IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 24.5.2023
COM(2023) 608 final
Rakkomandazzjoni għal
RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2023 tal-Greċja u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà 2023 tal-Greċja
{SWD(2023) 608 final}
Rakkomandazzjoni għal
RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUNSILL
dwar il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2023 tal-Greċja u li tagħti l-opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabbiltà 2023 tal-Greċja
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 121(2) u 148(4) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 tas-7 ta’ Lulju 1997 dwar it-tisħiħ tas-sorveljanza ta’ pożizzjonijiet ta’ baġit u s-sorveljanza u l-koordinazzjoni ta’ politika ekonomika 1 , u b’mod partikolari l-Artikolu 5(2) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) Nru 1176/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Novembru 2011 dwar il-prevenzjoni u l-korrezzjoni tal-iżbilanċi makroekonomiċi 2 , u b’mod partikolari l-Artikolu 6(1) tiegħu,
Wara li kkunsidra r-rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea,
Wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet tal-Parlament Ewropew,
Wara li kkunsidra l-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Impjiegi,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Finanzjarju,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Protezzjoni Soċjali,
Wara li kkunsidra l-opinjoni tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika,
Billi:
(1)Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 3 , li stabbilixxa l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, daħal fis-seħħ fid-19 ta’ Frar 2021. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tipprovdi sostenn finanzjarju lill-Istati Membri għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investimenti u tinvolvi impuls fiskali ffinanzjat mill-UE. F’konformità mal-prijoritajiet tas-Semestru Ewropew, tikkontribwixxi għall-irkupru ekonomiku u soċjali u għall-implimentazzjoni ta’ riformi u investimenti sostenibbli, b’mod partikolari biex tippromwovi t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u tissoda l-ekonomiji tal-Istati Membri. Tgħin ukoll biex issaħħaħ il-finanzi pubbliċi u tagħti spinta lit-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi fuq terminu medju u twil, ittejjeb il-koeżjoni territorjali fl-UE u tappoġġa l-implimentazzjoni kontinwa tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Il-kontribuzzjoni finanzjarja massima għal kull Stat Membru taħt il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ġiet aġġornata fit-30 ta’ Ġunju 2022 f’konformità mal-Artikolu 11(2) tar-Regolament (UE) 2021/241.
(2)Fit-22 ta’ Novembru 2022, il-Kummissjoni adottat l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir Sostenibbli tal-2023 4 , li ta bidu għas-Semestru Ewropew tal-2023 għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Il-Kunsill Ewropew approva l-prijoritajiet tal-istħarriġ dwar l-erba’ dimensjonijiet tas-sostenibbiltà kompetittiva fit-23 ta’ Marzu 2023. Fl-22 ta’ Novembru 2022 l-Kummissjoni adottat ukoll ir-Rapport dwar il-Mekkaniżmu ta’ Twissija tal-2023 fuq il-bażi tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011, li fih identifikat lill-Greċja bħala wieħed mill-Istati Membri li seta’, jew seta’ kien f’riskju, li jintlaqat minn żbilanċi, u li dwaru kien meħtieġ rieżami fil-fond. Fl-istess jum il-Kummissjoni adottat ukoll opinjoni dwar l-abbozz ta’ pjan baġitarju 2023 tal-Greċja. Il-Kummissjoni adottat ukoll rakkomandazzjoni għal rakkomandazzjoni tal-Kunsill dwar il-politika ekonomika taż-żona tal-euro, li ġiet adottata fis-16 ta’ Mejju 2023 mill-Kunsill, kif ukoll il-proposta għar-Rapport Konġunt dwar l-Impjiegi 2023 li janalizza l-implimentazzjoni tal-Linji Gwida dwar l-Impjiegi u l-prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, li ġiet adottata mill-Kunsill fit-13 ta’ Marzu 2023.
(3)Filwaqt li l-ekonomiji tal-UE qed juru reżiljenza notevoli, il-kuntest ġeopolitiku għad qed iħalli impatt negattiv. Issa li l-UE qed tappoġġa lill-Ukrajna b’mod sod, l-aġenda tal-politika ekonomika u soċjali tal-UE tinsab iffukata fuq it-tnaqqis tal-impatt negattiv tax-xokkijiet tal-enerġija kemm fuq l-unitajiet domestiċi vulnerabbli kif ukoll fuq il-kumpaniji fuq terminu qasir, u biex tissokta l-isforzi favur it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, tappoġġa t-tkabbir sostenibbli u inklużiv, tħares l-istabbiltà makroekonomika u ssaħħaħ ir-reżiljenza fuq terminu medju. Iffokata wkoll fuq it-tisħiħ tal-kompetittività u tal-produttività tal-UE.
(4)Fl-1 ta’ Frar 2023 il-Kummissjoni ppubblikat il-Komunikazzjoni Pjan Industrijali tal-Patt Ekoloġiku għal Żmien l-Emissjonijiet Żero Netti 5 biex tagħti spinta lill-kompetittività tal-industrija żero netti tal-UE u tappoġġa t-tranżizzjoni rapida lejn in-newtralità klimatika. Il-pjan jikkomplementa l-isforzi li għaddejjin fl-ambitu tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u r-REPowerEU. Għandu l-għan li jipprovdi ambjent ta’ appoġġ aktar b’saħħtu biex tiżdied il-kapaċità tal-manifattura tal-UE għat-teknoloġiji u l-prodotti b’emissjonijiet żero netti meħtieġa biex jintlaħqu l-miri klimatiċi ambizzjużi tal-UE, kif ukoll jiġi żgurat l-aċċess għal materja prima kritika rilevanti, inkluż permezz tad-diversifikazzjoni tal-akkwist, l-użu xieraq tar-riżorsi ġeoloġiċi fl-Istati Membri u l-aħjar użu mir-riċiklaġġ tal-materja prima. Il-plan jissejjes fuq erba’ pilastri: ambjent regolatorju prevedibbli u simplifikat, it-tħaffif tal-aċċess għall-finanzi, it-titjib tal-ħiliet, u kummerċ miftuħ għal ktajjen tal-provvista reżiljenti. Fis-16 ta’ Marzu 2023, il-Kummissjoni ħarġet ukoll il-Komunikazzjoni, Il-kompetittività fit-tul tal-UE: inħarsu lil hinn mill-2030 6 , strutturata fuq disa’ fatturi li jsaħħu lil xulxin bil-għan li ssir ħidma favur qafas regolatorju li jsaħħaħ lit-tkabbir. Tistabbilixxi prijoritajiet ta’ politika mmirati biex jiżguraw b’mod attiv titjib strutturali, investimenti ffukati tajjeb u miżuri regolatorji għall-kompetittività fit-tul tal-UE u l-Istati Membri tagħha. Ir-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt jgħinu fl-indirizzar ta’ dawk il-prijoritajiet.
(5)Fl-2023 is-Semestru Ewropew għall-koordinazzjoni tal-politika ekonomika qed ikompli jevolvi f’konformità mal-implimentazzjoni tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. L-implimentazzjoni sħiħa tal-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza għadha essenzjali għall-kisba tal-prijoritajiet tal-politika taħt is-Semestru Ewropew għaliex il-pjanijiet jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti kollha li nħarġu f’dawn l-aħħar snin, jew subsett sinifikanti tagħhom. Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż tal-2019, l-2020 u l-2022 jibqgħu ugwalment rilevanti wkoll għall-pjanijiet għall-irkupru u r-reżiljenza riveduti, aġġornati jew emendati f’konformità mal-Artikoli 14, 18 u 21 tar-Regolament (UE) 2021/241.
(6)Ir-Regolament REPowerEU 7 li ġie adottat fis-27 ta’ Frar 2023 għandu l-għan li jelimina malajr id-dipendenza tal-UE fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili Russi. Dan se jikkontribwixxi għas-sigurtà tal-enerġija u d-diversifikazzjoni tal-provvista tal-enerġija tal-UE, filwaqt li jżid l-użu tal-enerġija rinnovabbli, il-kapaċitajiet tal-ħżin tal-enerġija u l-effiċjenza enerġetika. Ir-Regolament jippermetti lill-Istati Membri jżidu kapitolu ġdid tar-REPowerEU mal-pjanijiet nazzjonali tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza sabiex jiffinanzjaw ir-riformi u l-investimenti ewlenin li se jgħinu biex jintlaħqu l-objettivi tar-REPowerEU. Dawn se jgħinu wkoll biex tingħata spinta lill-kompetittività tal-industrija żero netti tal-UE kif inhu deskritt fil-Pjan Industrijali tal-Patt Ekoloġiku għal Żmien l-Emissjonijiet Żero Netti u se jindirizzaw ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż relatati mal-enerġija maħruġa lill-Istati Membri fl-2022 u, fejn applikabbli, fl-2023. Ir-Regolament REPowerEU jintroduċi kategorija ġdida ta’ appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli, li ssir disponibbli għall-Istati Membri biex jiffinanzjaw riformi u investimenti ġodda relatati mal-enerġija skont il-pjanijiet tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza.
(7)Fit-8 ta’ Marzu 2023 il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni li tipprovdi gwida għall-politika fiskali għall-2024. Għandha l-għan li tappoġġa t-tħejjija tal-programmi ta’ stabbiltà u konverġenza tal-Istati Membri u b’hekk issaħħaħ il-koordinazzjoni tal-politika 8 . Il-Kummissjoni fakkret li l-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir se tiġi diżattivata fi tmiem l-2023. Appellat biex il-politiki fiskali fl-2023–2024 li jiżguraw is-sostenibbiltà tad-dejn fuq terminu medju minbarra li jżidu t-tkabbir potenzjali b’mod sostenibbli. Fil-programmi ta’ stabbiltà u konverġenza tagħhom tal-2023, l-Istati Membri ġew mistiedna jistabbilixxu kif il-pjanijiet fiskali tagħhom se jiżguraw li l-valur ta’ referenza tad-defiċit ta’ 3 % tal-PDG se jiġi rispettat kif ukoll it-tnaqqis plawżibbli u kontinwu tad-dejn, jew biex id-dejn jinżamm f’livelli prudenti fit-terminu medju. Il-Kummissjoni stiednet lill-Istati Membri jeliminaw gradwalment il-miżuri fiskali nazzjonali introdotti biex jipproteġu lill-unitajiet domestiċi u lid-ditti mix-xokk tal-prezz tal-enerġija, billi jibdew bl-inqas miżuri mmirati. Hija indikat li, jekk ikun meħtieġ li l-miżuri ta’ appoġġ jiġu estiżi minħabba pressjonijiet ġodda fuq il-prezzijiet tal-enerġija, jenħtieġ li l-Istati Membri jimmiraw tali miżuri lejn unitajiet domestiċi u ditti vulnerabbli ħafna aħjar milli sar fil-passat. Il-Kummissjoni pproponiet li r-rakkomandazzjonijiet fiskali jkunu kwantifikati u differenzjati u fformulati fuq il-bażi tan-nefqa primarja netta, kif propost fil-Komunikazzjoni tagħha dwar l-orjentazzjonijiet għal riforma tal-qafas tal-governanza ekonomika tal-UE 9 . Irrakkomandat li jenħtieġ li l-Istati Membri kollha jkomplu jipproteġu l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali u jiżguraw l-użu effettiv tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE, b’mod partikolari fid-dawl tat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali u l-objettivi ta’ reżiljenza. Il-Kummissjoni indikat li se tipproponi lill-Kunsill biex jiftaħ proċeduri ta’ defiċit eċċessiv ibbażati fuq id-defiċit fir-rebbiegħa 2024 fuq il-bażi tad-data tal-eżitu tal-2023, f’konformità mad-dispożizzjonijiet legali eżistenti.
(8)Fis-26 ta’ April 2023, il-Kummissjoni ppreżentat proposti leġiżlattivi biex timplimenta riforma komprensiva tar-regoli tal-governanza ekonomika tal-UE. L-objettiv ċentrali tal-proposti huwa li tissaħħaħ is-sostenibbiltà tad-dejn pubbliku u jiġi promoss it-tkabbir sostenibbli u inklużiv fl-Istati Membri kollha permezz ta’ riformi u investimenti. L-għan tal-proposti jipprovdi lill-Istati Membri b’aktar kontroll fuq it-tfassil tal-pjanijiet tagħhom għal perjodu ta’ żmien medju, filwaqt li jistabbilixxi reġim ta’ infurzar aktar strett biex jiżgura li l-Istati Membri jwettqu l-impenji li jieħdu fil-pjanijiet fiskali-strutturali tagħhom għal perjodu ta’ żmien medju. L-objettiv huwa li l-ħidma leġiżlattiva tiġi konkluża fl-2023.
(9)Fit-30 ta’ April 2021, il-Greċja ppreżentat il-pjan nazzjonali tagħha għall-irkupru u r-reżiljenza lill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 18(1) tar-Regolament (UE) 2021/241. Skont l-Artikolu 19 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Kummissjoni vvalutat ir-rilevanza, l-effettività, l-effiċjenza u l-koerenza tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, f’konformità mal-linji gwida tal-valutazzjoni tal-Anness V ta’ dak ir-Regolament. Fit-13 ta’ Lulju 2021, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni tiegħu dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tal-Greċja 10 . Ir-rilaxx tal-pagamenti parzjali jiddependi fuq deċiżjoni tal-Kummissjoni, meħuda f’konformità mal-Artikolu 24(5) tar-Regolament (UE) 2021/241, li l-Greċja laħqet l-istadji importanti u l-miri rilevanti stabbiliti fid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill b’mod sodisfaċenti. It-twettiq sodisfaċenti jippresupponi li l-kisba tal-istadji importanti u l-miri preċedenti ma tkunx treġġgħet lura.
(10)Fit-2 ta’ Mejju 2023, il-Greċja ppreżentat il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma 2023 tagħha u, fid-29 ta’ April 2023, il-Programm ta’ Stabbiltà 2023 tagħha, f’konformità mal-Artikolu 4(1) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97. Iż-żewġ programmi ġew ivvalutati flimkien biex jitqiesu l-konnessjonijiet ta’ bejniethom. F’konformità mal-Artikolu 27 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2023 jirrifletti wkoll ir-rappurtar biannwali tal-Greċja dwar il-progress li sar biex jinkiseb il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tagħha.
(11)Il-Kummissjoni ppubblikat ir-rapport tal-pajjiż tal-2023 għall-Greċja 11 fl-24 ta’ Mejju 2023. Dan ivvaluta l-progress tal-Greċja fl-indirizzar tar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti adottati mill-Kunsill bejn l-2019 u l-2022, u qieset l-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza min-naħa tal-Greċja. Fuq il-bażi ta’ din l-analiżi, ir-rapport tal-pajjiż identifika lakuni fir-rigward ta’ dawk l-isfidi li mhumiex indirizzati jew mhumiex indirizzati fit-totalità tagħhom fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, kif ukoll sfidi ġodda u emerġenti. Ivvaluta wkoll il-progress tal-Greċja fl-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u fil-kisba tal-miri ewlenin tal-UE dwar l-impjiegi, il-ħiliet u t-tnaqqis tal-faqar, kif ukoll il-progress fil-kisba tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU.
(12)Il-Kummissjoni għamlet analiżi fil-fond skont l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 għall-Greċja u ppubblikat ir-riżultati tagħha fl-24 ta’ Mejju 2023 12 . Il-Kummissjoni kkonkludiet li l-Greċja qed tesperjenza żbilanċi makroekonomiċi eċċessivi. B’mod partikolari, il-vulnerabbiltajiet relatati ma’ dejn għoli tal-gvern u stokk għoli ta’ self li ma jrendix fil-kuntest ta’ qgħad għoli qed jonqsu, iżda l-pożizzjoni esterna tiegħu marret għall-agħar. Tħassib ewlieni huwa li fl-2022 id-defiċit tal-kont kurrenti kiber b’mod sinifikanti, minkejja l-irkupru fid-dħul mit-turiżmu. Għalkemm huwa mbassar li se jonqos kemxejn din is-sena u s-sena d-dieħla, id-defiċit estern mistenni jibqa’ ferm ogħla mil-livell li huwa meħtieġ biex jiġi żgurat titjib dejjiemi fil-pożizzjoni ta’ investiment internazzjonali netta. Filwaqt li l-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern għadha l-ogħla fl-UE, din tjiebet b’mod sinifikanti fl-2022, l-aktar bis-saħħa ta’ tkabbir nominali b’saħħtu tal-PDG, u mistenni li jonqos aktar fl-2023 u fl-2024. Is-sena li għaddiet is-self li ma jrendix irreġistra tnaqqis qawwi, li jibni fuq tnaqqis imdaqqas fis-snin preċedenti, iżda għadu għoli u għadu ta’ piż fuq il-profittabbiltà u l-kapaċità ta’ self tal-banek, li min-naħa tiegħu jaffettwa ż-żieda tal-kapital u t-tkabbir tal-produttività tal-ekonomija. Ir-rispons ta’ politika kkontribwixxa għat-tnaqqis tal-iżbilanċi u l-implimentazzjoni tal-RRP tirrappreżenta opportunità kbira biex jiġu indirizzati d-dgħufijiet strutturali li għad fadal. Madankollu, iridu jiżdiedu l-isforzi, b’mod partikolari biex jiġi żgurat li l-bilanċi esterni jitqiegħdu fuq perkors ta’ titjib sod, u li s-self li ma jrendix ikompli jonqos inkluż permezz ta’ żieda fl-effettività tal-infurzar tad-dejn u t-tisħiħ tas-suq sekondarju tas-self li ma jrendix.
(13)Fuq il-bażi tad-data vvalidata mill-Eurostat 13 , id-defiċit tal-gvern estiż tal-Greċja naqas minn 7,1 % tal-PDG fl-2021 għal 2,3 % fl-2022, filwaqt li d-dejn tal-gvern estiż naqas minn 194,6 % tal-PDG fi tmiem l-2021 għal 171,3 % fi tmiem l-2022.
(14)Il-bilanċ tal-gvern estiż intlaqat mill-miżuri ta’ politika fiskali adottati biex jittaffa l-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija. Fl-2022, tali miżuri li jżidu n-nefqa kienu jinkludu sussidji tal-elettriku lill-unitajiet domestiċi u lin-negozji, żieda fil-benefiċċji soċjali għall-unitajiet domestiċi vulnerabbli. Il-kost ta’ dawn il-miżuri kienet parzjalment ikkumpensata minn taxxi ġodda fuq profitti mhux mistennija tal-produtturi u l-fornituri tal-enerġija, jiġifieri l-limitu tal-prezz fuq il-produtturi tal-elettriku u l-imposta straordinarja fuq il-produtturi tal-elettriku għall-perjodu minn Ottubru 2021 sa Ġunju 2022. Il-Kummissjoni tistma li fl-2022 il-kost baġitarju nett ta’ dawn il-miżuri hija ta’ 2,5 % tal-PDG. Fl-istess ħin, il-kost stmat tal-miżuri temporanji ta’ emerġenza tal-COVID-19 naqas għal 1,5 % tal-PDG fl-2022, minn 6,5 % fl-2021.
(15)Fit-18 ta’ Ġunju 2021, il-Kunsill irrakkomanda li fl-2022 il-Greċja 14 tuża l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza biex tiffinanzja investiment addizzjonali b’appoġġ għall-irkupru filwaqt li ssegwi politika fiskali prudenti. Barra minn hekk, jenħtieġ li l-Greċja żżomm l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali.
(16)Skont l-istimi tal-Kummissjoni, il-pożizzjoni fiskali 15 fl-2022 kienet waħda ta’ appoġġ, fil-livell ta’ — 1,0 % tal-PDG. Kif ġie irrakkomandat mill-Kunsill, il-Greċja kompliet tappoġġa l-irkupru b’investimenti li għandhom jiġu ffinanzjati mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Fl-2022 in-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-UE ammontat għal 2,1 % tal-PDG (2,6 % tal-PDG fl-2021). It-tnaqqis fin-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-UE fl-2022 kien dovut għat-tneħħija gradwali tal-perjodu ta’ programmazzjoni preċedenti filwaqt li n-nefqa fuq l-investiment fil-perjodu ta’ programmazzjoni l-ġdid għadha ma rpiljatx. L-investiment iffinanzjat nazzjonalment ipprovda kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,6 ta’ punt perċentwali għall-pożizzjoni fiskali. 16 Għalhekk, il-Greċja żammet l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali, kif irrakkomandat mill-Kunsill. Fl-istess ħin, it-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata nazzjonalment (nett minn miżuri ġodda ta’ dħul) tat kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,6 ta’ punt perċentwali għall-pożizzjoni fiskali. Il-kontribut espansjonarju sinifkanti kien jinkludi l-impatt addizzjonali tal-miżuri għall-mitigazzjoni tal-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija (kost baġitarju addizzjonali nett ta’ 2 % tal-PDG). Għalhekk, il-Greċja llimitat it-tkabbir fin-nefqa kurrenti ffinanzjata fil-livell nazzjonali b’mod suffiċjenti.
(17)Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed il-projezzjonijiet baġitarji fil-Programm ta’ Stabbiltà huwa realistiku fl-2023 u ottimist għall-perjodu ta’ wara. Il-Gvern jipprojetta li l-PDG reali jikber bi 2,3 % fl-2023 u bi 3 % fl-2024. B’paragun ma’ dan, it-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni jipprojetta tkabbir tal-PDG reali ogħla ta’ 2,4 % fl-2023 u 1,9 % inqas fl-2024, prinċipalment minħabba differenzi fis-suppożizzjonijiet dwar l-attività ta’ investiment u l-kontribuzzjonijiet mis-settur estern. Il-Programm ta’ Stabbiltà tal-2023 jbassar kontribuzzjonijiet ogħla mill-formazzjoni grossa tal-kapital fiss, speċjalment fl-2024, u l-Kummissjoni tistenna li l-importazzjonijiet tal-oġġetti jibqgħu aktar għoljin milli fil-projezzjonijiet tal-awtoritajiet.
(18)Fil-Programm ta’ Stabbiltà 2023 tiegħu, il-Gvern jistenna li fl-2023 proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż jonqos għal 1,8 % tal-PDG. It-tnaqqis fl-2023 jirrifletti prinċipalment it-tneħħija gradwali tal-miżuri fiskali relatati mal-pandemija u t-tnaqqis tal-kost tal-miżuri relatati mal-enerġija kif ukoll iż-żieda fid-dħul minħabba t-tkabbir ekonomiku. Skont il-Programm, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern estiż mistenni li jonqos minn 171,3 % fi tmiem l-2022 għal 162,6 % fi tmiem l-2023. It-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni jipprojetta defiċit tal-gvern ta’ 1,3 % tal-PDG għall-2023. Dan huwa aktar baxx mid-defiċit previst fil-Programm ta’ Stabbiltà, prinċipalment minħabba evoluzzjoni aktar favorevoli tal-bażijiet tat-taxxa xprunata mis-suppożizzjonijiet makroekonomiċi, inkluż il-kompożizzjoni tat-tkabbir u l-infiq aktar baxx tal-baġit soċjali f’konformità mas-sottoinfiq sistematiku osservat fis-snin li għaddew. It-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni jipprojetta proporzjon simili tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG, ta’ 160,2 % fi tmiem l-2023. Id-differenza hija prinċipalment minħabba t-tkabbir nominali ogħla tal-PDG, u sa ċertu punt, d-defiċit aktar baxx tal-gvern estiż kif imbassar mill-Kummissjoni.
(19)Il-bilanċ tal-gvern fl-2023 mistenni jkompli jintlaqat mill-miżuri fiskali adottati biex jittaffa l-impatt ekonomiku u soċjali taż-żieda fil-prezzijiet tal-enerġija. Dawn jikkonsistu f’miżuri estiżi mill-2022 (b’mod partikolari: is-sussidji tal-elettriku lill-unitajiet domestiċi u lin-negozji). Il-kost ta’ dawn il-miżuri għadu parzjalment ikkumpensat mit-taxxi fuq il-profitti mhux mistennija tal-fornituri tal-enerġija, jiġifieri l-limitu massimu tal-prezz fuq il-produtturi tal-elettriku u l-kontribuzzjoni ta’ solidarjetà tar-raffineriji. Meta jitqies dan id-dħul, fl-2023 il-kost baġitarju nett tal-miżuri ta’ appoġġ fit-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni huwa projettat li tkun ta’ 0,2 % tal-PDG 17 . Jidher li bosta mill-miżuri tal-2023 ċmhumiex immirati lejn l-aktar entitajiet domestiċi u ditti vulnerabbli, u ma jħarsux bis-sħiħ is-sinjal tal-prezz biex titnaqqas id-domanda u tittejjeb l-effiċjenza tal-enerġija. B’riżultat ta’ dan, it-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni jistma li l-ammont ta’ miżuri ta’ appoġġ immirati, li għandhom jitqiesu fil-valutazzjoni tal-konformità mar-rakkomandazzjoni għall-2023, se jkun ta’ 0,1 % tal-PDG fl-2023 (meta mqabbel maż-0,5 % tal-PDG fl-2022). Fl-aħħar nett, il-bilanċ tal-gvern tal-2023 mistenni li jibbenefika mit-tneħħija gradwali tal-miżuri temporanji ta’ emerġenza tal-COVID-19 ta’ 1,5 % tal-PDG.
(20)Fit-12 ta’ Lulju 2022, il-Kunsill irrakkomanda 18 li fl-2023 il-Greċja tiżgura politika fiskali prudenti, b’mod partikolari billi tillimita t-tkabbir tan-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata nazzjonalment għal taħt it-tkabbir tal-output potenzjali fuq terminu medju 19 , filwaqt li tqis it-tkomplija tal-appoġġ temporanju u mmirat għall-unitajiet domestiċi u għad-ditti l-aktar vulnerabbli għaż-żidiet fil-prezzijiet tal-enerġija u għan-nies li qed jaħarbu mill-Ukrajna. Fl-istess ħin, il-Greċja għandha tkun lesta li taġġusta l-infiq attwali għas-sitwazzjoni li qed tevolvi. Il-Greċja ġiet irrakkomandata wkoll li tespandi l-investiment pubbliku għat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, u għas-sigurtà tal-enerġija filwaqt li tqis l-inizjattiva REPowerEU, inkluż billi tagħmel użu mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-Unjoni.
(21)Fl-2023, il-pożizzjoni fiskali hija pprojettata fit-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni li tkun fil-biċċa l-kbira newtrali (0,2 % tal-PDG), fil-kuntest ta’ inflazzjoni għolja. Dan isegwi pożizzjoni fiskali espansjonarja fl-2022 (- 1,0 % tal-PDG). It-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata fil-livell nazzjonali (nett minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonali) fl-2023 huwa pproġettat li jipprovdi kontribut espansiv ta’ 0,3 % tal-GDP għall-pożizzjoni fiskali ġenerali. Għalhekk, it-tkabbir ipprojettat tan-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata fuq livell nazzjonali huwa konformi mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill. Fis-sustanza, il-kontribuzzjoni restrittiva pprojettata tan-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata fuq livell nazzjonali hija dovuta mitt-tnaqqis fil-kostijiet tal-miżuri ta’ appoġġ (immirati u mhux immirati) tal-unitajiet domestiċi u tad-ditti b’reazzjoni għaż-żidiet fil-prezzijiet tal-enerġija (bi 2,3 % tal-PDG). Iż-żieda fl-infiq soċjali hija l-mutur ewlieni tat-tkabbir fin-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata fuq livell nazzjonali (netta minn miżuri ġodda ta’ dħul). Fl-2023 in-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-UE kienet tammonta għal 2,5 % tal-PDG, filwaqt li l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali pprovda kontribuzzjoni newtrali għall-pożizzjoni fiskali ta’ 0,0 punt perċentwali 20 . Għaldaqstant, il-Greċja qed tippjana li tiffinanzja investiment addizzjonali permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-UE u projettata żżomm l-investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali. Hija tippjana li tiffinanzja l-investiment pubbliku għat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, u għas-sigurtà tal-enerġija, bħall-installazzjoni ta’ 8 000 punt tal-iċċarġjar aċċessibbli għall-pubbliku għall-vetturi elettriċi f’postijiet urbani u suburbani ewlenin, id-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika, u t-titjib tal-interkonnessjoni tal-elettriku tal-gżejjer.
(22)Fil-Programm ta’ Stabbiltà, fl-2024 id-defiċit tal-gvern estiż huwa mistenni li jonqos għal 0,8 % tal-PDG. It-tnaqqis fl-2024 jirrifletti prinċipalment it-tneħħija gradwali tal-miżuri tal-enerġija u miżuri oħra li fadal u ż-żieda fid-dħul bis-saħħa tat-tkabbir ekonomiku solidu. Il-programm jistenna li l-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG jonqos għal 150,8 % fi tmiem l-2024. Fuq il-bażi ta’ miżuri ta’ politika magħrufa fid-data tal-għeluq tat-tbassir, it-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni jipprojetta defiċit tal-gvern 0,6 % tal-PDG fl-2024. Dan huwa aktar baxx mid-defiċit previst fil-programm, prinċipalment minħabba s-suppożizzjonijiet dwar l-eżekuzzjoni tal-baġit soċjali, b’mod partikolari l-infiq aktar baxx fuq il-benefiċċji soċjali u fuq il-pensjonijiet. It-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni jipprojetta proporzjon ogħla tad-dejn tal-gvern estiż mal-PDG, ta’ 154,5 % fi tmiem l-2024.
(23)Il-Programm ta’ Stabbiltà jipprevedi t-tneħħija gradwali tal-miżuri kollha ta’ appoġġ għall-enerġija fl-2024. Il-Kummissjoni tassumi wkoll it-tneħħija gradwali sħiħa tal-miżuri ta’ appoġġ għall-enerġija fl-2024. Dan jiddependi fuq is-suppożizzjoni li ma jkunx hemm żidiet ġodda fil-prezzijiet tal-enerġija.
(24) Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1466/97 jitlob titjib annwali fil-bilanċ tal-baġit strutturali lejn l-objettiv ta’ terminu medju ta’ 0,5 % tal-PDG bħala punt ta’ riferiment 21 . Meta jitqiesu l-kunsiderazzjonijiet tas-sostenibbiltà fiskali 22 , ikun xieraq titjib fil-bilanċ strutturali ta’ mill-inqas 0,3 % tal-PDG għall-2024. Sabiex jiġi żgurat tali titjib, it-tkabbir fin-nefqa primarja netta ffinanzjata fil-livell nazzjonali 23 fl-2024 jenħtieġ li ma jaqbiżx it-2,6 %, kif inhu rifless f’din ir-rakkomandazzjoni. Dan se jikkontribwixxi wkoll għat-tisħiħ tal-pożizzjoni esterna. Fl-istess ħin, il-miżuri ta’ appoġġ għall-enerġija li jifdal (attwalment stmati mill-Kummissjoni għal 0,2 % tal-PDG fl-2023) jenħtieġ li jitneħħew gradwalment, skont kif jiżviluppa s-suq tal-enerġija u b’bidu minn dawk l-inqas immirati, u l-iffrankar relatat jenħtieġ li jintuża biex jitnaqqas id-defiċit tal-gvern.
(25)Jekk wieħed jassumi li l-politiki ma jinbidlux, it-tbassir tar-rebbiegħa 2023 tal-Kummissjoni jipprojetta li fl-2024 in-nefqa primarja netta ffinanzjata nazzjonalment tiżdied għal 0,7, li hija anqas mir-rata ta’ tkabbir rakkomandata. L-aġġustament previst fit-tbassir tal-Kummissjoni huwa aktar mill-iffrankar mit-tneħħija gradwali sħiħa tal-miżuri ta’ appoġġ għall-enerġija
(26)Skont il-programm, l-investiment tal-gvern mistenni jiżdied minn 4,8 % tal-PDG fl-2023 għal 5,4 % tal-PDG fl-2024. Il-livell ogħla ta’ investiment jirrifletti investiment iffinanzjat fil-livell nazzjonali kemxejn aktar baxx u investiment ogħla ffinanzjat mill-UE, jiġifieri permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Il-programm jirreferi għal riformi u investimenti, li huma mistennija jikkontribwixxu għas-sostenibbiltà fiskali u t-tkabbir sostenibbli u inklużiv. Dawn jinkludu investimenti b’valur miżjud għoli u riformi strutturali lejn it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi, diġitali u tal-enerġija, li huma wkoll parti mill-Pjan għall-Irkupru u r-Reżiljenza.
(27)Il-Programm ta’ Stabbiltà jiddeskrivi perkors fiskali fuq terminu medju sal-2026. Skont il-programm, id-defiċit tal-gvern estiż mistenni li jonqos gradwalment għal 0,5 % tal-PDG fl-2025, u għal 0,1 % sal-2026. Għalhekk, id-defiċit tal-gvern estiż hu ppjanat li jibqa’ għal inqas minn 3 % tal-PDG matul l-orizzont tal-programm. Skont il-programm, il-proporzjon tad-dejn għall-PDG tal-gvern estiż mistenni li jonqos minn 150,8 % fi tmiem l-2024 għal 135,2 % fi tmiem l-2026.
(28)Filwaqt li jibnu fuq l-aħjar prattiki u r-riformi mwettqa bħala parti mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, il-modifiki fil-qafas tal-politika tat-taxxa tal-Greċja jistgħu jgħinu biex tiġi indirizzata d-diskrepanza fl-investiment. B’mod aktar speċifiku, l-introduzzjoni ta’ sistema ta’ deċiżjonijiet tat-taxxa bil-quddiem ssaħħaħ iċ-ċertezza legali għall-investituri u ssaħħaħ l-isforzi kontinwi biex tiġi ssimplifikata s-sistema tat-taxxa. Rieżami tas-sistema tat-taxxa jista’ jgħin ukoll biex għall-espansjoni tal-bażi tat-taxxa għal dawk li jaħdmu għal rashom u biex jiġi appoġġat l-investiment. Il-konformità mat-taxxa tista’ tittejjeb permezz tal-estensjoni tal-applikazzjoni tal-pagamenti elettroniċi u billi l-informazzjoni li toriġina minn pagamenti elettroniċi tintuża aktar, meta titqies b’mod partikolari l-evidenza reċenti ta’ disparità li qed tiżdied bejn id-dħul baxx iddikjarat u l-fatturat ta’ dawk li jaħdmu għal rashom, li jidher li qed jiżdied b’rata mgħaġġla. B’mod partikolari, billi jsir użu aħjar tal-informazzjoni li toriġina minn pagamenti elettroniċi għal professjonijiet fil-mira. Fost l-oħrajn, it-trasformazzjoni diġitali li għaddejja tal-Awtorità Indipendenti għad-Dħul Pubbliku mistennija tikkontribwixxi għal dan l-objettiv. Madankollu, huwa essenzjali li l-awtonomija tal-awtorità li timmaniġġa u tiżviluppa r-riżorsi umani u l-infrastruttura tal-IT tagħha tissaħħaħ aktar minħabba l-isfidi kontinwi għas-sistemi tat-taxxa madwar id-dinja.
(29)Il-Greċja kompliet tieħu passi biex timmodernizza l-amministrazzjoni pubblika tagħha, iżda l-prestazzjoni ġenerali tagħha għadha batuta. Wara l-aġġustament sinifikanti li sar wara l-2010, id-daqs u l-kost tal-amministrazzjoni pubblika ġew allinjati b’mod ġenerali mal-medja tal-UE. Fl-2022 il-kont tal-pagi tal-Greċja baqa’ stabbli u laħaq l-10,8 % tal-PDG, kemxejn ogħla mill-medja tal-UE (10,2 % tal-PDG). Biex dawn il-gwadanji jitħarsu se jkun kruċjali li tiġi żgurata l-applikazzjoni kontinwa tal-grilja tal-pagi unifikata, filwaqt li l-livell tal-persunal ta’ bħalissa jinżamm l-istess billi tibqa’ tiġi applikata r-regola ta’ reklutaġġ one-in-one-out fir-rigward tal-persunal permanenti u tal-limitu massimu tal-persunal temporanju li ġiet introdotta fl-2022. Il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza fih miżuri li jtejbu l-effettività tal-amministrazzjoni pubblika, b’enfasi partikolari fuq it-titjib tas-servizzi diġitali tagħhom. Fl-istess ħin għadu diffiċli li jinġibed u jinżamm persunal ta’ kalibru għoli. Dan jista’ jiġi indirizzat b’mod strutturali permezz ta’ grilji tal-pagi speċjali/supplimentari għal funzjonijiet u/jew korpi speċifiċi kif ukoll sistema definita sew ta’ allowances introdotta bħala parti integrali mis-sistema l-ġdida ta’ ġestjoni tariżorsi umani, filwaqt li jitħarsu l-integrità tal-grilja tal-pagi unifikata u d-daqs globali tal-kont tal-pagi.
(30)F’konformità mal-Artikolu 19(3)(b), u l-kriterju 2.2 tal-Anness V tar-Regolament (UE) 2021/241, il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza jinkludi ġabra estensiva ta’ riformi u investimenti li jsaħħu lil xulxin li għandhom jiġu implimentati sal-2026. Sa issa l-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tal-Greċja għaddejja tajjeb. Fil-ġejjieni se jkun importanti li jinżamm il-momentum tal-implimentazzjoni. Il-Greċja ppreżentat tliet talbiet għal pagament 24 għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli u żewġ talbiet għal pagament għal appoġġ ta’ self, li jikkorrispondu għal 85 stadji importanti u miri fil-pjan. Sal-lum, il-Greċja rċeviet żborż globali ta’ EUR 7 126 miljun 25 . F’konformità mal-Artikolu 14(6) tar-Regolament (UE) 2021/241, fid-29 ta’ Marzu 2023, il-Greċja esprimiet l-intenzjoni tagħha li titlob EUR 5 000 miljun f’appoġġ ta’ self addizzjonali mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza. Il-Greċja bdiet timplimenta l-pjan tagħha sew u stabbiliet sistema ta’ ġestjoni u kontroll biex timmonitorja u tikkoordina t-tlestija f’waqtha tar-riformi u l-investimenti. Fil-futur se jkun importanti li dawn l-isforzi jinżammu u jissaħħu meta jitqies l-għadd sinifikanti ta’ riformi u investimenti li huma ppjanati li jiġu implimentati, b’mod partikolari billi t-tlestija ta’ għadd minn dawn se tirrikjedi progress f’waqtu b’diversi passi preparatorji, inklużi proċeduri ta’ akkwist pubbliku. L-implimentazzjoni kontinwa tal-pjan tiddependi fuq il-kapaċità amministrattiva u ta’ implimentazzjoni tal-korpi ta’ implimentazzjoni assenjati, inkluża l-amministrazzjoni reġjonali u lokali. L-inklużjoni rapida tal-kapitolu l-ġdid tar-REPowerEU fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza se tippermetti l-finanzjament tar-riformi u l-investimenti addizzjonali b’appoġġ għall-objettivi strateġiċi tal-Greċja fil-qasam tal-enerġija u t-tranżizzjoni ekoloġika. L-involviment sistematiku u effettiv tal-awtoritajiet lokali u reġjonali, tas-sħab soċjali u ta’ partijiet ikkonċernati rilevanti oħra għadu importanti għall-implimentazzjoni b’suċċess tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, u l-istess jgħodd għall-politiki ekonomiċi u tal-impjiegi oħra li jmorru lil hinn mill-pjan, biex tiġi żgurata sjieda wiesgħa tal-aġenda ta’ politika ġenerali.
(31)Il-Kummissjoni approvat id-dokumenti kollha ta’ programmazzjoni tal-politika ta’ koeżjoni tal-Greċja fl-2022. L-issuktar tal-implimentazzjoni rapida tal-programmi tal-politika ta’ koeżjoni f’komplementarjetà u sinerġija mal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, inkluż il-kapitolu REPowerEU, hija kruċjali biex tinkiseb it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, tiżdied ir-reżiljenza ekonomika u soċjali kif ukoll jinkiseb żvilupp territorjali bbilanċjat fil-Greċja.
(32)Lil hinn mill-isfidi ekonomiċi u soċjali indirizzati mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, il-Greċja qed tiffaċċja għadd ta’ sfidi addizzjonali relatati mal-kura tas-saħħa u l-kura fit-tul, mal-immappjar katastali, mal-politika enerġetika u mat-tranżizzjoni ekoloġika.
(33)L-infiq fuq il-kura tas-saħħa pubblika huwa taħt il-medja tal-UE filwaqt li l-pagamenti minn bwiet il-pazjenti fil-Greċja huma t-tieni l-ogħla fl-UE bħala sehem mill-PDG. Is-sistema tal-kura tas-saħħa għadha ċċentrata fuq l-isptar, u l-infiq fuq il-kura kurattiva ffukat huwa fuq id-dħul fl-isptar. Barra minn hekk, il-Greċja tikklassifika l-ewwel fost l-Istati Membri kollha b’rabta mal-infiq pubbliku fuq il-mediċini bħala sehem mill-PDG. In-nefqa pubblika fuq il-kura fit-tul u dik preventiva hija ferm inqas mill-medja tal-UE, u ma hemm l-ebda strateġija nazzjonali komprensiva fis-seħħ għall-kura fit-tul. Biex tindirizza dan, il-Greċja qed timplimenta sistema tal-kura tas-saħħa primarja li għadha kif ġiet adottata, li tnaqqas id-dipendenza fuq il-kura fl-isptar u żżid l-effiċjenza tal-aċċess għall-prodotti u s-servizzi tal-kura tas-saħħa. It-tnedija sħiħa tar-riforma tal-kura tas-saħħa primarja hija mxekkla min-nuqqas ta’ tobba tal-familja. In-numru ta’ tobba tal-familja mhuwiex biżżejjed biex ikopri l-popolazzjoni kollha. Se tkun meħtieġa kopertura suffiċjenti għall-introduzzjoni sħiħa ta’ sistema bbażata effettiva u komprensiva ta’ kontroll tal-aċċess li se tidħol fis-seħħ fl-1 ta’ Settembru 2023. Għal dan il-għan, biex jiġi żgurat aċċess adegwat u ugwali għall-popolazzjoni se jkun kruċjali li jingħataw inċentivi aktar b’saħħithom biex l-għadd tat-tobba tal-familja jikber b’mod li l-popolazzjoni kollha tkun koperta u rreġistrata.
(34)It-tlestija tal-katast nazzjonali - proġett li ilu jeżisti - se tkompli ttejjeb il-klima kummerċjali tal-Greċja. Sal-aħħar ta’ Mejju 2023 kien tlesta 71 % tal-immappjar katastali u 25 % oħra tad-drittijiet tal-proprjetà nġabru u qed jiġu pproċessati bħalissa. L-ipproċessar tad-drittijiet miġbura mistenni jitlesta sa tmiem l-2023, li jiffinalizza l-katast sal-aħħar tas-sena. Fir-rigward tat-tranżizzjoni għall-aġenzija l-ġdida “Il-Katast Elleniku”, infetħu 12-il uffiċċju katastali u 49 fergħa li qegħdin joperaw. Il-Katast Elleniku qed jippjana li jiddiġitalizza totalment is-servizzi liċ-ċittadini u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza tipprovdi appoġġ għad-diġitalizzazzjoni tar-reġistrazzjonijiet u l-atti kollha tad-drittijiet tal-proprjetà li bħalissa huma f’forma stampata.
(35)Minkejja l-isforzi li saru mill-Greċja wkoll fil-kuntest tal-kriżi tal-enerġija, il-Greċja għadha dipendenti ħafna fuq il-fjuwils fossili u fl-2021 iż-żejt u l-gass kienu jammontaw għal 52 % u 24 % rispettivament tat-taħlita tal-enerġija tagħha. Jistgħu jiġu segwiti aktar għadd ta’ miżuri li jibnu u jmorru lil hinn mill-investimenti u r-riformi li huma parti mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza tal-Greċja biex jiġu aċċellerati l-isforzi tad-dekarbonizzazzjoni. Il-Greċja tista’ taċċellera l-espansjoni tal-enerġija rinnovabbli billi tistabbilixxi u tikkompleta l-oqfsa legali biex tippromwovi l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-idroġenu rinnovabbli u tal-enerġija mir-riħ lil hinn mill-kosta. Huma meħtieġa aktar sforzi biex jitħaffef l-iżvilupp ta’ qafas leġiżlattiv u regolatorju għall-bijometan u l-potenzjal sostenibbli disponibbli tal-bijometan jinbidel f’kapaċità ta’ produzzjoni attwali biex l-importazzjonijiet tal-gass naturali jiġu kkumpensati.
(36)Issa li għadd akbar ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli qed jiġu integrati, huwa essenzjali li jsiru aktar investimenti biex tiġi estiża l-kapaċità tal-ħżin u tan-network għall-ħarsien l-bilanċ tal-grilja elettrika. Skemi komuni ta’ remunerazzjoni u l-promozzjoni ta’ sistemi ta’ wara l-meter jistgħu jkunu għodod importanti għall-promozzjoni tal-espansjoni f’waqtha u vijabbli tal-kapaċità ta’ ħżin. Sabiex tiġi evitata l-ħtieġa ta’ tnaqqis fl-enerġija rinnovabbli, jistgħu jiġu żviluppati interkonnessjonijiet addizzjonali tal-elettriku ma’ pajjiżi ġirien. Fir-rigward tal-użu ulterjuri ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, se jkun importanti li l-qafas legali l-ġdid adottat fl-2022 jiġi infurzat bis-sħiħ, li jissimplifika u jaċċellera l-proċess ta’ liċenzjar għal proġetti rinnovabbli u ta’ ħżin. Barra minn hekk, il-promozzjoni ta’ skemi ta’ awtokonsum, inkluża l-espansjoni tal-appoġġ għall-installazzjoni ta’ sistemi fotovoltajċi solari bil-batteriji, u l-komunitajiet tal-enerġija tista’ tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-aċċettabbiltà soċjali tal-użu tal-enerġija rinnovabbli.
(37)Il-Greċja tista’ wkoll tespandi l-kamp ta’ applikazzjoni u l-ambizzjoni tal-miżuri eżistenti għall-iffrankar tal-enerġija u tnaqqas il-livell għoli ta’ faqar enerġetiku. Fil-perjodu bejn Awwissu 2022 u Marzu 2023, il-konsum tal-gass naturali tal-Greċja naqas bi 22 % meta mqabbel mal-konsum medju tal-gass matul l-istess perjodu fil-5 snin ta’ qabel, u qabeż il-mira ta’ tnaqqis ta’ 15 %. Il-Greċja tista’ tkompli bl-isforzi tagħha biex tnaqqas temporanjament id-domanda għall-gass sal-31 ta’ Marzu 2024 26 .
(38)L-introduzzjoni ta’ strumenti finanzjarji ġodda, bħal irkanti tal-effiċjenza enerġetika, tista’ timmira b’mod aktar effiċjenti l-kopertura ta’ programmi eżistenti ta’ appoġġ għar-rinnovazzjoni lejn unitajiet domestiċi foqra fl-enerġija. Is-sehem tal-Greċja ta’ meters intelliġenti huwa ferm aktar baxx mill-medja tal-UE (3 % meta mqabbel mal-54 %, ċifri tal-2021) u jista’ jiżdied billi jippermetti lill-konsumaturi jipparteċipaw b’mod attiv fis-suq u jappoġġaw ir-rispons min-naħa tad-domanda. Barra minn hekk, setturi speċifiċi, bħat-trasport u l-ilma, għandhom ambitu konsiderevoli għall-iffrankar tal-enerġija, billi għadhom jiddependu ħafna fuq iż-żejt.
(39)In-nuqqas ta’ ħaddiema u ħiliet fis-setturi u l-okkupazzjonijiet ewlenin għat-tranżizzjoni ekoloġika, fosthom il-manifattura, l-użu u l-manutenzjoni tat-teknolġiji żero netti, qed joħolqu ostakli fit-tranżizzjoni lejn ekonomija newtrali għall-klima. Biex jitnaqqas in-nuqqas ta’ ħiliet u jiġu promossi l-inklużjoni u r-riallokazzjoni tax-xogħol iridu jinħolqu sistemi ta’ edukazzjoni u taħriġ ta’ kwalità għolja li jirrispondu għall-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol li qed jinbidlu u miżuri mmirati ta’ titjib tal-ħiliet u taħriġ. Dawn il-miżuri jeħtieġ li jkunu aċċessibbli, b’mod partikolari għall-individwi u fis-setturi u r-reġjuni l-aktar affettwati mit-tranżizzjoni ekoloġika, biex tiġi sfruttata l-provvista tax-xogħol mhux sfruttata. Fil-Greċja, in-nuqqas ta’ ħiliet ekoloġiċi bħalissa huwa l-aktar evidenti fis-settur tal-kostruzzjoni, li huwa rilevanti ħafna għat-tranżizzjoni ekoloġika, u għal okkupazzjonijiet speċifiċi, inklużi plumbers, fitters tal-pajpijiet u elettriċisti. Fl-aħħar nett, għad hemm lok għal aktar azzjoni biex tiżdied l-impjegabbiltà taż-żgħażagħ u tan-nisa. Iż-żieda fil-kapaċitajiet amministrattivi tas-servizzi pubbliċi tal-impjiegi filwaqt li tespandi l-użu tal-approċċ individwalizzat għal dawk li qed ifittxu impjieg, għandha l-potenzjal li tagħti spinta lill-eżiti tal-impjiegi għal dawn il-gruppi u tappoġġa tranżizzjoni ġusta u bla xkiel.
(40)Fid-dawl tal-valutazzjoni tal-Kummissjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2023 u l-opinjoni 27 tiegħu hija riflessa fir-Rakkomandazzjoni (1) hawn taħt.
(41)Fid-dawl tal-interkonnessjonijiet mill-qrib bejn l-ekonomiji tal-Istati Membri taż-żona tal-euro u l-kontribut kollettiv tagħhom għall-funzjonament tal-Unjoni Ekonomika u Monetarja, il-Kunsill irrakkomanda li l-Istati Membri taż-Żona tal-Euro jieħdu azzjoni, inkluż permezz tal-pjanijiet tagħhom għall-irkupru u r-reżiljenza, biex (i) jippreżervaw is-sostenibbiltà tad-dejn u joqogħdu lura minn appoġġ wiesa’ għad-domanda aggregata fl-2023, jimmiraw aħjar il-miżuri fiskali meħuda biex jittaffa l-impatt tal-prezzijiet għoljin tal-enerġija u jirriflettu dwar modi xierqa biex jitnaqqas l-appoġġ hekk kif jonqsu l-pressjonijiet tal-prezzijiet tal-enerġija; (ii) isostnu investiment pubbliku għoli u jippromwovu l-investiment privat biex jappoġġaw it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali; (iii) jappoġġaw l-iżviluppi fil-pagi li jtaffu t-telf fil-kapaċità tal-akkwist filwaqt li jillimitaw l-effetti sekondarji fuq l-inflazzjoni, ikomplu jtejbu l-politiki attivi tas-suq tax-xogħol u jindirizzaw in-nuqqas ta’ ħiliet; (iv) itejbu l-ambjent tan-negozju u jiżgura li l-appoġġ għall-enerġija lill-kumpaniji jkun kosteffettiv, temporanju, immirat lejn ditti vijabbli u li jżomm l-inċentivi għat-tranżizzjoni ekoloġika; u (v) ‑jippriżervaw l-istabbiltàu jimmonitorjaw ir-riskji filwaqt li jissoktaw il-ħidma biex jiffinalizzaw l-Unjoni Bankarja. Fir-rigward tal-Greċja, ir-Rakkomandazzjonijiet (1), (2), (3) u (4) jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tal-ewwel, it-tieni, it-tielet, ir-raba’ u l-ħames rakkomandazzjoni għaż-żona tal-euro.
(42)Fid-dawl tar-rieżami fil-fond tal-Kummissjoni u ta’ din il-valutazzjoni, il-Kunsill eżamina l-Programm Nazzjonali ta’ Riforma tal-2023 u l-Programm ta’ Stabbiltà tal-2023. Ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) Nru 1176/2011 huma riflessi fir-rakkomandazzjoni (1) hawn taħt. Il-politiki msemmija fir-Rakkomandazzjoni (1) jgħinu biex jiġu indirizzati l-vulnerabbiltajiet marbuta mad-dejn tal-gvern, il-pożizzjoni esterna u s-self li ma jrendix. Ir-Rakkomandazzjoni (2) tikkontribwixxi għall-indirizzar tar-Rakkomandazzjoni (1). Il-politiki msemmija fir-Rakkomandazzjonijiet (1) jikkontribwixxu wkoll għall-implimentazzjoni tar-rakkomandazzjonijiet għaż-Żona tal-Euro, f’konformità mal-premessa 41.
B’DAN JIRRAKKOMANDA li fl-2023 u fl-2024 il-Greċja tieħu azzjoni biex:
1.Gradwalment tnaqqas il-miżuri ta’ appoġġ għall-enerġija fis-seħħ sa tmiem l-2023, bl-użu tal-iffrankar relatat biex jitnaqqas id-defiċit tal-gvern. Jekk iż-żidiet mġedda fil-prezzijiet tal-enerġija jkunu jeħtieġu miżuri ta’ appoġġ, tiżgura li dawn ikunu mmirati lejn il-protezzjoni tal-unitajiet domestiċi u d-ditti vulnerabbli, fiskalment affordabbli, u jippreservaw l-inċentivi għall-iffrankar tal-enerġija.
Tiżgura politika fiskali prudenti, b’mod partikolari billi tillimita ż-żieda nominali fin-nefqa primarja netta ffinanzjata nazzjonalment fl-2024 għal mhux aktar minn 2,6 %.
Iżżomm l-investiment pubbliku ffinanzjat fil-livell nazzjonali u tiżgura l-assorbiment effettiv tal-għotjiet tal-RRF u fondi oħra tal-UE, b’mod partikolari biex trawwem it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali.
Għall-perjodu ta’ wara l-2024, tkompli ssegwi strateġija fiskali fuq terminu medju ta’ konsolidazzjoni gradwali u sostenibbli, flimkien ma’ investimenti u riformi li jwasslu għal tkabbir sostenibbli ogħla, biex tinkiseb pożizzjoni fiskali prudenti għal terminu medju.
Filwaqt li tibni fuq ir-riformi mwettqa bħala parti mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, ittejjeb il-faċilità tal-investiment tas-sistema tat-tassazzjoni billi tintroduċi sistema dwar deċiżjoni tat-taxxa bil-quddiem, tkabbar il-bażi tat-taxxa, inkluż billi tirrevedi l-istruttura attwali tat-tassazzjoni għal dawk li jaħdmu għal rashom, u ssaħħaħ il-konformità mar-regoli tat-taxxa billi testendi l-użu tal-pagamenti elettroniċi. Tħares u żżid l-awtonomija tal-awtorità tal-amministrazzjoni tat-taxxa billi testendi l-mandat tagħha biex tiżviluppa u timmaniġġja s-sistemi ta’ informazzjoni u r-riżorsi umani tagħha. Tissalvagwardja l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika filwaqt li tiżgura li tkun tista’ tattira l-ħiliet it-tajba u tippreżerva l-konsistenza mal-grilja tal-pagi unifikata. Issegwi t-tnaqqis kontinwu tas-self improduttiv u tkompli ttejjeb il-funzjonament tas-suq sekondarju tas-self improduttiv.
2.Iżżomm il-momentum fl-implimentazzjoni kostanti tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza u jiġi ffinalizzat malajr il-kapitolu REPowerEU bil-ħsieb li l-implimentazzjoni tiegħu tibda malajr. Tiżgura kapaċità amministrattiva kontinwa suffiċjenti fid-dawl tad-daqs tal-pjan. Tissokkta bl-implimentazzjoni rapida tal-programmi tal-politika ta’ koeżjoni, f’komplementarjetà u sinerġija mill-qrib mal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.
3.Biex jiġi żgurat aċċess adegwat u ugwali għall-kura tas-saħħa, tiffinalizza l-introduzzjoni tal-qafas tal-kura tas-saħħa primarja u tadotta inċentivi aktar b’saħħithom għar-reġistrazzjoni ta’ għadd adegwat ta’ tobba tal-familja sabiex tikseb kopertura tal-popolazzjoni sħiħa u reġistrazzjoni tal-popolazzjoni. Tiffinalizza r-riforma tal-katast billi tlesti l-immappjar katastali u l-istabbiliment u l-operat tal-Aġenzija Ellenika tal-Katast.
4.Tnaqqas id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili u tiġi aċċellerata aktar id-diversifikazzjoni tar-rotot tal-provvista tal-enerġija. Tkompli tespandi l-użu tal-enerġija rinnovabbli billi tlesti u ssaħħaħ l-oqfsa legali l-ġodda tal-proċess ta’ liċenzjar ta’ installazzjonijiet ta’ parks eoliċi lil hinn mill-kosta, iżżid in-network tal-elettriku u l-kapaċità tal-ħżin, tippromwovi l-produzzjoni deċentralizzata tal-enerġija rinnovabbli u tistabbilixxi oqfsa leġiżlattivi għall-produzzjoni tal-idroġenu rinnovabbli u għall-bijometan. Iżżid it-twettiq ta’ miżuri li jtejbu l-effiċjenza enerġetika, inklużi miżuri mmirati għal unitajiet domestiċi f’faqar enerġetiku u l-installazzjoni ta’ miters intelliġenti, u sforzi ta’ politika mmirati lejn il-provvista u l-akkwist tal-ħiliet meħtieġa għat-tranżizzjoni ekoloġika. Tappoġġa d-dekarbonizzazzjoni tas-settur tat-trasport, b’mod partikolari billi tippromwovi l-vetturi elettriċi.
Magħmul fi Brussell,
Għall-Kunsill
Il-President