li jaqbdu 34,1 miljun tunnellata ta’ CO2 kull sena sal-2030, li minnhom 5,1 miljun tunnellata ta’ CO2 jiġu minn sorsi bijoġeniċi.

(24)

Fl-abbozzi tal-NECPs tagħhom, id-Danimarka, l-Italja u n-Netherlands biss stmaw li l-kapaċità annwali ta’ injezzjoni tas-CO2 disponibbli fl-2030, Stati Membri addizzjonali bħalissa qed iwettqu jew qed jippjanaw li jwettqu valutazzjonijiet tal-kapaċità ġeoloġika potenzjali tagħhom.

(25)

  Link .

(26)

  Link .

(27)

COM(2023) 161 final.

(28)

 L-istimi medji pprovduti hawnhekk, għall-fini ta’ din l-istrateġija, huma bbażati fuq iċ-ċifri tal-immudellar tal-2040. Għall-istudju kumplessiv tal-JRC, l-istimi jinkludu wkoll l-immudellar tal-pakkett “lesti għall-mira ta’ 55 %” u, għalhekk, jistgħu jkunu differenti. Tumara, D., Uihlein, A. u Hidalgo González, I. Shaping the future CO2 transport network for Europe, il-Kummissjoni Ewropea, Petten, 2024, JRC136709.

(29)

An interoperable CO2 transport network – towards specifications for the transport of impure CO2 ( link ).

(30)

F’konformità mal-Artikolu 12(2) tad-Direttiva 2009/31/KE.

(31)

Studju tal-ENTEC - EU regulation for the development of the market for CO2 transport and storage ( link ).

(32)

Tumara, D., Uihlein, A. u Hidalgo González, I. Shaping the future CO2 transport network for Europe, il-Kummissjoni Ewropea, Petten, 2024, JRC136709.

(33)

Dan jinkludi kumpaniji li applikaw għall-Fond għall-Innovazzjoni, li b’kollox għandhom pjanijiet li jaqbdu aktar minn 20 miljun tunnellata ta’ CO2 sal-2030.

(34)

Meta mqabbla ma’ AggregateEU għal-LNG u għall-gass, li tibbaża fuq l-infrastrutturi eżistenti tas-suq tal-gass (eż. punti ta’ negozjar virtwali jew terminals tal-LNG), il-pjattaforma tas-CO2 se jkollha tindirizza skedi ta’ żmien itwal, hekk kif il-varar ta’ infrastrutturi ġodda tas-CO2 u ta’ installazzjonijiet tal-qbid jieħu ż-żmien, iżda hija tibbaża wkoll fuq iċ-ċertezza kuntrattwali.

(35)

L-aħħar Rapport ta’ Implimentazzjoni tad-Direttiva dwar is-CCS (COM(2023) 657 final) juri li, minn April 2023, żewġ terzi tal-Istati Membri qed jippermettu l-ħżin tas-CO2 fit-territorji tagħhom, u nofshom involvew ruħhom f’diskussjonijiet dwar il-kooperazzjoni transfruntiera bil-ħsieb li jiżguraw il-flussi tas-CO2 lejn is-siti tal-ħżin ippjanati fiż-ŻEE.

(36)

Abbażi tal-abbozzi tal-Pjanijiet Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima (COM(2023) 796 final), il-Belġju, iċ-Ċekja, id-Danimarka, Franza, il-Greċja, l-Italja, il-Litwanja u n-Netherlands jipproġettaw kull sena l-qbid tas-CO2 sa mill-2025, filwaqt li b’kollox l-Istati Membri qed jipproġettaw li jaqbdu 34,1 miljun tunnellata ta’ CO2 kull sena sal-2030, li minnhom 5,1 miljun tunnellata ta’ CO2 jiġu minn sorsi bijoġeniċi.

(37)

Għal aktar informazzjoni ara t-taqsima “2.5 Integrazzjoni tal-ħżin ġeoloġiku fit-tul tas-CO2” fl-Avviż tal-Kummissjoni dwar il-Gwida lill-Istati Membri għall-aġġornament tal-pjanijiet nazzjonali għall-enerġija u l-klima għas-snin 2021–2030 (2022/C 495/02).

(38)

F’konformità mal-Artikolu 19 tad-Direttiva 2009/31/KE, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu l-arranġamenti rilevanti.

(39)

Ir-riżultati tal-immudellar mill-Valutazzjoni tal-Impatt li jenfasizzaw il-Komunikazzjoni dwar il-Mira Klimatika għall-2040 (SWD(2024) 63) juru li l-UE jeħtieġ li tiġbor 200 miljun tunnellata ta’ CO2 kull sena għall-ħżin sal-2040 bil-ħtieġa ta’ kapaċità annwali ogħla ta’ injezzjoni ta’ CO2 biex tqis il-perjodi ta’ qtugħ normali tal-manutenzjoni. Din il-kapaċità ta’ injezzjoni annwali teħtieġ kapaċità aggregata ta’ ħżin ġeoloġiku ta’ diversi giga-tunnellati ta’ CO2 fiż-ŻEE.

(40)

Pereżempju, l-Atlas Ewropew tal-Ħżin tas-CO2 żviluppat fl-2013 mill-Proġett ta’ Potenzjal tal-Ħżin tas-CO2 fl-Ewropa (il-proġett CO2StoP) u ospitat mill-JRC ( link ) jippreżenta bażi tajba, iżda juri wkoll li jeħtieġ li jitneħħew il-lakuni fid- data .  

(41)

Li jistgħu jsiru disponibbli permezz tal-Laboratorju tal-Ġeografija tal-Enerġija u l-Industrija tal-Kummissjoni ( link ).

(42)

Ir-Regolament (UE) 2021/1119.

(43)

Valutazzjoni tal-Impatt li hija l-bażi tal-Komunikazzjoni dwar il-Mira Klimatika tal-UE għall-2040 (SWD(2024) 63).

(44)

Ir-Regolament (UE) 2023/857.

(45)

Ir-Regolament (UE) 2018/841.

(46)

Ara l-Artikolu 30 tad-Direttiva 2003/87/KE. 

(47)

Pereżempju, l-istimi kurrenti jissuġġerixxu kost futur tal-BECCS (inkluż il-ħżin) ta’ madwar EUR 52–134/tCO2 (valuri oriġinali f’USD. 1 USD = EUR 0,92). F’Bednar, Johannes u Höglund, Robert u Möllersten, Kenneth u Obersteiner, Michael u Tamme, Eve. (2023). The role of carbon dioxide removal in contributing to the long-term goal of the Paris Agreement.

(48)

Ibid.

(49)

Perkors ta’ tranżizzjoni għall-industrija kimika ( link )

(50)

Id-Direttiva (UE) 2018/2001 u r-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2023/1185.

(51)

L-Artikolu 3ċ(6) tad-Direttiva 2003/87/KE.

(52)

Ir-Regolament (UE) 2023/2405.

(53)

Ir-Regolament (UE) 2023/1805.

(54)

 Ir-Regolament Marittimu FuelEU jipprovdi wkoll klawżola ta’ rieżami għall-inklużjoni possibbli tal-qbid tal-karbonju u l-ħżin temporanju abbord il-bastimenti.

(55)

Kähler, F., Porc, O. u Carus, M. 2023. RCI Carbon Flows Report: Compilation of supply and demand of fossil and renewable carbon on a global and European level. Editur: Inizjattiva dwar il-Karbonju Rinnovabbli, Mejju 2023. ( link ).

(56)

Id-Direttiva 2008/98/KE.

(57)

COM(2021) 800 final.

(58)

SWD(2023) 68 final, Investment needs assessment and funding availabilities to strengthen EU’s Net-Zero technology manufacturing capacity.

(59)

Tumara, D., Uihlein, A. u Hidalgo González, I. Shaping the future CO2 transport network for Europe, il-Kummissjoni Ewropea, Petten, 2024, JRC136709.

(60)

Dawn il-proġetti jammontaw għal 80 miljun tunnellata ta’ CO2 maqbuda. A Vision for Carbon Capture, Utilisation and Storage in the EU, imħejjija għall-Forum tas-CCUS tal-Unjoni Ewropea mill-Grupp ta’ Ħidma tal-Viżjoni ta’ CCUS, April 2023 ( link ). L-analiżi hija bbażata fuq il-finanzjament nazzjonali u Ewropew eżistenti disponibbli għall-proġetti tas-CCS, u l-ħtiġijiet ta’ investiment ibbażati fuq il-valur preżenti nett tal-kostijiet tal-qbid, tat-trasport u tal-ħżin tal-proġetti fil-bażi tad-data Ewropea tal-CATF dwar il-qbid u l-ħżin tal-karbonju.

(61)

SWD(2023) 219 final, dokument ta’ ħidma tal-persunal għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta’ qafas ta’ miżuri għat-tisħiħ tal-ekosistema tal-manifattura ta’ prodotti b’teknoloġija b’emissjonijiet żero netti tal-Ewropa (l-Att dwar l-Industrija b’Emissjonijiet Żero Netti), ibbażat fuq “Il-potenzjal ta’ suq Ewropew tas-CCS minn perspettiva Daniża”, Kraka Advisory, Marzu 2023.

(62)

Ir-Regolament (UE) 2021/1153.

(63)

Minħabba n-natura ta’ riskju ogħla tal-proġetti tas-CCS u tas-CCU, il-finanzjament appoġġat mill-Fond InvestEU tal-istituzzjonijiet finanzjarji jista’ jikkomplementa l-finanzjament tal-għotjiet minn sorsi oħrajn tal-UE jew nazzjonali jew jista’ jiġi pprovdut bħala “operazzjonijiet ta’ taħlit” li jikkombinaw riżorsi minn InvestEU u programmi oħrajn tal-Unjoni.

(64)

Pereżempju, id-Danimarka u l-Greċja inkludew proġetti ta’ qbid tal-karbonju fil-pjanijiet tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza. Ir-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat japplikaw fil-qafas tal-Faċilità.

(65)

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni (2022/C 80/01). Linji gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għall-klima, il-ħarsien tal-ambjent u l-enerġija, 2022.

(66)

Ir-Regolament 2014/651/KE.

(67)

Ir-Regolament 2020/852/KE.

(68)

Il-BEI se jappoġġa l-Pjan Industrijali tal-Patt Ekoloġiku permezz ta’ finanzjament addizzjonali ta’ EUR 45 biljun ( link ).

(69)

Ċerti Stati Membri implimentaw skemi ta’ CCfD biex jipprovdu appoġġ immirat u meħtieġ għall-proġetti ta’ dekarbonizzazzjoni, inkluż għall-varar tal-ġestjoni tal-karbonju, f’konformità mar-regoli applikabbli dwar l-għajnuna mill-Istat.

(70)

Ara: Offerti kompetittivi: Għodda ġdida għall-finanzjament ta’ teknoloġiji innovattivi b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju taħt il-Fond għall-Innovazzjoni, ( link ).

(71)

Minbarra l-mekkaniżmi ta’ appoġġ konġunti, l-Istati Membri jżommu l-possibbiltà li jistabbilixxu skemi ta’ appoġġ indipendenti, f’konformità mar-regoli dwar l-Għajnuna mill-Istat.

(72)

  Link .

(73)

The White House (2023) Clean Energy Economy: A Guidebook to the Inflation Reduction Act’s investments in clean energy and climate action, Jan. 2023 & Department for Energy Security and net Zero (2023), Carbon Capture Use and Storage: A vision to establish a competitive market, Diċembru 2023.

(74)

Yara invests in CCS in Sluiskil and signs binding CO2 transport and storage agreement with Northern Lights ( link ).

(75)

Bi qbil skont l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2003/87/KE.

(76)

Immexxija b’mod konġunt mill-Kanada, mill-Istati Uniti u mill-Arabja Sawdija, bil-parteċipazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea, l-Awstralja, l-Indja, il-Ġappun u n-Norveġja ( link ).