IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 30.11.2022

COM(2022) 686 final

2022/0414(NLE)

Proposta għal

DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUNSILL

dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru r-reżiljenza għall-Ungerija

{SWD(2022) 686 final}

2022/0414 (NLE)

Proposta għal

DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUNSILL

dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru r-reżiljenza għall-Ungerija

IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,

Wara li kkunsidra r-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza 1 , u b’mod partikulari l-Artikolu 20 tiegħu,

Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,

Billi:

(1)It-tifqigħa tal-COVID-19 kellha impatt ta’ tfixkil fuq l-ekonomija tal-Ungerija. Fl-2019, il-prodott domestiku gross per capita (PDG per capita) tal-Ungerija kien 48 % tal-medja tal-Unjoni. Il-PDG reali tal-Ungerija naqas b’4,5 % fl-2020 u żdied bi 2,3 % kumulattivament fl-2020 u fl-2021. Sfidi fit-tul b’impatt fuq il-prestazzjoni ekonomika fuq terminu medju jinkludu t-tkabbir fil-produttività, id-disponibbiltà ta’ ħaddiema b’ħiliet speċjalizzati, investiment fil-kapital uman u kwalità istituzzjonali.

(2)Fid-9 ta’ Lulju 2019, fl-20 ta’ Lulju 2020 u fit-12 ta’ Lulju 2022, il-Kunsill indirizza r-rakkomandazzjonijiet lill-Ungerija fil-kuntest tas-Semestru Ewropew. B’mod partikolari, il-Kunsill irrakkomanda li l-Ungerija tkompli bl-integrazzjoni tal-aktar gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol, bit-titjib fl-adegwatezza tal-assistenza soċjali u tal-benefiċċji tal-qgħad, bit-titjib fir-riżultati tal-edukazzjoni u biż-żieda fil-parteċipazzjoni tal-gruppi żvantaġġati fl-edukazzjoni tradizzjonali ta’ kwalità. Il-Kunsill irrakkomanda wkoll li tiżdied ir-reżiljenza tas-sistema tas-saħħa u jittejjeb l-aċċess għas-servizzi tal-kura tas-saħħa preventiva u primarja ta’ kwalità. Barra minn hekk, il-Kunsill irrakkomanda li l-Ungerija ssaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni, inkluż billi ttejjeb l-isforzi tal-prosekuzzjoni tagħha u l-aċċess għall-informazzjoni pubblika, issaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja, tiżgura l-involviment effettiv tas-sħab soċjali u tal-partijiet ikkonċernati fil-proċess tat-tfassil tal-politika u ttejjeb il-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku. L-Ungerija kienet irrakkomandata wkoll tissimplifika s-sistema fiskali, filwaqt li ssaħħaħha kontra r-riskju ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa, kif ukoll ittejjeb il-kompetizzjoni u l-prevedibbiltà regolatorja fis-settur tas-servizzi, u tapplika l-iskrutinju tal-kompetizzjoni b’mod sistematiku fit-tranżazzjonijiet tan-negozju. Il-Kunsill irrakkomanda wkoll li l-Ungerija tiżgura li kwalunkwe miżura ta’ emerġenza tkun strettament proporzjonata u jenħtieġ li din ma tinterferix mal-attivitajiet tan-negozju. Barra minn hekk, il-Kunsill irrakkomanda li l-Ungerija timplimenta miżuri biex tiżgura l-appoġġ ta’ likwidità għall-impriżi żgħar u medji fil-kuntest tal-pandemija, li jkun hemm frontloading ta’ proġetti ta’ investiment pubbliku u li tippromwovi l-investiment privat biex trawwem l-irkupru ekonomiku. Il-Kunsill irrakkomanda wkoll li l-Ungerija ttejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, filwaqt li tippreserva l-adegwatezza b’mod partikolari permezz tal-indirizzar tal-inugwaljanzi fl-introjtu. L-Ungerija kienet irrakkomandata wkoll tiffoka l-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, b’mod partikolari l-produzzjoni u l-użu nodfa u effiċjenti tal-enerġija, it-trasport sostenibbli, u l-infrastruttura diġitali għall-iskejjel, u tippromwovi r-riforma u l-investiment fuq l-immaniġġar sostenibbli tal-ilma u tal-iskart u ċ-ċirkolarità tal-ekonomija, id-diġitalizzazzjoni tan-negozji, il-ħiliet ekoloġiċi u diġitali, u r-riċerka u l-innovazzjoni. Fl-aħħar nett, l-Ungerija kienet irrakkomandata tnaqqas id-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili billi taċċellera l-iskjerament tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, b’mod partikolari billi tissimplifika l-proċeduri li jippermettu dan u l-aġġornament tal-infrastruttura tal-elettriku, tiddiversifika l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili billi, fost l-oħrajn, issaħħaħ l-interkonnessjoni bil-parteċipazzjoni ta’ pajjiżi oħrajn, u tnaqqas id-dipendenza fuq il-fjuwils fossili fil-binjiet u fit-trasport billi żżid l-isforzi għall-miżuri tal-effiċjenza fl-enerġija għal kulħadd, speċjalment fid-djar residenzjali u għall-elettrifikazzjoni tat-trasport.

(3)Ir-rakkomandazzjonijiet indirizzati lill-Ungerija fl-20 ta’ Lulju 2020 kien fihom aktar gwida ta’ politika speċifika biex tingħeleb il-pandemija tal-COVID-19. Wara li vvalutat il-progress fl-implimentazzjoni ta’ dawn ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż fiż-żmien tal-preżentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza (recovery and resilience plan, “RRP”), il-Kummissjoni ssib li r-rakkomandazzjoni dwar it-teħid ta’ miżuri meħtieġa biex jindirizzaw b’mod effettiv il-pandemija tal-COVID-19, isostnu l-ekonomija u jappoġġaw l-irkupru sussegwenti ġiet implementata bis-sħiħ. Sar progress sostanzjali fir-rigward tar-rakkomandazzjoni dwar l-għoti ta’ appoġġ ta’ likwidità lill-impriżi żgħar u medji u dwar il-promozzjoni tal-investiment privat.

(4)Fil-11 ta’ Mejju 2021, l-Ungerija ppreżentat l-RRP nazzjonali tagħha lill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 18(1) tar-Regolament (UE) 2021/241. Din il-preżentazzjoni saret wara proċess ta’ konsultazzjoni, immexxi f’konformità mal-qafas legali nazzjonali, li kien jinvolvi awtoritajiet lokali u reġjonali, sħab soċjali, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, organizzazzjoni taż-żgħażagħ u partijiet ikkonċernati rilevanti oħra. Il-verżjoni ppreżentata f’Mejju 2021 kienet ikkomplementata u aġġornata mill-Ungerija, f’konformità mal-Artikolu19(1) tar-Regolament (UE) 2021/241, u ġiet ippreżentata verżjoni kkonsolidata lill-Kummissjoni fit-3 ta’ Novembru 2022. Is-sjieda nazzjonali tal-RRPs tirfed l-implimentazzjoni b’suċċess tagħhom u l-impatt dejjiemi fil-livell nazzjonali u l-kredibbiltà fil-livell Ewropew. Skont l-Artikolu 19 ta’ dan ir-Regolament, il-Kummissjoni vvalutat ir-rilevanza, l-effettività, l-effiċjenza u l-koerenza tal-RRP f’konformità mal-linji gwida tal-valutazzjoni tal-Anness V ta’ dan ir-Regolament.

(5)Jenħtieġ li l-RRPs isegwu l-objettivi ġenerali tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza stabbiliti bir-Regolament (UE) 2021/241 u tal-Istrument tal-UE għall-Irkupru stabbilit bir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2020/2094 2 sabiex jiġi appoġġat l-irkupru wara l-kriżi tal-COVID-19. Jenħtieġ li dawn jippromwovu l-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali tal-Unjoni billi jikkontribwixxu għas-sitt pilastri msemmija fl-Artikolu 3 tar-Regolament (UE) 2021/241.

(6)L-implimentazzjoni tal-RRPs tal-Istati Membri se jikkostitwixxu sforz ikkoordinat li jinvolvi investiment u riformi madwar l-Unjoni. Permezz tal-implimentazzjoni kkoordinata u simultanja ta’ dawn ir-riformi u l-investimenti u l-implimentazzjoni ta’ proġetti transfruntiera, dawn ir-riformi u investimenti se jsaħħu lil xulxin b’mod reċiproku u jiġġeneraw effetti konsegwenzjali pożittivi madwar l-Unjoni kollha. Għaldaqstant, madwar terz tal-impatt tal-Faċilità dwar it-tkabbir u l-ħolqien tax-xogħol se jiġi minn effetti konsegwenzjali minn Stati Membri oħra.

Rispons ibbilanċjat li jikkontribwixxi għas-sitt pilastri

(7)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (a) u l-Anness V, il-kriterju 2.1 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP jirrappreżenta fil-parti l-kbira (Klassifikazzjoni A) rispons komprensiv u bbilanċjat b’mod adegwat għas-sitwazzjoni ekonomika u soċjali, u b’hekk jikkontribwixxi b’mod xieraq għas-sitt pilastri kollha kemm huma msemmija fl-Artikolu 3 ta’ dak ir-Regolament, filwaqt li jqis l-isfidi speċifiċi u l-allokazzjoni finanzjarja tal-Istat Membru kkonċernat.

(8)L-RRP jinkludi miżuri li jikkontribwixxu għas-sitt pilastri kollha, b’għadd ta’ komponenti li jindirizzaw diversi pilastri fl-istess ħin. L-RRP jinkludi firxa wiesgħa ta’ miżuri, b’enfasi partikolari fuq it-tranżizzjoni ekoloġika, it-trasformazzjoni diġitali, il-bini ta’ reżiljenza ekonomika, soċjali u istituzzjonali, u fuq il-politiki għall-ġenerazzjoni li jmiss. L-RRP jinkludi wkoll miżuri li jappoġġaw it-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, u koeżjoni soċjali u territorjali, f’konformità mal-Istrateġija Industrijali Ewropea.

(9)L-RRP jikkontribwixxi b’mod sinifikanti għat-tranżizzjoni ekoloġika u għat-trasformazzjoni diġitali. It-tranżizzjoni ekoloġika hija appoġġata b’mod partikolari permezz ta’ riformi u investimenti fil-qasam tat-trasport sostenibbli, l-enerġija, il-ġestjoni tal-ilma u l-ekonomija ċirkolari. Miżuri ewlenin jinkludu investimenti fi trasport pubbliku b’livell żero ta’ karbonju, żviluppi fil-grilja enerġetika u ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Diversi komponenti fihom miżuri li għandhom l-għan li jtejbu l-effiċjenza fl-enerġija tal-bini pubbliku u residenzjali. It-trasformazzjoni diġitali hija appoġġata partikolarment permezz ta’ miżuri li jippromwovu d-diġitalizzazzjoni tal-edukazzjoni u l-amministrazzjoni pubblika, kif ukoll id-diġitalizzazzjoni tas-setturi tas-saħħa, tal-enerġija u tat-trasport, u l-iżvilupp tal-ħiliet diġitali.

(10)Għadd sinifikanti ta’ riformi u investimenti fl-RRP għandhom l-għan li jtejbu l-kura tas-saħħa u r-reżiljenza ekonomika, soċjali u istituzzjonali. Miżuri fis-settur tal-kura tas-saħħa huma mistennija jtejbu l-effiċjenza u l-aċċess għal kura għal kulħadd. Il-miżuri jinkludu wkoll titjib fil-kundizzjonijiet tal-akkomodazzjoni għan-nies li jgħixu fl-ifqar insedjamenti. Ir-riformi istituzzjonali ewlenin huma mistennija jtejbu r-reżiljenza tal-ekonomija permezz tat-tisħiħ tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-indipendenza tal-ġudikatura. Ir-riformi previsti għandhom l-għan li jissimplifikaw is-sistema fiskali u jsaħħuha kontra r-riskju ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa, kif ukoll li jsaħħu r-rwol tal-konsultazzjonijiet pubbliċi u l-valutazzjonijiet tal-impatt fil-proċess tat-tfassil tal-liġijiet biex tittejjeb il-kwalità regolatorja u l-prevedibbiltà. It-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv huwa mistenni jintlaħaq partikolarment permezz ta’ diversi miżuri li għandhom l-għan li jżidu l-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku, inkluż azzjonijiet immirati li jiffaċilitaw il-parteċipazzjoni tal-impriżi żgħar u medji, u li jippromwovu r-riċerka u l-innovazzjoni.

(11)Il-koeżjoni soċjali u territorjali hija mistennija tiġi promossa permezz ta’ firxa wiesgħa ta’ miżuri fl-RRP, partikolarment riformi u investimenti li jappoġġaw l-iżvilupp ta’ forza tax-xogħol kwalifikata u kompetittiva, inkluż permezz tal-iżvilupp ta’ ħiliet diġitali u vokazzjonali, kif ukoll riformi biex tittejjeb is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi. Barra minn hekk, diversi miżuri għandhom l-għan li jindirizzaw l-isfidi speċifiċi tal-aktar insedjamenti żvantaġġati, u miżuri fil-qasam tal-kura tas-saħħa jikkontribwixxu wkoll għal aktar servizzi komprensivi ta’ kura primarja u aċċessibbiltà ta’ kura fl-isptarijiet ta’ kwalità. Fl-aħħar nett, parti sinifikanti tal-RRP hija ddedikata għal politiki għall-ġenerazzjoni li jmiss, b’mod partikolari bid-diġitalizzazzjoni tal-edukazzjoni, bit-titjib tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità u inklużiva u biż-żieda fid-disponibbiltà ta’ edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal.

Indirizzar tal-isfidi kollha jew ta’ subsett sinifikanti tagħhom identifikati fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż

(12)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (b) u l-Anness V, il-kriterju 2.2 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP huwa mistenni jikkontribwixxi biex jiġu indirizzati b’mod effettiv l-isfidi kollha jew subsett sinifikanti tagħhom (Klassifikazzjoni A) identifikati fir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż rilevanti indirizzati lill-Ungerija, inklużi aspetti fiskali tiegħu jew sfidi identifikati f’dokumenti rilevanti oħra adottati uffiċjalment mill-Kummissjoni fil-kuntest tas-Semestru Ewropew.

(13)L-RRP jinkludi sett estensiv ta’ riformi li jsaħħu lil xulxin u investimenti li jikkontribwixxu għall-indirizzar effettiv tal-isfidi kollha jew subsett sinifikanti tagħhom deskritti fi-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż indirizzati lill-Ungerija mill-Kunsill fis-Semestru Ewropew fl-2019, fl-2020 u fl-2022, partikolarment rigward it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, l-edukazzjoni, is-suq tax-xogħol, il-politika soċjali, il-kura tas-saħħa, il-qafas kontra l-korruzzjoni, l-indipendenza ġudizzjarja, il-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku, il-kwalità u t-trasparenza tat-teħid tad-deċiżjonijiet, it-tassazzjoni u l-ippjanar aggressiv tat-taxxa, u s-sistema tal-pensjonijiet.

(14)L-RRP fih diversi miżuri rilevanti biex jiġu indirizzati l-isfidi relatati mat-tranżizzjoni ekoloġika. Fir-rigward tal-produzzjoni tal-enerġija u l-effiċjenza fl-enerġija, il-pjan jinkludi riformi biex jittejbu l-proċeduri ta’ permess għall-produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli, tiġi simplifikata l-konnessjoni mal-grilja ta’ impjanti tal-enerġija rinnovabbli żgħar, u jitneħħew l-ostakli għall-iżvilupp tal-enerġija mir-riħ. L-Ungerija impenjat li żżid il-kapaċità totali tal-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli awtorizzata li tkun konnessa mal-grilja sa mill-inqas 10 000 MW sal-2026. L-RRP jinkludi wkoll investimenti li għandhom l-għan li jżidu l-iskjerament tal-produzzjoni tal-enerġija solari, kif ukoll li jtejbu n-network tal-elettriku sabiex tkun permessa l-integrazzjoni sigura tal-enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli. L-RRP jinkludi wkoll diversi investimenti għar-rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija ta’ binjiet pubbliċi, b’mod partikolari fl-oqsma tal-edukazzjoni u tal-kura tas-saħħa, kif ukoll f’binjiet residenzjali. Fir-rigward tat-trasport sostenibbli, l-RRP jinkludi investimenti biex jiġi żviluppat in-network ferrovjarju suburban, in-network ferrovjarju fuq il-kurituri tat-TEN-T, trasport bil-karozzi tal-linja b’emissjonijiet żero u l-ġestjoni tat-traffiku ċentrali fuq il-ferroviji TEN-T. Barra minn hekk, l-Ungerija se tintroduċi tariffa nazzjonali unika, ħruġ ta’ biljetti u sistema ta’ informazzjoni għal-passiġġieri għall-karozzi tal-linja u l-ferroviji. L-RRP jinkludi wkoll miżuri li għandhom l-għan li jippromwovu riformi u investimenti fuq l-ekonomija ċirkolari u l-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, kif ukoll il-ġestjoni sostenibbli tal-ilma, inkluż permezz tal-promozzjoni taż-żamma tal-ilma bbażata fuq in-natura.

(15)L-RRP fih ukoll diversi miżuri rilevanti biex jiġu indirizzati l-isfidi relatati mat-tranżizzjoni diġitali. L-RRP jinkludi miżuri li għandhom l-għan li jipprovdu notebooks diġitali u taħriġ rilevanti għall-għalliema u t-tfal tal-iskola fl-edukazzjoni pubblika, apparat tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (information and communications technology, ICT) għall-iskejjel primarji u sekondarji, inkluż l-iskejjel tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali, għall-universitajiet u l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għall-adulti, u li jżidu d-diġitalizzazzjoni tal-kura tas-saħħa u s-setturi tat-trasport. Barra minn hekk, l-RRP jinkludi xi miżuri biex tiżdied id-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika, b’mod partikolari permezz ta’ pjattaformi elettroniċi ta’ rapportar għal skopijiet ta’ tassazzjoni, aktar żvilupp tas-sistema tal-akkwist elettroniku u t-titjib tas-sistema tal-ġestjoni tal-fajls tas-servizz ta’ prosekuzzjoni.

(16)L-RRP jinkludi diversi miżuri biex jiġu indirizzati l-isfidi fl-edukazzjoni. Il-pjan fih riformi biex tittejjeb l-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim permezz ta’ mekkaniżmu li jiżgura konverġenza gradwali tal-pagi tal-għalliema għal mill-inqas 80 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji, biex titnaqqas is-segregazzjoni fl-iskejjel kif ukoll biex jiġi żgurat l-aċċess għal-edukazzjoni fl-iskejjel ta’ kwalità, b’mod partikolari billi t-tfal tal-iskola u l-għalliema jingħataw l-apparat meħtieġ biex jipparteċipaw fl-edukazzjoni diġitali moderna, u billi jiġu żviluppati l-ħiliet diġitali tal-istudenti u tal-għalliema. L-RRP fih ukoll investimenti li għandhom l-għan li jipprovdu opportunitajiet ta’ taħriġ mill-ġdid għall-għalliema u taħriġ maniġerjali speċifiku għall-kapijiet u l-viċi kapijiet tal-iskejjel, li tiġi appoġġata l-integrazzjoni tal-istudenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali fl-edukazzjoni formali u li jitnieda proċess ta’ integrazzjoni ta’ klassijiet tal-edukazzjoni sekondarja tal-ewwel livell ta’ skejjel żgħar u bi prestazzjoni baxxa fi skejjel ikbar, bil-ħsieb li titjieb l-effiċjenza u l-kwalità tal-edukazzjoni. Barra minn hekk, l-isfidi relatati mar-riċerka u l-innovazzjoni huma indirizzati bit-twaqqif tal-laboratorji nazzjonali biex tittejjeb l-ekosistema għax-xjenza u l-innovazzjoni.

(17)Ir-rakkomandazzjoni speċifika għall-pajjiż dwar l-integrazzjoni tal-aktar gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol hija indirizzata permezz tal-ħolqien ta’ postijiet addizzjonali fil-faċilitajiet għall-indukrar tat-tfal, il-promozzjoni tal-opportunitajiet ta’ xogħol għal dawk li jgħixu fl-aktar insedjamenti żvantaġġati, u investimenti f’tagħmir edukattiv diġitali, kontenut ta’ tagħlim diġitali, korsijiet ta’ taħriġ għall-adulti, u ambjent ta’ tagħlim modernizzat fl-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali u l-universitajiet.

(18)L-RRP jinkludi diversi miżuri biex jiġu indirizzati sfidi speċifiċi relatati mal-politiki soċjali billi jipprovdi appoġġ komprensivi għall-abitanti tal-aktar 300 insedjament żvantaġġat. Dawn il-miżuri għandhom l-għan li jippromwovu l-impjiegi u l-iżvilupp tal-ħiliet abbażi ta’ speċifiċitajiet lokali, biex jinkisbu eżiti aħjar tat-tagħlim permezz ta’ pedagoġija orjentata lejn il-komunità, biex jinbnew u jiġu rinnovati djar soċjali, u biex jiġu stabbiliti impjanti tal-enerġija solari soċjali.

(19)L-RRP jistabbilixxi sett wiesa’ ta’ riformi u investimenti biex jindirizza l-aktar sfidi kritiċi tas-servizzi tal-kura. Dan jinkludi b’mod partikolari investimenti fl-aġġornament tal-infrastruttura u t-tagħmir tal-isptar, l-ottimizzazzjoni tan-network tal-kura fl-isptar, u l-iżvilupp tal-kura primarja u preventiva billi jistabbilixxi komunitajiet ta’ prattikanti ġenerali li jipprovdu servizzi integrati tal-kura tas-saħħa. Dan huwa kkomplementat b’investimenti fil-kura tas-saħħa diġitali, bħall-programmi ta’ diġitalizzazzjoni u monitoraġġ mill-bogħod għall-kura tal-anzjani. Miżura oħra tappoġġa l-eradikazzjoni tal-pagamenti ta’ gratwità fis-sistema tal-kura tas-saħħa.

(20)L-RRP jinkludi għadd ta’ miżuri biex jissaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni. Dawn jinkludu l-istabbiliment ta’ Awtorità għall-Integrità biex issaħħaħ b’mod effettiv il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-frodi, il-kunflitt ta’ interess u l-korruzzjoni kif ukoll illegalitajiet u irregolaritajiet oħrajn li jikkonċernaw l-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-Unjoni fl-Ungerija, b’enfasi partikolari fuq l-akkwist pubbliku u l-iżgurar tal-validità tad-dikjarazzjonijiet tal-assi. Skont l-RRP, jenħtieġ li l-Awtorità għall-Integrità jkollha setgħat estensivi biex tintervjeni fil-każijiet kollha fejn fil-fehma tagħha l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti ma jkunux ħadu l-passi meħtieġa biex jipprevjenu, jidentifikaw u jikkoreġu l-frodi, il-kunflitt ta’ interess, il-korruzzjoni u illegalitajiet u irregolaritajiet oħrajn li jaffettwaw il-ġestjoni finanzjarja tajba tal-baġit tal-Unjoni jew il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni. Jenħtieġ li l-indipendenza sħiħa tal-Awtorità għall-Integrità tkun garantita, inkluż permezz tal-proċess tal-għażla għall-persunal tagħha, il-maniġment u l-proċess għall-istabbilizzazzjoni tal-baġit tagħha. Miżura oħra tikkonsisti fit-twaqqif ta’ Task Force kontra l-Korruzzjoni, b’involviment sinifikanti ta’ organizzazzjonijiet nongovernattivi indipendenti, biex teżamina kontinwament il-miżuri eżistenti kontra l-korruzzjoni u tfassal proposti li jikkonċernaw it-titjib tal-identifikazzjoni, l-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u s-sanzjonar tal-korruzzjoni u prattiki oħrajn bħan-nepotiżmu, il-favoritiżmu jew ir-“revolving doors” bejn is-setturi pubbliċi u privati. Skont l-RRP, jenħtieġ li t-Task Force tkun ippreseduta mill-president tal-Awtorità għall-Integrità, iżda jenħtieġ li din taħdem indipendentement minn dik l-Awtorità. Barra minn hekk, l-RRP jinkludi miżuri biex jappoġġa tisħiħ fil-kooperazzjoni mal-Uffiċċju Ewropew ta’ Kontra l-Frodi (OLAF), biex ipoġġi fis-seħħ ambitu personali u materjali estiż għad-dikjarazzjonijiet tal-assi, u biex isaħħaħ is-sorveljanza u t-trasparenza ta’ kif il-fondazzjonijiet għall-amministrazzjoni ta’ assi ta’ interess pubbliku jwettqu attività ta’ interess pubbliku, u persuni ġuridiċi stabbiliti jew mantnuti minnhom, jużaw l-appoġġ tal-Unjoni. L-RRP jinkludi wkoll għadd ta’ riformi li għandhom l-għan li jsaħħu l-arranġamenti leġiżlattivi, istituzzjonali u prattiċi biex jipprevjenu, jidentifikaw u jikkoreġu l-frodi, il-korruzzjoni, il-kunflitt ta’ interess u illegalitajiet u irregolaritajiet oħrajn b’mod aktar effettiv fl-użu tal-appoġġ tal-Unjoni. L-RRP jinkludi wkoll riforma biex isaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni billi jistabbilixxi l-possibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju ta’ deċiżjonijiet mis-servizz tal-prosekuzzjoni jew l-awtorità investigattiva li jiċħad rapport ta’ reat jew itemm il-proċedimenti kriminali. Miżura tipprevedi wkoll l-implimentazzjoni sħiħa tal-istrateġija Nazzjonali kontra l-korruzzjoni attwali tal-Ungerija u pjan ta’ azzjoni kif ukoll it-tħejjija ta’ strateġija Nazzjonali kontra l-korruzzjoni u pjan ta’ azzjoni. Diversi miżuri fl-RRP jikkontribwixxu għal żieda fit-trasparenza tad-data pubblika u l-aċċess għaliha, anke bl-għan li jissaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni billi tiġi ffaċilitata s-sorveljanza indipendenti. Dawn il-miżuri jinkludu t-twaqqif u t-tħaddim ta’ reġistru ċentrali konsultabbli dwar l-użu tal-fondi pubbliċi, l-eliminazzjoni jew l-illimitar tal-kostijiet relatati mat-talbiet għal informazzjoni pubblika, it-tqassir tal-proċeduri tal-qorti fuq kawżi relatati mal-aċċess għall-informazzjoni pubblika, u kontrolli regolari fuq il-korpi pubbliċi kollha biex jiġi vvalutat jekk dawn jikkonformawx mar-rekwiżiti rispettivi tagħhom fuq l-aċċess għad-data ta’ interess pubbliku.

(21)Ir-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż dwar it-tisħiħ tal-indipendenza ġudizzjarja huma indirizzati minn diversi riformi fl-RRP li huma mistennija jsaħħu l-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati u tal-imħallfin stabbiliti bil-liġi f’konformità mal-Artikolu 19 tat-TFUE u l-acquis tal-UE rilevanti, u b’hekk jogħla l-istandard tal-protezzjoni ġudizzjarja u t-titjib tal-klima tal-investiment fl-Ungerija. Il-pjan jinkludi miżuri biex jissaħħaħ ir-rwol relattiv u s-setgħat tal-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali fir-rigward tas-setgħat tal-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura. L-eżerċizzju tal-kontroll effettiv fuq il-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura mill-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali huwa mistenni jnaqqas il-possibbiltà ta’ deċiżjonijiet arbitrarji fl-amministrazzjoni ċentrali tal-qrati, inkluż fir-rigward tal-ħatriet ġudizzjarji, u , għaldaqstant, isaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja. Skont l-RRP, jenħtieġ li dan jinkiseb partikolarment billi jiġi introdott ir-rekwiżit għal opinjoni vinkolanti motivata tal-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali dwar deċiżjonijiet individwali, bħall-idoneità tal-kandidati għall-karigi ta’ President u Viċi President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura, abbażi ta’ kriterji ta’ idoneità; l-annullament ta’ proċeduri tal-ħatra għal karigi ġudizzjarji u ta’ uffiċjali eżekuttivi; it-trasferiment ta’ mħallfin; u t-tneħħija tal-imħallfin mill-pula ta’ mħallfin għal kawżi speċjali, inklużi dawk amministrattivi. Jenħtieġ li l-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali jagħti wkoll opinjoni vinkolanti motivata dwar regolamenti bħas-sistema ta’ punti għall-karigi ġudizzjarji, il-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ bonuses, it-taħriġ tal-imħallfin, l-ammont ta’ xogħol nazzjonali, u l-għadd ta’ karigi ġudizzjarji. Fl-aħħar nett, jenħtieġ li l-membri mħallfin tal-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali jkollhom il-possibbiltà li jerġgħu jiġu eletti għall-mandat li jkun imiss, u jenħtieġ li l-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali jkollu aċċess għad-dokumenti kollha, il-kapaċità ġuridika u l-awtonomija fl-iżborż tal-baġit tiegħu, u d-dritt li jressaq kawża quddiem il-qorti kompetenti u l-Qorti Kostituzzjonali biex jiddefendi l-prerogattivi tiegħu. Jenħtieġ li jiġu introdotti wkoll regoli mhux diskrezzjonarji dwar id-deżinjazzjoni ta’ presidenti ta’ qorti ad interim u projbizzjoni għar-reintegrazzjoni tal-imħallfin għal istanza ta’ qorti superjuri wara li jiġu sekondati. Riforma oħra hija mistennija li ssaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja tal-Qorti Suprema (Kúria), partikolarment billi jiġu emendati r-regoli dwar l-elezzjoni tal-president tal-Kúria, li jenħtieġ li jkollu mill-inqas ħames snin esperjenza bħala mħallef u jenħtieġ li ma jkollux il-possibbiltà li jerġa’ jiġi elett. Jenħtieġ li l-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali jagħti opinjoni vinkolanti motivata dwar l-idoneità tal-kandidati għal President u Viċi President tal-Kúria. Jenħtieġ li r-riforma tneħħi wkoll il-possibbiltà li l-membri tal-Qorti Kostituzzjonali jinħatru fil-Kúria barra mill-proċedura ta’ applikazzjoni normali, ittejjeb l-iskema tal-allokazzjoni tal-kawżi, u tiżgura setgħat aktar b’saħħithom għall-kunsill ġudizzjarju tal-Kúria. Aktar riformi huma mistennija jneħħu ostakli għal referenzi għal deċiżjonijiet preliminari għall-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u jneħħu l-possibbiltà, introdotta fl-2019, li l-awtoritajiet pubbliċi jikkontestaw deċiżjonijiet ġudizzjarji finali quddiem il-Qorti Kostituzzjonali sabiex jiġi żgurat li d-deċiżjonijiet finali jittieħdu mill-qrati indipendenti kompetenti.

(22)L-RRP jinkludi wkoll diversi miżuri biex jiġu indirizzati sfidi relatati mal-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku, inkluż billi tissaħħaħ l-integrità tal-proċeduri tal-akkwist pubbliku. Riforma tikkonsisti fl-iżvilupp u fl-użu kontinwu ta’ għodda ta’ monitoraġġ li tivvaluta l-livell u l-kawża tal-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratt li jirriżultaw f’offerti uniċi. Riforma oħra għandha l-għan li tiżviluppa qafas ta’ kejl tal-prestazzjoni biex jiġu vvalutati regolarment l-effiċjenza u l-kosteffettività tal-akkwisti pubbliċi, u r-raġunijiet għall-kompetizzjoni limitata fis-setturi l-aktar affettwati mil-livell baxx tal-kompetizzjoni. Jenħtieġ li jitfassal u jiġi implimentat pjan ta’ azzjoni, ibbażat fuq prattiki internazzjonali tajbin, biex jiżdied il-livell tal-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku. L-RRP, li jibni fuq dawn ir-riformi, jinkludi impenn biex l-Ungerija tnaqqas u żżomm is-sehem tal-akkwisti pubbliċi li jirriżultaw f’offerti uniċi għal inqas minn 15 %, kemm għall-proċeduri ffinanzjati kompletament jew parzjalment mill-appoġġ tal-Unjoni kif ukoll għall-proċeduri ffinanzjati unikament minn riżorsi nazzjonali. Biex jakkumpanja dawn ir-riformi, l-RRP jinkludi opportunitajiet ta’ taħriġ u skema ta’ sostenn biex tiġi ffaċilitata l-parteċipazzjoni tal-impriżi mikro, żgħar u medji fil-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratt, u miżuri biex tiġi żviluppata s-sistema tal-akkwist pubbliku elettronika biex jiġu ffaċilitati s-sorveljanza indipendenti u l-analiżi tal-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku.

(23)L-RRP jinkludi riformi biex jitjiebu l-kwalità u t-trasparenza tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet permezz ta’ djalogu soċjali effettiv, impenn ma’ partijiet ikkonċernati u valutazzjonijiet tal-impatt regolari. Miżuri relatati għandhom l-għan li jiżguraw li l-abbozzi tal-atti leġiżlattivi mħejjija mill-Gvern sistematikament jgħaddu minn konsultazzjoni pubblika għal perjodu suffiċjenti ta’ żmien, sakemm ma jkunx hemm ġustifikazzjoni dovuta, u li l-valutazzjonijiet tal-impatt ikunu mħejjija u disponibbli għall-pubbliku b’mod konsistenti għall-abbozzi tal-atti leġiżlattivi kollha. L-involviment espliċitu tas-sħab soċjali u tal-partijiet ikkonċernati fit-teħid tad-deċiżjonijiet huwa wkoll kundizzjoni ta’ prerekwiżit għal ħafna miżuri fl-RRP. L-involviment tal-partijiet ikkonċernati fl-implimentazzjoni u s-sorveljanza tal-RRP innifsu huwa wkoll previst permezz tat-twaqqif u t-tħaddim ta’ kumitat ta’ monitoraġġ, li minnu jenħtieġ li mill-inqas nofs il-membri jkunu ġejjin minn organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili kompletament indipendenti mill-awtoritajiet pubbliċi.

(24)L-RRP fih ukoll miżuri rigward l-ambjent tan-negozju, partikolarment dwar it-titjib tas-sistema fiskali. L-RRP jinkludi riformi li għandhom l-għan li jindirizzaw l-ippjanar aggressiv tat-taxxa b’mod aktar effettiv, bħaż-żieda fir-rapportar tad-data dwar l-ipprezzar ta’ trasferiment, l-introduzzjoni tar-rekwiżiti ta’ sustanza minima għat-taxxa korporattiva fuq l-introjtu għall-kumpaniji fittizji u t-twessigħ tar-regoli tan-nuqqas ta’ possibbiltà ta’ tnaqqis għal pagamenti ’l barra għal ġuriżdizzjonijiet b’taxxa baxxa jew żero. Fir-rigward tas-simplifikazzjoni tat-taxxa, il-pjan jinkludi miżuri biex jitnaqqas l-għadd ta’ taxxi u fuq it-trasformazzjoni diġitali tal-proċeduri ta’ konformità mar-regoli tat-taxxa.

(25)L-RRP jinkludi pjan direzzjonali tar-riformi li jtejjeb is-sostenibbiltà fit-terminu medju u fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet tal-Ungerija, filwaqt li jsaħħaħ l-adegwatezza tal-intitolamenti tal-pensjonanti b’introjtu baxx. L-RRP huwa mistenni wkoll li jikkontribwixxi għas-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi permezz tal-implimentazzjoni tar-rieżamijiet tal-infiq.

(26)Ir-rakkomandazzjonijiet relatati mar-rispons immedjat tal-politika fiskali għall-pandemija jistgħu jitqiesu li jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-RRP għall-Ungerija, minkejja l-fatt li l-Ungerija ġeneralment irrispondiet b’mod adegwat u suffiċjenti għall-ħtieġa immedjata li tappoġġa l-ekonomija permezz ta’ mezzi fiskali fl-2020, fl-2021 u fl-2022, f’konformità mal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir.

Kontribuzzjoni għall-potenzjal tat-tkabbir, il-ħolqien tal-impjiegi u r-reżiljenza ekonomika, soċjali u istituzzjonali

(27)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (c) u l-Anness V, il-kriterju 2.3 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP huwa mistenni jkollu impatt qawwi (Klassifikazzjoni A) fuq it-tisħiħ tal-potenzjal tat-tkabbir, il-ħolqien tal-impjiegi, u r-reżiljenza ekonomika, soċjali u istituzzjonali tal-Ungerija, filwaqt li jikkontribwixxi għall-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali, inkluż permezz tal-promozzjoni ta’ politiki għat-tfal u ż-żgħażagħ, u fuq it-taffija tal-impatt ekonomiku u soċjali tal-kriżi tal-COVID-19, u b’hekk isaħħaħ il-koeżjoni ekonomika, soċjali u territorjali u l-konverġenza fl-Unjoni.

(28)Simulazzjonijiet mis-servizzi tal-Kummissjoni juru li l-RRP, flimkien mal-bqija tal-miżuri tal-Istrument tal-Unjoni Ewropea għall-Irkupru, għandu l-potenzjal li jżid il-PDG tal-Ungerija b’1,0 % sa 1,4 % sal-2025, mingħajr ma jiġi inkluż l-impatt pożittiv possibbli tar-riformi strutturali, li jistgħu jkunu sostanzjali. L-RRP huwa mistenni jippromwovi t-tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, b’kontribuzzjoni maġġuri għall-investimenti li jappoġġaw it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali, jippromwovu l-innovazzjoni, jiddiġitalizzaw l-amministrazzjoni pubblika u s-servizzi pubbliċi, u jtejbu l-kompetizzjoni fl-akkwisti pubbliċi. Il-miżuri huma mistennija jwasslu għal effiċjenza ogħla fl-enerġija fil-bini pubbliku u sehem ikbar ta’ produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli. Huma mistennija wkoll iżidu l-ħiliet diġitali u jtejbu r-riżultati fil-qasam tas-saħħa.

(29)Fit-terminu medju sa dak fit-tul, l-RRP huwa mistenni jżid il-provvista tal-ħaddiema tas-sengħa permezz ta’ riformi u investimenti fl-edukazzjoni pubblika, it-taħriġ vokazzjonali u l-edukazzjoni għolja. L-RRP huwa mistenni jagħmel kontribuzzjoni partikolari għall-ħiliet diġitali, permezz taż-żieda fl-użu tal-għodod diġitali u s-soluzzjonijiet fl-edukazzjoni u l-kura tas-saħħa. Ir-riformi u l-investimenti fil-kura tas-saħħa jistgħu jikkontribwixxu b’mod pożittiv ukoll għall-provvista ta’ ħaddiema. Il-potenzjal innovattiv tal-ekonomija huwa mistenni jingħata spinta mill-investimenti li jrawmu l-kollaborazzjoni ta’ diversi atturi fir-riċerka u l-iżvilupp f’diversi oqsma ta’ importanza strateġika. Miżuri li għandhom l-għan li jtejbu l-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku, jiġġieldu l-korruzzjoni, isaħħu l-indipendenza ġudizzjarja, itejbu l-kwalità tal-leġiżlazzjoni u l-kwalità tan-nefqa pubblika jistgħu jistimulaw ukoll l-output potenzjali billi jtejbu l-kwalità tal-investiment, speċjalment fis-settur pubbliku.

(30)L-RRP huwa mistenni jappoġġa t-tranżizzjoni ekoloġika u jnaqqas id-dipendenza fuq l-importazzjonijiet tal-fjuwils fossili. Ir-riformi u l-investimenti fl-enerġija rinnovabbli, u l-investimenti fil-grilja elettrika biex jiġu akkomodati aktar sorsi tal-enerġija rinnovabbli, huma mistennija jżidu b’mod sinifikanti s-sehem tal-ġenerazzjoni tal-enerġija b’emissjonijiet żero. Barra minn hekk, l-investimenti fl-effiċjenza fl-enerġija f’binjiet pubbliċi u residenzjali huma mistennija jnaqqsu l-konsum tal-enerġija fossili u l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra. Miżuri dwar il-mobbiltà sostenibbli, inkluż titjib fil-linji ferrovjarji suburbani u l-karozzi tal-linja elettriċi, huma mistennija jtejbu l-kwalità u l-effiċjenza tat-trasport pubbliku kif ukoll inaqqsu l-emissjonijiet ta’ gassijiet serra u jtejbu l-kwalità tal-arja, b’effetti pożittivi fuq ir-riżultati fil-qasam tas-saħħa u l-produttività.

(31)Il-miżuri tal-RRP li huma mistennija jkollhom impatt pożittiv fuq il-koeżjoni soċjali u jikkontribwixxu għat-tnaqqis tar-riskji soċjali u ekonomiċi ta’ gruppi vulnerabbli jinkludu l-iżvilupp tal-faċilitajiet tal-kura tat-tfal ta’ età żgħira, il-promozzjoni tal-ħiliet diġitali fl-iskejjel, iż-żieda fil-parteċipazzjoni tat-tfal tal-iskola żvantaġġati u l-istudenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali fl-edukazzjoni formali ta’ kwalità, it-tnaqqis tar-riskju ta’ segregazzjoni fl-iskejjel, u pakkett ta’ riforma tal-kura tas-saħħa li għandu l-għan li jiżgura aċċess aktar ekwu għas-servizzi tal-kura tas-saħħa permezz ta’ investimenti u l-eradikazzjoni tal-pagamenti informali ta’ gratwità fis-settur tal-kura tas-saħħa. Sett komprensiv ta’ miżuri huwa previst ukoll li jappoġġa l-aktar insedjamenti żvantaġġati skont il-ħtiġijiet speċifiċi.

La tagħmilx ħsara sinifikanti

(32)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (d) u l-Anness V, il-kriterju 2.4 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP huwa mistenni jiżgura li l-ebda miżura (Klassifikazzjoni A) għall-implimentazzjoni ta’ riformi u proġetti ta’ investiment inkluża fl-RRP ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852 3 (il-prinċipju “la tagħmilx ħsara sinifikanti”).

(33)F’konformità mal-gwida teknika pprovduta fl-Avviż tal-Kummissjoni “Gwida teknika dwar l-applikazzjoni ta’ “la tagħmilx ħsara sinifikanti’ skont ir-Regolament dwar l-Irkupru u r-Reżiljenza” 4 , l-Ungerija pprovdiet ġustifikazzjoni li l-ebda miżura fl-RRP tagħha ma tagħmel ħsara sinifikanti lil ebda objettiv ambjentali. Fejn meħtieġ, l-Ungerija pproponiet l-implimentazzjoni ta’ miżuri ta’ mitigazzjoni biex tevita ħsara sinifikanti, li jenħtieġ li titnaqqax fl-istadji importanti u l-miri rilevanti.

(34)Ngħatat attenzjoni partikolari għal miżuri li l-impatt tagħhom fuq l-objettivi ambjentali jiġġustifika skrutinju mill-qrib. B’mod partikolari, għal miżuri li jinvolvu l-bini u r-rikondizzjonar tal-infrastrutturi tal-provvista tal-ilma, l-istadji importanti rilevanti jiżguraw li ma ssir l-ebda ħsara sinifikanti lill-ambjent, partikolarment permezz tal-implimentazzjoni tar-riżultati u l-kundizzjonijiet tal-Valutazzjonijiet tal-Impatt Ambjentali, f’konformità mal-liġi ambjentali tal-UE, u permezz tal-iżgurar li jingħataw il-permessi rilevanti għall-astrazzjoni tal-ilma u li jintlaħaq l-istat ekoloġiku tajjeb tas-superfiċe u tal-korpi tal-ilma ta’ taħt l-art affettwati minn dawk l-investimenti.

Kontribuzzjoni tat-tranżizzjoni ekoloġika, inkluża l-bijodiversità

(35)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (e) u l-Anness V, il-kriterju 2.5 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP jinkludi miżuri li fil-parti l-kbira (Klassifikazzjoni A) jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni ekoloġika, inkluża l-bijodiversità, jew jindirizzaw l-isfidi li jirriżultaw minnha. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi klimatiċi jammontaw għal ammont li jirrappreżenta 48,1 % tal-allokazzjoni totali tal-RRP ikkalkulat f’konformità mal-metodoloġija stabbilita fl-Anness VI ta’ dak ir-Regolament. F’konformità mal-Artikolu 17 ta’ dak ir-Regolament, l-RRP huwa konsistenti mal-informazzjoni inkluża fil-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima 2021-2030.

(36)Ir-riformi u l-investimenti fuq iż-żieda fl-użu tal-enerġija rinnovabbli, it-titjib tal-grilja, u l-miżuri fl-effiċjenza fl-enerġija huma mistennija jgħinu lill-Ungerija tilħaq l-objettivi tad-dekarbonizzazzjoni tagħha għall-2030 u jappoġġaw it-tranżizzjoni għal ekonomija b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju. Dan huwa mistenni jintlaħaq partikolarment billi jiġi rivedut il-qafas ġuridiku u amministrattiv biex jiġi promoss l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. It-tneħħija tar-restrizzjonijiet ġenerali eżistenti għall-parkijiet eoliċi fuq l-art, u l-ħolqien ta’ “żoni rakkomandati” fl-aktar reġjuni fejn jagħmel ir-riħ biex ikompli jiffaċilita l-installazzjoni tat-turbini eoliċi, huma mistennija jippermettu l-installazzjoni ta’ kapaċitajiet ġodda ta’ enerġija mir-riħ. It-titjib tal-proċeduri ta’ permess għall-impjanti tal-enerġija li jiddependu fuq sorsi ta’ enerġija rinnovabbli huwa mistenni jrawwem l-iskjerament tal-enerġija rinnovabbli. Iż-żieda fit-trasparenza, fil-prevedibbiltà u fid-disponibbiltà tal-proċeduri ta’ konnessjoni mal-grilja għas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli hija mistennija tikkontribwixxi wkoll għall-iżvilupp tagħhom, bl-objettiv li jintlaħqu kapaċitajiet tal-produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli ta’10 000 MW awtorizzati għall-konnessjoni mal-grilja sal-2026. F’konformità mal-RRP, jenħtieġ li dawn ir-riformi jiġu kkomplementati b’investimenti għall-iżvilupp ta’ grilji għat-trażmissjoni u għad-distribuzzjoni u grilji intelliġenti, inkluż arloġġi intelliġenti, u għall-installazzjoni ta’ pannelli solari u faċilitajiet tal-ħżin. Ir-rinnovazzjoni tal-binjiet pubbliċi, b’mod partikolari fil-faċilitajiet tal-edukazzjoni u tal-kura tas-saħħa, u tal-binjiet residenzjali, partikolarment bis-sostituzzjoni tat-twieqi u l-modernizzazzjoni tat-tisħin residenzjali, se jikkontribwixxu għaż-żieda fl-effiċjenza fl-enerġija.

(37)Pakkett komprensiv ta’ riformi u investimenti fit-trasport sostenibbli għandu l-għan li jappoġġa t-trasport pubbliku tal-passiġġieri u t-trasport tal-oġġetti bil-ferrovija. Dan huwa mistenni jagħti spinta lill-ekosistema ġenerali tal-mobbiltà, li jenħtieġ li tkun ta’ benefiċċju għall-ekonomija, u jikkontribwixxi għad-dekarbonizzazzjoni tas-settur tat-trasport.

(38)L-RRP jinkludi wkoll riformi u investimenti dwar l-immaniġġar sostenibbli tal-ilma, bl-għan li titjieb il-provvista tal-ilma f’reġjuni speċifiċi affettwati mill-iskarsezza tal-ilma partikolarment permezz tar-rikostruzzjoni ta’ elementi tas-sistema eżistenti tal-immaniġġar tal-ilma u l-ħolqien ta’ rotot tal-provvista tal-ilma, biex jiġu żviluppati soluzzjonijiet taż-żamma tal-ilma bbażati fuq in-natura, biex tiġi aġġornata s-sistema tal-Ungerija tal-monitoraġġ tal-immaniġġar tal-ilma fil-livelli lokali u nazzjonali, u biex jiġu promossi l-prattiki tal-immaniġġar sostenibbli tal-ilma fost il-bdiewa. L-investimenti relatati mal-immaniġġar tal-ilma huma mistennija jikkontribwixxu għat-titjib taż-żamma tal-ilma fiż-żoni affettwati mill-iskarsezza tal-ilma u jipproteġu r-riżorsi tal-ilma ta’ taħt l-art. L-istadji importanti rilevanti jiżguraw l-implimentazzjoni tar-riżultati u l-kundizzjonijiet tal-Valutazzjonijiet tal-Impatt Ambjentali, f’konformità mal-liġi ambjentali tal-UE, kif ukoll jagħtu l-permessi rilevanti għall-astrazzjoni tal-ilma u li jintlaħaq l-istat ekoloġiku tajjeb tas-superfiċe u tal-korpi tal-ilma ta’ taħt l-art affettwati minn dawk l-investimenti.

(39)L-RRP jinkludi riformi u investimenti fuq il-ġestjoni tal-ilma sostenibbli, li huma mistennija jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni ekoloġika, billi joħolqu ambjent legali sod u abilitanti biex titrawwem it-tranżizzjoni għall-ekonomija ċirkolari, u billi jiġi appoġġat l-użu tal-materja prima sekondarja. Dawn il-miżuri huma mistennija jgħinu lill-Ungerija tilħaq il-miri tal-Unjoni tal-2025 u l-2030 għall-immaniġġar tal-iskart.

(40)Għalkemm l-RRP ma jinkludix miżuri speċifiċi li jiffukaw fuq il-bijodiversità, dan jinkludi miżuri li jikkontribwixxu għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima, li jistgħu jkunu benefiċi anke għall-preservazzjoni tal-bijodiversità, billi t-tibdil fil-klima huwa wieħed mit-theddidiet ewlenin għall-bijodiversità. L-Ungerija wettqet valutazzjoni sistematika tal-prinċipju “la tagħmilx ħsara sinifikanti” li indikat li l-ebda waħda mill-miżuri proposti ma tiġġenera ħsara għall-bijodiversità.

Kontribuzzjoni għat-tranżizzjoni diġitali

(41)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (f) u l-Anness V, il-kriterju 2.6 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP jinkludi miżuri li fil-parti l-kbira (Klassifikazzjoni A) jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni diġitali jew jindirizzaw l-isfidi li jirriżultaw minnha. Il-miżuri li jappoġġaw l-objettivi diġitali jammontaw għal ammont li jirrappreżenta 29,8 % tal-allokazzjoni totali tal-RRP ikkalkulat f’konformità mal-metodoloġija stabbilita fl-Anness VII ta’ dak ir-Regolament.

(42)L-RRP jinkludi diversi miżuri li għandhom l-għan li jtejbu l-ħiliet diġitali fl-edukazzjoni fil-livelli kollha, jipprovdu aċċess wiesa’ għall-edukazzjoni diġitali għat-tfal tal-iskola, għall-istudenti u għall-għalliema kif ukoll jintegraw is-soluzzjonijiet tal-edukazzjoni diġitali fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali u l-edukazzjoni għolja. Fid-dawl ta’ dawn l-objettivi, l-RRP jinkludi t-taħriġ diġitali tal-għalliema u l-investimenti fit-tagħmir tal-ICT tal-iskejjel, l-għalliema u l-istudenti, b’enfasi ddedikata fuq l-aktar studenti żvantaġġati. Il-pjan jappoġġa wkoll l-iżvilupp tal-kontenut tat-tagħlim diġitali għall-edukazzjoni vokazzjonali u terzjarja.

(43)L-RRP jinkludi miżuri relatati mad-diġitalizzazzjoni ta’ setturi speċifiċi, b’mod partikolari dawk tas-saħħa, tat-trasport u tal-enerġija. Id-diġitalizzazzjoni tal-kura tas-saħħa tkopri firxa wiesgħa ta’ inizjattivi bħall-istabbiliment ta’ ċentru tad-dijanjostika mill-bogħod, l-introduzzjoni ta’ sistema bbażata fuq l-intelliġenza artifiċjali għas-servizz ta’ emerġenza, l-iżvilupp ta’ apps tal-mobile dwar is-saħħa u sistema ta’ monitoraġġ tal-pazjenti mill-bogħod għall-anzjani. L-iskjerament ta’ sistema ċentrali tal-ġestjoni tat-traffiku għal-linji ferrovjarji u ta’ sistema unika nazzjonali tal-informazzjoni għall-passiġġieri u tat-tariffi għall-karozzi tal-linja u għall-ferroviji huwa mistenni jtejjeb is-sigurtà, il-kwalità u l-attrattività tat-trasport pubbliku. L-iżvilupp ta’ grilja intelliġenti tal-enerġija huwa mistenni jgħaqqad aħjar il-kapaċitajiet deċentralizzati addizzjonali tal-ġenerazzjoni tal-enerġija rinnovabbli ma-sistema attwali, sabiex in-networks jiġu adattati għar-rekwiżiti futuri u biex tkun permessa regolamentazzjoni aħjar tal-produzzjoni tal-enerġija.

(44)Miżuri li jsaħħu s-soluzzjonijiet u s-servizzi tal-ICT tal-gvern huma mistennija wkoll jikkontribwixxu għall-modernizzazzjoni u t-titjib tal-amministrazzjoni pubblika. L-RRP jinkludi, fost oħrajn, miżuri dwar it-trasformazzjoni diġitali tal-proċeduri tal-konformità mar-regoli tat-taxxa, dwar l-iżvilupp ulterjuri tas-sistema tal-akkwist elettroniku u dwar is-sistema tal-ġestjoni tal-fajls tas-servizz ta’ prosekuzzjoni.

Impatt fit-tul

(45)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (g) u l-Anness V, il-kriterju 2.7 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-RRP huwa mistenni jkollu impatt fil-parti l-kbira (Klassifikazzjoni A) fit-tul fuq l-Ungerija.

(46)L-impatt fit-tul tal-RRP huwa mirfud minn sensiela ta’ miżuri tul diversi setturi. Riformi li jappoġġaw it-tranżizzjoni ekoloġika jinkludu qafas amministrattiv u ġuridiku aktar effettiv li jippromwovi l-iskjerament tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, qafas ta’ politika ġdid għall-ekonomija ċirkolari, monitoraġġ aħjar tar-riżorsi tal-ilma u titjib fis-sensibilizzazzjoni rigward l-immaniġġar sostenibbli tal-ilma. Barra minn hekk, titjib fl-effiċjenza tas-servizzi pubbliċi permezz tad-diġitalizzazzjoni tagħhom, inkluż fil-kura tas-saħħa, huwa mistenni li jikkontribwixxi għall-impatt fit-tul tal-pjan. Aktar miżuri b’impatt fit-tul huma relatati ma’ titjib fl-integrazzjoni tal-aktar gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol u l-eżiti tal-edukazzjoni u l-parteċipazzjoni tal-gruppi żvantaġġati u tal-inqas żoni żviluppati fl-edukazzjoni. Dan huwa kkomplementat b’investimenti fil-ħiliet diġitali.

(47)L-RRP huwa mistenni jagħmel kontribuzzjoni sinifikanti għat-tisħiħ tar-reżiljenza istituzzjonali tal-Ungerija. Dan huwa mistenni jintlaħaq billi jissaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni, tissaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja, u jitjiebu l-kwalità u t-trasparenza tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. L-ambjent tan-negozju huwa mistenni jitjieb permezz ta’ miżuri dwar it-titjib tas-sistema fiskali, il-prevedibbiltà regolatorja, u ż-żieda fil-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku. L-RRP huwa mistenni jikkontribwixxi wkoll għas-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet tal-Ungerija u għal ġestjoni baġitarja soda permezz ta’ rieżamijiet tan-nefqa.

(48)L-impatt fit-tul tal-RRP jista’ jissaħħaħ ukoll permezz ta’ sinerġiji bejn l-RRP u programmi oħra ta’ appoġġ, inklużi dawk iffinanzjati mill-fondi tal-politika ta’ koeżjoni, b’mod partikolari billi jindirizzaw b’mod sostantiv l-isfidi territorjali b’għeruq fondi u billi jippromwovu żvilupp ibbilanċjat.

Monitoraġġ u implimentazzjoni

(49)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (h) u l-Anness V, il-kriterju 2.8 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-arranġamenti proposti fl-RRP huma adegwati (Klassifikazzjoni A) biex jiżguraw monitoraġġ u implimentazzjoni effettivi tal-RRP, inkluż l-iskeda ta’ żmien prevista, l-istadji importanti u l-miri, u l-indikaturi relatati.

(50)Il-viċi segretarjat tal-Istat responsabbli għall-implimentazzjoni tal-RRP (minn issa ’l quddiem l-“Awtorità Nazzjonali”) fil-ministeru responsabbli għall-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-Unjoni huwa responsabbli għall-koordinazzjoni ġenerali tal-RRP u għall-progress tal-monitoraġġ biex jintlaħqu l-istadji importanti u l-miri. Huwa responsabbli wkoll li jikkoordina r-rapportar tal-istadji importanti u l-miri, inklużi l-indikaturi relatati, u l-provvediment ta’ data, bħal dwar ir-riċevituri finali. L-Awtorità Nazzjonali hija responsabbli għat-tfassil tat-talbiet għall-pagament, id-dikjarazzjonijiet ta’ ġestjoni u s-sommarju ta’ awditi. Biex twettaq dawn il-kompiti, l-Awtorità Nazzjonali assenjat b’mod ċar ir-responsabbiltajiet u tiddependi fuq struttura ddedikata għall-implimentazzjoni tal-RRP. Se jsir monitoraġġ tal-progress lejn l-ilħiq sodisfaċenti tal-istadji importanti u tal-miri permezz ta’ data regolarment aġġornata f’sistema ta’ monitoraġġ ta’ informazzjoni, li għandha titpoġġa fis-seħħ mhux aktar tard minn qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament, flimkien ma’ arranġamenti adegwati biex jiġu żgurati t-tempestività, l-affidabbiltà u l-veraċità tad-data fis-sistema ta’ monitoraġġ ta’ informazzjoni. Barra minn hekk, jenħtieġ li jitpoġġew fis-seħħ arranġamenti ta’ monitoraġġ speċifiċi għad-diversi miżuri, biex tkun permessa identifikazzjoni bikrija tar-riskji u d-dewmien tal-implimentazzjoni, u intervent kif meħtieġ, u b’hekk jiġi żgurat li l-implimentazzjoni tal-miżuri fl-RRP tibqa’ fit-triq it-tajba.

(51)L-istadji importanti u l-miri fl-RRP huma xierqa għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tiegħu. L-istadji importanti u l-miri jirriflettu b’mod adegwat il-livell ġenerali ta’ ambizzjoni tal-RRP, u huma ċari u realistiċi. Huma mfassla tajjeb, b’indikaturi rilevanti, aċċettabbli u robusti li jenħtieġ li jiżguraw monitoraġġ xieraq matul l-implimentazzjoni. L-istadji importanti u l-miri huma rilevanti wkoll għall-miżuri li diġà tlestew u li huma eliġibbli skont l-Artikolu 17(2) tar-Regolament (UE) 2021/241. L-ilħiq sodisfaċenti ta’ dawn l-istadji importanti u l-miri matul iż-żmien huwa meħtieġ biex tiġi ġġustifikata talba ta’ żborż.

(52)Jenħtieġ li l-Istati Membri jiżguraw li l-appoġġ finanzjarju taħt il-Faċilità jiġi kkomunikat u rikonoxxut f’konformità mal-Artikolu 34 tar-Regolament (UE) 2021/241. Jista’ jintalab appoġġ tekniku skont l-Istrument ta’ Appoġġ Tekniku stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/240 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 5 biex l-Istati Membri jiġu assistiti fl-implimentazzjoni tal-RRPs tagħhom.

Stimi tal-kostijiet

(53)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (i) u l-Anness V, il-kriterju 2.9 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-ġustifikazzjoni mogħtija fl-RRP dwar l-ammont tal-kostijiet totali stmati tal-RRP hija moderatament (Klassifikazzjoni B) raġonevoli u plawżibbli, hija konformi mal-prinċipju tal-kosteffiċjenza u hija proporzjonata għall-impatt ekonomiku u soċjali nazzjonali mistenni.

(54)L-Ungerija ġeneralment ipprovdiet diżaggregazzjonijiet dettaljati tal-istimi tal-kostijiet individwali għall-investimenti u r-riformi b’kost assoċjat inkluż fl-RRP. Il-valutazzjoni tal-kostijiet turi li ħafna mill-kostijiet fl-RRP huma raġonevoli u plawżibbli. L-evidenza li tappoġġa l-istimi tal-kostijiet tipprovdi spjegazzjoni raġonevoli tal-fatturi ewlenin tal-kostijiet tal-miżuri proposti, minkejja li l-grad u l-profondità tal-evidenza pprovduta jvarjaw minn miżura għal oħra. Fil-parti l-kbira, ġew ippreżentati proġetti preċedenti, data attwali dwar l-offerti jew data komparattiva oħra dwar il-kostijiet għall-fatturi ewlenin tal-kostijiet biex iservu ta’ parametru referenzjarju għall-istimi tal-kostijiet. F’xi każijiet, id-dettalji dwar il-metodoloġija u s-suppożizzjonijiet użati biex isiru l-istimi tal-kostijiet huma limitati, u jxekklu valutazzjoni pożittiva tal-istimi tal-kostijiet. L-Ungerija pprovdiet ukoll dokumenti ta’ sostenn dettaljati għal ħafna mill-miżuri biex tirfed il-ġustifikazzjoni u l-evidenza tal-istimi tal-kostijiet. Barra minn hekk, l-Ungerija pprovdiet biżżejjed informazzjoni u assigurazzjoni biex tiżgura li l-kostijiet tal-RRP ma jkunux koperti minn finanzjament ieħor eżistenti jew ippjanat tal-Unjoni. Fl-aħħar nett, il-kost totali stmat tal-RRP huwa konformi mal-prinċipju tal-kosteffiċjenza u huwa proporzjonat mal-impatt ekonomiku u soċjali nazzjonali mistenni.

Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni

(55)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (j) u l-Anness V, il-kriterju 2.10 tar-Regolament (UE) 2021/241, l-arranġamenti proposti fl-RRP u l-miżuri addizzjonali li jinsabu f’din id-Deċiżjoni huma adegwati (Klassifikazzjoni A) biex jipprevjenu, jidentifikaw u jikkoreġu korruzzjoni, frodi u kunflitti ta’ interess meta jkunu qed jintużaw il-fondi pprovduti fl-ambitu ta’ dan ir-Regolament, u l-arranġamenti huma mistennija jevitaw b’mod effettiv il-finanzjament doppju minn dan ir-Regolament u minn programmi oħra tal-Unjoni. Dan huwa mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni ta’ strumenti u għodod oħra li jippromwovu u jinfurzaw il-konformità mad-dritt tal-Unjoni, inkluż għall-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-korruzzjoni, il-frodi u l-kunflitti ta’ interess, u għall-protezzjoni tal-finanzi tal-Unjoni f’konformità mar-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 6 .

(56)F’konformità mal-Artikolu 20(5)(e), il-punt (e), tar-Regolament (UE) 2021/241, jenħtieġ li jiġu stabbiliti l-istadji importanti marbuta mal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni sabiex tiġi żgurata l-konformità mal-Artikolu 22 ta’ dak ir-Regolament, permezz tal-istabbiliment ta’ sistema ta’ kontroll xierqa. L-ilħiq sodisfaċenti ta’ dawn l-istadji importanti huwa mistenni li jiggarantixxi l-adegwatezza tas-sistema ta’ kontroll intern, f’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (j), tar-Regolament (UE) 2021/241. Meta wieħed iqis li qafas robust u effettiv kontra l-korruzzjoni, arranġamenti msaħħa biex jipprevjenu, jidentifikaw u jikkoreġu l-frodi, il-korruzzjoni, il-kunflitt ta’ interess u illegalitajiet oħrajn b’mod effettiv meta jiġi implimentat l-appoġġ tal-Unjoni, sistema kompetittiva u trasparenti tal-akkwist pubbliku, u indipendenza ġudizzjarja huma prerekwiżiti għall-funzjonament ta’ sistema ta’ kontroll intern effettiva, jenħtieġ li jiġu stabbiliti stadji importanti għar-riformi rispettivi, u jenħtieġ li l-iżborżi skont il-Faċilità jkunu kundizzjonali fuq l-ilħiq tagħhom. Meta wieħed iqis li jenħtieġ li dawn l-istadji importanti jiġu stabbiliti biex jiġu żgurati l-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni u l-istabbiliment ta’ sistema ta’ kontroll adegwata qabel ma l-Kummissjoni tawtorizza xi pagament skont il-Faċilità, jenħtieġ li l-Ungerija tilħaq l-istadji importanti kollha relatati mas-sistema ta’ kontroll 7 qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament u jenħtieġ li ma jsir l-ebda pagament skont il-Faċilità qabel l-ilħiq tagħhom. Dan ir-rekwiżit huwa konformi u mingħajr preġudizzju għall-miżuri ta’ rimedju li l-Ungerija pproponiet fil-kuntest tal-proċedura skont l-Artikolu 6 tar-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni 8 .

(57)B’mod partikolari, qafas robust u effettiv kontra l-korruzzjoni huwa indispensabbli biex jiġu evitati, identifikati u kkoreġuti irregolaritajiet bħall-frodi, il-korruzzjoni, jew il-kunflitt ta’ interess, u b’hekk biex jiġu żgurati arranġamenti effettivi ta’ awditu u kontroll għall-RRP u l-ħarsien tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni. F’dan il-kuntest, jenħtieġ li jiġu implimentati għadd ta’ miżuri bħala parti mill-RRP sabiex tiġi żgurata l-konformità mal-Artikolu 22. Dawn jinkludu l-istabbiliment ta’ Awtorità għall-Integrità biex issaħħaħ b’mod effettiv il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-frodi, il-kunflitt ta’ interess u l-korruzzjoni kif ukoll illegalitajiet u irregolaritajiet oħrajn li jikkonċernaw l-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-Unjoni, b’enfasi partikolari fuq l-akkwist pubbliku u l-iżgurar tal-validità tad-dikjarazzjonijiet tal-assi. Jenħtieġ li tiġi stabbilita wkoll Task Force kredibbli u effettiva kontra l-Korruzzjoni, b’parteċipazzjoni sinifikanti ta’ organizzazzjonijiet nongovernattivi indipendenti, biex teżamina l-miżuri eżistenti kontra l-korruzzjoni u tfassal proposti li jikkonċernaw it-titjib tal-identifikazzjoni, l-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u s-sanzjonar tal-prattiki ta’ korruzzjoni u prattiki oħrajn bħan-nepotiżmu, il-favoritiżmu jew ir-“revolving doors” bejn is-setturi pubbliċi u privati. Barra minn hekk, jenħtieġ li jitpoġġew fis-seħħ regoli li jestendu l-ambitu personali u materjali tad-dikjarazzjonijiet tal-assi, u li jsaħħu s-sorveljanza u t-trasparenza dwar kif il-fondazzjonijiet għall-amministrazzjoni ta’ assi ta’ interess pubbliku jwettqu attività ta’ interess pubbliku, u persuni ġuridiċi stabbiliti jew mantnuti minnhom, jużaw l-appoġġ tal-Unjoni. Jenħtieġ ukoll li l-istabbiliment tal-possibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju effettiv tad-deċiżjonijiet li jieħu s-servizz tal-prosekuzzjoni jew l-awtorità tal-investigazzjoni li jiċħdu rapport ta’ reat jew itemmu proċedimenti kriminali jikkontribwixxi wkoll għat-tisħiħ tal-qafas kontra l-korruzzjoni, u indirettament għat-tisħiħ tal-isforzi prosekutorjali biex tiġi indirizzata l-korruzzjoni. Jenħtieġ ukoll li tissaħħaħ iż-żieda fit-trasparenza tad-data pubblika u l-aċċess għaliha dwar, b’mod partikolari, l-użu tan-nefqa pubblika, billi din tista’ tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-qafas kontra l-korruzzjoni billi tiffaċilita s-sorveljanza indipendenti. Għaldaqstant, jenħtieġ li jiġu stabbiliti sitt stadji importanti biex jiġi żgurat li dawn il-miżuri jiġu implimentati b’mod effettiv qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament.

(58)It-tisħiħ tal-arranġamenti biex jiġu evitati, identifikati u jiġu kkoreġuti l-frodi, il-korruzzjoni, il-kunflitt ta’ interess u illegalitajiet oħrajn b’mod effettiv meta jiġi implimentat l-appoġġ tal-Unjoni b’mod ġenerali huma prekundizzjonijiet importanti għall-iżgurar li l-arranġamenti tal-awditjar u tal-kontroll għall-RRP ikunu effettivi, u li l-interessi finanzjarji tal-Unjoni jkunu mħarsa b’mod effettiv matul l-implimentazzjoni tal-RRP. F’dan il-kuntest, jenħtieġ li jiġu implimentati għadd ta’ miżuri bħala parti mill-RRP. Sabiex tissaħħaħ il-prevenzjoni kontra l-kunflitt ta’ interess u l-kontrolli fuqu meta jiġi implimentat l-appoġġ tal-Unjoni, jenħtieġ li jiġi stabbilit Direttorat ġdid għall-Awditjar Intern u l-Integrità biex jiġi żgurat kontroll regolari u effettiv tad-dikjarazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess u jiġu investigati suspetti rapportati ta’ kunflitt ta’ interess. Jenħtieġ li t-tisħiħ tad-dispożizzjonijiet legali jiżguraw li l-ġestjoni tar-riskju, il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-frodi, il-korruzzjoni, il-kunflitt ta’ interess u l-finanzjament doppju jissaħħu; li jitpoġġew fis-seħħ regoli, proċeduri u mekkaniżmi ta’ kontroll effettivi rigward id-dikjarazzjonijiet tal-kunflitt ta’ interess; u li jkun hemm rotazzjoni regolari tal-persunal f’pożizzjonijiet sensittivi u li tiġi żgurata s-sorveljanza effettiva tagħhom. Jenħtieġ li jitpoġġew fis-seħħ ukoll linji gwida adegwati biex jiġi żgurat li l-korpi kollha involuti fl-implimentazzjoni u l-kontroll tal-appoġġ tal-Unjoni fi kwalunkwe livell ikunu konxji tal-kompiti, ir-responsabbiltajiet u l-obbligi tagħhom fil-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-kunflitt ta’ interessi. Barra minn hekk, jenħtieġ li titpoġġa fis-seħħ strateġija komprensiva u effettiva kontra l-korruzzjoni u kontra l-frodi relatata ma’ kwalunkwe appoġġ tal-Unjoni, li jenħtieġ li tkun ikkomplementata bi pjan ta’ azzjoni dettaljat. Jenħtieġ li jitpoġġew fis-seħħ ukoll proċeduri xierqa biex jiġi żgurat l-użu sħiħ u effettiv tal-għodda għall-estrazzjoni ta’ data u l-kejl tar-riskju Arachne u biex jiġi żgurat is-segwitu effettiv tar-riskji identifikati minn dik is-sistema. Fl-aħħar nett, sabiex tissaħħaħ l-identifikazzjoni tal-frodi, jenħtieġ li jkun hemm fis-seħħ arranġamenti leġiżlattivi li jiżguraw li l-OLAF ikun jista’ jwettaq l-investigazzjonijiet u l-verifiki fuq il-post tiegħu. Għaldaqstant, jenħtieġ li jiġu stabbiliti tmien stadji importanti biex jiġi żgurat li dawn il-miżuri jiġu implimentati b’mod effettiv qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament.

(59)Iż-żieda fit-trasparenza u fil-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku hija indispensabbli biex jiġu evitati irregolaritajiet, inkluż frodi, korruzzjoni, jew kunflitt ta’ interess u b’hekk hija prerekwiżit għall-funzjonament effettiv ta’ sistema ta’ kontroll intern. F’dan il-kuntest, jenħtieġ li jiġu implimentati għadd ta’ miżuri bħala parti mill-RRP. Jenħtieġ li dawn jinkludu l-iżvilupp ta’ għodda ta’ monitoraġġ li tivvaluta s-sehem tal-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratt li jirriżultaw f’offerti uniċi, l-iżvilupp u t-tpoġġija fis-seħħ ta’ qafas ta’ kejl tal-prestazzjoni biex jiġu valutati b’mod regolari l-effiċjenza u l-kosteffettività tal-akkwisti pubbliċi, u r-raġunijiet għall-kompetizzjoni limitata fis-setturi l-aktar affettwati minn livell baxx ta’ kompetizzjoni. Jenħtieġ li jkun hemm fis-seħħ ukoll skema ta’ sostenn li tiffaċilita l-parteċipazzjoni ta’ impriżi mikro, żgħar u medji fil-proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, u miżuri li jiżviluppaw is-sistema elettronika tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi li jiffaċilitaw is-sorveljanza indipendenti u l-analiżi tal-kompetizzjoni fl-għoti ta’ kuntratti pubbliċi, bħala prekundizzjonijiet għat-twettiq b’mod effettiv tal-impenn li jonqos is-sehem ta’ proċedura ta’ akkwist b’offerta unika u biex tiġi ffaċilitata s-sorveljanza pubblika tas-sistema tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi. Għaldaqstant, jenħtieġ li jiġu stabbiliti ħames stadji importanti biex jiġi żgurat li dawn il-miżuri jiġu implimentati b’mod effettiv qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament. Apparti dawn l-istadji importanti, jenħtieġ li jiġu inklużi wkoll miri sussegwenti fl-RRP biex jiġi permess il-monitoraġġ u l-infurzar tat-tnaqqis tas-sehem tal-proċeduri tal-għoti ta’ kuntratti pubbliċi b’offerta unika matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni tal-RRP.

(60)Meta wieħed iqis li l-indipendenza ġudizzjarja effettiva hija prerekwiżit għall-funzjonament ta’ sistema ta’ kontroll intern, jenħtieġ li jitpoġġew fis-seħħ stadji importanti għal riformi biex jissaħħaħ ir-rwol relattiv u s-setgħat tal-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali fir-rigward tas-setgħat tal-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura, tissaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja tal-Qorti Suprema (Kúria), jitneħħew l-ostakli għal referenzi għal deċiżjonijiet preliminari għall-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u titneħħa l-possibbiltà li l-awtoritajiet pubbliċi jikkontestaw id-deċiżjonijiet ġudizzjarji finali quddiem il-Qorti Kostituzzjonali. Dawn ir-riformi huma mistennija jikkontribwixxu għall-ħarsien tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni. Dan ir-rekwiżit huwa mingħajr preġudizzju għall-obbligu li l-Ungerija tikkonforma fi kwalunkwe ħin mal-obbligi tagħha skont id-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Artikolu 19(1) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (“TUE”), kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, li jikkostitwixxi komponent ewlieni tal-acquis tal-UE. Għaldaqstant, jenħtieġ li jiġu stabbiliti erba’ stadji importanti biex jiġi żgurat li dawn il-miżuri jiġu implimentati b’mod effettiv qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament.

(61)Is-sistema ta’ kontroll u l-arranġamenti proposti fl-RRP huma bbażati fuq proċessi u strutturi robusti, li jidentifikaw b’mod ċar ir-rwoli u r-responsabbiltajiet ta’ korpi differenti involuti fl-implimentazzjoni, il-monitoraġġ, il-kontroll u l-awditu tal-pjan, kif ukoll l-interazzjonijiet tagħhom. Dawn jipprevedu segregazzjoni ċara tal-funzjonijiet u r-responsabbiltajiet ta’ kontroll u ta’ awditu. L-Awtorità Nazzjonali hija responsabbli għall-koordinazzjoni ġenerali tal-RRP, għall-monitoraġġ tal-progress fuq l-istadji importanti u l-miri, għat-twettiq tal-kontrolli fuq il-korpi ta’ implimentazzjoni, il-korpi tas-sottogħotjiet u r-riċevituri finali, u għat-tħejjija u l-preżentazzjoni lill-Kummissjoni tat-talbiet għall-pagament kif ukoll id-dikjarazzjonijiet ta’ ġestjoni bbażati fuq data verifikata mis-sistema ta’ monitoraġġ. Ir-rwol tal-awtorità tal-awditjar tal-RRP huwa assenjat lid-Direttorat Ġenerali għall-Awditjar tal-Fondi Ewropej (EUTAF), li jenħtieġ li jkollu l-kapaċità meħtieġa u għandu l-esperjenza amministrattiva biex iwettaq il-kompiti tal-awditjar relatati f’konformità mal-istandards tal-awditjar aċċettati internazzjonalment. L-EUTAF huwa responsabbli għat-twettiq ta’ awditi tas-sistema u ttestjar sostantiv tal-istadji importanti u l-miri implimentati li jservu ta’ bażi għall-parti tas-sommarju tal-awditi ppreżentati lill-Kummissjoni mat-talbiet għall-pagament. Barra minn hekk, sabiex jiġi żgurat l-awditu effettiv tal-implimentazzjoni tal-RRP, l-EUTAF huwa mistenni jadotta strateġija tal-awditjar effettiva, li tkun konformi mal-istandards tal-awditjar aċċettati internazzjonalment. Jenħtieġ li jkun hemm riżorsi adegwati disponibbli biex jiġi żgurat li l-indipendenza tal-EUTAF tkun salvagwardjata u l-kapaċità tiegħu li jwettaq il-kompiti tiegħu b’mod effettiv u fil-ħin tkun garantita. Jenħtieġ li jintlaħqu ż-żewġ stadji importanti relatati qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament.

(62)Il-kapaċità amministrattiva tas-servizzi ċentrali inkarigati bl-implimentazzjoni u l-koordinazzjoni tal-RRP, jiġifieri l-Awtorità Nazzjonali, hija mistennija tkun adegwata biex iwettqu r-rwoli u l-kompiti previsti tagħhom. Jenħtieġ li l-ħidma tal-Awtorità Nazzjonali tkun appoġġata minn korpi ta’ implimentazzjoni inkarigati bit-twettiq ta’ ċerti kompiti ta’ implimentazzjoni f’isem l-Awtorità Nazzjonali, wara verifika li dawn għandhom ir-riżorsi u l-kwalifiki meħtieġa biex iwettqu dawk il-kompiti b’mod effettiv u fil-ħin. Jenħtieġ li jitwettqu kontrolli regolari u sistematiċi fuq ir-riċevituri finali mill-korpi ta’ implimentazzjoni u mill-Awtorità Nazzjonali. Jenħtieġ ukoll li l-Awtorità Nazzjonali tissorvelja l-ħidma tal-korpi ta’ implimentazzjoni b’mod regolari. Barra minn hekk, jenħtieġ ukoll li d-Direttorat stabbilit ġdid għall-Awditjar Intern u għall-Integrità iwettaq kontrolli regolari relatati mal-kunflitt ta’ interess indipendentement mill-korpi ta’ kontroll l-oħrajn. Jenħtieġ li jintlaħaq stadju importanti li jikkonċerna d-dħul fis-seħħ ta’ digriet tal-gvern li jistabbilixxi l-mandat legali għall-korpi kollha involuti fl-implimentazzjoni, l-awditjar u l-kontroll tal-implimentazzjoni tal-RRP qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament.

(63)Huwa mistenni li jitpoġġew fis-seħħ proċeduri adegwati biex jiżguraw il-ġbir, il-ħżin u d-disponibbiltà tad-data kollha meħtieġa dwar riċevituri finali, kuntratturi, subkuntratturi u sidien benefiċjarji fis-sistema ta’ informazzjoni dwar il-monitoraġġ żviluppata għall-finijiet tal-RRP. Hemm fis-seħħ mekkaniżmi ta’ kontroll b’diversi livelli biex jiżguraw l-affidabbiltà u l-veraċità tad-data fis-sistema ta’ informazzjoni dwar il-monitoraġġ. Għaldaqstant, jenħtieġ li jiġi ppreżentat stadju importanti biex jiġi żgurat li l-funzjonalitajiet meħtieġa tas-sistema tar-repożitorju għall-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-RRP ikunu kompletament funzjonali u operazzjonali, inkluż mill-inqas il-funzjonalitajiet tal-iżgurar tal-ġbir tad-data u l-monitoraġġ tal-ilħiq tal-istadji importanti u l-miri, u l-ġbir, il-ħżin u l-iżgurar tal-aċċess għad-data meħtieġa mill-Artikolu 22(2), il-punt (d) tar-Regolament (UE) 2021/241. Jenħtieġ li jintlaħaq dan l-istadju importanti qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament.

Koerenza tal-RRP

(64)F’konformità mal-Artikolu 19(3), il-punt (k) u l-Anness V, il-kriterju 2.11 tar-Regolament (UE) 2021/241, il-pjan jinkludi fil-parti l-kbira (Klassifikazzjoni A) miżuri għall-implimentazzjoni tar-riformi u tal-proġetti ta’ investiment pubbliku li jirrappreżentaw azzjonijiet koerenti.

(65)L-RRP jirrappreżenta taħlita bbilanċjata ta’ riformi u investimenti li huma konsistenti u jsaħħu lil xulxin b’mod reċiproku. Il-koerenza hija żgurata fil-komponenti, b’investimenti li jakkumpanjaw riformi rilevanti, kif ukoll bejn il-komponenti differenti fl-RRP. Il-miżuri tul diversi komponenti għandhom l-għan li jtejbu l-eżiti tal-edukazzjoni, b’azzjoni mmirati lejn it-tfal tal-iskola, l-għalliema u l-iskejjel u b’enfasi fuq l-istudenti żvantaġġati u l-edukazzjoni diġitali. Fir-rigward tat-tranżizzjoni ekoloġika, l-RRP jinkludi miżuri li jipprovdu appoġġ għall-investiment għall-investimenti fl-effiċjenza fl-enerġija kemm għall-binjiet residenzjali kif ukoll dawk pubbliċi, b’mod partikolari għall-faċilitajiet tal-edukazzjoni u tal-kura tas-saħħa. It-trasformazzjoni diġitali hija sistematikament promossa tul il-pjan permezz ta’ kombinazzjoni ta’ riformi fil-forma ta’ inizjattivi ta’ diġitalizzazzjoni u investimenti fit-tagħmir tal-ICT u l-iżvilupp tal-ħiliet f’setturi bħall-edukazzjoni, il-kura tas-saħħa, l-enerġija, it-trasport u fl-amministrazzjoni pubblika. L-implimentazzjoni ta’ ħafna investimenti fil-pjan tirrikjedi proċeduri effettivi tal-akkwist pubbliku, u l-pjan jinkludi sett effettiv ta’ miżuri li jtejbu l-kompetizzjoni, l-effiċjenza u t-trasparenza tas-sistema tal-akkwist pubbliku. Xi riformi huma mistennija jkollhom impatt trasversali fuq il-kwalità u l-effettività tal-leġiżlazzjoni fl-oqsma kollha, bħall-miżuri li għandhom l-għan li jtejbu l-kwalità u t-trasparenza tat-teħid ta’ deċiżjonijiet. Il-miżuri proposti fil-komponenti ma jikkontradixxux jew jimminaw l-effettività ta’ xulxin, u ma ġiet identifikata l-ebda inkonsistenza jew kontradizzjoni bejn il-komponenti. 

Ugwaljanza

(66)L-RRP fih għadd ta’ miżuri li jwieġbu għall-isfidi fil-qasam tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri u tal-opportunitajiet ugwali. Iż-żieda fid-disponibbiltà ta’ faċilitajiet tal-kura tat-tfal ta’ età żgħira hija mistennija ssaħħaħ il-parteċipazzjoni ugwali tan-nisa fis-suq tax-xogħol u tikkontribwixxi għall-bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħajja privata tal-ġenituri. L-appoġġ għall-edukazzjoni tat-tfal u tal-istudenti bi bżonnijiet speċjali huwa mistenni jsaħħaħ l-edukazzjoni inklużiva. Il-konsenja ta’ laptops lit-tfal tal-iskola u lill-għalliema wara l-iżvilupp ta’ strateġija tal-ittestjar tal-mezzi u t-tagħmir tal-iskejjel b’għodod tal-wiri moderni u apparat ieħor tal-IT, filwaqt li tingħata prijorità lill-iskejjel b’sehem għoli ta’ studenti żvantaġġati, hija mistennija ttejjeb l-aċċess ugwali għall-edukazzjoni u tikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-inugwaljanzi soċjali. L-integrazzjoni ta’ klassijiet sekondarji tal-ewwel livell minn skejjel żgħar bi prestazzjoni baxxa f’oħrajn ikbar fl-insedjamenti ġirien hija mistennija ttejjeb l-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità għolja għal tfal b’kisbiet baxxi u żvantaġġati. Il-miżuri li jinċentivaw lill-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell biex iżidu l-proporzjon ta’ studenti żvantaġġati tagħhom huma mistennija jnaqqsu s-segregazzjoni fl-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika. L-investimenti fis-settur tat-trasport, bħal karozzi tal-linja bl-art baxxa u stazzjonijiet ferrovjarji rinnovati, huma mistennija jtejbu l-aċċessibbiltà għall-persuni b’diżabbiltajiet. L-RRP jinkludi wkoll interventi integrati biex jippromwovi l-inklużjoni soċjali, b’enfasi fuq dawk li jgħixu f’insedjamenti żvantaġġati, inkluż ir-Rom. Il-miżuri ta’ diġitalizzazzjoni għall-anzjani huma mistennija jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tal-Istrateġija Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabbiltà 2021-2030.

Awtovalutazzjoni tas-sigurtà

(67)Ma ġietx ipprovduta awtovalutazzjoni tas-sigurtà billi l-Ungerija ma qisitx li dan huwa xieraq, f’konformità mal-Artikolu 18(4), il-punt (g) tar-Regolament (UE) 2021/241.

Proċess ta’ konsultazzjoni

(68)L-abbozz tal-RRP ġie ppubblikat għall-kummenti f’Marzu-April 2021. Apparti li għamlet l-informazzjoni disponibbli għall-pubbliku ġenerali, l-Ungerija kkomunikat direttament ma’ 461 organizzazzjoni, bħal muniċipalitajiet, organizzazzjonijiet nongovernattivi, organizzazzjonijiet tal-edukazzjoni għolja, trade unions, organizzazzjonijiet xjentifiċi biex iħeġġuhom jagħtu l-opinjonijiet u s-suġġerimenti tagħhom. Minn dawn, 88 taw kontribut, b’aktar minn 1 260 suġġeriment differenti. Ċerti kummenti wasslu għal emendi tal-abbozz tal-RRP, pereżempju biex ikun hemm enfasi aħjar fuq l-ambitu tal-miżura li tappoġġa s-sistemi tat-tisħin sostenibbli għall-unitajiet domestiċi. Madankollu, xi partijiet ikkonċernati kkritikaw il-proċess, u argumentaw li l-kontenut dettaljat tal-RRP ma kienx disponibbli kmieni biżżejjed biex ikunu jistgħu jagħmlu kummenti sinifikanti u li l-kummenti tagħhom ma setgħu jitqiesu. Apparti l-konsultazzjoni formali, saru diversi konferenzi partijiet ikkonċernati fil-livelli reġjonali u nazzjonali, b’enfasi tematika differenti tul is-sena 2021. L-Ungerija ppubblikat verżjoni ġdida f’Awwissu 2021 iżda minn dak iż-żmien ma għamlet l-ebda verżjoni emendata disponibbli u ma involvietx ruħha fi proċessi ta’ konsultazzjoni addizzjonali rigward emendi li saru fl-RRP fl-2022.

(69)Biex tiġi żgurata s-sjieda mill-atturi rilevanti, huwa kruċjali li jiġu involuti l-awtoritajiet lokali kollha, u l-partijiet ikkonċernati , inklużi s-sħab soċjali, matul l-implimentazzjoni tal-investimenti u r-riformi inklużi fl-RRP. Għal dak l-għan, l-RRP fih miżura li tiżviluppa strateġija għall-iżgurar tal-involviment effettiv tal-partijiet ikkonċernati fl-implimentazzjoni tal-RRP, inkluż it-twaqqif ta’ kumitat ta’ monitoraġġ b’parteċipazzjoni qawwija mill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili indipendenti biex tiġi segwita mill-qrib l-implimentazzjoni tal-RRP u jiġu pprovduti rakkomandazzjonijiet għall-Awtoritajiet Nazzjonali. Barra minn hekk, għadd ta’ miżuri jinkludu impenji speċifiċi li jiżguraw b’mod espliċitu l-involviment sistematiku tas-sħab soċjali u l-partijiet ikkonċernati fil-proċess ta’ implimentazzjoni.

Valutazzjoni pożittiva

(70)Wara l-valutazzjoni pożittiva tal-Kummissjoni rigward l-RRP għall-Ungerija bis-sejba li l-RRP jikkonforma b’mod sodisfaċenti mal-kriterji għall-valutazzjoni stabbilita fir-Regolament (UE) 2021/241, f’konformità mal-Artikolu 20(2) ta’ dan ir-Regolament, jenħtieġ li din id-Deċiżjoni tistabbilixxi r-riformi u l-proġetti ta’ investiment meħtieġa għall-implimentazzjoni tal-RRP, l-istadji importanti rilevanti, il-miri u l-indikaturi, u l-ammont disponibbli mill-Unjoni għall-implimentazzjoni tal-RRP fil-forma ta’ appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli.

Kontribuzzjoni finanzjarja

(71)Il-kost totali stmat tal-RRP tal-Ungerija huwa HUF 2 299 592 927 602, li huwa ugwali għal EUR 5 824 260 891 abbażi tar-rata ta’ referenza EUR HUF medja tal-BĊE fil-perjodu mill-1 ta’ April 2022 sat-30 ta’ Settembru 2022. Billi l-RRP jikkonforma b’mod sodisfaċenti mal-kriterji għall-valutazzjoni stabbiliti fir-Regolament (UE) 2021/241 u, barra minn hekk, billi l-ammont tal-kostijiet totali stmati tal-RRP huwa ogħla mill-kontribuzzjoni finanzjarja massima disponibbli għall-Ungerija, jenħtieġ li l-kontribuzzjoni finanzjarja allokata għall-RRP għall-Ungerija tkun ugwali għall-ammont totali tal-kontribuzzjoni finanzjarja disponibbli għall-Ungerija.

(72)F’konformità mal-Artikolu 11(2) tar-Regolament (UE) 2021/241, il-kalkolu tal-kontribuzzjoni finanzjarja massima għall-Ungerija ġie aġġornat fit-30 ta’ Ġunju 2022. Bħala tali, f’konformità mal-Artikolu 23(1) ta’ dak ir-Regolament, jenħtieġ li ammont għall-Ungerija li ma jaqbiżx il-kontribuzzjoni finanzjarja massima msemmija fl-Artikolu 11(1), il-punt (a), ta’ dak ir-Regolament isir disponibbli issa għal impenn legali sal-31 ta’ Diċembru 2022, u jenħtieġ li ammont li ma jaqbiżx il-kontribuzzjoni finanzjarja massima aġġornata kkalkolata f’konformità mal-Artikolu 11(2) ta’ dak ir-Regolament isir disponibbli għal impenn legali mill-1 ta’ Jannar 2023 sal-31 ta’ Diċembru 2023.

(73)L-appoġġ li għandu jingħata għandu jiġi ffinanzjat mis-self mill-Kummissjoni f’isem l-Unjoni fuq il-bażi tal-Artikolu 5 tad-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE, Euratom) 2020/2053 9 . Jenħtieġ li l-kontribuzzjoni finanzjarja titħallas fi ħlasijiet parzjali ladarba l-Ungerija tkun wettqet b’mod sodisfaċenti l-istadji importanti rilevanti u l-miri identifikati b’rabta mal-implimentazzjoni tal-RRP.

(74)Jenħtieġ li din id-Deċiżjoni tkun mingħajr preġudizzju għall-eżitu ta’ kull proċedura marbuta mal-għoti ta’ fondi tal-Unjoni skont kull programm ieħor tal-Unjoni ħlief il-Faċilità jew għal proċeduri marbuta ma’ distorsjonijiet tal-operazzjoni tas-suq intern li jistgħu jitwettqu, b’mod partikolari skont l-Artikoli 107 u 108 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea. Din ma twarrabx il-ħtieġa li l-Istati Membri jinnotifikaw każijiet ta’ għajnuna potenzjali mill-Istat lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108 tat-Trattat.

ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:

Artikolu 1
Approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-RRP

Il-valutazzjoni tal-RRP għall-Ungerija fuq il-bażi tal-kriterji previsti fl-Artikolu 19(3) tar-Regolament (UE) 2021/241 hija approvata. Ir-riformi u l-proġetti ta’ investiment skont l-RRP, l-arranġamenti u l-iskeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni tal-RRP, inklużi l-istadji importanti u l-miri rilevanti, l-indikaturi rilevanti marbuta mal-issodisfar tal-istadji importanti u l-miri previsti, u l-arranġamenti biex il-Kummissjoni tagħti aċċess sħiħ għad-data rilevanti sottostanti huma stabbiliti fl-Anness ta’ din id-Deċiżjoni.

Artikolu 2
Kontribuzzjoni finanzjarja

1.L-Unjoni għandha tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-Ungerija kontribuzzjoni finanzjarja fil-forma ta’ appoġġ mhux ripagabbli li jammonta għal EUR 5 811 147 717 10 . Ammont ta’ EUR 4 639 429 967 għandu jkun disponibbli biex jiġi impenjat legalment sal-31 ta’ Diċembru 2022. Ammont ta’ EUR 1 171 717 750  għandu jkun disponibbli biex jiġi impenjat legalment mill-1 ta’ Jannar 2023 sal-31 ta’ Diċembru 2023.

2.Il-Kummissjoni għandha tagħmel il-kontribuzzjoni finanzjarja tal-Unjoni disponibbli għall-Ungerija fi ħlasijiet parzjali f’konformità mal-Anness. Il-Kummissjoni tista’ tiżborża l-ħlasijiet parzjali f’segment wieħed jew f’diversi segmenti. Id-daqs tas-segmenti għandu jkun soġġett għad-disponibbiltà tal-finanzjament.

3.Ir-rilaxx tal-ħlasijiet parzjali f’konformità mal-ftehim ta’ finanzjament għandu jkun kondizzjonali għall-finanzjament disponibbli u deċiżjoni mill-Kummissjoni, f’konformità mal-Artikolu 24 tar-Regolament (UE) 2021/241, li l-Ungerija tkun laħqet b’mod sodisfaċenti l-istadji importanti u l-miri rilevanti identifikati fir-rigward tal-implimentazzjoni tal-RRP. Sabiex tkun eliġibbli għall-pagament, l-Ungerija għandha tlesti l-istadji importanti u l-miri mhux aktar tard mill-31 ta’ Awwissu 2026, soġġett għad-dħul fis-seħħ tal-impenji legali msemmija fil-paragrafu 1.

Artikolu 3
Destinatarju

Din id-Deċiżjoni hija indirizzata lill-Ungerija.

Magħmul fi Brussell,

(1)    ĠU L 57, 18.2.2021, p. 17.

(2)    Ir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2020/2094 tal-14 ta’ Diċembru 2020 li jistabbilixxi Strument tal-Unjoni Ewropea għall-Irkupru biex jappoġġa l-irkupru wara l-kriżi tal-COVID-19 (ĠU L 433I, 22.12.2020, p. 23).

(3)    Ir-Regolament (UE) 2020/852 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta’ Ġunju 2020 dwar l-istabbiliment ta’ qafas biex jiġi ffaċilitat l-investiment sostenibbli, u li jemenda r-Regolament (UE) 2019/2088 (ĠU L 198, 22.6.2020, p. 13).

(4)    ĠU C 58, 18.2.2021, p. 1.

(5)    Ir-Regolament (UE) 2021/240 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-10 ta’ Frar 2021 li jistabbilixxi Strument ta’ Appoġġ Tekniku (ĠU L 57, 18.2.2021, p. 1).

(6)    Ir-Regolament (UE, Euratom) 2020/2092 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 2020 dwar reġim ġenerali ta’ kondizzjonalità għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni (OJ L 4333 , 22.12.2020, p. 1).

(7)    Dan huwa l-każ għall-istadji importanti 160, 166, 169, 171, 174, 175, 195, 197, 198, 200, 201, 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 225, 226, 227 u 228.

(8)    Kif definit f’COM(2022) 485 final – Anness tal-Memorandum ta’ Spjegazzjoni tal-proposta tal-Kummissjoni għal Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill dwar miżuri għall-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni mill-ksur tal-prinċipji tal-istat tad-dritt fl-Ungerija.

(9)    ĠU L 424, 15.12.2020, p. 1.

(10)    Dan l-ammont jikkorrispondi għall-allokazzjoni finanzjarja wara t-tnaqqis tas-sehem proporzjonali tal-ispejjeż tal-Ungerija tal-Artikolu 6(2) tar-Regolament (UE) 2021/241, ikkalkolata f’konformità mal-metodoloġija tal-Artikolu 11 ta’ dak ir-Regolament.

IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 30.11.2022

COM(2022) 686 final

ANNESS

tal-

proposta għal Deċiżjoni ta' Implimentazzjoni tal-Kunsill

dwar l-approvazzjoni tal-valutazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija

{SWD(2022) 686 final}

ANNESS

TAQSIMA 1: RIFORMI U INVESTIMENTI SKONT IL-PJAN GĦALL-IRKUPRU U R-REŻILJENZA

1.Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti

A. KOMPONENT 1: DEMOGRAFIJA U EDUKAZZJONI SKOLASTIKA

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija jindirizza l-isfidi relatati mal-aċċess inklużiv għall-edukazzjoni skolastika ta’ kwalità, l-integrazzjoni ta’ gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol, u l-iżviluppi demografiċi usa’ li qed jiffaċċjaw l-ekonomija, il-finanzi pubbliċi u s-soċjetà Ungeriża.

L-objettivi ewlenin tal-komponent huma li:

·jittejjeb l-aċċess għall-edukazzjoni skolastika ta’ kwalità billi t-tfal tal-iskola u l-għalliema jingħataw l-apparat meħtieġ biex jipparteċipaw fl-edukazzjoni diġitali moderna, u billi jiġu żviluppati l-ħiliet diġitali tagħhom;

·tiżdied il-parteċipazzjoni ta’ tfal tal-iskola żvantaġġati u studenti bi ħtiġijiet edukattivi speċjali fl-edukazzjoni ġenerali ta’ kwalità;

·jitnaqqas ir-riskju ta’ segregazzjoni fl-iskejjel;

·tiżdied l-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim u jissaħħaħ is-sett ta’ ħiliet tal-għalliema u tal-maniġers tal-iskejjel;

·jitjieb l-aċċess għall-edukazzjoni u kura bikrija tat-tfal biex jonqsu l-inugwaljanzi soċjali u tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol; u

·tiġi promossa s-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju u twil u l-adegwatezza tas-sistema tal-pensjonijiet.

Il-komponent jinkludi miżuri li jirriflettu prinċipji tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali dwar l-edukazzjoni, it-taħriġ u t-tagħlim tul il-ħajja, dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u dwar l-indukrar tat-tfal u l-appoġġ għalihom. Il-komponent jappoġġa wkoll it-tranżizzjoni diġitali billi jżid il-kapaċitajiet diġitali fl-edukazzjoni pubblika u billi jtejjeb il-ħiliet diġitali tal-istudenti u tal-għalliema. L-enfasi fuq it-tnaqqis tas-segregazzjoni fl-iskejjel tikkontribwixxi għall-koeżjoni soċjali. Il-komponent jikkontribwixxi wkoll għat-tranżizzjoni ekoloġika, billi l-iżviluppi tal-infrastruttura ppjanati għandhom japplikaw standards għolja ta’ effiċjenza fl-enerġija.

Il-komponent huwa konformi mal-istrateġija tal-edukazzjoni pubblika tal-Ungerija mħejjija għall-perjodu 2021–2030, mal-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima tal-Ungerija, mal-Istrateġija Nazzjonali għall-Enerġija 2030 u mal-Istrateġija Nazzjonali għall-Iżvilupp Nadif.

Il-komponent jikkontribwixxi biex jiġu indirizzati r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż dwar il-ħtieġa li titkompla l-integrazzjoni tal-aktar gruppi vulnerabbli fis-suq tax-xogħol, b’mod partikolari permezz tat-titjib tal-ħiliet u t-titjib tal-eżiti tal-edukazzjoni u ż-żieda fil-parteċipazzjoni ta’ gruppi żvantaġġati, b’mod partikolari r-Rom fl-edukazzjoni formali ta’ kwalità (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 2 fl-2019 u r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2022), biex il-politika ekonomika relatata mal-investiment tiffoka fuq l-effiċjenza fl-enerġija u fir-riżorsi (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2019), biex jiġi żgurat aċċess għal servizzi essenzjali u edukazzjoni ta’ kwalità għal kulħadd (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 2 fl-2020), u biex l-investiment jiġi ffukat fuq it-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali u l-infrastruttura diġitali għall-iskejjel (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2019). Jikkontribwixxi wkoll biex tiġi indirizzata r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż biex tittejjeb is-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet, filwaqt li tiġi ppreservata l-adegwatezza b’mod partikolari billi jiġu indirizzati l-inugwaljanzi fl-introjtu (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 1 fl-2022).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

A.1    Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C1.R1: Żvilupp ta’ edukazzjoni pubblika kompetittiva bl-użu tat-teknoloġija tas-seklu 21

L-objettiv tar-riforma huwa li tiġi appoġġata t-trasformazzjoni diġitali tal-edukazzjoni pubblika billi tiżdied id-disponibbiltà u l-użu ta’ apparat u għodod diġitali mill-għalliema u t-tfal tal-iskola, u b’hekk tiġi ffaċilitata l-integrazzjoni sistematika tal-metodi ta’ tagħlim u apprendiment diġitali fil-proċess edukattiv. Ir-riforma għandu jkollha wkoll l-għan li tikkontribwixxi għat-titjib tar-riżultati tal-edukazzjoni b’mod inklużiv, tnaqqas it-tluq bikri mill-iskola u, b’mod aktar wiesa’, tiżgura d-disponibbiltà ta’ forza tax-xogħol kompetittiva fil-futur.

Skont din il-miżura, l-apparat diġitali modern għandu jkun disponibbli għall-għalliema, għat-tfal tal-iskola u għall-iskejjel. Għandhom jinxtraw notebooks diġitali (standard u tat-tip 2-in-1) u jiġu kkonsenjati lill-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika, biex jintużaw mill-istudenti fil-Livelli Ħamsa u Disgħa u biex jintużaw mill-għalliema u biex l-iskejjel jiżviluppaw il-klassijiet tal-IT tagħhom, matul is-snin akkademiċi 2021/2022, 2022/2023, 2023/2024 u 2024/2025. B’kollox, sa tmiem il-programm ta’ erba’ snin, mill-inqas 579 000 notebook diġitali għandhom jinxtraw u jiġu kkonsenjati taħt din il-miżura, u mill-inqas 55 000 minnhom għandhom jiġu pprovduti għall-għalliema u mill-inqas 10 000 lill-iskejjel biex jiżviluppaw il-klassijiet tal-IT tagħhom. It-tfal tal-iskola għandhom ikunu jistgħu jżommu n-notebooks sakemm itemmu l-edukazzjoni skolastika tagħhom u wara jgħadduhom lill-koorti l-ġodda.

Għad-distribuzzjoni tan-notebooks diġitali, għandha tingħata prijorità lit-tfal tal-iskola żvantaġġati u lill-għalliema fl-iskejjel b’sehem ta’ tfal tal-iskola żvantaġġati ogħla mill-medja. Għandha tiġi żviluppata u ppubblikata strateġija ta’ ttestjar tal-mezzi għall-allokazzjoni tan-notebooks diġitali lit-tfal tal-iskola. L-istrateġija għandha tispeċifika, fost l-oħrajn, li t-tfal tal-iskola bi sfond żvantaġġat u mingħajr notebook diġitali għandu jkollhom l-ogħla prijorità biex jirċievu tali apparat. It-tfal tal-iskola żvantaġġati żvantaġġati huma definiti fil-paragrafu (1), it-Taqsima 67/A tal-Att dwar il-Protezzjoni tat-Tfal (XXXI/1997).

Barra minn hekk, mill-inqas 3 100 skola għandhom jingħataw għodod u apparat interattiv ta’ wiri biex jiżviluppaw il-kreattività u l-kapaċità tat-tfal tal-iskola li jsolvu l-problemi u l-kompetenzi algoritmiċi u ta’ programmazzjoni tagħhom, bħal robots, droni u kompjuters speċjali. L-iskejjel li joperaw f’reġjuni żvantaġġati u skejjel b’sehem għoli ta’ ta’ tfal tal-iskola bi sfond żvantaġġat għandhom jingħataw prijorità fit-tixrid ta’ dawk li jappoġġjaw it-tagħmir tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni (ICT). L-għalliema għandhom jirċievu taħriġ immirat dwar kif jużaw l-apparat diġitali u għandu jkollhom aċċess għal helpdesk tal-IT.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha twassal għal mill-inqas 45 % tal-għalliema li jużaw Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni f’mill-inqas 40 % tal-klassijiet tagħhom (meta mqabbel ma’ 33 % tal-għalliema fl-2019).

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C1.I1: Titjib tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità fl-iskejjel sekondarji tal-ewwel livell

L-objettiv tal-miżura huwa li ttejjeb l-aċċess tal-istudenti għal edukazzjoni ta’ kwalità fl-iskejjel sekondarji tal-ewwel livell u tindirizza l-isfidi relatati man-nuqqas ta’ għalliema f’insedjamenti żgħar.

Il-miżura għandha tiġi implimentata f’approċċ gradwali. Bħala l-ewwel pass, għandu jitwettaq immappjar mal-pajjiż kollu tan-network tal-iskejjel bl-għan li jiġu identifikati u jintgħażlu l-iskejjel għall-implimentazzjoni tal-integrazzjoni ta’ klassijiet sekondarji bi prestazzjoni baxxa fi skejjel akbar fl-insedjamenti ġirien. L-immappjar għandu jkun ibbażat fuq evidenza u dijanjożi tal-ħtiġijiet u għandu jitwettaq b’konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati (b’mod partikolari l-istudenti u l-ġenituri tagħhom, l-għalliema, il-persunal tal-iskola, il-komunitajiet u l-gvernijiet lokali). Dan għandu jwassal għall-għażla ta’ mill-inqas 5-10 skejjel sekondarji tal-ewwel livell tal-Istat biex jiġu integrati fi skejjel ospitanti akbar, bħala parti minn fażi pilota. L-immappjar għandu jivvaluta l-impatt tal-integrazzjoni tal-iskejjel fuq il-kompożizzjoni tal-istudenti, ir-riskju ta’ segregazzjoni, l-għadd ta’ għalliema u persunal, il-prestazzjoni skolastika, l-eżiti tat-tagħlim, ir-rati ta’ tlestija, is-sehem ta’ studenti b’riskju għoli ta’ tluq bikri mill-iskola, il-post tal-iskejjel, il-profili tal-iskejjel u l-ħtiġijiet futuri mistennija fir-rigward tal-iżviluppi demografiċi. Fir-rigward tal-iskejjel ospitanti, għandhom jitqiesu l-proprjetajiet fiżiċi tal-bini u l-infrastruttura tiegħu, fost kriterji oħra. L-iskejjel ospitanti ma għandhomx joperaw bħala skejjel tal-borders għat-tfal tal-iskola l-ġodda.

Fit-tieni pass, il-klassijiet sekondarji tal-ewwel livell f’mill-inqas ħames skejjel tal-Istat għandhom jiġu integrati fi skejjel ospitanti akbar f’insedjamenti ġirien, bħala parti minn fażi pilota. L-iskejjel ospitanti magħżula għandha tintegra klassijiet sekondarji tal-ewwel livell minn skejjel żgħar fejn l-edukazzjoni ta’ kwalità ma tistax tiġi żgurata b’mod effiċjenti. L-għadd ta’ għalliema u persunal għandu jkun xieraq fl-iskejjel ospitanti biex jakkomodaw it-tfal tal-iskola l-ġodda u l-għalliema u l-persunal għandhom jirċievu taħriġ fil-pedagoġija inklużiva. Il-ħtiġijiet tal-ivvjaġġar lejn l-iskejjel u lura u tal-akkomodazzjoni relatati mal-miżura għandhom jiġu indirizzati b’mod adegwat. Il-proċess ta’ integrazzjoni ma għandux iwassal għal żieda fis-segregazzjoni fl-iskejjel ospitanti. L-iskejjel ospitanti ma għandhomx joperaw bħala skejjel tal-borders għat-tfal tal-iskola l-ġodda.

Fl-aħħar pass, ir-riżultati tar-riorganizzazzjonijiet istituzzjonali pilota u r-rakkomandazzjonijiet korrispondenti u l-linji gwida ta’ implimentazzjoni għandhom jiġu inklużi f’rapport disponibbli għall-pubbliku. Abbażi tar-rapport u l-immappjar, klassijiet sekondarji tal-ewwel livell addizzjonali f’mill-inqas 30 skola għandhom jiġu integrati b’mod effettiv fi skejjel ospitanti akbar f’insedjamenti ġirien.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Settembru 2025.

C1.I2: Appoġġ għall-edukazzjoni ta’ studenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali

L-għan ta’ dan l-investiment huwa li titjieb il-kwalità tas-servizzi speċjalizzati pprovduti lill-iskejjel li jintegraw lill-istudenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali, lil dawk fil-kura fit-tul u lit-tfal li jeħtieġu servizzi pedagoġiċi speċjalizzati. B’hekk, l-implimentazzjoni ta’ dan l-investiment hija mistennija li tikkontribwixxi għat-titjib tal-eżiti tat-tagħlim tal-istudenti, it-tnaqqis tar-riskju ta’ tluq bikri mill-iskola u l-appoġġ lill-istudenti biex jirnexxu fil-ħajja adulta u jaħdmu fis-suq tax-xogħol.

L-investiment għandu jkun immirat lejn skejjel bi studenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali, dawk fil-kura fit-tul u t-tfal li jeħtieġu servizzi pedagoġiċi speċjalizzati għalihom infushom jew għan-network ta’ appoġġ tagħhom, inklużi l-ġenituri, l-għalliema u l-persunal edukattiv tat-tagħlim. L-immappjar tal-ħtiġijiet għat-tagħmir, is-servizzi u l-għalliema tal-edukazzjoni speċjali għandu jitħejja u jiġi ppubblikat abbażi tal-pjanijiet ta’ żvilupp individwali tal-iskejjel. Abbażi ta’ dan l-immappjar, l-investiment għandu jipprovdi servizzi edukattivi speċjalizzati, inkluż appoġġ għall-iżvilupp bikri, id-dijanjostika tal-kumitati esperti, il-konsulenza dwar l-edukazzjoni u l-gwida għall-karriera, l-edukazzjoni fiżika, it-terapija tat-taħdit, l-edukazzjoni konduttiva, il-psikoloġija skolastika tal-kindergarten u l-kura tat-tfal bi bżonnijiet speċjali. L-appoġġ għandu jinkludi wkoll, kif xieraq għas-sitwazzjoni tal-iskejjel ikkonċernati: (i) titjib fis-servizzi kemm għall-għalliema/persunal kif ukoll għat-tfal tal-iskola, b’mod partikolari titjib fl-appoġġ għall-mobbiltà, li-kiri ta’ tagħmir, is-servizzi ta’ trasport fl-iskejjel, it-taħriġ, il-programmi ta’ kondiviżjoni tal-għarfien u ta’ aċċettazzjoni soċjali, u (ii) xiri ta’ tagħmir ta’ aċċessibbiltà fiżika u tal-ICT, għodod ta’ żvilupp, tagħmir mediku u tekniku speċjali, vetturi elettriċi ġenerali u adattati għall-forniment ta’ servizzi.

Skont din il-miżura, mill-inqas 50 % tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni speċjali (skejjel bi studenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali, dawk f’kura fit-tul u tfal li jeħtieġu servizzi pedagoġiċi speċjalizzati) li jiffunzjonaw matul is-sena skolastika 2025/2026 għandhom ikunu rċevew appoġġ għall-edukazzjoni ta’ tfal tal-iskola bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali, dawk fil-kura fit-tul u t-tfal li jeħtieġu servizz pedagoġiku speċjalizzat. B’riżultat ta’ dan, mill-inqas 45 000 student għandhom jibbenefikaw minn kwalità mtejba ta’ servizzi speċjalizzati. Barra minn hekk, mill-inqas 5 000 għalliem tal-edukazzjoni speċjali għandhom jirċievu taħriġ dedikat dwar l-iżvilupp tal-kompetenzi u l-użu professjonali ta’ proċeduri dijanjostiċi u għodod meħtieġa biex jaħdmu ma’ studenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali, dawk fil-kura fit-tul u t-tfal li jeħtieġu servizzi pedagoġiċi speċjalizzati.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Settembru 2026.

C1.R2: Tnaqqis tar-riskju ta’ segregazzjoni fl-iskejjel

L-objettiv tar-riforma huwa li jiġi appoġġat aċċess ugwali għal edukazzjoni skolastika ta’ kwalità għolja u li titnaqqas is-segregazzjoni fl-iskejjel.

Il-miżura għandha tikkonsisti fl-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni għat-tnaqqis tal-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell (Livelli minn 1 sa 8) bi proporzjon baxx ta’ studenti żvantaġġati. Skont il-leġiżlazzjoni l-ġdida, l-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell (kemm skejjel tal-Istat kif ukoll skejjel mhux tal-Istat li jirċievu finanzjament mill-Istat) li jiffunzjonaw f’insedjamenti b’diversi skejjel għandu jitnaqqas b’10 % jekk il-proporzjon ta’ studenti żvantaġġati f’dawk l-iskejjel ikun inqas mill-proporzjon medju fl-insedjament fejn l-iskola tkun tinsab b’aktar minn (i) 20 punti perċentwali fil-bidu tas-snin skolastiċi 2023/2024 u 2024/2025 u (ii) 15-il punt perċentwali fil-bidu tas-sena skolastika 2025/2026 u tas-snin sussegwenti. Id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi għandhom jiġu applikati mis-sena skolastika 2023/2024 u t-tnaqqis tal-appoġġ mill-Istat għandu japplika għal sena kalendarja sħiħa.

Għandu jiġi ppubblikat rapport li juri li ġiet applikata l-leġiżlazzjoni l-ġdida li tipprevedi t-tnaqqis tal-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell bi proporzjon baxx ta’ studenti żvantaġġati. Ir-rapport għandu jippreżenta r-riżultati inizjali tal-implimentazzjoni fl-iskejjel ikkonċernati matul is-snin skolastiċi 2023/2024 u 2024/2025 u l-bidu tas-sena skolastika 2025/2026 kif ukoll l-impatt f’termini ta’ distribuzzjoni ta’ studenti żvantaġġati fl-insedjamenti fejn dawk l-iskejjel huma bbażati (inklużi l-insedjamenti tal-madwar). Ir-rapport jista’ jinkludi rakkomandazzjonijiet għat-titjib tal-qafas legali u għat-titjib tal-effettività tiegħu fit-tnaqqis tar-riskju ta’ segregazzjoni fl-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

C1.R3: Titjib tal-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim

L-objettiv tar-riforma huwa li ttejjeb l-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim u tnaqqas in-nuqqas ta’ għalliema, u b’hekk tikkontribwixxi għal edukazzjoni skolastika ta’ kwalità għolja għal kulħadd.

Il-miżura għandha tikkonsisti fl-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni li skontha l-paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika li jkollhom lawrja terzjarja (esklużi dawk li jgħallmu fil-qasam tal-edukazzjoni vokazzjonali) għandha tilħaq gradwalment mill-inqas 80 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji fl-2025 u għandha tinżamm f’livell ta’ mill-inqas 80 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji sa mill-inqas il-31 ta’ Diċembru 2030.

Il-leġiżlazzjoni l-ġdida għandha tinkludi wkoll dispożizzjonijiet li skonthom il-paga tal-għalliema li jaħdmu fl-iskejjel bi proporzjon ta’ tfal tal-iskola żvantaġġati ta’ mill-inqas 10 % (u li tiddefinixxi metodi pedagoġiċi speċjali għall-edukazzjoni inklużiva fil-programmi pedagoġiċi tagħhom) jew f’insedjamenti żvantaġġati hija ogħla b’mill-inqas 12,5 % meta mqabbla mal-paga ta’ għalliema oħra bl-istess kwalifika u esperjenza, mill-1 ta’ Jannar 2023 u mill-inqas sal-31 ta’ Diċembru 2030. Barra minn hekk, iż-żieda fil-pagi fl-2025 għall-għalliema fil-livell inizjali għandha tkun ta’ 10 punti perċentwali ogħla miż-żieda medja fil-pagi għall-għalliema kollha fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika f’dik is-sena filwaqt li ż-żidiet annwali fil-pagi tagħhom għandhom ikunu mill-inqas l-istess bħaż-żieda annwali medja fil-pagi għall-għalliema kollha fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika bejn l-1 ta’ Jannar 2023 u l-31 ta’ Diċembru 2030.

L-abbozz ta’ leġiżlazzjoni li jħaddan l-approċċ imsemmi hawn fuq biex jiżdiedu l-pagi tal-għalliema għandu jkun soġġett għal djalogu soċjali sinifikanti mal-akbar trade unions tal-għalliema.

Il-finanzjament għall-implimentazzjoni tar-riforma għandu jiġi pprovdut esklużivament mill-baġit nazzjonali u mill-fondi tal-UE (FSE+). L-ebda kost assoċjat ma’ din il-miżura ma huwa inkluż fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C1.I3: Taħriġ tal-għalliema u titjib tal-ħiliet maniġerjali tal-kapijiet tal-istituzzjonijiet

L-objettiv tal-miżura huwa doppju: li tiżdied il-provvista ta’ għalliema f’suġġetti li għalihom hemm domanda kbira u li jittejbu l-ħiliet maniġerjali tal-kapijiet u l-viċi kapijiet tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika.

Skont din il-miżura, 5 000 għalliem fl-iskejjel sekondarji tal-ewwel livell u tat-tieni livell għandhom jirċievu taħriġ biex jiksbu speċjalizzazzjoni u ċertifikati addizzjonali biex jgħallmu oqsma ta’ studju b’domanda għolja (b’mod partikolari l-fiżika, il-kimika, il-matematika u l-edukazzjoni diġitali). It-taħriġ għandu jiġi organizzat fil-format ta’ korsijiet ta’ edukazzjoni għolja b’żewġ u erba’ semestri. Barra minn hekk, madwar 3 000 kap u viċi kap tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika għandhom jirċievu taħriġ speċjalizzat dwar il-ġestjoni tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni. L-għalliema u l-impjegaturi tagħhom għandhom jikkonkludu kuntratt ta’ taħriġ.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C1.I4: Ħolqien ta’ faċilitajiet ġodda għall-indukrar tat-tfal

L-objettiv tal-investiment huwa li tiżdied id-disponibbiltà tal-edukazzjoni bikrija tat-tfal billi jinħolqu postijiet ġodda għall-indukrar tat-tfal. Din il-miżura hija mistennija li tikkontribwixxi għal rati ogħla ta’ impjieg fost il-ġenituri, b’mod partikolari n-nisa, u b’hekk tikkontribwixxi għall-ugwaljanza bejn il-ġeneri u l-inklużjoni soċjali. Il-miżura hija mirfuda bi stħarriġ riċenti li juri domanda għal 12 000 faċilità għall-indukrar tat-tfal apparti kemm dawk eżistenti kif ukoll dawk li qed jitħejjew bħalissa.

Skont din il-miżura, għandhom jinħolqu mill-inqas 3 593 post ġdid għall-indukrar tat-tfal madwar l-Ungerija f’binjiet kompletament ġodda jew billi jiġu estiżi dawk eżistenti. L-investiment għandu jinkludi wkoll tagħmir awżiljarju u infrastruttura bħal tagħmir tal-klassi, għamara, parks tal-logħob u parkeġġ tar-roti. Il-kostruzzjoni ta’ binjiet ġodda għandu jkollha domanda għall-enerġija primarja ta’ mill-inqas 20 % inqas mir-rekwiżit ta’ bini b’użu ta’ kważi żero enerġija. B’riżultat tal-investiment, mill-inqas 3 593 tifel u tifla għandhom jiġu rreġistrati fil-postijiet il-ġodda.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025. 

C1.R4: Titjib fis-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet

L-objettiv tar-riforma huwa li tippromwovi s-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju u fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet tal-Ungerija u li tikkontribwixxi biex ittawwal il-ħajja tax-xogħol, filwaqt li ssaħħaħ l-adegwatezza tal-pensjonijiet imħallsa lill-pensjonanti b’introjtu baxx. Sa fejn ikun meħtieġ, ir-riforma għandha tintroduċi mekkaniżmi ta’ bbilanċjar awtomatiċi fis-sistema tal-pensjonijiet u bidliet parametriċi oħra.

Ir-riforma għandha tikkonsisti minn:

a.Il-pubblikazzjoni ta’ rapport espert internazzjonali indipendenti dwar l-għażliet ta’ politika biex jiġu indirizzati l-isfidi ta’ sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet tal-Ungerija. Ir-rapport għandu jipprovdi dijanjożi dwar is-sistema tal-pensjonijiet u s-sostenibbiltà finanzjarja tagħha, u jressaq proposti ta’ politika konkreti biex tiġi żgurata s-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju u fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet permezz ta’ miżuri xierqa ta’ dħul u mekkaniżmi ta’ bbilanċjar awtomatiċi, u billi titrażżan iż-żieda fin-nefqa proġettata tal-pensjonijiet bħala perċentwal tal-PDG sal-2070 meta mqabbla mal-aħħar projezzjonijiet tar-Rapport dwar it-Tixjiħ, filwaqt li tiġi ppreservata l-adegwatezza, b’mod partikolari billi jiġu indirizzati l-inugwaljanzi fl-introjtu. 

b.It-tħejjija mill-gvern ta’ proposta ta’ politika biex tiġi emendata s-sistema tal-pensjonijiet. Bħala parti mit-tħejjija, il-proposta ta’ politika għandha tiġi kkonsultata mas-sħab soċjali u ekonomiċi u partijiet ikkonċernati rilevanti oħra, ippreżentata u diskussa fil-Grupp ta’ Ħidma dwar it-Tixjiħ tal-Kumitat tal-Politika Ekonomika, u ppreżentata għal konsultazzjoni pubblika.

c.It-tħejjija mill-gvern ta’ proposta leġiżlattiva għall-emenda tas-sistema tal-pensjonijiet akkumpanjata minn valutazzjoni tal-impatt dettaljata. Il-valutazzjoni tal-impatt għandha turi kif il-proposta leġiżlattiva tiżgura s-sostenibbiltà fiskali fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet permezz ta’ miżuri xierqa u mekkaniżmi ta’ bbilanċjar awtomatiċi possibbli, u billi titrażżan iż-żieda fin-nefqa prevista fuq il-pensjonijiet bħala perċentwal tal-PDG sal-2070 meta mqabbla mal-aħħar projezzjonijiet tar-Rapport dwar it-Tixjiħ. Il-valutazzjoni tal-impatt għandha tkun ibbażata fuq is-suppożizzjonijiet komuni dwar il-projezzjonijiet makroekonomiċi u demografiċi tal-aħħar Rapport dwar it-Tixjiħ.

d.Id-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni li temenda s-sistema tal-pensjonijiet abbażi tal-proposta leġiżlattiva tal-gvern.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

A.2    Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

Numru Sekwenzjali	Miżura Relatata (Riforma jew Investiment)	Stadju importanti/Mira	Isem	Indikaturi kwalitattivi (għal stadji importanti)	Indikaturi kwantitattivi (għal miri)			Skeda ta’ żmien indikattiva għat-tlestija		Deskrizzjoni ta’ kull stadju importanti u mira
					Unità ta’ kejl	Linja bażi	Mira	Trimestru	Sena
1	C1.R1 Żvilupp ta’ edukazzjoni pubblika kompetittiva bl-użu tat-teknoloġija tas-seklu 21	Mira	Għadd ta’ kompjuters notebook addizzjonali kkonsenjati biex jintużaw mill-istudenti u mill-għalliema		Numru	0	120 000	Q2	2022	Għandhom jinxtraw mill-inqas 120 000 notebook diġitali (standard u tat-tip 2-in-1) u jiġu kkonsenjati fl-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni skolastika, biex jintużaw mit-tfal tal-iskola fil-Livelli Disgħa (biex jitgħallmu) u biex jintużaw mill-għalliema (biex jgħallmu), biex l-iskejjel jiżviluppaw il-klassijiet tal-IT tagħhom u għaċ-ċentru amministrattiv tal-iskola (Klebersberg Központ). In-notebooks għandhom jiġu kkonsenjati matul is-sena skolastika 2021/2022. It-tfal tal-iskola għandhom ikunu jistgħu jżommu n-notebooks sakemm itemmu l-edukazzjoni skolastika tagħhom u wara jgħadduhom lill-koorti l-ġodda. Mill-inqas 90 % tas-sehem tal-istudenti li jirċievu apparat tal-ICT personali għandu jkun fost it-tfal tal-iskola żvantaġġati. Mill-inqas 90 % tas-sehem tal-għalliema li jirċievu apparat tal-ICT personali għandu jkun fost l-għalliema li japplikaw għal apparat fi skejjel b’sehem ta’ tfal tal-iskola żvantaġġati ogħla mill-medja u fost l-għalliema li japplikaw għal apparat li ma jkunu rċevew l-ebda apparat tal-ICT personali fit-tliet snin skolastiċi ta’ qabel is-sena skolastika 2021/2022.
2	C1.R1 Żvilupp ta’ edukazzjoni pubblika kompetittiva bl-użu tat-teknoloġija tas-seklu 21	Stadju importanti	Żvilupp ta’ strateġija ta’ ttestjar tal-mezzi għall-allokazzjoni tan-notebooks diġitali lit-tfal tal-iskola.	Pubblikazzjoni tal-istrateġija.				Q4	2022	Għandha tiġi żviluppata u ppubblikata strateġija ta’ ttestjar tal-mezzi għall-allokazzjoni tan-notebooks diġitali lit-tfal tal-iskola. L-istrateġija għandha tispeċifika, fost l-oħrajn, li t-tfal tal-iskola bi sfond żvantaġġat u mingħajr notebook diġitali għandu jkollhom l-ogħla prijorità biex jirċievu tali apparat.
3	C1.R1 Żvilupp ta’ edukazzjoni pubblika kompetittiva bl-użu tat-teknoloġija tas-seklu 21	Mira	Sehem ta’ għalliema li jużaw Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni f’mill-inqas 40 % tal-lezzjonijiet tagħhom		%	33	35	Q4	2023	Is-sehem ta’ għalliema fl-edukazzjoni pubblika, li jużaw Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni f’mill-inqas 40 % tal-lezzjonijiet tagħhom, għandu jiżdied għal mill-inqas 35 % sal-31 ta’ Diċembru 2023. Id-data bażi hija għall-2019 (sors: KIR-STAT).
4	C1.R1 Żvilupp ta’ edukazzjoni pubblika kompetittiva bl-użu tat-teknoloġija tas-seklu 21	Mira	Għadd ta’ istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika mgħammra b’għodod moderni ta’ wiri u għodod li jiżviluppaw il-kreattività u l-kapaċità tal-istudenti li jsolvu l-problemi		Numru	0	3 100	Q4	2024	Mill-inqas 3 100 istituzzjoni tal-edukazzjoni skolastika għandhom jiġu mgħammra b’għodod moderni ta’ wiri (panel interattiv) u apparat li jtejjeb il-kreattività u l-ħiliet tal-istudenti li jsolvu l-problemi, bħal robots programmabbli, mikroċirkwiti programmabbli, u droni. Għandha tingħata prijorità lit-tagħmir tal-iskejjel b’sehem għoli ta’ tfal tal-iskola żvantaġġati.
5	C1.R1 Żvilupp ta’ edukazzjoni pubblika kompetittiva bl-użu tat-teknoloġija tas-seklu 21	Mira	Għadd ta’ notebooks diġitali addizzjonali kkonsenjati biex jintużaw mill-istudenti u mill-għalliema		Numru	120 000	579 000	Q2	2025	Meta wieħed iqis l-istrateġija għall-ittestjar tal-mezzi msemmija fl-istadju importanti 2, għandhom jinxtraw notebooks diġitali (standard u tat-tip 2-in-1) u jiġu kkonsenjati lill-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika, biex jintużaw mill-istudenti fil-Livelli Ħamsa (Sitta fis-sena skolastika 2022/2023) u Disgħa u biex jintużaw mill-għalliema u biex l-iskejjel jiżviluppaw il-klassijiet tal-IT tagħhom, matul is-snin skolastiċi 2022/2023, 2023/2024 u 2024/2025 bħala parti mill-programm ta’ erba’ snin. B’kollox, sa tmiem il-programm ta’ erba’ snin (is-sena skolastika 2024/2025), mill-inqas 579 000 notebook diġitali għandhom jinxtraw u jiġu kkonsenjati taħt din il-miżura, u mill-inqas 55 000 minnhom għandhom jiġu pprovduti għall-għalliema u mill-inqas 10 000 lill-iskejjel biex jiżviluppaw il-klassijiet tal-IT tagħhom. It-tfal tal-iskola għandhom ikunu jistgħu jżommu n-notebooks sakemm itemmu l-edukazzjoni skolastika tagħhom u wara jgħadduhom lill-koorti l-ġodda.
6	C1.R1 Żvilupp ta’ edukazzjoni pubblika kompetittiva bl-użu tat-teknoloġija tas-seklu 21	Mira	Sehem ta’ għalliema li jużaw Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni f’mill-inqas 40 % tal-lezzjonijiet tagħhom		%	35	45	Q2	2026	Is-sehem ta’ għalliema fl-edukazzjoni skolastika, li jużaw Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni f’mill-inqas 40 % tal-lezzjonijiet tagħhom, għandu jiżdied għal mill-inqas 45 % sat-30 ta’ Ġunju 2026. Għandu jiġi ppubblikat rapport li jivvaluta l-użu ta’ soluzzjonijiet diġitali fl-iskejjel mill-għalliema u t-tfal tal-iskola. Ir-rapport għandu juża, fost l-oħrajn, id-data prodotta mill-KIR-STAT dwar is-sehem tal-għalliema fl-edukazzjoni pubblika, li jużaw it-Teknoloġiji tal-Informazzjoni u tal-Komunikazzjoni fil-klassijiet tagħhom u d-data mill-istħarriġ TALIS tal-OECD.
7	C1.I1 Titjib tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità fl-iskejjel sekondarji tal-ewwel livell	Stadju importanti	Immappjar tan-network tal-iskejjel bil-ħsieb li jintgħażlu skejjel għall-integrazzjoni ta’ klassijiet żgħar tas-sekondarja tal-ewwel livell fi skejjel akbar fl-insedjamenti ġirien	Pubblikazzjoni tal-immappjar				Q2	2023	Għandu jitwettaq immappjar mal-pajjiż kollu tan-network tal-iskejjel bl-għan li jiġu identifikati u jintgħażlu l-iskejjel għall-integrazzjoni ta’ klassijiet sekondarji tal-ewwel livell żgħar fi skejjel akbar fl-insedjamenti ġirien. L-immappjar għandu jkun ibbażat fuq l-evidenza u d-dijanjożi tal-ħtiġijiet u għandu jitwettaq b’konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati (b’mod partikolari l-istudenti u l-ġenituri tagħhom, l-għalliema, il-persunal tal-iskejjel, il-komunitajiet u l-gvernijiet lokali) biex jintgħażlu mill-inqas 5-10 skejjel sekondarji tal-ewwel livell tal-Istat biex jiġu integrati fi skejjel ospitanti akbar, bħala parti minn fażi pilota. L-immappjar għandu jivvaluta l-impatt tal-integrazzjoni tal-iskejjel fuq il-kompożizzjoni tal-istudenti, ir-riskju ta’ segregazzjoni, l-għadd ta’ għalliema u persunal, il-prestazzjoni skolastika, l-eżiti tat-tagħlim, ir-rati ta’ tlestija, is-sehem ta’ studenti b’riskju għoli ta’ tluq bikri mill-iskola, il-post tal-iskejjel, il-profili tal-iskejjel u l-ħtiġijiet futuri mistennija fir-rigward tal-iżvilupp demografiku. Fir-rigward tal-iskejjel ospitanti, għandhom jitqiesu l-proprjetajiet fiżiċi tal-bini u l-infrastruttura tiegħu, fost kriterji oħra. L-immappjar għandu jkun disponibbli għall-pubbliku.
8	C1.I1 Titjib tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità fl-iskejjel sekondarji tal-ewwel livell	Mira	Implimentazzjoni ta’ riorganizzazzjonijiet istituzzjonali pilota għall-integrazzjoni ta’ klassijiet sekondarji tal-ewwel livell żgħar fi skejjel akbar fl-insedjamenti ġirien		Numru	0	5	Q3	2023	Klassijiet sekondarji tal-ewwel livell f’mill-inqas ħames skejjel tal-Istat għandhom jiġu integrati fi skejjel ospitanti akbar f’insedjamenti ġirien, bħala parti minn fażi pilota. L-iskola ospitanti magħżula għandha tintegra klassijiet sekondarji tal-ewwel livell minn skejjel żgħar fejn l-edukazzjoni ta’ kwalità ma tistax tiġi żgurata b’mod effiċjenti. L-għadd ta’ għalliema u persunal għandu jkun xieraq fl-iskejjel ospitanti biex jakkomodaw it-tfal tal-iskola l-ġodda u l-għalliema u l-persunal għandhom jirċievu taħriġ fil-pedagoġija inklużiva. Il-ħtiġijiet tal-ivvjaġġar lejn l-iskejjel u lura u tal-akkomodazzjoni relatati mal-miżura għandhom jiġu indirizzati b’mod adegwat. Il-proċess ta’ integrazzjoni ma għandux iwassal għal żieda fis-segregazzjoni fl-iskejjel ospitanti. L-iskejjel ospitanti ma għandhomx joperaw bħala skejjel tal-borders għat-tfal tal-iskola l-ġodda.
9	C1.I1 Titjib tal-aċċess għal edukazzjoni ta’ kwalità fl-iskejjel sekondarji tal-ewwel livell	Mira	Implimentazzjoni ta’ riorganizzazzjonijiet istituzzjonali addizzjonali għall-integrazzjoni ta’ klassijiet sekondarji tal-ewwel livell żgħar fi skejjel akbar fl-insedjamenti ġirien		Numru	5	35	Q3	2025	Ir-riżultati tar-riorganizzazzjonijiet istituzzjonali pilota u r-rakkomandazzjonijiet korrispondenti u l-linji gwida ta’ implimentazzjoni għandhom jiġu inklużi f’rapport disponibbli għall-pubbliku. Abbażi tar-rapport u l-immappjar imsemmija fl-istadju importanti 7, klassijiet sekondarji tal-ewwel livell addizzjonali f’mill-inqas 30 skola għandhom jiġu integrati b’mod effettiv fi skejjel ospitanti akbar f’insedjamenti ġirien. L-iskejjel ospitanti magħżula għandha tintegra klassijiet sekondarji tal-ewwel livell minn skejjel żgħar fejn l-edukazzjoni ta’ kwalità ma tistax tiġi żgurata b’mod effiċjenti. L-għadd ta’ għalliema u persunal għandu jkun xieraq fl-iskejjel ospitanti biex jakkomodaw it-tfal tal-iskola l-ġodda u l-għalliema u l-persunal għandhom jirċievu taħriġ fil-pedagoġija inklużiva. Il-ħtiġijiet tal-ivvjaġġar lejn l-iskejjel u lura u tal-akkomodazzjoni relatati mal-miżura għandhom jiġu indirizzati b’mod adegwat. Il-proċess ta’ integrazzjoni ma għandux iwassal għal żieda fis-segregazzjoni fl-iskejjel ospitanti. L-iskejjel ospitanti ma għandhomx joperaw bħala skejjel tal-borders għat-tfal tal-iskola l-ġodda.
10	C1.I2 Appoġġ għall-edukazzjoni ta’ studenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali	Stadju importanti	Immappjar ta’ ħtiġijiet għall-edukazzjoni ta’ tfal tal-iskola bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali	Pubblikazzjoni tal-immappjar mill-ministeru responsabbli għall-edukazzjoni pubblika		0		Q2	2023	L-immappjar tal-ħtiġijiet għat-tagħmir, is-servizzi u l-għalliema tal-edukazzjoni speċjali għandu jitħejja u jiġi ppubblikat abbażi tal-pjanijiet ta’ żvilupp individwali tal-iskejjel.
11	C1.I2 Appoġġ għall-edukazzjoni ta’ studenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali	Mira	Sehem tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni speċjali li rċevew appoġġ għall-edukazzjoni ta’ studenti bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali		%	0	50	Q2	2026	Mill-inqas 50 % tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni speċjali li jiffunzjonaw matul is-sena skolastika 2025/2026 għandhom jirċievu appoġġ għall-edukazzjoni ta’ tfal tal-iskola bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali. L-appoġġ għandu jingħata lit-tfal tal-iskola bi bżonnijiet speċjali jew għan-network ta’ appoġġ tagħhom, inklużi l-ġenituri, l-għalliema u l-persunal edukattiv u għandu jinkludi, kif xieraq għas-sitwazzjoni, dan li ġej: (i) titjib fis-servizzi kemm għall-għalliema/persunal kif ukoll għat-tfal tal-iskola, b’mod partikolari titjib fl-appoġġ għall-mobbiltà, li-kiri ta’ tagħmir, is-servizzi ta’ trasport fl-iskejjel, it-taħriġ, il-programmi ta’ kondiviżjoni tal-għarfien u ta’ aċċettazzjoni soċjali, (ii) xiri ta’ tagħmir ta’ aċċessibbiltà fiżika u tal-ICT, għodod ta’ żvilupp, tagħmir mediku u tekniku speċjali, vetturi elettriċi ġenerali u adattati għall-forniment ta’ servizzi.
12	C1.I2 Appoġġ għall-edukazzjoni ta’ tfal tal-iskola bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali	Mira	Għadd ta’ tfal tal-iskola bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali li bbenefikaw minn titjib fis-servizzi		Numru	0	45 000	Q3	2026	Mill-inqas 45 000 student bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali (special education needs, SEN) għandhom jibbenefikaw mit-titjib fis-servizzi msemmija fil-mira 11.
13	C1.I2 Appoġġ għall-edukazzjoni ta’ tfal tal-iskola bi ħtiġijiet ta’ edukazzjoni speċjali	Mira	Għadd ta’ għalliema tal-edukazzjoni speċjali li rċevew taħriġ professjonali waqt is-servizz		Numru	0	5 000	Q3	2026	Mill-inqas 5 000 għalliem tal-edukazzjoni speċjali għandhom jirċievu taħriġ speċjali (żvilupp tal-kompetenzi, proċeduri dijanjostiċi u użu ta’ għodod speċjali), u żvilupp professjonali, inkluż b’mod partikolari taħriġ biex jiksbu ħiliet pedagoġiċi speċjali biex jappoġġaw lit-tfal tal-iskola SEN.
14	C1.R2 Tnaqqis tar-riskju ta’ segregazzjoni fl-iskejjel	Stadju importanti	Dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni li tipprovdi t-tnaqqis tal-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell bi proporzjon baxx ta’ studenti żvantaġġati.	Dispożizzjoni fil-leġiżlazzjoni li jindikaw id-dħul fis-seħħ tagħha				Q1	2023	Dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni għat-tnaqqis tal-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell (Livelli minn 1 sa 8) bi proporzjon baxx ta’ studenti żvantaġġati. Il-leġiżlazzjoni għandha tinkludi dispożizzjonijiet li skonthom l-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell (kemm skejjel tal-Istat kif ukoll skejjel mhux tal-Istat li jirċievu finanzjament mill-Istat) li jiffunzjonaw f’insedjamenti b’diversi skejjel (jiġifieri insedjamenti b’aktar minn skola waħda jew aktar minn bini ta’ skola waħda) jitnaqqas b’10 % jekk il-proporzjon ta’ studenti żvantaġġati f’dawk l-iskejjel ikun: I.aktar minn 20 punt perċentwali inqas mill-proporzjon medju fl-insedjament (fil-livell tal-LAU) fejn tinsab l-iskola, kif determinat fil-bidu tas-snin skolastiċi 2023/2024 u 2024/2025; II.aktar minn 15-il punt perċentwali inqas mill-proporzjon medju fl-insedjament (fil-livell tal-LAU) fejn tinsab l-iskola, kif determinat fil-bidu tas-sena skolastika 2025/2026 u tas-snin skolastiċi sussegwenti. Id-dispożizzjonijiet leġiżlattivi għandhom jiġu applikati mis-sena skolastika 2023/2024. L-applikabbiltà tad-dispożizzjonijiet għall-iskejjel individwali għandha tiġi determinata fil-bidu ta’ kull sena skolastika u mhux aktar tard mill-15 ta’ Ottubru. It-tnaqqis ta’ 10 % tal-appoġġ mill-Istat għandu japplika mill-1 ta’ Jannar matul dik is-sena skolastika u għas-sena kalendarja kollha.
15	C1.R2 Tnaqqis tar-riskju ta’ segregazzjoni fl-iskejjel	Stadju importanti	Rapport dwar l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni l-ġdida li tipprovdi t-tnaqqis tal-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell bi proporzjon baxx ta’ studenti żvantaġġati	Pubblikazzjoni tar-rapport mill-ministeru responsabbli għall-edukazzjoni pubblika				Q4	2025	Għandu jiġi ppubblikat rapport li juri li ġiet applikata l-leġiżlazzjoni l-ġdida li tipprevedi t-tnaqqis tal-appoġġ mill-Istat għall-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell (il-Livelli minn 1 sa 8) bi proporzjon baxx ta’ studenti żvantaġġati. Ir-rapport għandu jippreżenta r-riżultati inizjali tal-implimentazzjoni fl-iskejjel ikkonċernati matul is-snin skolastiċi 2023/2024 u 2024/2025 u l-bidu tas-sena skolastika 2025/2026, kif ukoll l-impatt f’termini ta’ distribuzzjoni ta’ studenti żvantaġġati fl-insedjamenti fejn dawk l-iskejjel huma bbażati (inklużi l-insedjamenti tal-madwar). Ir-rapport jista’ jinkludi rakkomandazzjonijiet għat-titjib tal-qafas legali u għat-titjib tal-effettività tiegħu fit-tnaqqis tar-riskju ta’ segregazzjoni fl-iskejjel primarji u sekondarji tal-ewwel livell.
16	C1.R3 Titjib tal-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim	Stadju importanti	Dħul fis-seħħ ta’ leġiżlazzjoni biex jiżdiedu l-pagi tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika sa mill-inqas 80 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji	Dispożizzjoni fil-leġiżlazzjoni li jindikaw id-dħul fis-seħħ tagħha				Q1	2023	Għandha tidħol fis-seħħ liġi li tistabbilixxi li l-paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika li jkollhom lawrja terzjarja kif definit fl-Att dwar l-Edukazzjoni Pubblika, eskluża l-edukazzjoni vokazzjonali, għandha tilħaq mill-inqas 80 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji sal-1 ta’ Jannar 2025 u għandha tinżamm f’livell ta’ mill-inqas 80 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji sa mill-inqas il-31 ta’ Diċembru 2030. Il-liġi għandha tinkludi wkoll dispożizzjonijiet li skonthom, mill-1 ta’ Jannar 2023 u mill-inqas sal-31 ta’ Diċembru 2030, il-paga tal-għalliema fil-kategoriji elenkati hawn taħt għandha tkun ogħla b’mill-inqas 12,5 % tal-paga tal-għalliema bl-istess kwalifika u esperjenza mhux inklużi f’dawn il-kategoriji: -għalliema li jaħdmu f’insedjamenti żvantaġġati kif definit mid-Digriet tal-Gvern 105/2015 dwar il-klassifikazzjoni tal-gvernijiet lokali benefiċjarji u l-kundizzjonijiet ta’ klassifikazzjoni u d-Deċiżjoni tal-Gvern 1057/2021. (II.19.) dwar il-programm ta’ rkupru tal-insedjamenti; -għalliema li jaħdmu fl-iskejjel bi proporzjon ta’ tfal tal-iskola żvantaġġati ta’ mill-inqas 10 % u li jiddefinixxu metodi pedagoġiċi speċjali għall-edukazzjoni inklużiva fil-programmi pedagoġiċi tagħhom (sors: KIR). Il-liġi għandha tinkludi wkoll dispożizzjonijiet li skonthom iż-żidiet annwali fil-pagi għall-għalliema fil-livell inizjali (gyakornok) għandhom ikunu, mill-1 ta’ Jannar 2023 u mill-inqas sal-31 ta’ Diċembru 2030, mill-inqas l-istess bħaż-żieda annwali medja fil-pagi għall-għalliema kollha fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika. Iż-żidiet annwali għandhom japplikaw b’mod retroattiv mill-1 ta’ Jannar tas-sena rispettiva.   Matul it-tħejjija tiegħu, l-abbozz ta’ liġi għandu jkun soġġett għal djalogu soċjali sinifikanti mal-akbar trade unions tal-għalliema.
17	C1.R3 Titjib tal-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim	Mira	Paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika fl-2023 meta mqabbla mal-paga medja tal-gradwati terzjarji		%	59	64.7	Q2	2023	Il-paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika (l-għalliema kollha li għandhom lawrja terzjarja fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika kif definit fl-Att dwar l-Edukazzjoni Pubblika, eskluża l-edukazzjoni vokazzjonali) għandha tilħaq mill-inqas 64,7 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji, meta mqabbla ma’ 59 % fl-2022. Iż-żieda fil-paga medja tal-għalliema għas-sena 2023 għandha tiġi ddeterminata abbażi tad-data tal-eżitu għas-salarji medji tal-gradwati terzjarji fl-2022 (kif ippubblikat mill-Uffiċċju tal-Istatistika tal-Ungerija) u l-previżjonijiet uffiċjali tal-Ministeru għall-Finanzi għat-tkabbir tal-pagi fl-ekonomija nazzjonali għas-sena 2023. Iż-żieda li tirriżulta fil-pagi tal-għalliema għandha tapplika b’mod retroattiv mill-1 ta’ Jannar 2023.
18	C1.R3 Titjib tal-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim	Mira	Paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika fl-2024 meta mqabbla mal-paga medja tal-gradwati terzjarji		%	64.7	71.8	Q2	2024	Il-paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika (l-għalliema kollha li għandhom lawrja terzjarja fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika kif definit fl-Att dwar l-Edukazzjoni Pubblika, eskluża l-edukazzjoni vokazzjonali) għandha tilħaq mill-inqas 71,8 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji, meta mqabbla ma’ mill-inqas 64,7 % fl-2023. Iż-żieda fil-paga medja tal-għalliema għas-sena 2024 għandha tiġi ddeterminata abbażi tad-data tal-eżitu għas-salarji medji tal-gradwati terzjarji fl-2023 (kif ippubblikat mill-Uffiċċju tal-Istatistika tal-Ungerija) u l-previżjonijiet uffiċjali tal-Ministeru għall-Finanzi għat-tkabbir tal-pagi fl-ekonomija nazzjonali għas-sena 2024. Iż-żieda li tirriżulta fil-pagi tal-għalliema għandha tapplika b’mod retroattiv mill-1 ta’ Jannar 2024.
19	C1.R3 Titjib tal-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim	Mira	Paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika fl-2025 meta mqabbla mal-paga medja tal-gradwati terzjarji		%	71.8	80	Q2	2025	Il-paga medja tal-għalliema fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika (l-għalliema kollha li għandhom lawrja terzjarja fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika kif definit fl-Att dwar l-Edukazzjoni Pubblika, eskluża l-edukazzjoni vokazzjonali) għandha tilħaq mill-inqas 80 % tal-paga medja tal-gradwati terzjarji, meta mqabbla ma’ mill-inqas 71,8 % fl-2024. Iż-żieda fil-paga medja tal-għalliema għas-sena 2025 għandha tiġi ddeterminata abbażi tad-data tal-eżitu għas-salarji medji tal-gradwati terzjarji fl-2024 (kif ippubblikat mill-Uffiċċju tal-Istatistika tal-Ungerija) u l-previżjonijiet uffiċjali tal-Ministeru għall-Finanzi għat-tkabbir tal-pagi fl-ekonomija nazzjonali għas-sena 2025. Iż-żieda li tirriżulta fil-pagi tal-għalliema għandha tapplika b’mod retroattiv mill-1 ta’ Jannar 2025.
20	C1.R3 Titjib tal-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim	Stadju importanti	Dħul fis-seħħ ta’ leġiżlazzjoni li tistabbilixxi ż-żieda fil-pagi għall-għalliema fil-livell inizjali għas-sena 2025	Dispożizzjoni fil-leġiżlazzjoni li jindikaw id-dħul fis-seħħ tagħha				Q2	2025	Għandha tidħol fis-seħħ leġiżlazzjoni, li tistabbilixxi li ż-żieda fil-pagi għall-għalliema fil-livell inizjali (gyakornok) għas-sena 2025 għandha tkun 10 punti perċentwali ogħla miż-żieda medja fil-pagi għall-għalliema kollha fis-sistema tal-edukazzjoni pubblika fl-2025.
21	C1.R3 Titjib tal-attrattività tal-professjoni tat-tagħlim	Stadju importanti	L-applikazzjoni taż-żidiet fil-pagi għall-għalliema li jaħdmu f’insedjamenti żvantaġġati, għall-għalliema li jaħdmu fl-iskejjel bi proporzjon ta’ studenti żvantaġġati ta’ mill-inqas 10 %, u għall-għalliema fil-livell inizjali	Rapport dwar l-applikazzjoni taż-żidiet fil-pagi				Q2	2026	Għandu jitħejja rapport li juri l-applikazzjoni matul il-perjodu 2023–2026 taż-żidiet fil-pagi msemmija fl-stadji importanti 16 u 20 għall-għalliema li jaħdmu f’insedjamenti żvantaġġati, l-għalliema li jaħdmu fl-iskejjel bi proporzjon ta’ tfal tal-iskola żvantaġġati ta’ mill-inqas 10 % u li jiddefinixxu metodi pedagoġiċi speċjali għal edukazzjoni inklużiva fil-programmi pedagoġiċi tagħhom, u għall-għalliema fil-livell inizjali.
22	C1.I3 Taħriġ tal-għalliema u titjib tal-ħiliet maniġerjali tal-kapijiet tal-istituzzjonijiet	Mira	Għadd ta’ kapijiet u viċi kapijiet tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika li pparteċipaw fl-iżvilupp professjonali kontinwu		Numru	0	3 000	Q2	2026	Mill-inqas 3 000 kap u viċi kap tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika għandhom jipparteċipaw fl-iżvilupp professjonali kontinwu biex itejbu l-ħiliet diġitali u maniġerjali tagħhom.
23	C1.I3 Taħriġ tal-għalliema u titjib tal-ħiliet maniġerjali tal-kapijiet tal-istituzzjonijiet	Mira	Għadd ta’ għalliema mill-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika li pparteċipaw fl-iżvilupp professjonali kontinwu		Numru	0	5 000	Q2	2026	Abbażi tal-konsultazzjoni preliminari mal-għalliema mwettqa permezz tal-organizzazzjonijiet ta’ koordinazzjoni tal-edukazzjoni pubblika eżistenti (il-Kunsill Nazzjonali tal-Edukazzjoni Pubblika, Round Table Strateġika għall-Edukazzjoni Pubblika), mill-inqas 5 000 għalliem fl-iskejjel sekondarji tal-ewwel livell u tat-tieni livell għandhom jipparteċipaw fl-iżvilupp professjonali kontinwu biex jiksbu speċjalizzazzjoni u ċertifikat addizzjonali biex jgħallmu oqsma ta’ studju b’domanda għolja.
24	C1.I4 Ħolqien ta’ faċilitajiet ġodda għall-indukrar tat-tfal	Mira	Għadd ta’ tfal irreġistrati f'faċilitajiet maħluqa ġodda għall-indukrar tat-trabi		Numru	0	500	Q4	2024	Mill-inqas 500 tifel u tifla għandhom jiġu irreġistrati f’faċilitajiet ġodda għall-indukrar tat-tfal b’appoġġ mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.
25	C1.I4 Ħolqien ta’ faċilitajiet ġodda għall-indukrar tat-tfal	Mira	Għadd ta’ tfal addizzjonali irreġistrati f'faċilitajiet maħluqa ġodda għall-indukrar tat-tfal		Numru	500	3 593	Q4	2025	Mill-inqas 3 593 tifel u tifla għandhom jiġu irreġistrati f’faċilitajiet ġodda għall-indukrar tat-tfal b’appoġġ mill-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza. Il-miżura għandha talloka mill-inqas 70 % tal-allokazzjoni tagħha għall-kostruzzjoni ta’ bini ġdid u mill-inqas 11 % għar-rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija tal-infrastruttura. Il-kriterji ta' eliġibbiltà għandhom jispeċifikaw li d-domanda għall-enerġija primarja ta’ kwalunkwe bini ġdid għandha tkun mill-inqas 20 % iktar baxxa mir-rekwiżit tal-bini b’użu ta’ kważi żero enerġija.
26	C1.R4 Titjib fis-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet	Stadju importanti	Rapport espert internazzjonali indipendenti dwar l-għażliet ta’ politika biex jiġu indirizzati l-isfidi ta’ sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet tal-Ungerija	Pubblikazzjoni tar-rapport				Q4	2023	Għandu jitħejja rapport espert internazzjonali indipendenti dwar l-għażliet ta’ politika biex jiġu indirizzati l-isfidi tas-sostenibbiltà fit-tul minn fornitur indipendenti b’għarfien espert rikonoxxut b’mod wiesa’ (abbażi ta’ suppożizzjonijiet u projezzjonijiet komuni tal-aħħar Rapport konġunt tal-Kummissjoni Ewropea dwar it-Tixjiħ tal-EPC). Ir-rapport għandu: (1) ikopri l-pilastru tal-pensjonijiet pubbliċi tas-sistema tal-pensjonijiet, is-suq tax-xogħol u, sa fejn meħtieġ, il-politiki tal-impjiegi u tat-taxxa rilevanti għall-estensjoni tal-ħajja tax-xogħol. Għandu jkopri kemm l-entranti l-ġodda kif ukoll il-kontributuri eżistenti; (2) jipprovdi dijanjożi dwar is-sistema tal-pensjonijiet u s-sostenibbiltà finanzjarja tagħha; (3) iressaq proposti ta’ politika konkreti (li jiffukaw fuq l-estensjoni tal-ħajja tax-xogħol, iżda mhux biss, inkluż billi jorbtu l-età statutorja tal-irtirar mal-istennija tal-għomor u billi jgħollu l-etajiet effettivi tal-irtirar permezz ta’ inċentivi biex jinkoraġġixxu ħajja tax-xogħol itwal u penali għall-irtirar bikri filwaqt li jindirizzaw ukoll l-inugwaljanzi fl-introjtu fost il-pensjonanti (filwaqt li jitqiesu l-aħjar prattiki fl-Istati Membri tal-UE)); (4) jiżgura s-sostenibbiltà fuq terminu medju u fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet permezz ta’ miżuri xierqa ta’ dħul u mekkaniżmi ta’ bbilanċjar awtomatiċi, u billi titrażżan iż-żieda fin-nefqa proġettata tal-pensjonijiet bħala perċentwal tal-PDG sal-2070 meta mqabbla mal-projezzjonijiet tar-Rapport dwar it-Tixjiħ tla-2021, filwaqt li tiġi ppreservata l-adegwatezza, b’mod partikolari billi jiġu indirizzati l-inugwaljanzi fl-introjtu; (5) jipprovdi valutazzjoni tal-impatt (sostenibbiltà, inugwaljanza, u perspettiva tal-adegwatezza) fuq dawk il-proposti ta’ politika. Ir-rapport għandu jkun disponibbli għall-pubbliku.
27	C1.R4 Titjib fis-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet	Stadju importanti	Tħejjija ta’ proposta ta’ politika biex tiġi emendata s-sistema tal-pensjonijiet	Proposta ta’ politika tal-gvern għal riforma u konsultazzjonijiet				Q2	2024	Il-Gvern għandu jħejji proposta ta’ politika bbażata fuq is-sejbiet tar-rapport imsemmi fl-istadju importanti 26, li fih għandhom jiġu deskritti l-għażliet ta’ riforma proposti. Il-proposta ta’ politika għandha tkun:  (1) — Approvata mill-gvern permezz ta’ deċiżjoni tal-gvern; (2) — Ikkonsultat mas-sħab soċjali u ekonomiċi u partijiet ikkonċernati rilevanti oħra, inkluż mal-Kunsill Ekonomiku u Soċjali Nazzjonali u mal-Kunsill tal-Anzjani, iżda mhux biss; (3) — Ippreżentata u diskussa fil-Grupp ta’ Ħidma dwar it-Tixjiħ tal-EPC; (4) — Imressqa għal konsultazzjoni pubblika.
28	C1.R4 Titjib fis-sostenibbiltà tas-sistema tal-pensjonijiet	Stadju importanti	Dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni li temenda s-sistema tal-pensjonijiet	Dispożizzjonijiet fil-leġiżlazzjoni li jindikaw id-dħul fis-seħħ tagħha				Q1	2025	Il-leġiżlazzjoni għall-emendar tas-sistema tal-pensjonijiet ibbażata fuq il-proposta leġiżlattiva tal-gvern għandha tidħol fis-seħħ. Il-leġiżlazzjoni għandha: (a) tippromwovi s-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju u fit-tul; (b) issaħħaħ l-adegwatezza tal-pensjonijiet imħallsa lill-pensjonanti b’introjtu baxx; (c) tikkontribwixxi għall-estensjoni tal-ħajja tax-xogħol; u (d) sa fejn ikun meħtieġ, tintroduċi mekkaniżmi ta’ bbilanċjar awtomatiċi fis-sistema tal-pensjonijiet u bidliet parametriċi oħra. Il-proposta leġiżlattiva tal-gvern għal att bħal dan għandha tqis ir-riżultati tal-konsultazzjonijiet u għandha tkun akkumpanjata minn valutazzjoni tal-impatt dettaljata. Il-valutazzjoni tal-impatt għandha turi kif – abbażi tal-proposta leġiżlattiva tal-gvern – tiżgura s-sostenibbiltà fit-tul tas-sistema tal-pensjonijiet permezz ta’ miżuri xierqa u mekkaniżmi ta’ bbilanċjar awtomatiċi possibbli, u billi titrażżan iż-żieda fin-nefqa prevista fuq il-pensjonijiet bħala perċentwal tal-PDG sal-2070 meta mqabbla mal-aħħar projezzjonijiet tar-Rapport dwar it-Tixjiħ. Il-valutazzjoni tal-impatt għandha tkun ibbażata fuq is-suppożizzjonijiet komuni dwar il-projezzjonijiet makroekonomiċi u demografiċi tal-aħħar Rapport dwar it-Tixjiħ.

B. KOMPONENT 2: FORZA TAX-XOGĦOL B’LIVELL GĦOLI TA’ KWALIFIKI U KOMPETITTIVA

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija jikkontribwixxi għall-immodernizzar tas-sistemi vokazzjonali u tal-edukazzjoni għolja. Jindirizza l-isfidi tat-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali billi jimplimenta rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija u soluzzjonijiet ta’ tagħmir diġitali fil-binjiet fl-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja u vokazzjonali. Il-komponent jindirizza wkoll l-isfidi relatati mal-iżvilupp tal-ħiliet u livell ta’ riċerka u innovazzjoni billi jinċentiva proġetti ta’ riċerka bejn in-negozji u l-akkademja. Il-miżuri f’dan il-komponent huma importanti għall-irkupru tal-ekonomija u għat-tisħiħ tar-reżiljenza għall-kriżijiet futuri.

L-objettiv ċentrali ta’ dan il-komponent huwa li tissaħħaħ il-forza tax-xogħol u l-istituzzjonijiet ta’ taħriġ relatati fid-dawl tal-kriżi attwali u dawk ġodda possibbli, u li jitjieb l-ambjent soċjoekonomiku tal-Ungerija. Għal dan il-għan, il-komponent għandu l-għan li (i) joħloq sistema tal-edukazzjoni għolja kompetittiva; (ii) jikkontribwixxi għad-disponibbiltà ta’ ħaddiema tas-sengħa; u (iii) jappoġġa ekosistema għax-xjenza, l-innovazzjoni u t-taħriġ.

Il-komponent jappoġġa l-indirizzar tar-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż dwar il-promozzjoni tal-investiment u r-riforma fir-riċerka u l-innovazzjoni, u l-ħiliet ekoloġiċi u diġitali (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 5 fl-2022); dwar l-iffukar tal-investiment fuq it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali u fuq l-infrastruttura diġitali tal-iskejjel (Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 2 fl-2020); u dwar l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq ir-riċerka u l-innovazzjoni (Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2019).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

B.1 Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C2.R1: Modernizzazzjoni tal-korsijiet ta’ edukazzjoni għolja

L-objettiv tar-riforma huwa li tiġi modernizzata l-edukazzjoni għolja billi jiġu inklużi elementi aktar orjentati lejn il-prattika fir-rekwiżiti tat-taħriġ. Tiffoka fuq l-istabbiliment ta’ kooperazzjoni infrastrutturali u fit-taħriġ mal-istituzzjonijiet tat-taħriġ vokazzjonali u tal-innovazzjoni f’ċerti oqsma, u fuq it-tisħiħ tas-sistema tat-titjib tal-ħiliet u t-taħriġ mill-ġdid fl-edukazzjoni għolja, f’konformità mar-rekwiżiti tas-suq tax-xogħol.

Bħala parti mill-miżura, diversi regolamenti għandhom jiġu rieżaminati u modifikati, inkluż dwar il-ġestjoni tal-proprjetà intellettwali u dwar ir-regoli operattivi taċ-ċentri tal-eżamijiet fl-Att dwar it-Taħriġ Vokazzjonali, dwar id-determinazzjoni tal-prestazzjoni tal-kompiti tal-eżamijiet miċ-ċentri tal-eżamijiet, dwar it-taħriġ tal-għalliema fis-servizz, u dwar it-taħriġ diġitali (tagħlim elettroniku, apprendiment mill-bogħod, tip imħallat) li jkopri t-taħriġ għall-adulti u l-edukazzjoni għall-adulti. Il-modernizzazzjoni tal-oqsma ta’ studju u r-reviżjoni tal-leġiżlazzjoni għandhom iqisu l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol relatati mal-ħiliet ekoloġiċi u diġitali. Ir-riforma għandha tirriżulta fil-modernizzazzjoni ta’ 15-il qasam ta’ studju tal-edukazzjoni għolja bħal-liġi u l-amministrazzjoni pubblika, l-ekonomija, ix-xjenzi mediċi u tas-saħħa, l-agrikoltura, l-arti u x-xjenzi naturali. Ir-riforma għandha tkun ibbażata fuq rapport li jidentifika r-regolamenti li għandhom jiġu riveduti għall-oqsma ta’ studju tal-edukazzjoni għolja. Dan ir-rapport għandu jitħejja b’mod konġunt mill-Kumitat ta’ Akkreditazzjoni tal-Ungerija, il-Konferenza tar-Retturi Ungeriżi u l-Awtorità Edukattiva, u jinvolvi kif xieraq l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja. Il-karatteristiki tal-istruttura modernizzata tat-taħriġ għandhom jiġu disseminati fost il-partijiet ikkonċernati u l-gruppi fil-mira bħala parti mir-riforma.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2023.

C2.I1: Innovazzjoni istituzzjonali u tisħiħ fl-attivitajiet fl-edukazzjoni għolja

L-objettiv tal-investiment huwa li jiġi żviluppat kontenut ta’ apprendiment mill-bogħod, sistema ta’ ġestjoni tat-taħriġ u korsijiet ta’ taħriġ għall-adulti fl-istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja li jipprovdu ċertifikati mikrokredenzjali. Mikrokredenzjali hija prova tal-eżiti tal-apprendiment li student ikun kiseb wara esperjenza qasira ta’ apprendiment u li tkun ġiet ivvalutata skont standards trasparenti. Il-prova tinsab f’dokument iċċertifikat li jelenka l-isem tad-detentur, l-eżiti tal-apprendiment miksuba, il-metodu ta’ valutazzjoni, il-korp tal-għoti u, fejn applikabbli, il-livell qafas tal-kwalifiki u l-krediti miksuba. Il-mikrokredenzjali huma proprjetà tal-istudent, jistgħu jiġu kondiviżi, huma portabbli, jistgħu jiġu kkombinati fi kredenzjali jew kwalifiki akbar, u jipprovdu krediti tas-Sistema Ewropea għall-Akkumulazzjoni u t-Trasferiment ta’ Krediti (ECTS). Dawn huma mirfudin b’assigurazzjoni tal-kwalità li ssegwi standards maqbula.

Taħt din il-miżura, għandhom jiġu żviluppati 19-il kors mikrokredenzjali u jibdew jintużaw f’istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja. Il-mikrokredenzjali żviluppati ġodda għandhom iqisu l-ħtiġijiet tal-ekonomija. Il-mikrokredenzjali għandhom jiġu żviluppati f’konformità mad-definizzjoni u l-elementi standard Ewropej biex jiddeskrivu mikrokredenzjali kif ippreżentat fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-25 ta’ Mejju 2022 dwar approċċ Ewropew għall-mikrokredenzjali għall-apprendiment tul il-ħajja u għall-impjegabbiltà. B’riżultat tal-investiment, għadd dejjem ikbar ta’ studenti/persuni għandhom jirċievu ċertifikati mikrokredenzjali u għandhom jieħdu sehem fi programmi ta’ żvilupp tal-ħiliet diġitali mwassla minn istituzzjonijiet ta’ edukazzjoni għolja. Mill-inqas 600 persuna involuta f’attivitajiet ta’ taħriġ għall-adulti fl-istituzzjonijiet ikkonċernati ta’ edukazzjoni għolja għandhom jiksbu mikrokredenzjali li jissarrfu fi krediti bi krediti ECTS. Barra minn hekk, għandhom jiġu żviluppati mill-inqas 1 800 kontenut ta’ apprendiment diġitali, inkluż materjal għat-tagħlim, skripts, podcasts, reġistrazzjonijiet tal-iskrin, vidjos, kwiżżijiet, materjali ta’ referenza, kontenut tal-kompjuter, kontenut ibbażat fuq il-web, logħob diġitali, eċċ. Mill-inqas 34 000 student u persunal (inklużi għalliema) fl-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja involuti għandhom jieħdu sehem fi programmi ta’ ħiliet diġitali, kompetenzi u żvilupp tal-għarfien skont din il-miżura. B’mod speċifiku, it-taħriġ għall-għalliema għandu jiffoka fuq il-ħiliet għall-użu ta’ għodod diġitali għat-tagħlim u l-iżvilupp ta’ kontenut ta’ apprendiment diġitali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C2.I2: Modernizzazzjoni tal-infrastruttura u diġitalizzazzjoni fl-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja

L-objettiv tal-investiment huwa li tiżdied l-attrattività tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja u li tiġi appoġġata t-tranżizzjoni ekoloġika u diġitali permezz ta’ infrastruttura modernizzata, diġitalizzazzjoni u attivitajiet ta’ żvilupp tal-kapaċità.

L-investiment għandu jikkonsisti minn:

i) rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija tal-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja, li bħala medja tikseb iffrankar tal-enerġija primarja ta’ mill-inqas 30 %.

ii) il-kostruzzjoni ta’ binjiet ġodda għall-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja, li għandu jkollha domanda għall-enerġija primarja ta’ mill-inqas 20 % inqas mir-rekwiżit ta’ bini b’użu ta’ kważi żero enerġija.

iii) ix-xiri u l-installazzjoni ta’ tagħmir diġitali fl-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja, bħal whiteboards interattivi jew skrins kbar tal-mess, laptops, notebooks diġitali, PCs, studios multimedjali, apparat multimedjali u/jew interattiv li jappoġġa s-sistema diġitali tat-tagħlim/tal-apprendiment/tal-ġestjoni tal-apprendiment, l-għodod tal-ICT meħtieġa għall-iżvilupp/il-ġbir strutturat, il-ħżin, il-klassifikazzjoni u l-aċċessibbiltà tal-kontenut ta’ materjal tat-tagħlim elettroniku, f’konformità mad-Direttiva FAIR (Traċċabbli, Aċċessibbli, Interoperabbli, Riutilizzabbli) tal-UE, sistemi użati biex jixxandru l-edukazzjoni, sistemi ta’ komunikazzjoni u kollaborazzjoni li jappoġġaw l-edukazzjoni diġitali, is-sistema ta’ ħżin multimedjali, il-katalgu online li jiżgura t-tiftix u l-aċċessibbiltà ta’ kontenut diġitali, liċenzji ta’ software edukattiv, sistema ta’ ġestjoni tat-taħriġ għall-apprendiment mill-bogħod f’sistema magħluqa u liċenzji relatati ta’ sistemi ta’ editjar tal-kurrikulu, sistemi għal servizz ibbażat fuq il-cloud.

iv) attivitajiet ta’ żvilupp tal-kapaċità, inkluż l-organizzazzjoni ta’ taħriġ, konferenzi u attivitajiet ta’ żvilupp tal-ħiliet; it-tagħmir ta’ workshops u laboratorji għal skopijiet ta’ tagħlim; l-iżvilupp ta’ faċilitajiet ewlenin, laboratorji tal-ħiliet, korsijiet tal-lingwa u taħriġ dwar il-kompetenzi bbażati fuq il-ħtiġijiet tal-universitajiet.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C2.I3: Żvilupp tal-kurrikuli diġitali għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali

L-objettiv tal-investiment huwa li jikkontribwixxi għad-disponibbiltà ta’ forza tax-xogħol ikkwalifikata billi jipprovdi edukazzjoni diġitali lill-istudenti kollha li qed isegwu edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali.

B’riżultat tal-investiment, mill-inqas 75 materjal ta’ apprendiment diġitali għandhom jiġu żviluppati għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali relatati ma’ professjonijiet speċifiċi u mill-inqas 13 000 student (utenti individwali) fl-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali jew li jattendu l-edukazzjoni għall-adulti fi professjonijiet rilevanti għandu jkollhom aċċess għal dawn il-materjali ta’ apprendiment diġitali. Il-materjali tal-apprendiment diġitali għandhom jiġu żviluppati f’setturi li mhumiex taħt il-kontroll tal-Ministeru għall-Kultura u l-Innovazzjoni, f’konformità mal-Artikolu 45(1) tad-Digriet tal-Gvern 12/2020. (II. 7.).

L-investiment jitwettaq permezz ta’ sejħa għal proġetti għall-iżvilupp ta’ kurrikuli diġitali, li għandhom jiġu ppubblikati mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Edukazzjoni u t-Taħriġ Vokazzjonali u t-Tagħlim għall-Adulti.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

C2.I4: Infrastruttura għall-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali għas-seklu 21

L-objettiv tal-investiment huwa li titrawwem effiċjenza fl-enerġija, jitwettaq titjib ġenerali fl-infrastruttura u titjieb id-diġitalizzazzjoni taċ-ċentri ta’ taħriġ vokazzjonali. It-titjib fil-bini u fl-infrastruttura diġitali tal-iskejjel vokazzjonali għandu joħloq ukoll ambjent ta’ tagħlim aħjar għall-istudenti, li huwa mistenni li jkun ta’ benefiċċju għar-riżultati edukattivi tagħhom.

L-investiment għandu jikkonsisti fir-rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija u x-xiri ta’ tagħmir tal-ICT għal mill-inqas 16-il ċentru ta’ edukazzjoni u taħriġ vokazzjonali magħżula. Għandu jinkludi wkoll titjib infrastrutturali ieħor f’dawn iċ-ċentri, bħat-tagħmir ta’ workshops, ir-rinnovazzjoni taż-żoni tat-tagħlim u x-xiri ta’ materjali tat-tagħlim, għodod u għamara. L-għażla taċ-ċentri għandha tkun ibbażata fuq kriterji oġġettivi u trasparenti, inkluża d-domanda tas-suq tax-xogħol fil-qasam ekonomiku speċifiku, l-istatus tal-infrastruttura u l-assi taċ-ċentri tat-taħriġ vokazzjonali, jekk iċ-ċentri jinsabux f’reġjun żvantaġġat, is-sehem tal-istudenti żvantaġġati, u r-rabtiet u l-koerenza ma’ programmi preċedenti. Il-programm ta’ rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija għandu jwassal biex bħala medja jinkiseb iffrankar tal-enerġija primarja ta’ mill-inqas 30 % jew tnaqqis ta’ mill-inqas 30 % tal-emissjonijiet diretti u indiretti tal-gassijiet serra.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

C2.I5: Żvilupp taċ-Ċentru tal-Eżamijiet Ċentrali

L-objettiv tal-investiment huwa li jiġi stabbilit ċentru tal-eżamijiet ċentrali f’Budapest biex jinħolqu l-kundizzjonijiet għal eżamijiet professjonali ta’ kwalità għolja f’ċerti professjonijiet li għalihom in-network taċ-ċentri tal-eżamijiet ma jiżgurax kopertura territorjali xierqa fil-livell reġjonali.

Dan l-investiment għandu jikkonsisti fit-tlestija taċ-Ċentru tal-Eżamijiet Ċentrali, li permezz tiegħu għandhom jiġu organizzati eżamijiet għal mill-inqas 30 professjoni u kwalifika professjonali. Il-miżura għandha tinkludi r-rinnovazzjoni tal-bini taċ-Ċentru, inkluż it-titjib fl-effiċjenza fl-enerġija, rinnovazzjonijiet oħra tal-bini, u d-disinn mill-ġdid u t-tagħmir tal-klassijiet, il-kmamar tal-eżamijiet, il-workshops u l-kmamar tas-servizz.

Ir-rinnovazzjoni tal-effiċjenza fl-enerġija għandha twassal, bħala medja, għal iffrankar tal-enerġija primarja ta’ mill-inqas 30 % jew tnaqqis ta’ mill-inqas 30 % tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra. Iċ-ċentru tal-eżamijiet għandu jiġi żviluppat bħala post tal-eżamijiet separat miċ-ċentri tal-edukazzjoni u t-taħriġ vokazzjonali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

C2.I6: Stabbiliment ta’ laboratorji nazzjonali tar-riċerka u l-iżvilupp

L-objettiv tal-investiment huwa li jiġu stabbiliti laboratorji nazzjonali addizzjonali tar-riċerka u l-iżvilupp sabiex tissaħħaħ l-ekosistema tal-innovazzjoni fil-pajjiż. Dawn il-laboratorji nazzjonali huma konsorzji ta’ riċerka formalizzati, inklużi universitajiet, istituti ta’ riċerka u atturi pubbliċi oħra (bħall-Uffiċċju Nazzjonali tas-Sikurezza tal-Katina Alimentari u s-Servizz Meteoroloġiku tal-Ungerija), li għandhom jitwaqqfu bl-għan li jwettqu riċerka u jippubblikaw studji f’oqsma ta’ riċerka rilevanti.

Il-miżura tikkonsisti fit-twaqqif ta’ laboratorji nazzjonali, li għandhom jinkludu għotjiet għar-riċerka, xiri ta’ tagħmir u żvilupp infrastrutturali. Il-laboratorji nazzjonali għandhom ikopru l-oqsma ta’ riċerka rilevanti għat-tranżizzjoni ekoloġika/diġitali u l-isfidi soċjoekonomiċi tal-Ungerija u għandhom jiġu organizzati fl-oqsma tematiċi ta’ soċjetà u ambjent sikuri; is-saħħa; l-industrija u d-diġitalizzazzjoni. Dawn l-oqsma tematiċi għandhom jinkludu suġġetti bħall-enerġija rinnovabbli, is-saħħa mmexxija mid-data, ir-riċerka u l-iżvilupp farmaċewtiċi, is-sigurtà tal-ilma, l-intelliġenza artifiċjali u s-sistemi awtonomi. Il-proġetti ta’ riċerka tal-laboratorji u l-kuntratti relatati tagħhom (inklużi l-kuntratti tax-xogħol għar-riċerkaturi u persunal ieħor involut) għandu jkollhom terminu fiss, li ma għandux jaqbeż it-30 ta’ Ġunju 2026.

Il-miżura tinkludi l-pubblikazzjoni ta’ rapport dwar il-prestazzjoni ta’ dawn il-laboratorji nazzjonali, imħejji mill-Aġenzija Nazzjonali għar-Riċerka, l-Iżvilupp u l-Innovazzjoni. Ir-rapport għandu jinkludi informazzjoni dwar (i) l-attivitajiet u l-eżiti tal-laboratorji fil-qasam tar-riċerka li fihom kienu attivi, inkluża l-isfida globali li indirizzaw fil-livell nazzjonali, (ii) il-kompożizzjoni tal-konsorzji (sħab pubbliċi u privati) u (iii) kif dawn il-laboratorji nazzjonali kkontribwew għat-tisħiħ tal-ekosistema tal-innovazzjoni Ungeriża.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

B.2    Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C. KOMPONENT 3: INSEDJAMENTI LI QED JIPPRUVAW ILAĦĦQU

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija jindirizza l-isfidi soċjoekonomiċi u territorjali li ġew amplifikati bil-pandemija tal-COVID-19, b’mod partikolari fl-ifqar insedjamenti, u jindirizza kwistjonijiet bħan-nuqqas ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol u s-servizzi pubbliċi, in-nuqqas ta’ professjonisti fil-kura primarja u, b’mod aktar ġenerali, il-faqar.

L-objettiv ewlieni ta’ dan il-komponent huwa li jipprovdi servizzi bażiċi għall-abitanti tal-aktar 300 insedjament żvantaġġat fl-Ungerija (kif definit mid-Deċiżjoni tal-Gvern 1404/2019 (VII.05.) u d-Deċiżjoni tal-Gvern 1057/2021. (II.19.)) permezz ta’ intervent ta’ politika soċjali integrata. Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-miżuri f’dan il-komponent huwa parti integrali mill-Programm usa’ tal-Insedjamenti li qed Jippruvaw Ilaħħqu. Il-komponent jikkontribwixxi għall-parti tal-akkomodazzjoni tal-prinċipju 19 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali u għall-prinċipju 20 dwar l-aċċess għal servizzi essenzjali.

Għal dan l-għan, il-komponent għandu l-għan li (i) jibni u jirrinova akkomodazzjonijiet soċjali biex itejjeb l-aċċess għal kundizzjonijiet tal-akkomodazzjoni xierqa; (ii) jistabbilixxi impjanti tal-enerġija solari soċjali; (iii) jippromwovi l-impjiegi u l-iżvilupp tal-ħiliet fuq il-bażi ta’ speċifiċitajiet lokali u t-tisħiħ tal-kultura ekonomika lokali; u (iv) jikseb eżiti tat-tagħlim aħjar permezz ta’ pedagoġija orjentata lejn il-komunità.

Il-komponent għandu jikkontribwixxi biex jiġu indirizzati r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż dwar it-titjib tal-adegwatezza tal-assistenza soċjali u jiġi żgurat aċċess għal servizzi essenzjali, edukazzjoni ta’ kwalità u akkomodazzjoni adegwata għal kulħadd (ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż 2 fl-2020 u 3 fl-2022), dwar l-iżgurar tal-integrazzjoni fis-suq tax-xogħol tal-gruppi l-aktar vulnerabbli (ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż 2 fl-2019 u 3 fl-2022), u dwar l-investimenti li jsiru ffukati fuq it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali (ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż 3 fl-2020 u 6 fl-2022).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

C.1 Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C3.R1: Ħolqien ta’ kundizzjonijiet qafas għal appoġġ integrat effettiv għall-insedjamenti l-aktar żvantaġġati

L-objettiv tal-miżura huwa li tiġi appoġġata l-implimentazzjoni effettiva u trasparenti tal-programm tal-Insedjamenti li qed Jippruvaw Ilaħħqu, li għandu l-għan li jiżviluppa l-aktar insedjamenti żvantaġġati fl-Ungerija u jindirizza l-isfidi soċjoekonomiċi ewlenin tal-abitanti tagħhom.

Il-miżura għandha tikkonsisti f’żewġ azzjonijiet biex jiġu stabbiliti kundizzjonijiet qafas għall-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-programm tal-Insedjamenti li qed Jippruvaw Ilaħħqu. L-ewwel nett, l-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jimplimentaw id-diversi elementi tal-programm għandhom jintgħażlu permezz ta’ proċedura trasparenti bbażata fuq kriterji relatati mal-esperjenza professjonali, il-kapaċità u l-mertu. Ir-Regoli tal-proċedura għandhom jiġu ppubblikati fuq is-sit web iddedikat tal-Programm. It-tieni, għandu jiġi stabbilit kumitat ta’ monitoraġġ tematiku għall-programm tal-Insedjamenti li qed Jippruvaw Ilaħħqu biex jirrieżamina r-riżultati u jipprovdi rakkomandazzjonijiet biex tiżdied aktar l-effettività tal-programm. L-ambitu tar-rieżami tal-kumitat ta’ monitoraġġ għandu jkopri l-interventi rilevanti – minn sorsi ta’ finanzjament nazzjonali u tal-UE (inklużi l-elementi tal-FSE + u tal-FEŻR) – li jappoġġaw l-objettivi tal-programm fit-300 insedjament l-aktar żvantaġġati. Għal dan l-għan, is-sħubija fil-kumitat ta’ monitoraġġ għandha tinkludi ministeri u awtoritajiet kompetenti, rappreżentanti tal-muniċipalitajiet, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jaħdmu fuq l-inklużjoni soċjali u l-inklużjoni tar-Rom. L-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili għandhom jintgħażlu abbażi tal-esperjenza professjonali, il-kapaċità u l-mertu. Il-kumitat ta’ monitoraġġ għandu jiltaqa’ fuq bażi regolari, mill-inqas kull tliet xhur. Id-dokumenti tiegħu, inklużi l-minuti, għandhom jiġu ppubblikati fuq is-sit web iddedikat tal-programm.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2023.

C3.I1: Bini u rinnovazzjoni tal-akkomodazzjoni soċjali, titjib fil-kundizzjonijiet tal-akkomodazzjoni

L-objettiv tal-investiment huwa li titjieb il-kwalità tal-ħajja u l-kundizzjonijiet tal-akkomodazzjoni tal-persuni li jgħixu fl-aktar muniċipalitajiet żvantaġġati magħżula skont il-Programm tal-Insedjamenti li qed Jippruvaw Ilaħħqu u li jittaffa l-faqar fl-akkomodazzjoni, f’konformità mal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

Il-miżura għandha tikkonsisti fix-xiri u r-rinnovazzjoni ta’ mill-inqas 1 600 abitazzjoni, kif ukoll il-bini ta’ 400 dar ġdida u l-kiri tagħhom bħala akkomodazzjonijiet soċjali. Il-bini ta’ djar ġodda għandu jsir kemm jista’ jkun ċentrali f’muniċipalità biex isir użu minn djar dilapidati u minn plottijiet vojta ta’ artijiet. L-ebda akkomodazzjoni soċjali ma għandha tiġi pprovduta f’żoni iżolati jew lil hinn miż-żona popolata ta’ muniċipalità. Djar ġodda u rinnovati għal skopijiet soċjali jistgħu jitqiegħdu barra mill-muniċipalitajiet fil-mira f’minoranza tal-każijiet, f’żoni mhux segregati b’aċċess aħjar għall-impjiegi u s-servizzi, iżda f’dawk il-każijiet l-istokk tal-akkomodazzjoni soċjali għandu jiġi allokat lil persuni li jgħixu f’dawk it-300 muniċipalità fil-mira, li jistgħu japplikaw għal akkomodazzjoni għall-kiri permezz ta’ sejħa miftuħa għall-applikazzjonijiet, u jistgħu, fuq bażi volontarja, jiċċaqilqu f’abitazzjoni barra mill-insedjament tagħhom.

Bħala parti mill-miżura, għandu jitħejja u jiġi ppubblikat Pjan ta’ Intervent. Dan il-Pjan għandu jipprovdi gwida dwar l-għażla tal-abitazzjonijiet li għandhom jiġu rinnovati u d-djar soċjali l-ġodda li għandhom jinbnew. Il-Pjan għandu jqis l-istħarriġ imwettaq biex jiġu identifikati l-ħtiġijiet u l-għażla tal-proġetti għandha tipprevjeni aktar riskji ta’ segregazzjoni u tiġġieled kontra riskji eżistenti ta’ segregazzjoni.

Ix-xogħol ta’ rinnovazzjoni għandu jinkludi interventi bħar-rinnovazzjoni ta’ mill-inqas kamra waħda li tissaħħan u kamra tal-banju waħda għal kull abitazzjoni kif ukoll it-tħejjija ta’ punti sikuri ta’ ġbir tal-elettriku, il-bini ta’ ċnut, kontroll tar-rodituri, l-użu ta’ insettiċida. Dawn l-abitazzjonijiet wara r-rinnovazzjoni u mibnija ġodda għandhom ikunu proprjetà tal-organizzazzjonijiet li jimplimentaw il-Programm tal-Insedjamenti li Qed Jippruvaw Ilaħħqu għal mill-inqas 20 sena u ġestiti minn aġenzija tal-akkomodazzjoni soċjali skont kuntratt pubbliku ta’ servizz. L-aġenzija tal-akkomodazzjoni soċjali, li għandha tingħażel b’sejħa miftuħa għall-offerti, għandha talloka l-akkomodazzjoni lil kerrejja eliġibbli fil-forma ta’ proprjetà mikrija, permezz ta’ sistema pubblika ta’ offerti. Bini ġdid għandu jikkonforma mar-rekwiżiti ta’ Bini b’Użu ta’ Enerġija Kważi Żero.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C3.I2: Produzzjoni u użu tal-enerġija rinnovabbli f’muniċipalitajiet żvantaġġati

L-objettiv tal-investiment huwa li jinbnew impjanti tal-enerġija fotovoltajka f’insedjamenti żvantaġġati jew fil-viċinanzi tagħhom magħżula skont il-Programm ta’ Insedjamenti li Qed Jippruvaw Ilaħħqu. Il-kapaċità tal-produzzjoni għandha tkun proprjetà tal-organizzazzjonijiet li jimplimentaw il-Programm tal-Insedjamenti li qed Jippruvaw Ilaħħqu għal mill-inqas 20 sena. Id-dħul nett iġġenerat mill-impjanti tal-enerġija l-ġodda għandu jintuża għall-finanzjament ta’ diversi trasferimenti soċjali in natura għall-unitajiet domestiċi li jgħixu fil-faqar enerġetiku, b’mod partikolari familji bi tfal taħt l-età ta’ tliet snin, bħal mill-inqas kamra waħda li tissaħħan b’tisħin elettriku. Il-familji għandhom jintgħażlu permezz ta’ proċedura tal-għażla miftuħa. B’riżultat ta’ dan l-investiment, il-kundizzjonijiet tal-għajxien tal-unitajiet domestiċi b’introjtu baxx huma mistennija li jitjiebu. Barra minn hekk, it-tisħin elettriku l-ġdid għandu jissostitwixxi t-tisħin tal-fjuwil fossili, u b’hekk l-miżura hija mistennija li ttejjeb il-kwalità tal-arja fl-insedjamenti fil-mira.

F’każijiet fejn il-kapaċità tan-network ma tippermettix li l-investiment isir fiż-żona amministrattiva tal-muniċipalitajiet fil-mira, l-impjanti tal-enerġija fotovoltajka jistgħu jinbnew ukoll barra mill-muniċipalitajiet fil-mira jekk dan ikun teknikament ġustifikat, dment li d-dħul iġġenerat jintuża biex jissussidja t-tisħin tal-unitajiet domestiċi fil-muniċipalitajiet fil-mira.

L-investiment għandu jirriżulta fl-installazzjoni ta’ kapaċità tal-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli ta’ mill-inqas 25 000 kWp biex jiġu appoġġati l-ħtiġijiet annwali tal-elettriku ta’ mill-inqas 5 000 familja vulnerabbli.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

C3.I3: Promozzjoni tal-impjiegi u żvilupp tal-ħiliet fuq il-bażi ta’speċifiċitajiet lokali

L-objettiv tal-miżura huwa li jitrawwem l-iżvilupp ekonomiku lokali u jinħolqu strutturi ekonomiċi lokali li jiffukaw fuq in-nies li jgħixu fl-aktar 300 muniċipalità żvantaġġata. Jenħtieġ li dan jikkontribwixxi biex titnaqqas il-vulnerabbiltà tas-suq tax-xogħol ta’ persuni li jgħixu f’dawk l-insedjamenti, tiżdied l-integrazzjoni tagħhom fis-suq tax-xogħol u jitjiebu l-opportunitajiet ta’ impjieg fil-muniċipalitajiet fil-mira. Il-miżura għandha tuża sett wiesa’ ta’ strumenti għal interventi ta’ żvilupp ekonomiku fuq il-bażi ta’ pjanijiet ta’ azzjoni u strateġiji ta’ żvilupp ekonomiku derivati minn dijanjożi lokali. It-tnedija ta’ interventi ta’ żvilupp ekonomiku għandha tibni fuq il-ħidma soċjali fuq il-post u n-network ta’ assistenti soċjali lokali.

Dan l-investiment għandu jikkonsisti fil-parteċipazzjoni ta’ mill-inqas 10 000 persuna fi programmi ta’ soċjalizzazzjoni tax-xogħol. Dawn il-programmi għandhom jinkludu taħriġ, mentoraġġ personali, servizzi personalizzati u minimu ta’ sitt xhur esperjenza ta’ impjieg. B’mod aktar speċifiku, dawn il-programmi għandhom jappoġġaw l-integrazzjoni ta’ persuni fl-età tax-xogħol li jgħixu fil-muniċipalitajiet żvantaġġati fis-suq tax-xogħol miftuħ b’attivitajiet ta’ taħriġ, u jipprovdulhom mentoraġġ intensiv u komprensiv biex jidħlu fix-xogħol u jibqgħu jaħdmu. B’riżultat tal-miżura, il-ħiliet u l-impjegabbiltà tal-parteċipanti fil-programm huma mistennija li jitjiebu, u b’hekk jikkontribwixxu għall-impjieg ta’ gruppi żvantaġġati.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C3.I4: Pedagoġija orjentata lejn il-komunità

L-objettiv tal-miżura huwa li jtejjeb l-eżiti tat-tagħlim u r-rati tal-parteċipazzjoni fl-edukazzjoni fl-aktar żoni żvantaġġati billi jipprovdi lit-tfal tal-iskola b’appoġġ immirat u jinvolvi lill-familji tagħhom fil-ħajja skolastika.

Din il-miżura għandha tipprovdi żviluppi pedagoġiċi inklużivi f’mill-inqas 100 istituzzjoni tal-edukazzjoni pubblika fl-aktar muniċipalitajiet żvantaġġati magħżula skont il-Programm tal-Insedjamenti li qed Jippruvaw Ilaħħqu. L-appoġġ għandu jinkludi dijanjożi soċjali għall-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni pubblika, programmi estiżi tal-iskola u boroż ta’ studju għall-edukazzjoni sekondarja f’linji edukattivi li jwasslu għal “matura” (diploma ta’ skola sekondarja). Il-miżura għandha tipprevjeni segregazzjoni edukattiva ulterjuri u tiġġieled kontra s-segregazzjoni edukattiva eżistenti.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C.2    Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

D. KOMPONENT 4: ĠESTJONI TAL-ILMA

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija għandu l-għan li jindirizza l-isfidi li tiffaċċja l-Ungerija bil-ġestjoni tal-ilma, b’mod partikolari dawk relatati mar-riskju ta’ nixfa. L-iskarsezza tal-ilma għandha effett detrimentali fuq l-istat tal-korpi tal-ilma, l-ekosistemi u l-artijiet agrikoli.

L-objettiv ta’ dan il-komponent huwa li jikkontribwixxi għall-introduzzjoni ta’ soluzzjonijiet fil-qasam tal-ġestjoni tal-ilma fl-agrikoltura permezz tal-iżvilupp ta’ networks tal-ilma ġodda u r-rikostruzzjoni ta’ sistemi eżistenti, permezz tal-istabbiliment ta’ sistema ta’ monitoraġġ effettiva fil-livelli lokali u nazzjonali u permezz tal-istabbiliment ta’ komunitajiet ġodda ta’ ġestjoni sostenibbli tal-ilma. Il-komponent jinkludi wkoll miżuri li għandhom l-għan li jtejbu s-sigurtà tal-provvista tal-ilma fis-sit Natura 2000 ta’ Hanság u li jniedu riflessjoni u jimplimentaw miżuri sabiex jaċċelleraw il-miżuri ta’ adattament għat-tibdil fil-klima fil-ġestjoni tal-ilma, b’mod partikolari permezz tal-użu ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura.

Il-miżuri ta’ dan il-komponent jiffukaw l-aktar fuq ir-restawr tal-provvista tal-ilma u t-titjib taż-żamma tal-ilma fiż-żoni affettwati mill-iskarsezza tal-ilma, il-prijorità li tingħata liż-żamma tal-preċipitazzjoni u l-ilma minn korsiji tal-ilma upstream, il-protezzjoni tar-riżorsi tal-ilma ta’ taħt l-art, u l-iżgurar taż-żamma ekoloġikament xierqa tar-riżorsi tal-ilma. It-titjib tas-sistema ta’ monitoraġġ tal-ġestjoni tal-ilma tal-Ungerija billi jiżdied l-għadd ta’ stazzjonijiet ta’ monitoraġġ huwa mistenni li jikkontribwixxi għal ġestjoni aħjar ta’ astrazzjoni tal-ilma mill-awtoritajiet rilevanti.

Il-komponent jikkontribwixxi biex jiġu indirizzati r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż biex jiffukaw fuq politika ekonomika relatata mal-investiment dwar il-ġestjoni sostenibbli tal-ilma (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2020 u r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 5 fl-2022).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

D.1 Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C4.R1: Sensibilizzazzjoni

L-objettiv tar-riforma għandu jkun li jitwessa’ l-kamp ta’ applikazzjoni tal-assoċjazzjonijiet tal-bdiewa eżistenti, imsejħa wkoll “Komunitajiet ta’ Irrigazzjoni”, f’“Komunitajiet ta’ ġestjoni sostenibbli tal-ilma” li jiffukaw fuq prattiki ta’ ġestjoni sostenibbli tal-ilma u soluzzjonijiet sostenibbli ta’ adattament għat-tibdil fil-klima. Għal dan l-għan, l-Att CXIII/2019 u d-Digriet tal-Gvern Nru 302/2020 għandhom jiġu emendati biex jestendu l-kamp ta’ applikazzjoni tal-assoċjazzjonijiet tal-bdiewa eżistenti. Għandhom jiġu stabbiliti “komunitajiet ta’ ġestjoni tal-ilma sostenibbli” ġodda biex jippromwovu soluzzjonijiet sostenibbli għall-ġestjoni tal-ilma (fost l-oħrajn, iż-żamma tal-ilma) u l-iskambju tal-aħjar prattiki. Ir-riforma għandha tniedi wkoll kampanji ta’ informazzjoni fil-forma ta’ sessjonijiet ta’ informazzjoni organizzati mill-Ministeru għall-Intern sabiex “komunitajiet għall-ġestjoni sostenibbli tal-ilma” li għadhom kif ġew stabbiliti kif ukoll il-komunitajiet kollha diġà eżistenti jtejbu l-għarfien tagħhom dwar l-importanza tal-ġestjoni sostenibbli tal-ilma u jiksbu l-għarfien ta’ soluzzjonijiet effettivi għall-implimentazzjoni tagħha.

Ir-riforma għandha tinkludi minimu ta’ 50 000 ettaru ta’ art li tinħarat li tkun għaddejja minn tibdil fil-prattiki agrikoli li jiffrankaw l-ilma 1 .

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

C4.I1: Kostruzzjoni ta’ sistemi ewlenin ta’ sostituzzjoni tal-ilma, żvilupp ta’ networks u sistemi ġodda

L-objettiv tal-investiment għandu jkun li jiġu rikondizzjonati sistemi ta’ sostituzzjoni tal-ilma li jirrestawraw l-ilma f’żoni mingħajr ebda konnessjoni tal-ilma u li jiġi żgurat li jiġi pprovdut ilma lill-ekosistemi dipendenti fuq l-ilma, lir-riżervi naturali u lis-siti tan-network Natura 2000. L-objettiv sottostanti tal-interventi għandu jkun il-protezzjoni tar-riżorsi tal-ilma ta’ taħt l-art mingħajr ma ssir ħsara lir-riżorsi tal-ilma tas-superfiċe. Filwaqt li jitqiesu l-objettivi ta’ konservazzjoni tal-ġestjoni tal-art, l-attivitajiet ippjanati għandhom jinkludu r-rinnovazzjoni meħtieġa ta’ xi sezzjonijiet tal-qiegħ tax-xmajjar u l-istrixxi tat-trattament, ir-rinnovazzjoni tal-istrutturi għall-kontroll u ż-żamma tal-ilma u l-kostruzzjoni ta’ strutturi ġodda.

Sabiex jiġi minimizzat ir-riskju ta’ domanda mhux sostenibbli għall-ilma fornut minn barra ż-żoni affettwati, li jżid il-ħtieġa li jiġu estratti riżorsi tal-ilma ta’ taħt l-art fi żminijiet ta’ flussi baxxi tax-xmajjar b’mod partikolari, għandhom jkun hemm fis-seħħ salvagwardji speċifiċi biex jimmassimizzaw iż-żamma tar-riżorsi tal-ilma fil-ħamrija tat-territorji affettwati li jirriżultaw mill-preċipitazzjoni jew li jaslu minn korsiji tal-ilma upstream.

Għal dan l-għan, l-Ungerija għandha tinkludi fid-disinn tal-proġetti soluzzjonijiet sostanzjali bbażati fuq in-natura għaż-żamma tal-ilma 2 , b’mod partikolari N01 (baċiri u għadajjar), N07 (konnessjoni mill-ġdid ta’ lagi forma ta’ nagħla u karatteristiċi simili) u N13 (restawr ta’ infiltrazzjoni naturali fl-ilma ta’ taħt l-art) 3 .

L-investiment għandu jikkonsisti f’żewġ proġetti:

I)It-titjib u r-restawr tal-istat ekoloġiku tad-defiċit tal-ilma tal-Homokhátság (Katina Ramlija) tal-Interfluvju tad-Danubju-Tisza – Fażi I.

Dan il-proġett jikkonċerna l-plott tat-Tramuntana tal-Homokhátság u r-rikostruzzjoni u l-iżvilupp ulterjuri tas-sistema tal-provvista tal-ilma tat-Tiszaalpár ibbażata fuq ir-riżorsi tal-ilma tax-xmara Tisza.

Ir-riforniment tal-ilma bbażat fuq ir-riżorsi tal-ilma tat-Tisza għandu jinkludi r-rikostruzzjoni u l-iżvilupp ulterjuri tas-sistema tar-riforniment tal-ilma tat-Tiszaalpár. L-estensjoni tas-sistema kurrenti għandha tinkiseb permezz tar-rikostruzzjoni tax-xogħlijiet tal-provvista tal-ilma mibnija qabel, ir-restawr tal-kanal Baloghalmi u l-kostruzzjoni tal-ġibjun ta’ Alpár-Nyárlőrincincpuszta. L-istazzjonijiet tal-ippumpjar fuq ix-xmara (it-teħid tal-ilma ewlieni tat-Tiszaalpár u ċ-ċentru tal-pressjoni Alpár) u l-istrutturi tal-kontroll tal-ilma għandhom jinbnew biex iwasslu l-ilma lis-sezzjonijiet tal-kanal li għandhom jinbnew mill-ġdid. Il-parti l-oħra tal-iżvilupp għandha tkun is-sostituzzjoni u r-rivitalizzazzjoni tal-ilma għal skopijiet ekoloġiċi tal-ġibjuni ta’ Szikrai Holt-Tisza u ta’ Alpári Holt-Tisza.

L-għan tal-proġett għandu jkun li joħloq il-kundizzjonijiet għal provvista sikura tal-ilma li tissodisfa l-ħtiġijiet ekoloġiċi, li jżid il-kwantità u l-kwalità tar-riżorsi tal-ilma, u li jżid l-effettività tal-protezzjoni kontra l-ħsara lill-ilma. Filwaqt li żżomm ir-riżorsi tal-ilma eżistenti, l-objettiv operattiv tagħha huwa li tiżgura d-devjazzjoni sikura ta’ għargħar u ilmijiet interni li jseħħu perjodikament, li tipprovdi opportunitajiet għall-provvista tal-ilma u li ttejjeb il-kundizzjonijiet għall-użu tar-riżorsi tal-ilma. B’riżultat tal-proġett, il-kapaċità ta’ żamma tal-ilma u ta’ ħżin tal-ilma taż-żona għandha tiżdied u l-bilanċ tal-ilma tal-ħamrija għandu jitjieb.

L-implimentazzjoni tal-proġett għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

II)L-iżvilupp tal-provvista tal-ilma ta’ Rábaköz-Tóköz.

Dan il-proġett għandu jikkonsisti fir-rikostruzzjoni u t-twessigħ ta’ sezzjoni tal-kanal Vág-Sárdos-Megág. Il-proġett għandu jikkonsisti wkoll fir-rinnovazzjoni ta’ sieqji tal-estwarji, il-kostruzzjoni ta’ diga sommerġibbli, struttura ta’ kontroll, u kanali fuq il-fosos konnessi miegħu. Ir-rikostruzzjoni tal-kanal marbut max-xmara Keszeg għandha tinvolvi, fost l-oħrajn, it-trattament tal-ħama tal-qigħan tax-xmajjar. Bejn iż-żewġ kanali, għandhom jinbnew kanal ġdid u diga sommerġibbli ġdida biex jissupplimentaw il-provvista tal-ilma ekoloġiku mill-provvista tal-ilma ta’ Kis-Rába permezz tal-kanal Keszeg-ér sal-kanal Vág-Sárdos-Megág.

L-implimentazzjoni tal-proġett għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

Għal dawn iż-żewġ proġetti:

Il-partijiet kollha tal-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent għandhom ikunu soġġetti għal Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (VIA) f’konformità mad-Direttiva 2011/92/UE, kif ukoll għal valutazzjonijiet rilevanti fil-kuntest tad-Direttiva 2000/60/KE. Il-miżuri ta’ mitigazzjoni meħtieġa għandhom jiġu integrati fil-proġetti. Ir-rekwiżiti ta’ dawn il-proġetti, kif stabbiliti hawn fuq, jistgħu jiġu ddevjati sal-punt meħtieġ għall-konformità mal-miżuri ta’ mitigazzjoni meħtieġa.

L-investimenti għandhom jikkonformaw ukoll mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2009/147/KE dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (id-Direttiva dwar l-Għasafar) u d-Direttiva 92/43/KEE dwar il-konservazzjoni tal-ħabitats naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (id-Direttiva dwar il-Ħabitats).

Għandha ssir analiżi tar-riskju klimatiku.

Meta l-ilma jiġi estratt, għandu jingħata permess mill-awtorità rilevanti. L-astrazzjoni tal-ilma għandha tiġi evitata meta l-korpi tal-ilma kkonċernati jkunu, jew huma proġettati li jkunu, fi stat inqas minn tajjeb jew status potenzjalment tajjeb.

L-Ungerija għandha tikseb stat jew potenzjal ekoloġiku tajjeb tal-korpi tal-ilma tal-wiċċ u ta’ taħt l-art affettwati mill-investimenti sal-31 ta’ Diċembru 2025 (jew jekk ikun inkiseb stat tajjeb, dan ma għandux ikun ġie ddeterjorat).

C4.I2: Twaqqif ta' programm ta' monitoraġġ

L-objettiv tal-investiment għandu jkun li jikkontribwixxi għall-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tal-ilma. L-għarfien dwar il-fluss tal-ilma fil-korsiji tal-ilma tal-wiċċ u parametri oħra idroloġiċi u tal-kwalità tal-ilma tar-reġjun huwa prerekwiżit fundamentali għall-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tal-ilma. Bis-saħħa tal-investiment, huwa mistenni li jittieħdu azzjonijiet fuq il-bażi tad-data f’ħin reali mis-sistemi ta’ monitoraġġ fil-każ ta’ deterjorament kwalitattiv u kwantitattiv tal-istat tal-korpi tal-ilma. L-użu ta’ monitoraġġ intelliġenti, l-għodod tal-IT, l-interkonnessjoni tas-sistemi tad-data u l-funzjoni dinamika tal-ippjanar u l-kontroll huma mistennija jipprovdu l-informazzjoni tal-input meħtieġ li hija meħtieġa għall-ippjanar.

L-investiment għandu jikkonsisti fl-iżvilupp ta’ sistema komprensiva ta’ monitoraġġ tal-astrazzjonijiet tal-ilma fil-livelli lokali u nazzjonali. Din is-sistema ta’ monitoraġġ għandha tintuża biex jiġu vvalutati l-astrazzjonijiet kemm mill-ilma ta’ taħt l-art kif ukoll mill-ilma tal-wiċċ.

Dan l-investiment għandu jinkludi l-kostruzzjoni ta’ stazzjonijiet idrografiċi tal-wiċċ, l-installazzjoni ta’ tagħmir ta’ monitoraġġ idrografiku tal-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku, u l-iżvilupp ulterjuri ta’ sistemi ta’ monitoraġġ taħt l-art permezz tal-kostruzzjoni ta’ bjar ġodda ta’ detezzjoni tal-livell tal-ilma ta’ taħt l-art, li huma mibnija b’sonda tal-pressjoni integrata għal sistemi ta’ detezzjoni mill-bogħod.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

C4.I3: Ħarsien tan-natura

L-investiment għandu jsir fiż-żona ta’ Hanság tas-sistema tal-ilma ta’ Rábaköz-Tóköz, sabiex jittejjeb il-bilanċ tal-ilma taż-żona Natura 2000 u sabiex ir-riforniment tal-ilma ekoloġiku tagħha jsir aktar sikur u sabiex tittejjeb iż-żamma tal-ilma tal-wiċċ u tal-ilma ta’ taħt l-art. L-objettiv tal-investiment għandu jkun li jitħares u jitjieb l-istat ekoloġiku tal-ħabitats protetti u tan-Natura 2000 f’Hanság fiż-żona ta’ 4 950 ettaru fil-mira billi titjieb il-kapaċità tal-ħżin tal-ilma ta’ taħt l-art u tal-wiċċ.

L-attivitajiet ewlenin tal-investiment għandhom jiffukaw fuq l-aġġornament tas-sistema tal-kanali li ġiet żviluppata qabel biex tiġi żgurata provvista bbilanċjata tal-ilma. Filwaqt li jitqiesu l-objettivi ta’ konservazzjoni tal-ġestjoni tal-art, l-attivitajiet ippjanati għandhom jinkludu r-rinnovazzjoni meħtieġa ta’ xi sezzjonijiet tal-qiegħ tax-xmajjar u l-istrixxi tat-trattament, ir-rinnovazzjoni tal-istrutturi għall-kontroll u ż-żamma tal-ilma u l-kostruzzjoni ta’ strutturi ġodda.

L-investiment għandu jikkontribwixxi għal żieda fiż-żamma u ġestjoni aktar konservattiva tar-riżorsi tal-ilma disponibbli lokalment. Huwa mistenni li jiżgura l-kundizzjonijiet ekoloġiċi meħtieġa għall-ħarsien tal-ekosistemi tal-artijiet mistagħdra li jospitaw ħabitats u speċijiet ta’ interess għall-komunità.

Iż-żamma tal-ilma riċevut permezz tal-preċipitazzjoni jew minn korsiji tal-ilma naturali upstream għandha tingħata prijorità. Id-disinn tal-proġett għandu jinkludi soluzzjonijiet sostanzjali bbażati fuq in-natura għaż-żamma tal-ilma 4 , ir-restawr tal-artijiet mistagħdra u tat-torbieri, b’mod partikolari N02 (restawr u ġestjoni tal-artijiet mistagħdra) u N13 (restawr ta’ infiltrazzjoni naturali għall-ilma ta’ taħt l-art 5 . B’mod ġenerali, id-disinn għandu jipprijoritizza l-użu ta’ soluzzjonijiet ibbażati fuq in-natura, abbażi tal-aħjar prattiki.

Il-proġetti kollha li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent għandhom ikunu soġġetti għal Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (VIA) f’konformità mad-Direttiva 2011/92/UE, kif ukoll għal valutazzjonijiet rilevanti fil-kuntest tad-Direttiva 2000/60/KE. Il-miżuri ta’ mitigazzjoni meħtieġa għandhom jiġu integrati fil-proġetti. Ir-rekwiżiti ta’ dawn il-proġetti, kif stabbiliti hawn fuq, jistgħu jiġu ddevjati sal-punt meħtieġ għall-konformità mal-miżuri ta’ mitigazzjoni meħtieġa.

Għandha ssir analiżi tar-riskju klimatiku.

L-investimenti għandhom jikkonformaw ukoll mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2009/147/KE dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (id-Direttiva dwar l-Għasafar) u d-Direttiva 92/43/KEE dwar il-konservazzjoni tal-ħabitats naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (id-Direttiva dwar il-Ħabitats).

Meta l-ilma jiġi estratt, għandu jingħata permess mill-awtorità rilevanti. L-astrazzjoni tal-ilma għandha tiġi evitata meta l-korpi tal-ilma kkonċernati jkunu, jew huma proġettati li jkunu, fi stat inqas minn tajjeb jew status potenzjalment tajjeb.

L-Ungerija għandha tikseb stat ekoloġiku tajjeb tal-korpi tal-ilma tal-wiċċ u ta’ taħt l-art affettwati mill-investimenti sal-31 ta’ Diċembru 2025 (jew jekk ikun inkiseb stat tajjeb, dan ma għandux ikun ġie ddeterjorat).

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C4.R2: Aċċellerazzjoni tal-miżuri ta’ adattament għall-klima fil-ġestjoni tal-ilma

L-iskop ta’ din ir-riforma għandu jkun li tinvolvi partijiet ikkonċernati differenti dwar il-kwistjoni tal-ġestjoni sostenibbli tal-ilma. Sabiex tadatta għat-tibdil fil-klima, ir-riforma għandha tiffoka fuq li jintlaħaq kunsens pubbliku ġdid dwar l-użu tal-art.

Bħala l-ewwel pass, għandha tiġi stabbilita task force biex tivvaluta s-sitwazzjoni klimatika nazzjonali attwali, bil-parteċipazzjoni ta’ esperti internazzjonali. Ir-rapport prodott mit-task force għandu jinkludi rakkomandazzjonijiet u għandu jiġi ppreżentat għal konsultazzjoni pubblika u f’forums internazzjonali. Abbażi ta’ dawk ir-rakkomandazzjonijiet u l-iskambji, għandu jiġi żviluppat u implimentat pjan ta’ azzjoni, inkluż kwalunkwe emenda leġiżlattiva meħtieġa.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2025.

D.2    Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

E. KOMPONENT 5: TRASPORT EKOLOĠIKU SOSTENIBBLI

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija jindirizza l-ħtieġa li tissaħħaħ il-kontribuzzjoni tas-settur tat-trasport għat-tnaqqis tal-gassijiet serra u l-emissjonijiet ta’ inkwinanti, jiġi aċċellerat l-immodernizzar tan-network tat-trasport u l-vetturi ferrovjarji, tiżdied l-attrattività ta’ mezzi ta’ trasport sostenibbli, b’mod partikolari t-trasport pubbliku, u titjieb ta’ koeżjoni soċjali u territorjali.

L-objettiv ta’ dan il-komponent huwa li tiġi promossa l-mobbiltà sostenibbli, jissaħħaħ it-trasport pubbliku b’livell baxx ta’ emissjonijiet ta’ karbonju, jonqsu l-esternalitajiet negattivi tat-trasport (b’mod partikolari l-konġestjoni, l-emissjonijiet u l-inċidenti) u jiġu pprovduti modi aċċessibbli ta’ trasport, l-aktar permezz tat-tisħiħ tal-infrastruttura u l-vetturi tat-trasport pubbliku. Il-miżuri ta’ dan il-komponent huma mistennija li jwasslu għal tnaqqis fl-emissjonijiet minħabba t-trasport billi jinkoraġġixxu l-użu ta’ mezzi tat-trasport urbani u suburbani ekoloġiċi u b’mod aktar ġenerali billi jsaħħu l-alternattivi għall-karozzi individwali u l-merkanzija bit-triq. It-trasport pubbliku huwa mistenni li jsir aktar attraenti, u dan iwassal biex aktar utenti jaqilbu minn karozza privata għat-trasport pubbliku. Infrastruttura ferrovjarja aktar robusta hija mistennija wkoll li tiffaċilita l-bidla modali tal-merkanzija. Għal dan il-għan, dan il-komponent għandu jikkonsisti f’riformi u investimenti li jippromwovu t-trasport sostenibbli permezz tal-immodernizzar ta’ linji ferrovjarji importanti fir-reġjun ta’ Budapest u fil-kuritur tat-TEN-T, ix-xiri ta’ karozzi tal-linja b’emissjonijiet żero għat-trasport pubbliku, l-immodernizzar tas-sistema ta’ ġestjoni tal-linji ferrovjarji, u l-introduzzjoni ta’ sistema uniformi ta’ prezzijiet u informazzjoni għat-trasport pubbliku.

Il-komponent jikkontribwixxi biex jiġu indirizzati r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż dwar l-iffukar tal-politika ekonomika relatata mal-investiment fuq l-infrastruttura tat-trasport, filwaqt li jitqiesu d-disparitajiet reġjonali, u dwar l-iffukar tal-investiment fuq it-tranżizzjoni ekoloġika, b’mod partikolari t-trasport sostenibbli (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2019 u fl-2020) u dwar it-tnaqqis tad-dipendenza fuq il-fjuwils fossili fit-trasport billi jiżdiedu l-isforzi fuq l-effiċjenza fl-enerġija, b’mod partikolari permezz tal-elettrifikazzjoni (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 6 fl-2022).

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan skont il-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

E.1    Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C5.I1: Bini tal-kapaċità tan-network ferrovjarju suburban

L-objettiv tal-investiment huwa li tiżdied l-attrattività tat-trasport pubbliku bil-ferrovija f’Budapest u madwarha permezz tal-immodernizzar ta’ 56 km ta’ linji ferrovjarji fis-sezzjonijiet li ġejjin ta’ tliet linji ferrovjarji suburbani ewlenin (HÉV):

·Szentendre — Pomáz — Budakalász — Batthyány tér (H5);

·Ráckeve — Tököl — Szigetszentmiklós — Pesterzsébet (H6);

·Csepel — il-Pont ta’ Kvassay (H7).

Is-sistema HÉV hija sistema ferrovjarja ħafifa awtonoma, f’ambjent suburban/urban, li għandha tiġi aġġornata sabiex jiġi sfruttat il-potenzjal sħiħ tagħha. L-investiment għandu jikkonsisti fit-titjib tal-linji ferrovjarji u għandu jinkludi wkoll l-immodernizzar tal-waqfiet u tal-istazzjonijiet tul dawn il-linji, l-immodernizzar tal-konvertituri, l-installazzjoni ta’ faċilitajiet ġodda għall-ħżin tar-roti B+R u l-ħolqien ta’ hubs intermodali ġodda.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C5.I2: Bidla tal-konġestjoni tan-network ferrovjarju fuq il-kuritur tat-TEN-T

L-objettiv tal-investiment huwa li jidderieġi t-traffiku tal-merkanzija fuq distanzi twal lejn mezzi b’emissjonijiet baxxi ta’ CO2 u li jtejjeb l-użu tat-trasport tal-merkanzija u tal-passiġġieri fuq distanzi twal billi jitneħħew il-konġestjonijiet u r-restrizzjonijiet tal-kapaċità fin-network ferrovjarju tat-TEN-T.

L-investiment għandu jikkonsisti f’titjib sinifikanti ta’ żewġ sezzjonijiet ferrovjarji elettrifikati:

-Is-sezzjoni tal-linja Almásfüzitő-Komárom li hija twila 11-il km hija sezzjoni dejqa kritika li bħalissa hija soġġetta għal sinjali kostanti kajmana. L-investiment għandu jippermetti veloċità akbar f’din is-sezzjoni (veloċità awtorizzata ta’ 160 km/h). Għandha tinkludi wkoll il-kostruzzjoni jew it-titjib ta’ faċilitajiet tat-trasport tal-passiġġieri li jkunu nieqsa jew skaduti rispettivament, bħal passaġġi minn fuq jew qsim għall-persuni bil-mixi. L-implimentazzjoni ta’ din l-azzjoni għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

-L-investiment għandu jibni mill-ġdid is-sezzjoni ferrovjarja Békéscsaba – Lġkösháza li hija twila 30,3 km biex tippermetti żieda fil-veloċità fuq din is-sezzjoni (veloċità awtorizzata ta’ 160 km/h), inkluża l-estensjoni tal-linja għal żewġ binarji u reviżjoni sħiħa bl-iżvilupp tal-kontroll tal-ferrovija ETCS L2 u l-immodernizzar tal-istazzjonijiet Kétegyháza u Lġkösháza. L-implimentazzjoni ta’ din l-azzjoni għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

C5.I3: Żvilupp ta’ trasport bix-xarabank b’emissjonijiet żero

L-objettiv tal-investiment huwa li tiġġedded u tiġi dekarbonizzata l-flotta tat-trasport pubbliku fl-Ungerija permezz tal-provvista ta’ xarabanks b’emissjonijiet żero.

L-investiment għandu jikkonsisti fis-sostituzzjoni mill-awtoritajiet lokali jew mill-operaturi tas-servizz pubbliku ta’ 300 karozza tal-linja li jużaw fjuwils fossili b’karozzi tal-linja elettriċi ġodda u fil-kostruzzjoni tal-istess għadd ta’ punti tal-iċċarġjar fil-qafas tal-Programm dwar il-Karozzi tal-Linja Ekoloġiċi. L-appoġġ finanzjarju għandu jingħata fil-forma ta’ għotja lill-muniċipalitajiet jew lill-operaturi tas-servizzi (li għandhom ikunu eliġibbli fl-ibliet kollha b’aktar minn 25 000 abitant) wara sejħa għal proposti. Ix-xarabankijiet għandhom jintużaw għall-forniment ta’ servizzi pubbliċi tat-trasport tal-passiġġieri taħt kuntratti ta’ servizz pubbliku. Is-sistemi tas-sikurezza tal-vetturi tax-xarabankijiet mixtrija għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-UE.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

C5.I4: Varar tal-ġestjoni tat-traffiku ċentrali fuq il-linji ferrovjarji tat-TEN-T

L-objettiv tal-investiment huwa li jtejjeb l-affidabbiltà u s-sigurtà tan-network ferrovjarju permezz tal-varar ta’ sistema ta’ ġestjoni ċentralizzata, li ttejjeb l-effiċjenza tagħha u fl-aħħar mill-aħħar l-attrazzjoni tagħha.

L-investiment għandu jikkonsisti fil-kostruzzjoni ta’ sistema ċentrali għall-ġestjoni tat-traffiku (KÖFI) għal 272 km ta’ linji ferrovjarji suburbani u nazzjonali ewlenin, b’appoġġ bil-kompjuter u informazzjoni dwar il-ferroviji f’ħin reali. L-investiment għandu jkopri l-linji ferrovjarji 70 u 140, parti min-network komprensiv TEN-T, u l-linji ferrovjarji 100a u 80, parti min-network ewlieni TEN-T. Għandu jipprovdi lill-persunal tal-kontroll b’monitoraġġ f’ħin reali tal-informazzjoni dwar iċ-ċirkolazzjoni tal-ferroviji, li jtejjeb il-kontroll tat-traffiku tal-ferroviji minn ċentru wieħed. L-investiment huwa mistenni li jżid ir-robustezza tas-sezzjonijiet tal-linja ferrovjarja kkonċernata, li jiżgura l-fluss tat-traffiku, li jagħmel użu mir-riżervi tal-iskedar, li jżid il-kapaċità ta’ tranżitu, u li jiżgura informazzjoni awdjoviżiva uniformi għall-passiġġieri.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

C5.R1: Varar ta’ sistema nazzjonali unika għat-tariffi, il-ħruġ ta’ biljetti u informazzjoni għall-passiġġieri għall-karozzi tal-linja u l-ferrovija mill-Awtorità Nazzjonali tat-Trasport Pubbliku

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li jiġi ffaċilitat l-użu tat-trasport pubbliku b’mod multimodali billi tkun permessa kombinazzjoni eħfef ta’ servizzi tat-trasport ferrovjarju u bil-karozzi tal-linja permezz tal-varar ta’ sistema unika għat-tariffi il-ħruġ ta’ biljetti u informazzjoni għall-passiġġieri mill-Awtorità Nazzjonali tat-Trasport Pubbliku li għadha kif ġiet stabbilita fil-livell nazzjonali.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-introduzzjoni ta’ sistema nazzjonali unika dwar it-tariffi, il-ħruġ ta’ biljetti u informazzjoni għall-passiġġieri għall-mezzi varji tat-trasport pubbliku (karozzi tal-linja u ferroviji reġjonali u interurbani) permezz ta’ mezzi diġitali. L-infrastruttura għall-konsenja ta’ biljetti elettroniċi mhijiex parti minn din ir-riforma u mhijiex iffinanzjata skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

Ir-riforma għandha tpoġġi fis-seħħ il-qafas regolatorju rilevanti. B’mod partikolari għandha tiġi stabbilita Awtorità Nazzjonali tat-Trasport Pubbliku u regolament ġdid għandu jistabbilixxi l-qafas istituzzjonali f’termini ta’ metodi u proċeduri għas-sistema tariffarja l-ġdida, l-iskemi tal-biljetti u d-disponibbiltà tal-informazzjoni għall-passiġġieri.

Ir-riforma għandha tħaddem ukoll l-infrastruttura meħtieġa, b’mod partikolari server tal-bażi tad-data, pjattaforma għall-informazzjoni dwar l-ivvjaġġar u t-tariffi f’ħin reali, portal tal-OpenData li jkun fih data dwar it-trasport tal-passiġġieri u sistema ta’ informazzjoni għall-passiġġieri f’ħin reali.

Ir-riforma għandha tippermetti li l-utenti jixtru biljetti għall-pajjiż kollu, li tintalab informazzjoni dwar l-iskeda u li tiġi vverifikata s-sitwazzjoni attwali tat-traffiku permezz ta’ pjattaforma waħda. Is-sistema li tirriżulta għandha tittratta l-vjaġġi kollha b’interkambju bejn il-ferrovija u l-karozza tal-linja bħala entità waħda, tipprovdi informazzjoni aggregata u toħroġ biljett wieħed għar-rotta kollha. L-informazzjoni f’ħin reali għandha tkun disponibbli għall-pubbliku u tintwera fl-istazzjonijiet ferrovjarji u tal-karozzi tal-linja.

Is-sistema għandha tkun nondiskriminatorja u bbażata fuq formati tal-iskambju tad-data konformi mar-rekwiżiti tal-UE (ir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2017/1926) u għandha tkun konformi mal-kompiti tal-Awtorità Nazzjonali tat-Trasport Pubbliku fil-livelli u l-oqsma tas-servizzi kollha tal-kumpaniji tat-trasport reġjonali.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2024.

E.2    Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

F. KOMPONENT 6: Enerġija – tranżizzjoni ekoloġika

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija jindirizza diversi sfidi tas-settur tal-enerġija. L-objettiv tal-komponent huwa li jikkontribwixxi għall-ilħiq tal-miri tal-Ungerija dwar il-klima u l-enerġija għall-2030, filwaqt li jqis ukoll il-ħtieġa li tiżdied l-ambizzjoni tal-Istati Membri fil-kuntest tal-objettiv tal-2030 għall-UE kollha li jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet serra b’mill-inqas 55 % meta mqabbel mal-livelli tal-1990. L-Istrateġija Nazzjonali tal-Enerġija 2030 u l-Pjan Nazzjonali għall-Enerġija u l-Klima għandhom l-għan li jsaħħu s-sovranità tal-enerġija u s-sigurtà tal-enerġija billi jnaqqsu d-dipendenza fuq l-importazzjoni, jiżguraw provvista tal-enerġija affordabbli għall-popolazzjoni u jiddekarbonizzaw il-produzzjoni tal-enerġija, inkluża ż-żieda tas-sehem tal-ġenerazzjoni tal-enerġija fuq il-bażi ta’ sorsi rinnovabbli.

F’dan il-kuntest, il-komponent għandu l-għan li joħloq kapaċitajiet addizzjonali bbażati fuq sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u fl-aħħar mill-aħħar inaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet serra. L-emendi għall-qafas legali għandhom jistabbilixxu ambjent regolatorju ta’ appoġġ biex jintlaħaq dan l-objettiv. Bil-ħsieb li l-kapaċitajiet ta’ produzzjoni tal-enerġija minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli jiġu integrati fin-network tal-elettriku b’mod sigur u flessibbli, il-komponent għandu jappoġġa l-investiment relatat mal-iżvilupp tan-network u l-investimenti f’faċilitajiet ta’ ħżin tal-elettriku. L-investiment f’arloġġi intelliġenti huwa mistenni li jikkontribwixxi għall-ottimizzazzjoni tad-domanda għall-elettriku fit-tul. Il-komponent għandu jirriżulta wkoll fil-ħolqien ta’ kapaċità addizzjonali ta’ produzzjoni ta’ enerġija rinnovabbli billi jappoġġa l-installazzjoni ta’ sistemi ta’ pannelli solari residenzjali. Barra minn hekk, sabiex jiġu indirizzati l-isfidi relatati mat-tniġġis tal-arja u l-effiċjenza fl-enerġija, dan għandu jipprovdi wkoll appoġġ lill-unitajiet domestiċi għall-installazzjoni ta’ sistemi tat-tisħin elettriku u għas-sostituzzjoni tat-twieqi, apparti s-sistemi tal-pannelli solari u l-unitajiet tal-ħżin.

Il-miżuri skont dan il-komponent huma mistennija li jikkontribwixxu għat-tranżizzjoni ekoloġika u għall-ilħiq tal-objettiv tan-newtralità klimatika sal-2050.

L-iżvilupp ta’ network intelliġenti bbażat fuq soluzzjonijiet tekniċi innovattivi huwa pass importanti lejn id-diġitalizzazzjoni. L-isfruttament tad-data permezz ta’ soluzzjonijiet diġitali jiżgura tbassir aħjar tal-bilanċi bejn il-provvista u d-domanda u regolamentazzjoni aħjar tal-produzzjoni tal-enerġija.

Il-komponent jikkontribwixxi għall-awtonomija strateġika u s-sigurtà tal-Ungerija bħala parti mill-objettivi Ewropej. L-espansjoni tal-kapaċitajiet tal-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli għandha twassal għal aktar sovranità tal-enerġija permezz ta’ żieda fis-sehem tas-sorsi tal-enerġija domestiċi. L-iżvilupp tal-grilja għandu jikkontribwixxi wkoll għat-titjib tas-sigurtà tan-network tal-elettriku.

L-investimenti huma mistennija wkoll li jikkontribwixxu għall-ħolqien tal-impjiegi fil-livell lokali, inkluż għas-settur tal-SMEs.

Il-komponent jikkontribwixxi biex jiġu indirizzati r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż rigward il-ħtieġa li ssir enfasi fuq it-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, b’mod partikolari l-produzzjoni u l-użu nodfa u effiċjenti tal-enerġija (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2020) u li l-enerġija b’livell baxx ta’ karbonju u l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija u tar-riżorsi jitqiegħdu fiċ-ċentru tal-politika ekonomika orjentata lejn l-investiment (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 fl-2019). Dan jikkontribwixxi wkoll biex tiġi indirizzata r-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 6 fl-2022 rigward il-ħtieġa li titnaqqas id-dipendenza ġenerali fuq il-fjuwils fossili billi jitħaffef l-użu ta’ sorsi ta’ enerġija rinnovabbli, billi jiġu ssimplifikati l-proċeduri għall-għoti ta’ permessi u t-titjib tal-infrastruttura tal-elettriku, kif ukoll billi jiżdiedu l-isforzi fuq il-miżuri tal-effiċjenza fl-enerġija.

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).    

F.1    Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C6.R1: Trasformazzjoni tar-regolamentazzjoni tal-elettriku

L-iskop tar-riforma huwa li jitjieb il-qafas legali tas-suq tal-elettriku tal-Ungerija billi jiġi emendat l-Att LXXXVI tal-2007 u billi jiġu emendati ċerti digrieti tal-gvern relatati, bħad-Digriet tal-Gvern 273/2007 (X.19), 389/2007 (XII.23) u 299/2017 (X.17).

Ir-riforma attwali tipprevedi l-introduzzjoni ta’ kontabbiltà separata għall-elettriku trażmess fil-grilja u l-elettriku kkunsmat mill-grilja. L-Ungerija timpenja ruħha li tesiġi l-implimentazzjoni ta’ din is-sistema ta’ kontabbiltà separata mill-prosumaturi li għandhom jibbenefikaw minn appoġġ finanzjarju pubbliku għall-installazzjoni tas-sistemi tal-pannelli solari tagħhom mill-1 ta’ Jannar 2023.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2023.

C6.R2: Tħeġġiġ tal-iżvilupp tal-enerġija mir-riħ fuq l-art

L-objettiv tal-miżura huwa li jkun permess l-iżvilupp ta’ kapaċità addizzjonali ta’ ġenerazzjoni tal-enerġija mir-riħ fuq l-art fl-Ungerija billi jitneħħew ir-restrizzjonijiet ġenerali eżistenti fuq l-installazzjoni ta’ impjanti tal-enerġija mir-riħ u billi jinħolqu “żoni rakkomandati” fejn l-investimenti fl-enerġija mir-riħ ikunu mħeġġa.

Ir-riforma għandha temenda, wara konsultazzjoni pubblika, il-qafas leġiżlattiv applikabbli bħalissa sabiex jitneħħew restrizzjonijiet bla bżonn fuq l-installazzjoni ta’ parkijiet eoliċi fil-pajjiż, b’mod partikolari fir-rigward tad-distanza ta’ rtirar lura mit-turbini eoliċi (id-distanza bejn l-installazzjonijiet tal-enerġija mir-riħ u żoni residenzjali jew żoni affettwati oħra), l-għoli tat-turbini eoliċi (jew id-dijametru massimu tal-pali tal-iskrejjen tal-imtieħen tar-riħ) u l-kapaċità tal-enerġija tat-turbini. Ir-restrizzjonijiet għandhom jiġu eliminati jew definiti b’tali mod li jippermettu installazzjoni effettiva ta’ parkijiet eoliċi u f’konformità mal-parametri referenzjarji Ewropej u l-aħjar prattiki komparabbli. Ir-regolamenti emendati jistgħu jinkludu rekwiżiti minimi dwar is-sikurezza teknika, il-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali u l-ambjent u l-awtoritajiet lokali jistgħu jimponu rekwiżiti ġustifikati. Ir-regolamenti emendati ma għandhom jintroduċu l-ebda impediment ieħor, bħal restrizzjonijiet ibbażati fuq id-daqs, il-kapaċità, jew l-għoli.

Ir-riforma għandha tintroduċi wkoll, wara konsultazzjoni pubblika, “żoni rakkomandati” għall-parkijiet eoliċi f’konformità mal-approċċ tal-proposta tal-Kummissjoni f’COM (2022) 222 tat-18 ta’ Mejju 2022.

“Żoni rakkomandati” għandhom ikunu postijiet speċifiċi li huma partikolarment adattati għall-installazzjoni ta’ parkijiet eoliċi. Dawn iż-żoni għandhom jiġu definiti skont kriterji oġġettivi bħad-densità tal-enerġija mir-riħ jew il-veloċità tar-riħ. Il-leġiżlazzjoni li tistabbilixxi dawn iż-żoni għandha tistabbilixxi wkoll proċeduri simplifikati speċifiċi għall-għoti ta’ permessi għall-installazzjoni ta’ parkijiet eoliċi f’żoni bħal dawn, li jirriżultaw fi proċeduri aktar faċli u skadenzi iqsar.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2023.

C6.R3: Titjib tal-proċeduri tal-għoti tal-permessi għal proġetti tal-enerġija rinnovabbli

L-objettiv tal-miżura huwa li jiġi appoġġat il-varar ta’ proġetti tal-enerġija rinnovabbli billi jiġu ffaċilitati l-proċeduri għall-għoti tal-permessi.

Ir-riforma għandha tpoġġi fis-seħħ proċedura integrata għall-permess għall-protezzjoni ambjentali u l-permess tal-kostruzzjoni għall-parkijiet għall-enerġija solari u eolika b’kapaċità inkorporata ta’ aktar minn 0,5 MW. Dan għandu jiżgura żmien effettiv iqsar għall-għoti ta’ permessi. Lil hinn minn 75 jum, in-nuqqas ta’ tweġiba mill-amministrazzjoni għandu jirriżulta fl-għoti ta’ awtorizzazzjoni. Ir-riforma għandha tistabbilixxi wkoll punt uniku ta’ servizz, li jaġixxi bħala punt ta’ kuntatt uniku għall-investituri għall-immaniġġar u t-twassil ta’ tali permessi integrati.

Ir-riforma għandha tissimplifika wkoll il-proċeduri ta’ konnessjoni mal-grilja għal installazzjonijiet fotovoltajċi żgħar (inqas minn 0,8 kW). Għal dawn, ir-reġistrazzjoni qabel l-installazzjoni biss għandha tkun meħtieġa, mingħajr il-ħtieġa li tiġi introdotta talba għal permess. L-investitur ma għandux ikun meħtieġ jiffirma kuntratt speċifiku mal-Operatur tas-Sistema tad-Distribuzzjoni (Distribution System Operator, DSO) għall-użu tal-impjant fotovoltajku żgħir, u r-reġistrazzjoni għandha tissostitwixxi l-kuntratt ta’ konnessjoni għall-impjant fotovoltajku żgħir. L-iskadenzi għall-konnessjoni tal-impjant tal-enerġija żgħir ma għandhomx ikunu itwal minn xahrejn sakemm ir-raġuni għad-dewmien ma tkunx taqa’ barra mill-kompetenza tad-DSO rispettiv.

Sabiex jiġi promoss il-varar tal-enerġija solari, il-waqfien temporanju introdott dan l-aħħar tal-possibbiltà għal sistemi fotovoltajċi residenzjali mibnija ġodda (sa 50 kVA) biex jipprovdu l-enerġija lill-grilja għandu jitneħħa malajr kemm jista’ jkun, u mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2024. Għal dan l-għan, l-Awtorità Regolatorja Ungeriża dwar l-Enerġija u l-Utilità Pubblika (MEKH) għandha tirrieżamina regolarment, mill-inqas kull sitt xhur, din il-limitazzjoni temporanja, f’livell reġjonali flimkien mal-Operatur tas-Sistema ta’ Trażmissjoni (Transmission System Operator, TSO) u d-DSOs, abbażi ta’ kriterji tekniċi u oġġettivi. Hekk kif ir-riżultat tal-evalwazzjoni jistabbilixxi li l-grilja hija kapaċi tintegra l-elettriku prodott, ir-restrizzjoni għandha titneħħa, fil-livell reġjonali jekk ikun xieraq.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2023.

C6.R4: Titjib tat-trasparenza, prevedibbiltà u disponibbiltà tal-konnessjoni mal-grilja

L-objettiv tal-miżura huwa li tiżdied it-trasparenza u l-prevedibbiltà tal-proċedura kkoordinata ta’ konnessjoni mal-grilja għall-investimenti fl-enerġija rinnovabbli dipendenti mit-temp, u fl-aħħar mill-aħħar li tiżdied id-disponibbiltà tal-konnessjonijiet mal-grilja.

Ir-riforma għandha temenda l-leġiżlazzjoni rilevanti dwar il-proċeduri ta’ konnessjoni mal-grilja biex tiżgura approċċ nondiskriminatorju bejn it-teknoloġiji tal-ġenerazzjoni tal-enerġija. It-talbiet għall-konnessjoni li jaqbżu l-limiti tal-konnessjoni għandhom dejjem jiġu aċċettati bil-kundizzjoni li l-investituri jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-kapaċità tal-ibbilanċjar u jħallsu t-tariffi tal-konnessjoni diretta. Il-leġiżlazzjoni għandha tiddefinixxi l-livell massimu tal-kapaċità tal-ibbilanċjar li jista’ jintalab. Dan il-massimu għandu jkun oġġettivament ġustifikat u proporzjonat, ma għandux jaqbeż it-30 % u għandu jitnaqqas gradwalment.

Ir-riforma għandha żżid ukoll it-trasparenza tal-proċedura ta’ konnessjoni mal-grilja b’diversi azzjonijiet biex titqajjem kuxjenza u jitrawmu deċiżjonijiet infurmati mill-parteċipanti fis-suq. Dawn għandhom jinkludu b’mod partikolari l-pubblikazzjoni regolari ta’ talbiet aċċettati u miċħuda, ta’ projezzjonijiet aġġornati għall-kapaċitajiet ta’ konnessjoni mal-grilja u ta’ eżempji simplifikati għal tipi differenti ta’ konnessjoni, kif ukoll l-organizzazzjoni ta’ forums għall-kondiviżjoni tal-informazzjoni għall-parteċipanti fis-suq. Sabiex tittejjeb l-effettività tal-proċedura, it-TSO u d-DSOs għandhom joħolqu wkoll l-infrastruttura tal-IT meħtieġa biex ikunu jistgħu jiġbru u jużaw data minn arloġġi intelliġenti installati.

Ir-riforma għandha tikkontribwixxi għall-kapaċità tal-Ungerija li żżid b’mod sinifikanti l-kapaċità tal-parkijiet tal-enerġija solari u eolika konnessi mal-grilja fil-livell nazzjonali. Bażi tad-data tal-gvern għandha tagħmel monitoraġġ tal-progress lejn il-miri korrispondenti.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C6.R5: Tisħiħ tar-rekwiżiti tal-effiċjenza fl-enerġija

L-objettiv tal-miżura huwa li titjieb l-effiċjenza fl-enerġija tal-bini fl-Ungerija, li hija mistennija li tikkontribwixxi għal konsum tal-enerġija aktar baxx tal-bini u b’hekk għal esponiment aktar baxx għall-gass mir-Russja.

Ir-riforma għandha tintroduċi standards minimi tal-effiċjenza fl-enerġija (tnaqqis tal-konsum tal-enerġija ta’ mill-inqas 30 %) għall-iskemi ta’ appoġġ għar-rinnovazzjoni tal-bini ffinanzjati mill-fondi tal-UE.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2023.

C6.I1: Żvilupp tal-grilji klassiċi u intelliġenti għall-operatur tas-sistema ta’ trażmissjoni u għall-operaturi tas-sistemi ta’ distribuzzjoni

L-iskop tal-investiment huwa li jiġi żviluppat in-network tal-elettriku bil-ħsieb li tiġi żgurata l-integrazzjoni sikura ta’ kapaċitajiet addizzjonali li għandhom jinħolqu minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli u tiżdied il-flessibbiltà tas-sistema. F’konformità mal-istrateġija tal-politika tal-enerġija tal-Ungerija, l-Ungerija beħsiebha żżid is-sehem tas-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli fit-taħlita tal-enerġija tagħha u tittripla l-kapaċità attwali tagħha tal-impjant tal-enerġija solari domestika sal-2030. Dan jeħtieġ aċċess suffiċjenti għan-network u kapaċità meħtieġa għall-grilja. In-network ta’ trażmissjoni u ta’ distribuzzjoni jeħtieġ li jiġi żviluppat biex ikun jista’ jilqa’ dawn l-isfidi.

B’hekk, l-investiment għandu jikkontribwixxi għall-eliminazzjoni ta’ wħud mill-kapaċitajiet skarsi tal-grilja, għall-integrazzjoni sikura ta’ produzzjoni addizzjonali li tirriżulta miż-żieda fil-kapaċità tal-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli. L-investiment għandu jinkludi ’mod partikolari elementi ta’ żvilupp, bħall-kostruzzjoni u l-aġġornamenti tan-network b’vultaġġ għoli/medju/baxx, installazzjonijiet ġodda tas-substazzjonijiet, sostituzzjonijiet u espansjonijiet tat-trasformaturi tas-substazzjonijiet, kostruzzjonijiet u sostituzzjoni tal-kontrolli kif ukoll żviluppi fid-diġitalizzazzjoni.

L-ikkompletar tal-investiment li jikkonsisti fiż-żieda fil-kapaċità tal-integrazzjoni tal-impjanti tal-enerġija li jużaw sorsi tal-enerġija rinnovabbli mal-grilja għandu jirriżulta f’abbiltà li tiġi integrata kapaċità tal-impjant tal-enerġija addizzjonali ta’ 2 925 MW sat-30 ta’ Ġunju 2026.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C6.I2: Appoġġ għall-użu ta’ pannelli solari residenzjali u modernizzazzjoni tat-tisħin

L-objettiv tal-miżura huwa l-espansjoni tal-kapaċitajiet tal-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli residenzjali, iż-żieda fl-effiċjenza fl-enerġija li twassal għal tnaqqis fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra kif ukoll it-tnaqqis tat-tniġġis tal-arja li jirriżulta minn soluzzjonijiet tat-tisħin skaduti (bħall-materja partikolata u d-diossidu tal-kubrit). Din il-miżura għandha tkun ta’ benefiċċju għall-unitajiet domestiċi esposti għal riskju ta’ faqar enerġetiku ogħla mill-medja. Għal dan l-iskop, il-livell tal-introjtu tar-riċevitur għandu jiġi determinat fuq il-bażi ta’ waħda miż-żewġ possibbiltajiet li ġejjin: persuni b’introjtu taħt il-paga medja nazzjonali jew unitajiet domestiċi b’introjtu medju per capita taħt il-medja nazzjonali, it-tnejn stabbiliti fuq il-bażi tal-istatistika mill-Uffiċċju Ċentrali tal-Istatistika tal-Ungerija.

Il-miżura għandha tappoġġa żewġ tipi ta’ attivitajiet. L-ewwel tip ta’ attività hija l-installazzjoni ta’ sistema ta’ pannelli solari fuq strutturi tas-saqaf għall-awtokonsum. It-tieni tip ta’ attività tikkonsisti fl-installazzjoni ta’ sistemi ta’ pannelli solari fuq strutturi tas-saqaf għall-awtokonsum, ikkombinata mas-sostituzzjoni tat-twieqi, l-istabbiliment tal-kapaċità tal-ħżin (massimu ta’ 14-il kW) u l-installazzjoni tat-tisħin elettriku (pompi tas-sħana, jekk meħtieġ akkumpanjati minn pannelli elettriċi tas-sħana skont iċ-ċirkustanzi tekniċi tal-bini li jibbenefika mill-appoġġ). Il-miżura għandha tibbenefika 34 920 unità domestika, li mill-inqas 11 600 unità domestika minnhom għandhom iwettqu l-investiment li jaqa’ taħt it-tieni tip ta’ attività.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C6.I3: Installazzjoni tal-faċilitajiet tal-ħżin tal-enerġija għall-operatur tas-sistema tat-trażmissjoni u għall-operaturi tas-sistema tad-distribuzzjoni

L-objettiv tal-investiment huwa li tiġi appoġġata l-installazzjoni tal-faċilitajiet tal-ħżin tal-enerġija għal terminu qasir mill-operatur tas-sistema tat-trażmissjoni u l-operaturi tas-sistema tad-distribuzzjoni, li għandhom jintużaw mill-operatur tas-sistema tat-trażmissjoni u dawk l-operaturi tas-sistema tad-distribuzzjoni għall-iskop uniku li jiġi żgurat it-tħaddim sigur u affidabbli tas-sistema tat-trażmissjoni jew tad-distribuzzjoni u indirettament tiġi appoġġata l-integrazzjoni ulterjuri tal-produzzjoni tal-enerġija li tirriżulta miż-żieda fil-kapaċità tal-produzzjoni tal-enerġija rinnovabbli. Il-faċilitajiet tal-ħżin ma għandhomx jintużaw għall-ibbilanċjar jew għall-ġestjoni tal-konġestjoni.

L-operatur tas-sistema tat-trażmissjoni u l-operaturi tas-sistema tad-distribuzzjoni għandhom jirċievu appoġġ biex jinstallaw il-faċilitajiet tal-ħżin tal-enerġija tagħhom abbażi tad-deroga prevista fl-Artikolu 54(2) u fl-Artikolu 36(2) tad-Direttiva (UE) 2019/944, jiġifieri abbażi tal-faċilitajiet tal-ħżin tal-enerġija li huma komponenti tan-network integrati bis-sħiħ u li jirċievu approvazzjoni mill-awtorità regolatorja (l-Awtorità Regolatorja Ungeriża dwar l-Enerġija u l-Utilitajiet, MEKH). L-MEKH għandha tagħmel monitoraġġ u tiżgura li l-faċilitajiet tal-ħżin jintużaw biss bħala komponenti integrati tan-network u għandha tivverifika regolarment li l-proprjetà, l-iżvilupp, il-ġestjoni u t-tħaddim ta’ dawn il-faċilitajiet tal-ħżin ma jfixklux is-suq.

Il-kapaċità totali tal-ħżin tal-elettriku installata bħala komponent tan-network kompletament integrat bħala riżultat ta’ dan l-investiment għandha tkun mill-inqas 146 MWh.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2025.

C6.I4: Installazzjoni ta’ faċilitajiet tal-ħżin tal-enerġija tal-grilja għall-parteċipanti fis-suq

L-objettiv ta’ dan l-investiment huwa li l-parteċipanti fis-suq diġà preżenti jew li jixtiequ jidħlu fis-suq tal-ibbilanċjar (eż. aggregaturi, produtturi tal-elettriku u konsumaturi industrijali kbar) jingħatalhom aċċess għal teknoloġiji li jipprovdu servizz ta’ flessibbiltà mingħajr tniġġis.

Din il-miżura għandha tappoġġa lill-parteċipanti fis-suq biex jinstallaw faċilitajiet tal-ħżin tal-enerġija tal-grilja.

Ir-riċevituri għandhom jintgħażlu permezz ta’ sejħa miftuħa għal proposti. Fil-proċess tal-għażla, il-proposti tal-proġetti li għandhom jiġu implimentati b’teknoloġiji differenti għandhom jingħataw punteġġ u jintgħażlu abbażi ta’ analiżi tal-ispejjeż imqabbla mal-benefiċċji, biex b’hekk jiġi żgurat proċess tal-għażla teknoloġikament newtrali b’enfasi fuq il-kosteffettività totali. Ir-riċevituri għandhom ikunu meħtieġa jintroduċu l-kapaċità kollha jew parti minnha li tirriżulta mill-faċilità ta’ ħżin tal-elettriku ssussidjata fis-suq tal-ibbilanċjar.

Il-kapaċità totali tal-ħżin tal-elettriku installata bħala parti mis-suq tal-ibbilanċjar b’riżultat ta’ dan l-investiment għandha tkun mill-inqas 311 MWh.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2025.

C6.I5: Disseminazzjoni tal-kejl intelliġenti

L-objettiv tal-miżura huwa li jiġu appoġġati x-xiri u l-installazzjoni ta’ arloġġi intelliġenti.

L-applikazzjoni tal-arloġġi intelliġenti hija mistennija li jkollha rwol importanti bħala għodda minn tarf sa tarf għad-determinazzjoni preċiża tal-profili tal-konsumaturi u l-ottimizzazzjoni tad-domanda għall-elettriku, u l-ġbir tad-data u l-funzjonijiet ta’ komunikazzjoni tagħhom għandhom jiġu sfruttati f’ħafna oqsma oħra ta’ applikazzjoni wkoll. L-arloġġi intelliġenti għandhom ikunu kontrollabbli mill-bogħod, għandhom ikunu kapaċi jaqilbu l-output nominali tal-arloġġ f’każ ta’ kejl dirett, għandhom ikunu kapaċi jipprovdu kontrollabbiltà u jkollhom modulu ta’ komunikazzjoni. L-introduzzjoni ta’ arloġġi intelliġenti u t-tariffi flessibbli li jibnu fuqhom huma mistennija li jipprovdu l-bażi għal rispons min-naħa tad-domanda fit-tul, li hija mistennija li tgħin biex tinbena flessibbiltà fis-sistema tal-elettriku fit-tul.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali tipprevedi li ċertu tip ta’ konsumaturi jkollhom arloġġi intelliġenti installati fil-post tal-konsum tagħhom. Skont id-Digriet tal-Gvern 273/2007 (X. 19.) dwar l-implimentazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Att LXXXVI tal-2007 dwar l-Elettriku, jeħtieġ li jiġi installat arloġġ intelliġenti għall-utenti konnessi b’vultaġġ baxx f’każ ta’ konsum annwali ta’ 5 000 kWh jew aktar; fil-każ ta’ konnessjonijiet ġodda b’domanda għall-enerġija ta’ 3x32 A iżda li ma taqbiżx 3x80 A; u għall-utenti li diġà għandhom impjant tal-enerġija żgħir ta’ daqs domestiku jew għandhom jinstallaw sistema bħal din fil-futur. L-investiment għandu jikkontribwixxi għad-disseminazzjoni ta’ arloġġi intelliġenti.

Ir-riċevituri tal-investiment huma l-operaturi tas-sistema tad-distribuzzjoni, abbażi ta’ sejħa għal proġetti prijoritarji. L-operaturi tas-sistema tad-distribuzzjoni għandhom jirċievu s-sussidju fi proporzjon mal-għadd ta’ siti fiżiċi meħtieġa biex jiġu installati arloġġi intelliġenti fiż-żoni ġeografiċi fejn joperaw.

Il-miżura għandha tirriżulta f’għadd totali ta’ mill-inqas 290 680 arloġġ intelliġenti installati ġodda.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

F.2 Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

G. KOMPONENT 7: Tranżizzjoni għal Ekonomija Ċirkolari

L-objettiv ta’ dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija huwa li tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari u li jikkontribwixxi biex jintlaħqu l-miri tal-immaniġġar tal-iskart għall-2025 u l-2030 stabbiliti fil-leġiżlazzjoni tal-UE. Dan jirrikjedi li jiġu stabbiliti r-rekwiżiti leġiżlattivi u proċedurali ewlenin għat-tħejjija tal-ekonomija Ungeriża għat-tranżizzjoni għall-ekonomija ċirkolari, inkluż settur tal-immaniġġar tal-iskart li jiffunzjona tajjeb. Wieħed mill-pilastri ta’ dan il-proċess huwa t-tiġdid tas-sistema tal-ġestjoni tal-iskart domestiku. Ir-rata tal-użu tal-materjal ċirkolari tal-Ungerija hija ta’ 8,7 %, li hija taħt il-medja tal-EU (12,8 %). Ir-rata ta’ riċiklaġġ (skart muniċipali) – li hija ta’ 33 % – hija konsiderevolment iktar baxxa mill-mira tal-2025.

Il-miżuri taħt dan il-komponent jikkontribwixxu għall-objettivi tat-tranżizzjoni ekoloġika u tan-newtralità klimatika, kif ukoll għal sistema ta’ ġestjoni tal-iskart aktar żviluppata fl-Ungerija. Dawn għandhom jappoġġaw l-implimentazzjoni ta’ investimenti fir-riċiklaġġ kimiku tal-iskart tal-plastik li mhuwiex adattat għar-riċiklaġġ mekkaniku. Dawn għandhom jappoġġaw ukoll it-tkabbir sostenibbli permezz tal-adozzjoni ta’ soluzzjonijiet innovattivi, bħar-riċiklaġġ kimiku. L-objettivi ta’ dan il-komponent huma konsistenti mal-miri tal-Qafas tal-UE dwar l-Immaniġġar tal-Iskart.

Il-komponent jikkontribwixxi biex jiġu indirizzati r-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż dwar il-ħtieġa li ssir enfasi fuq il-politika ekonomika relatata mal-investiment dwar l-immaniġġar tal-iskart sostenibbli (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 3 tal-2019 u 3 fl-2020) u li jiġu promossi r-riforma u l-investiment fuq l-immaniġġar tal-iskart sostenibbli u ċ-ċirkolarità tal-ekonomija (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 5 fl-2022), li identifikaw l-ekonomija ċirkolari bħala qasam fejn jista’ jsir titjib, b’mod partikolari fl-immaniġġar tal-iskart muniċipali u fis-sistema ta’ ġbir u trattament tal-iskart.

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

G.1    Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C7.R1: Regolamentazzjoni domestika tat-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari

L-iskop tar-riforma huwa li jinħoloq qafas strateġiku u legali sod għat-tranżizzjoni għall-ekonomija ċirkolari.

Sabiex jiġi stabbilit il-qafas strateġiku għall-investimenti, il-Pjan Nazzjonali għall-Immaniġġar tal-Iskart għall-perjodu 2021–2027 kif meħtieġ mid-Direttiva 2008/98/KE dwar l-iskart għandu jiġi adottat u l-Istrateġija Nazzjonali għal Ekonomija Ċirkolari u l-Pjan ta’ Azzjoni, allinjati mar-rakkomandazzjonijiet tal-OECD tal-proġett tal-istrument ta’ appoġġ tekniku li għaddej bħalissa, għandhom jiġu ffinalizzati. Flimkien, dawn id-dokumenti għandhom jikkostitwixxu l-qafas għat-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari fl-Ungerija.

Għan ulterjuri tar-riforma huwa li jinħoloq ambjent legali sod biex jirregola t-tranżizzjoni għall-ekonomija ċirkolari b’mod effiċjenti u jistabbilixxi regoli dettaljati għal mudell ġdid tal-immaniġġar tal-iskart. Il-bidliet fil-qafas leġiżlattiv għandhom jikkontribwixxu għall-ħolqien ta’ ambjent favorevoli għall-immaniġġar tal-iskart fl-Ungerija, b’mod partikolari billi jiġu eliminati l-ostakli fis-settur tal-immaniġġar tal-iskart, inklużi dawk relatati mal-kompetizzjoni, biex tiġi stabbilita awtorità kompetenti għall-immaniġġar tal-iskart, biex tiġi rregolata s-sistema ta’ depożitu għall-fliexken tax-xorb u biex tissaħħaħ il-leġiżlazzjoni dwar ir-responsabbiltà estiża tal-produttur. L-emendi għandhom jinkludu wkoll regolament li jnaqqas l-impatt tal-prodotti tal-plastik fuq l-ambjent li jmur lil hinn mir-rekwiżiti tad-Direttiva (UE) 2019/904 dwar prodotti tal-plastik li jintuża darba biss.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-30 ta’ Settembru 2023.

C7.I1: Tisħiħ ta’ industrija tal-immaniġġar tal-iskart intelliġenti, innovattiva u sostenibbli u tas-suq tal-materja prima sekondarja

L-għan tal-investiment huwa li jappoġġa r-riċiklaġġ kimiku sabiex tiġi ffaċilitata t-tranżizzjoni għal ekonomija ċirkolari. L-investiment jappoġġa t-tnaqqis tal-proporzjon tal-iskart mormi f’landfill f’konformità mal-Pjan Nazzjonali għall-Immaniġġar tal-Iskart 2021-2027 u għandu jżid ukoll il-proporzjon tal-iskart riċiklat. L-investiment huwa mistenni li jtejjeb b’mod sinifikanti r-riċiklaġġ tal-iskart, li jikkontribwixxi għall-promozzjoni tal-bir separat, u li jiżviluppa l-infrastruttura għall-pretrattament u r-riċiklaġġ, li jikkontribwixxi kemm għall-miri tal-ġbir kif ukoll għal dawk tar-riċiklaġġ.

Fil-qafas tal-investiment għandu jiġi stabbilit impjant tar-riċiklaġġ kimiku u tal-produzzjoni tal-idroġenu, li għandu jkun adattat għall-ipproċessar ta’ 40 000 tunnellata ta’ plastik li ma jistax jerġa’ jintuża u li mhuwiex adattat għar-riċiklaġġ mekkaniku tal-iskart tal-plastik. L-iżvilupp tal-infrastruttura għandu jinkludi l-passi teknoloġiċi rilevanti kollha tar-riċiklaġġ kimiku, inkluż l-immaniġġar tal-iskart adattat għall-użu kimiku mill-ġdid, it-trasformazzjoni tal-iskart f’materja prima xierqa għall-użu mill-proċessi petrokimiċi, u l-produzzjoni ta’ plastik li fihom polimeri kimikament riċiklati. L-output tal-proċess tar-riċiklaġġ kimiku għandu jkun materja prima sekondarja u mhux fjuwils, u bħala tali dan il-proċess ma għandux jikkostitwixxi rkupru tal-enerġija 6 . Sabiex jiġi żgurat li l-miżura tikkonforma mal-Gwida Teknika (2021/C58/01) “La tagħmilx ħsara sinifikanti”, f’każ li l-miżura tinkludi attivitajiet skont is-Sistema għall-Iskambju ta’ Kwoti tal-Emissjonijiet (Emission Trading System, ETS) tal-UE, dawn għandhom jiksbu emissjonijiet ta’ gassijiet serra previsti iktar baxxi mill-parametri referenzjarji rilevanti 7 . L-idroġenu ekoloġiku minn sorsi ta’ enerġija rinnovabbli (f’konformità mal-liġi applikabbli tal-UE) għandu jiġi prodott bħala parti mill-investiment, li għandu jintuża bħala parti mill-proċess ta’ riċiklaġġ kimiku. L-għan tat-teknoloġija huwa li l-iskart magħżul jinqasam fi prodotti sekondarji mhux ipproċessati (konverżjoni ta’ mill-inqas 50 %, f’termini ta’ piż, tal-iskart tal-plastik mhux perikoluż ipproċessat miġbur separatament f’materja prima sekondarja) li għandu jintuża parzjalment bħala input kimiku fil-proċess tal-produzzjoni tal-prodotti tal-plastik.

Ladarba jibda jitħaddem, l-impjant tar-riċiklaġġ għandu jkun adattat għar-riċiklaġġ kimiku ta’ 40 000 tunnellata ta’ skart tal-plastik li ma jkunx adattat għar-riċiklaġġ mekkaniku.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

G.2    Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

H. KOMPONENT 8: SAĦĦA

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija jindirizza diversi sfidi li s-sistema tas-saħħa tal-Ungerija qed tiffaċċja bħalissa, bħall-aċċess mhux ugwali għas-servizzi u l-inċidenza għolja ta’ pagamenti informali (ta’ gratwità); dipendenza eċċessiva fuq l-isptarijiet fl-għoti ta’ servizzi; dejn konsiderevoli tal-isptarijiet marbut ma’ problemi ta’ finanzjament; u skarsezzi reġjonali ta’ forza tax-xogħol fis-sistema tas-saħħa.

L-objettiv ewlieni tal-komponent huwa li tiġi żviluppata sistema ta’ kura moderna u effiċjenti li tkun kapaċi tirrispondi għall-isfidi tas-seklu 21 u tkun aċċessibbli għal kulħadd f’konformità mal-prinċipju 16 tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali. Għal dan il-għan, il-komponent għandu l-għan li (i) jeqred il-pagamenti ta’ gratwità fis-sistema tas-saħħa; (ii) isaħħaħ ir-rwol tal-prattikanti ġenerali; (iii) jissimplifika l-kura għall-pazjenti inpatient u jaġġorna l-infrastruttura tagħha; (iv) iżid l-użu tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (information and communication technologies, ICT) biex itejjeb il-kwalità u l-effiċjenza tas-servizzi tal-kura tas-saħħa; u (v) jiżviluppa pogramm ta’ sorveljanza tas-saħħa mill-bogħod għall-anzjani.

Il-komponent jappoġġa l-indirizzar tar-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż dwar l-appoġġ għal miżuri tas-saħħa preventivi u t-tisħiħ tal-kura tas-saħħa primarja (ir-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż 2 tal-2019 u 3 fl-2022), dwar l-indirizzar ta’ nuqqasijiet ta’ ħaddiema tas-saħħa u l-iżgurar ta’ provvista adegwata ta’ prodotti u mediċi kritiċi u l-infrastruttura (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 1 fl-2020), u dwar l-iżgurar ta’ aċċess għal servizzi essenzjali għal kulħadd (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 2 fl-2020). Jenħtieġ li jikkontribwixxi wkoll għall-implimentazzjoni tal-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali.

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

H.1 Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C8.R1: Eradikazzjoni tal-pagamenti ta’ gratwità fis-settur tal-kura tas-saħħa

L-objettiv tal-miżura huwa li tinqered il-prattika ta’ pagamenti informali ta’ gratwità fis-servizzi tal-kura tas-saħħa filwaqt li jinħolqu kundizzjonijiet finanzjarji u tax-xogħol aħjar għat-tobba.

Il-miżura għandha tikkonsisti fl-adozzjoni ta’ leġiżlazzjoni li tintroduċi kuntratt ta’ impjieg ġdid għat-tobba bil-għan li jinqerdu l-ħlasijiet ta’ gratwità u, b’rabta ma’ dan, jiżdiedu s-salarji għat-tobba u r-residenti impjegati skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kuntratt. Flimkien mal-kriminalizzazzjoni leġiżlata tal-pagamenti ta’ gratwità, il-miżura hija mistennija teqred dawn il-pagamenti fis-servizzi tal-kura tas-saħħa. L-effettività tal-miżura hija mistennija li tissaħħaħ miż-żidiet paralleli fil-pagi fis-settur tal-kura tas-saħħa (li huma ffinanzjati b’mod separat mill-RRP).

L-impatt tal-miżura għandu jiġi evalwat permezz ta’ studju indipendenti li r-riżultati tiegħu għandhom jiġu ppubblikati. L-istudju għandu jivvaluta wkoll sa liema punt ir-riforma għandha tkun ikkontribwiet għat-titjib tal-attrazzjoni tal-professjoni tat-tobba u ż-żamma tat-tobba fl-Ungerija.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2023.

C8.I1: Żvilupp tal-kundizzjonijiet għall-kura tas-saħħa fis-seklu 21

L-objettiv tal-miżura huwa li tissaħħaħ il-kura għall-pazjenti inpatient u l-infrastruttura tagħha. Qed issir enfasi fuq l-iżvilupp ta’ network ta’fornituri tal-kura tas-saħħa għal kirurġija li titlesta f’ġurnata, outpatient u inpatient b’bini ġdid u rikondizzjonat u apparat mediku modern li jgħinu biex tiżdied l-effiċjenza tal-kura tas-saħħa, anki fid-dawl tal-okkorrenza futura possibbli ta’ kriżijiet tas-saħħa.

Il-miżura għandha tikkonsisti f’erba’ azzjonijiet. L-ewwel nett, id-dħul fis-seħħ ta’ leġiżlazzjoni biex tiġi żviluppata sistema nazzjonali ta’ ġestjoni tas-saħħa unika u trasparenti. It-tieni, il-ħolqien ta’ 22 network tal-isptarijiet fil-livell tal-kontej bi proċessi integrati tal-pazjenti, skont rapport ta’ mmappjar li għandu jiġi pprovdut mill-Ministeru għall-Intern. Il-proċessi integrati tal-pazjenti għandhom jiddefinixxu liema istituzzjoni fin-network hija responsabbli għal kull tip ta’ intervent mediku f’kull network fil-livell tal-kontej tal-istituzzjonijiet tal-kura tas-saħħa. It-tielet, mill-inqas 40 binja b’infrastruttura tas-saħħa ġdida jew rikondizzjonata għandhom jirċievu tagħmir ġdid u modern tal-kura tas-saħħa, u bini mibni ġdid għandu jikkonforma wkoll ma’ rekwiżiti għolja ta’ effiċjenza fl-enerġija. Ir-raba’, żieda fl-għadd ta’ avvenimenti ta’ ġbir ta’ demm sħiħ f’siti ta’ ġbir mobbli f’insedjamenti żgħar.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sat-30 ta’ Ġunju 2026.

C8.I2: Appoġġ għat-trasformazzjoni diġitali tas-saħħa

L-objettiv tal-investiment huwa li jiżdied l-użu tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni biex tittejjeb l-effiċjenza tas-settur tas-saħħa, jiġi ffaċilitat l-aċċess għas-servizzi u titjieb il-kwalità tal-kura u tas-servizzi.

Il-miżura għandha tikkonsisti f’sitt azzjonijiet. L-ewwel nett, 65 sptar għandhom jiġu mgħammra b’sistemi aġġornati ta’ sigurtà tal-IT. It-tieni, bażijiet tad-data u reġistri tal-mard ġodda għandhom isiru aċċessibbli b’mod diġitali fl-Ispazju tas-Servizz Elettroniku tal-Kura tas-Saħħa (EESZT, Electronic Healthcare Service Space). L-EESZT hija pjattaforma ta’ integrazzjoni eżistenti fejn tista’ tinkiseb id-data kollha dwar is-saħħa tal-pazjenti, bl-awtorizzazzjoni t-tajba, permezz ta’ sistemi lokali tal-isptarijiet, tal-prattikanti ġenerali jew tal-ispiżeriji. It-tielet, il-proporzjon ta’ proċeduri tal-awtorità tas-saħħa li jistgħu jinbdew elettronikament għandu jiżdied għal 60 %. Ir-raba’, l-għadd ta’ interventi telemediċinali pprovduti permezz ta’ għodod ta’ komunikazzjoni informattiva għandu jiżdied. Il-ħames, għandhom jiġu mnedija moduli ġodda fuq il-portal EESZT li jappoġġaw il-ġestjoni tal-provvista u l-proċessi ta’ kura diġitalizzata. Is-sitt, għandha tiġi żviluppata u titpoġġa f’operazzjoni applikazzjoni ġdida tal-mobile għall-kura tas-saħħa ċentrali (myEESZT) għall-unitajiet domestiċi u l-utenti professjonali.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Marzu 2026.

C8.I3: Programm tal-monitoraġġ tas-saħħa mill-bogħod għall-anzjani

L-objettiv tal-investiment huwa li jingħataw servizzi ta’ sorveljanza tas-saħħa mill-bogħod għall-persuni anzjani li għandhom iktar minn 65 sena. L-investiment huwa mistenni wkoll li jnaqqas id-deistituzzjonalizzazzjoni tal-kura fit-tul.

Il-miżura għandha tikkonsisti f’żewġ azzjonijiet. L-ewwel nett, il-bidu tal-operat ta’ servizzi ta’ dispaċċ li għandhom jorganizzaw servizzi telemediċinali u kura ta’ emerġenza għall-parteċipanti fost il-persuni anzjani li għandhom iktar minn 65 sena.; Is-sistema għandha tippermetti li l-parteċipanti jitolbu l-għajnuna mis-servizz ta’ 24 siegħa b’telefonata ta’ emerġenza personali bbażata fuq il-GMS tagħhom stess. Il-persunal tas-servizz tad-dispaċċ għandu jkollu għarfien espert fis-servizzi tal-ambulanza jew tal-kura ta’ emerġenza. It-tieni, mill-inqas 1 500 000 persuna anzjana li għandhom iktar minn 65 sena għandhom ikunu mgħammra b’apparat sensorjali li jintlibes. Servizz dedikat għandu jipprovdi sorveljanza ta’ 24 siegħa għal dawn il-persuni anzjani, li għandhom ikunu jistgħu jċemplu s-servizz ta’ dispaċċ f’każ ta’ emerġenza medika.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

C8.I4: Żvilupp tal-kura tas-saħħa primarja

L-objettiv tal-miżura huwa li s-servizzi tal-kura tas-saħħa primarja jsiru aċċessibbli għal kemm jista’ jkun ċittadini, b’mod partikolari billi jissaħħaħ ir-rwol tal-prattikanti ġenerali, jiżdiedu s-servizzi qrib id-dar u jittaffa l-piż tal-kura speċjalizzata.

Il-miżura għandha tikkonsisti f’erba’ azzjonijiet. L-ewwel nett, għandu jiġi adottat qafas legali ġdid għall-istabbiliment u t-tħaddim ta’ komunitajiet ta’ prattikanti ġenerali. It-tieni, għandu jżidied l-għadd ta’ tobba li jieħdu sehem f’komunitajiet praxis stabbiliti u operazzjonali. It-tielet, għandu jiżdied l-għadd ta’ pazjenti rreġistrati fil-Programm ta’ Ġestjoni tal-Mard Kroniku, li jagħti kura lill-klijenti b’dijanjożi ta’ mard kroniku mhux infettiv. Ir-raba’, għandu jiżdied l-għadd ta’ pazjenti rreġistrati fi programmi ta’ prevenzjoni u ta’ promozzjoni tas-saħħa.

L-implimentazzjoni tal-investiment għandha titlesta sal-31 ta’ Diċembru 2025.

H.2    Stadji importanti, miri, indikaturi, u skeda ta’ żmien għall-monitoraġġ u l-implimentazzjoni għall-appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

I. KOMPONENT 9: GOVERNANZA U AMMINISTRAZZJONI PUBBLIKA 

L-Ungerija għandha għadd ta’ sfidi orizzontali li ilhom jeżistu relatati mar-robustezza u mal-funzjonament tal-istituzzjonijiet pubbliċi inġenerali, li għandhom implikazzjonijiet ukoll fuq il-proċessi ekonomiċi u soċjali fil-pajjiż. Kwistjonijiet speċifiċi f’dan ir-rigward huma relatati mal-qafas kontra l-korruzzjoni, il-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku, l-indipendenza ġudizzjarja, kif ukoll il-prevedibbiltà, il-kwalità u t-trasparenza tat-teħid tad-deċiżjonijiet. L-Ungerija tikklassifika baxx fl-indikaturi tal-perċezzjoni tal-korruzzjoni u l-livell ta’ kompetizzjoni fl-akkwisti pubbliċi huwa moderat. Ir-responsabbiltà għad-deċiżjonijiet biex jingħalqu l-investigazzjonijiet hija kwistjoni ta’ tħassib billi ma hemm l-ebda rimedju effettiv kontra d-deċiżjonijiet tas-servizz tal-prosekuzzjoni li ma ssirx prosekuzzjoni ta’ allegazzjonijiet ta’ attivitajiet kriminali. L-isfidi rikorrenti fl-applikazzjoni tar-regoli dwar it-trasparenza u l-aċċess għall-informazzjoni pubblika jkomplu jdgħajfu l-qafas kontra l-korruzzjoni wkoll. Fir-rigward tal-indipendenza ġudizzjarja, it-tħassib deskritt fir-Rapport tal-2022 dwar l-Istat tad-Dritt huwa relatat b’mod partikolari mal-isfidi ffaċċjati mill-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali indipendenti fil-kontrobilanċ tas-setgħat tal-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura, ir-regoli dwar l-elezzjoni tal-President tal-Qorti Suprema, il-possibbiltà ta’ deċiżjonijiet diskrezzjonali fir-rigward tal-ħatriet u l-promozzjonijiet ġudizzjarji, l-allokazzjoni tal-kawżi kif ukoll il-bonusijiet lill-imħallfin u lill-eżekuttivi tal-qorti, kif ukoll il-possibbiltà li l-awtoritajiet pubbliċi jikkontestaw id-deċiżjonijiet ġudizzjarji finali quddiem il-Qorti Kostituzzjonali. Il-kwalità, il-prevedibbiltà u t-trasparenza fit-teħid tad-deċiżjonijiet u n-nuqqas ta’ konsultazzjoni effettiva tas-sħab soċjali u tal-partijiet ikkonċernati fil-proċessi tat-teħid tad-deċiżjonijiet, jirrappreżentaw sfidi rikorrenti. Il-kumplessità tas-sistema tat-taxxa u r-riskji ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa ġew identifikati wkoll bħala kwistjonijiet li għandhom jiġu indirizzati; u anki l-ħtieġa li tittejjeb is-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi.

Dan il-komponent tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza għall-Ungerija għandu l-għan li jindirizza dawn l-isfidi. Dan jinkludi miżuri li huma mistennija jikkontribwixxu għat-tisħiħ tal-qafas kontra l-korruzzjoni, inkluż billi tiġi stabbilita Awtorità għall-Integrità u Task Force Kontra l-Korruzzjoni, jiġu żviluppati strateġiji komprensivi kontra l-korruzzjoni u jissaħħu l-kapaċitajiet tal-korpi tal-awditjar Ungeriżi, b’mod partikolari fir-rigward tal-infiq mill-baġit tal-UE. Jinkludi wkoll miżuri biex jissaħħu l-isforzi ta’ prosekuzzjoni. Huma inklużi wkoll miżuri biex tiżdied il-kompetizzjoni fil-qasam tal-akkwist pubbliku u tiġi żgurata t-trasparenza tal-akkwisti pubbliċi u s-sorveljanza pubblika fuqhom.

Il-miżuri inklużi fil-komponent jindirizzaw ukoll il-kwistjonijiet li ilhom jeżistu dwar l-indipendenza tal-ġudikatura, biex jgħollu l-istandard tal-protezzjoni ġudizzjarja u biex itejbu l-klima tal-investiment fl-Ungerija, billi jsaħħu l-garanziji tal-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati, jiġifieri billi jistabbilixxu setgħat aktar b’saħħithom għall-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali biex jikkontrobilanċjaw is-setgħat tal-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura, isaħħu l-indipendenza ġudizzjarja tal-Qorti Suprema, ineħħu l-ostakli għar-referenzi għal deċiżjonijiet preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, u jneħħu l-possibbiltà li l-awtoritajiet pubbliċi jikkontestaw id-deċiżjonijiet ġudizzjarji finali quddiem il-Qorti Kostituzzjonali.

Il-miżuri f’dan il-komponent huma mistennija wkoll li jtejbu l-kwalità u t-trasparenza tat-teħid tad-deċiżjonijiet, inkluż permezz ta’ involviment aktar sistematiku tas-sħab soċjali u tal-partijiet ikkonċernati, u li jiffaċilitaw l-aċċess għall-informazzjoni pubblika, kif ukoll jiżguraw sorveljanza effettiva dwar kif il-fondazzjonijiet tal-immaniġġar tal-assi ta’ interess pubbliku jagħmlu użu mill-appoġġ tal-UE. Il-komponent jinkludi wkoll miżuri biex jiġi indirizzat ir-riskju ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa u tiġi ssimplifikata s-sistema tat-taxxa. Fl-aħħar nett, il-komponent jinkludi miżuri li għandhom l-għan li jtejbu l-kwalità u s-sostenibbiltà tal-finanzi pubbliċi.

F’diversi istanzi, dan il-komponent jikkontribwixxi wkoll għat-tranżizzjoni diġitali tal-istituzzjonijiet pubbliċi billi jappoġġa d-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjoni pubblika u s-servizzi.

Il-komponent jikkontribwixxi għall-indirizzar tar-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiż dwar il-ħtieġa li “ssaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni, anki billi ttejjeb l-isforzi tal-prosekuzzjoni u l-aċċess għall-informazzjoni pubblika” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019, ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2020), “Ittejjeb il-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2020, ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2022), “issaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019, ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2022), “Ittejjeb il-kwalità u t-trasparenza tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet permezz ta’ djalogu soċjali effettiv u impenn ma’ partijiet interessati oħrajn u permezz ta’ valutazzjonijiet tal-impatt regolari” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019, ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2022), “Tkompli tissimplifika s-sistema tat-taxxa” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019, ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2022), “Issaħħaħ is-sistema fiskali kontra r-riskju ta’ ppjanar aggressiv tat-taxxa” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 4 tal-2019, ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 5 tal-2022), u “jiksbu pożizzjonijiet fiskali prudenti” (ir-Rakkomandazzjoni Speċifika għall-Pajjiż 1 tal-2022).

Għadd minn dawn il-miżuri tressqu mill-Ungerija u l-Kummissjoni Ewropea ddiskutiethom fil-kuntest tal-proċedura skont ir-Regolament dwar il-Kondizzjonalità 8 . Il-kontenut tal-istadji importanti u l-miri relatati huwa allinjat mal-impenji meħuda f’dak il-kuntest u xi wħud minn dawn l-istadji importanti għandhom jiġu implimentati qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza.

F’konformità mal-Artikolu 20(5)(e) tar-Regolament (UE) 2021/241, sabiex ikun hemm konformità mal-Artikolu 22 ta’ dak ir-Regolament, l-implimentazzjoni tal-istadji importanti f’dan il-komponent li huma relatati mas-sistema ta’ kontroll Ungeriża li għandha l-għan li tipproteġi l-interessi finanzjarji tal-Unjoni għandha tkun prekundizzjoni għal kwalunkwe pagament skont l-Artikolu 24 tar-Regolament RRF 9 .

F’konformità mal-Artikolu 24(3) tar-Regolament (UE) 2021/241, kwalunkwe riforma mill-Ungerija għandha titwettaq mingħajr ma jiddgħajjef dan ir-riżultat u mingħajr impatt negattiv fuq l-elementi ta’ hawn taħt.

Huwa mistenni li l-ebda miżura f’dan il-komponent ma tagħmel ħsara sinifikanti lill-objettivi ambjentali fis-sens tal-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, filwaqt li jitqiesu d-deskrizzjoni tal-miżuri u l-passi ta’ mitigazzjoni stabbiliti fil-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza f’konformità mal-Gwida Teknika tad-DNSH (2021/C58/01).

I.1    Deskrizzjoni tar-riformi u l-investimenti għal appoġġ finanzjarju mhux ripagabbli

C9.R1: Stabbiliment ta’ Awtorità għall-Integrità biex jissaħħu l-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni ta’ frodi, kunflitti ta’ interess u korruzzjoni kif ukoll illegalitajiet u irregolaritajiet oħra li jikkonċernaw l-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-Unjoni fl-Ungerija

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li jissaħħu l-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-frodi, il-kunflitt ta’ interess u l-korruzzjoni kif ukoll illegalitajiet u irregolaritajiet oħra li jikkonċernaw l-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-Unjoni fl-Ungerija, b’enfasi partikolari fuq l-akkwist pubbliku, permezz tal-istabbiliment ta’ Awtorità għall-Integrità.

Il-missjoni tal-Awtorità għall-Integrità għandha tkun li tintervjeni fil-każijiet kollha fejn fil-fehma tagħha l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti ma jkunux ħadu l-passi meħtieġa biex jipprevjenu, jidentifikaw u jikkoreġu frodi, kunflitt ta’ interess, korruzzjoni u illegalitajiet jew irregolaritajiet oħra li jkunu affettwaw jew jirriskjaw serjament li jaffettwaw il-ġestjoni finanzjarja tajba tal-baġit tal-Unjoni jew il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni.

L-Awtorità għall-Integrità għandha tiġi stabbilita u għandha tibda l-operazzjonijiet tagħha qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

Għandu jiġi garantit li l-Awtorità għall-Integrità jkollha indipendenza sħiħa, inkluż li l-Awtorità għall-Integrità u l-persunal tagħha la għandhom jieħdu u lanqas ifittxu struzzjonijiet mingħand xi persuna jew istituzzjoni oħra. Għandhom japplikaw garanziji b’saħħithom għall-għażla tal-persunal, il-ġestjoni u l-baġit tiegħu.

L-Awtorità għall-Integrità għandu jkollha, fost l-oħrajn, is-setgħa li tagħti struzzjonijiet lill-awtoritajiet kontraenti biex jissospendu proċedura ta’ akkwist (għal massimu ta’ xahrejn); li titlob lill-korpi investigattivi amministrattivi biex iwettqu investigazzjonijiet f’isimha; li tirrakkomanda l-esklużjoni ta’ operaturi ekonomiċi speċifiċi mill-finanzjament tal-Unjoni għal ċertu perjodu ta’ żmien; li tagħti struzzjonijiet lill-awtoritajiet jew lill-korpi nazzjonali rilevanti biex iwettqu l-funzjonijiet superviżorji jew ta’ kontroll tagħhom, b’mod partikolari fir-rigward tal-proċeduri għall-verifika tad-dikjarazzjonijiet ta’ kunflitti ta’ interess u s-suspetti fir-rigward tal-ġestjoni tal-fondi tal-Unjoni; li tirrakkomanda lill-awtoritajiet kontraenti biex jużaw proċedura ta’ akkwist speċifika; li tibda proċeduri quddiem l-awtoritajiet jew il-korpi nazzjonali rilevanti bl-għan li tistabbilixxi illegalitajiet jew irregolaritajiet suspettati; mill-31 ta’ Marzu 2023, il-kompetenza esklużiva li tivverifika dikjarazzjonijiet tal-assi tal-mexxejja politiċi prinċipali li ma għandhomx mandat bħala membri tal-Assemblea Nazzjonali (Prim Ministru, ministri, id-diretturi politiċi tal-Prim Ministru, is-segretarji tal-Istat), is-setgħa li tivverifika direttament dikjarazzjonijiet tal-assi disponibbli għall-pubbliku tal-uffiċjali kollha ta’ riskju għoli, inkluż il-President, il-membri tal-Parlament, il-kapijiet tal-awtoritajiet eżekuttivi ċentrali, uffiċjali politiċi oħrajn, il-persunal tal-uffiċċju privati ta’ uffiċjali politiċi, il-gvernaturi reġjonali, is-sindki ta’ bliet kbar, l-imħallfin, il-prosekuturi, il-membri tal-korpi tal-governanza ġudizzjarja u tal-posekuzzjoni, l-investigaturi kontra l-korruzzjoni u uffiċjali eżekuttivi għoljin ta’ impriżi tal-Istat, u għal dikjarazzjonijiet tal-assi mhux disponibbli għall-pubbliku, mill-inqas is-setgħa li titlob lill-korpi kompetenti li jwettqu l-verifika ta’ dawk id-dikjarazzjonijiet u tikseb ir-riżultat ta’ dik il-verifika; li tibda proċeduri ta’ verifika tad-dikjarazzjoni tal-assi fuq inizjattiva proprja, ilment u suspett u jkollha aċċess dirett u mhux limitat għall-bażijiet ta’ data u reġistri rilevanti li tqis li huma meħtieġa biex tivverifika l-veraċità tal-informazzjoni miksuba fid-dikjarazzjonijiet tal-assi; li titlob l-istħarriġ ġudizzjarju tad-deċiżjonijiet kollha tal-awtoritajiet li jikkonċernaw il-proċeduri ta’ akkwist pubbliku li jinvolvu kwalunkwe appoġġ tal-Unjoni u li jistgħu jkunu soġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju; u li tikkontesta n-nuqqas ta’ azzjoni ta’ awtorità kkonċernata fil-qorti. L-Awtorità għall-Integrità għandu jkollha setgħat inekwivoċi u mhux limitati li tkompli teżerċita s-setgħat tagħha anki f’każijiet fejn il-proġetti jew il-proċeduri affettwati inizjalment previsti għall-appoġġ tal-Unjoni ġew sussegwentement irtirati mill-appoġġ tal-Unjoni.

L-Awtorità għall-Integrità għandu jkollha aċċess għall-informazzjoni, għall-bażijiet tad-data u għar-reġistri kollha meħtieġa biex twettaq il-kompiti tagħha relatati mal-akkwisti pubbliċi, mal-każijiet ta’ korruzzjoni suspettata, inkluża l-verifika tad-dikjarazzjonijiet tal-assi, il-frodi u l-kunflitt ta’ interess li jinvolvu kwalunkwe appoġġ tal-Unjoni. Għandu jiġi żgurat li l-awtoritajiet ikkonċernati minn talba għal informazzjoni jew struzzjoni mill-Awtorità għall-Integrità jaġixxu f’perjodu ta’ żmien raġonevoli.

L-Awtorità għall-Integrità għandha twettaq Eżerċizzju ta’ Valutazzjoni tar-Riskju ta’ Integrità biex tevalwa s-sitwazzjoni attwali tas-sitwazzjoni tal-integrità tas-sistema tal-akkwist pubbliku tal-Ungerija, biex tidentifika r-riskji tal-integrità, ir-riskji sistemiċi għall-integrità u l-għodod disponibbli biex dawn jiġu indirizzati, fi żmien erba’ xhur mill-istabbiliment tagħha.

L-Awtorità għall-Integrità għandha tħejji l-ewwel Rapport annwali tagħha dwar l-Integrità għas-sena 2022 sat-tieni trimestru tal-2023, u sussegwentement sat-tieni trimestru ta’ kull sena minn hemm’ il quddiem. Ir-rapporti għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku. Il-gvern għandu jeżamina kull rapport tal-Awtorità għall-Integrità u jipprovdi bil-miktub l-ispjegazzjoni tiegħu dwar kif se jindirizza kull waħda mis-sejbiet f’dawk ir-rapporti fi żmien tliet xhur mill-pubblikazzjoni tagħhom.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sar-raba’ trimestru tal-2023.

C9.R2: Stabbiliment ta’ Task Force Kontra l-Korruzzjoni biex tagħmel monitoraġġ u tirrieżamina l-miżuri meħuda fl-Ungerija għall-prevenzjoni, l-identifikazzjoni, il-prosekuzzjoni u s-sanzjoni tal-korruzzjoni

L-objettiv ta’ din ir-riforma hija jiġi stabbilit Task Force Kontra l-Korruzzjoni biex tagħmel monitoraġġ u tirrieżamina l-miżuri meħuda fl-Ungerija għall-prevenzjoni, l-identifikazzjoni, il-prosekuzzjoni u s-sanzjoni tal-korruzzjoni

It-Task Force Kontra l-Korruzzjoni għandha teżamina l-miżuri eżistenti kontra l-korruzzjoni u telabora proposti dwar it-titjib tal-identifikazzjoni, l-investigazzjoni, il-prosekuzzjoni u s-sanzjonar ta’ prattiki korrotti u prattiki oħra bħan-nepotiżmu, il-favoritiżmu jew ir-“revolving doors” bejn is-settur pubbliku u dak privat. Din għandha tressaq b’mod partikolari wkoll proposti għal miżuri li jtejbu l-prevenzjoni u l-identifikazzjoni tal-korruzzjoni, u li jtejbu l-fluss ta’ informazzjoni bejn l-awtoritajiet amministrattivi u ta’ kontroll tal-Istat u l-awtoritajiet ta’ investigazzjoni kriminali.

Mill-inqas nofs il-membri tat-Task Force Kontra l-Korruzzjoni għandhom ikunu organizzazzjonijiet nongovernattivi indipendenti attivi fil-qasam tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni b’għarfien espert ippruvat u attività verifikabbli twila biżżejjed, magħżula abbażi ta’ proċess tal-għażla miftuħ, trasparenti u mhux diskriminatorju u kriterji oġġettivi relatati mal-għarfien espert u l-mertu tal-kandidati.

Il-President tal-Awtorità għall-Integrità kif stabbilit taħt ir-riforma C9.R1 għandu jaġixxi bħala l-president tat-Task Force Kontra l-Korruzzjoni, iżda ż-żewġ entitajiet għandhom jaħdmu separatament u indipendentement minn xulxin.

It-Task Force Kontra l-Korruzzjoni għandha tiltaqa’ mill-inqas darbtejn fis-sena u tieħu d-deċiżjonijiet tagħha b’maġġoranza sempliċi tal-voti mitfugħa. Il-minuti tal-laqgħat tagħha għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku fuq is-sit web għat-Task Force Kontra l-Korruzzjoni flimkien ma’ kontribuzzjonijiet u osservazzjonijiet bil-miktub mibgħuta mill-membri tagħha qabel jew wara l-laqgħat tagħha mitluba li jiġu mehmuża mal-minuti tal-laqgħa. It-Task Force Kontra l-Korruzzjoni għandha tadotta r-regoli ta’ proċedura tagħha stess fuq proposta mill-president tagħha fl-ewwel laqgħa tagħha.

It-Task Force Kontra l-Korruzzjoni għandha tippubblika l-ewwel rapport tagħha għas-sena 2022 sal-ewwel tliet xhur tal-2023 u r-rapporti annwali sal-ewwel tliet xhur kull sena minn hemm ’il quddiem. Il-membri nongovernattivi tat-Task Force Kontra l-Korruzzjoni għandu jkollhom il-possibbiltà li joħorġu rapporti paralleli li jistabbilixxu l-pożizzjonijiet tagħhom. Dawn ir-rapporti għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku wkoll flimkien mar-rapport tat-Task Force Kontra l-Korruzzjoni.

Il-Gvern għandu jeżamina r-rapporti tat-Task Force Kontra l-Korruzzjoni fi żmien xahrejn mill-ħruġ tagħhom, u jipprovdi l-kummenti tiegħu – inkluż raġunament dettaljat fir-rigward ta’ kull proposta mit-Task Force Kontra l-Korruzzjoni li ddeċieda li ma jimplimentax – lit-Task Force Kontra l-Korruzzjoni.

It-Task Force kontra l-Korruzzjoni għandu jkollha l-ewwel laqgħa tagħha qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-tieni trimestru tal-2023.

C9.R3: Introduzzjoni ta’ proċedura speċifika fil-każ ta’ reati speċjali relatati mal-eżerċizzju ta’ awtorità pubblika jew il-ġestjoni ta’ proprjetà pubblika (“stħarriġ ġudizzjarju”)

Sabiex jittejbu l-isforzi ta’ prosekuzzjoni u biex jiġi żgurat li tittieħed azzjoni determinata għall-prosekuzzjoni ta’ korruzzjoni u reati kriminali simili, din ir-riforma għandha tistabbilixxi proċedura speċifika li tiżgura stħarriġ ġudizzjarju effettiv tad-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet investigattivi jew is-servizz ta’ prosekuzzjoni biex jiġi miċħud rapport ta’ reat jew biex jintemmu l-proċedimenti. Għandu jkun possibbli li l-proċedura tiġi skattata minn kwalunkwe persuna, persuni fiżiċi u ġuridiċi għandu jkollhom il-possibbiltà li jressqu mozzjoni għal reviżjoni ta’ tali deċiżjonijiet u għal mozzjoni ripetuta għal reviżjoni biex titlob li titkompla l-investigazzjoni jew il-proċediment ikkonċernat. L-Awtorità għall-Integrità (ara r-Riforma C9.R1) għandu jkollha wkoll il-possibbiltà li tressaq mozzjoni għal reviżjoni u mozzjoni ripetuta għar reviżjoni. Wara mozzjoni ripetuta għal reviżjoni, il-persuni fiżiċi u ġuridiċi jistgħu jressqu mozzjoni għal prosekuzzjoni, dment li jkun hemm raġunijiet raġonevoli biex il-kwistjoni titressaq għall-prosekuzzjoni. Il-persuna li tressaq mozzjoni ripetuta għal reviżjoni taġixxi bħala prosekutur. F’dawn il-każijiet, ma għandux jiġi previst eżami preliminari tar-raġuni għall-mozzjoni għal prosekuzzjoni mill-qorti tal-prim’istanza. Il-proċedura għandha tkun applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2023, inkluż ukoll reati kriminali mhux preskritti mwettqa qabel dik id-data.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza. Ir-rieżami komprensiv tar-riforma għandu jitwettaq sar-raba’ trimestru tal-2023.

C9.R4: Tisħiħ tar-regoli relatati mad-dikjarazzjonijiet tal-assi

L-għan ta’ din ir-riforma huwa li jissaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni billi tintroduċi regoli aktar stretti relatati mad-dikjarazzjonijiet tal-assi, billi testendi l-ambitu personali u materjali tagħhom, tiżgura d-divulgazzjoni frekwenti ta’ tali dikjarazzjonijiet u tiżgura t-trasparenza tagħhom billi tagħmilhom disponibbli għall-pubbliku u billi tintroduċi sanzjonijiet effettivi għall-ksur ta’ regoli u obbligi relatati.

Ir-riforma għandha tikkonsisti f’bidliet leġiżlattivi relatati li għandhom jidħlu fis-seħħ u jibdew jiġu applikati qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza. Dawn għandhom b’mod partikolari jiżguraw li persuni fdati b’funzjonijiet politiċi għolja u l-qraba tagħhom li jgħixu fl-istess unità domestika, kif ukoll membri tal-Assemblea Nazzjonali u l-qraba tagħhom li jgħixu fl-istess unità domestika għandhom jippreżentaw dikjarazzjonijiet tal-assi għall-ewwel darba skont ir-regoli l-ġodda tad-dikjarazzjoni tal-assi sal-31 ta’ Jannar 2023 relatati mal-Istat fil-31 ta’ Diċembru 2022, u għandhom ikunu obbligati jiddikjaraw l-assi tagħhom (b’mod partikolari, id-dħul tagħhom, il-proprjetà immobbli, proprjetajiet oħra ta’ valur, it-tfaddil f’depożiti bankarji u flus, assi fi stokks, titoli u fondi ta’ ekwità privata, poloz tal-assigurazzjoni fuq il-ħajja, trusts, u sjieda benefiċjarja tal-intrapriżi).

Barra minn hekk, sal-ewwel tliet xhur tal-2023, għandha tiġi stabbilita sistema ġdida fejn id-dikjarazzjonijiet tal-assi għandhom jiġu ppreżentati b’mod elettroniku u fejn id-dikjarazzjonijiet tal-assi ta’ persuni fdati b’funzjonijiet politiċi għolja jkunu aċċessibbli għall-pubbliku mingħajr ħlas.

Fl-aħħar nett, reġim ta’ sanzjonijiet effettiv, proporzjonat u dissważiv biżżejjed (inklużi kemm sanzjonijiet kriminali kif ukoll amministrattivi) li jikkonċerna ksur serju relatat mal-obbligi ta’ persuni soġġetti għar-regoli dwar id-dikjarazzjonijiet tal-assi għandu jiġi introdott u jibda jiġi applikat mit-tielet trimestru tal-2023.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-tielet trimestru tal-2023.

C9.R5: Żgurar tat-trasparenza tal-użu tar-riżorsi pubbliċi mill-fondazzjonijiet tal-immaniġġar tal-assi ta’ interess pubbliku

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li tiġi żgurata sorveljanza effettiva dwar kif il-fondazzjonijiet tal-immaniġġar tal-assi ta’ interess pubbliku jagħmlu użu mill-appoġġ tal-Unjoni.

Għal dak l-iskop, biex jiġu ċċarati d-dispożizzjonijiet legali applikabbli relatati mal-aċċess għall-informazzjoni pubblika, ir-regoli tal-akkwist pubbliku u l-kompiti u r-responsabbiltajiet tal-fondazzjonijiet tal-immaniġġar tal-assi ta’ interess pubbliku meta jkunu involuti fl-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-Unjoni fi kwalunkwe kapaċità, għandhom jidħlu fis-seħħ emendi leġiżlattivi ddedikati biex:

-jiddeżinjaw b’mod espliċitu l-fondazzjonijiet tal-ġestjoni tal-assi ta’ interess pubbliku li jwettqu attività ta’ interess pubbliku, u l-persuni ġuridiċi stabbiliti jew miżmuma minnhom, bħala “awtoritajiet kontraenti” skont ir-regoli tal-akkwist pubbliku;

-jiżguraw li l-fondazzjonijiet tal-ġestjoni tal-assi ta’ interess pubbliku li jwettqu attività ta’ interess pubbliku, u l-persuni ġuridiċi stabbiliti jew miżmuma minnhom kif ukoll il-persunal tagħhom, involuti fl-implimentazzjoni tal-appoġġ tal-Unjoni fi kwalunkwe kapaċità, għandhom ikunu soġġetti għall-istess rekwiżiti bħal dawk applikabbli għall-entitajiet pubbliċi, fir-rigward tal-aċċess għall-informazzjoni pubblika u l-awditjar u l-kontrolli;

-u jiżguraw l-applikazzjoni sħiħa tar-regoli relatati mal-kunflitt ta’ interess għall-individwi kollha li għandhom kariga jew li huma impjegati minn fondazzjonijiet tal-immaniġġar tal-assi ta’ interess pubbliku li jwettqu attività ta’ interess pubbliku u għall-persuni ġuridiċi stabbiliti jew miżmuma minnhom.

Ir-riforma għandha tiġi implimentata qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

C9.R6: Tisħiħ tat-trasparenza tan-nefqa pubbliku

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li tiżdied it-trasparenza tan-nefqa pubblika billi jitneħħew l-ostakli għall-aċċess għall-informazzjoni pubblika, billi jiġi stabbilit obbligu biex il-korpi pubbliċi kollha jiddivulgaw b’mod proattiv firxa wiesgħa ta’ informazzjoni definita minn qabel dwar l-użu tal-fondi pubbliċi f’reġistru ċentrali b’aċċess pubbliku.

L-obbligu fuq il-korpi pubbliċi kollha li jippubblikaw tali data fir-reġistru ċentrali u l-ambitu tal-informazzjoni li għandha tiġi ddivulgata b’mod proattiv għandhom jiġu speċifikati f’att leġiżlattiv, li għandu jidħol fis-seħħ qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza. L-att leġiżlattiv għandu jistabbilixxi wkoll proċeduri u regoli ċari għall-pubblikazzjoni ta’ tali data, inklużi l-iskadenza għall-pubblikazzjoni u l-forma tagħha.

L-informazzjoni li tikkonċerna l-prova tal-prestazzjoni u l-fatturi għandha tkompli tkun disponibbli mat-talbiet għall-aċċess għad-dokumenti. Ir-reġistru ċentrali għandu jinkludi identifikaturi uniċi tal-kuntratti fis-Sistema Elettronika tal-Akkwist Pubbliku (EPS). Għandha tkun disponibbli wkoll informazzjoni li tindika jekk il-fondi pubbliċi jinvolvux (kompletament jew parzjalment) appoġġ tal-Unjoni ’l fuq mil-limitu tal-akkwist pubbliku nazzjonali. Għal proċeduri ta’ akkwist mibdija wara l-31 ta’ Marzu 2023, tali informazzjoni għandha tiġi inkluża wkoll għal proċeduri li jinvolvu appoġġ mill-Unjoni li ma jaqbiżx il-limiti nazzjonali tal-akkwist pubbliku. Is-settijiet ta’ data ppubblikati fir-reġistru ċentrali għandhom ikunu f’format miftuħ, interoperabbli u li jinqara mill-magni, li jippermetti li t-tniżżil bil-massa u d-data jiġu magħżula, imfittxija, estratti, imqabbla u użati mill-ġdid. L-aċċess għad-data għandu jiġi pprovdut mingħajr ħlas u mingħajr il-ħtieġa ta’ reġistrazzjoni.

Il-korpi pubbliċi għandhom ikunu obbligati jaġġornaw id-data fir-reġistru ċentrali mill-inqas kull xahrejn. Il-Gvern għandu jissorvelja l-konformità mal-obbligi li jirriżultaw mill-att leġiżlattiv imsemmi hawn fuq dwar il-korpi pubbliċi u jinfurzahom, u għandu jiżgura li l-korpi pubbliċi jikkonformaw mal-obbligu tagħhom li jtellgħu d-data kollha rilevanti b’mod sħiħ u fil-ħin.

Ir-reġistru ċentrali għandu jkun kompletament operazzjonali, u s-sett sħiħ ta’ data għandu jittella’ fih sal-ewwel tliet xhur tal-2023.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023.

C9.R7: Żvilupp u implimentazzjoni ta’ Strateġija Nazzjonali Kontra l-Korruzzjoni u Pjan ta’ Azzjoni

L-objettiv tar-riforma huwa li jissaħħaħ il-qafas kontra l-korruzzjoni billi tiġi żgurata l-implimentazzjoni tal-istrateġija nazzjonali attwali kontra l-korruzzjoni u l-pjan ta’ azzjoni u billi jiġu żviluppati strateġija u pjan ta’ azzjoni nazzjonali ġodda kontra l-korruzzjoni, bl-għan li jittejbu l-mekkaniżmi biex jiġu żgurati b’mod effettiv il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-frodi u l-korruzzjoni (inkluż fis-sistema tal-akkwist pubbliku) u biex tissaħħaħ is-sistema ta’ kif jiġu indirizzati r-riskji ta’ kunflitti ta’ interess.

L-istrateġija nazzjonali l-ġdida kontra l-korruzzjoni u l-pjan ta’ azzjoni għandhom jitħejjew bl-involviment effettiv tat-Task Force Kontra l-Korruzzjoni (ara r-Riforma C9.R2) abbażi tal-pariri ta’ politika mill-OECD, wara konsultazzjonijiet estensivi mal-partijiet ikkonċernati nazzjonali u internazzjonali, inklużi l-Kummissjoni u l-GRECO, u fi djalogu mal-partijiet ikkonċernati li jinkorporaw ir-rakkomandazzjonijiet tagħhom. Din għandha tagħti attenzjoni partikolari lit-tisħiħ tal-qafas istituzzjonali u normattiv għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni ta’ livell għoli permezz tat-tisħiħ tat-trasparenza tal-ħidma tal-korpi pubbliċi (inkluż fil-livell politiku għoli). Filwaqt li jibnu fuq l-istrateġija kontra l-frodi u kontra l-korruzzjoni msemmija fir-Riforma C9.R20 (li hija mistennija li tkun limitata għall-appoġġ tal-Unjoni), u f’konsistenza magħha, l-istrateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni u l-pjan ta’ azzjoni għandhom jiżguraw implimentazzjoni koerenti ta’ miżuri kontra l-frodi u kontra l-korruzzjoni kemm għall-appoġġ finanzjarju nazzjonali kif ukoll għal dak tal-Unjoni.

Il-pjan ta’ azzjoni għandu jinkludi azzjonijiet dedikati biex tissaħħaħ ir-repressjoni tal-korruzzjoni; biex jissaħħaħ il-kontroll amministrattiv relatat mad-dikjarazzjonijiet tal-assi; biex jiġu żviluppati mekkaniżmi interni effiċjenti għall-promozzjoni u s-sensibilizzazzjoni ta’ kwistjonijiet ta’ integrità fil-gvern; biex tiġi rieżaminata l-applikazzjoni tal-Kodiċi tal-Etika Professjonali mill-Korp Uffiċjali tal-Gvern tal-Ungerija kif ukoll il-prattiki tal-gvernijiet lokali biex jidentifikaw u jippromwovu l-aħjar prattiki fir-rigward tal-kuntatti mal-lobbisti u l-prevenzjoni tal-kunflitti ta’ interess; u biex jiġi adottat, isir disponibbli għall-pubbliku u jibdew japplikaw kodiċi ta’ kondotta għal persuni b’funzjonijiet eżekuttivi ewlenin (kif definit mill-GRECO), inkluż il-kuntatt mal-lobbisti, ir-restrizzjonijiet ta’ wara l-impjieg u l-impjieg tal-qraba u l-promozzjoni għall-impjieg.

L-istrateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni u l-pjan ta’ azzjoni (li jkopru l-perjodu bejn l-1 ta’ Lulju 2023 u l-31 ta’ Diċembru 2025) għandhom jiġu adottati, u l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ azzjoni tagħha għandha tibda, sat-tieni trimestru tal-2023. L-istrateġija nazzjonali kontra l-korruzzjoni u l-pjan ta’ azzjoni għandhom jiġu rieżaminati regolarment, b’kont meħud tal-kontenut tar-rapporti u l-ħidma mwettqa mit-Task Force Kontra l-Korruzzjoni (ara r-Riforma C9.R2) u l-Awtorità għall-Integrità (ara r-Riforma C9.R1).

Il-Gvern għandu jadotta u jagħmel disponibbli għall-pubbliku rapport li jivvaluta l-implimentazzjoni tal-istrateġija nazzjonali l-ġdida kontra l-korruzzjoni u l-azzjonijiet skont il-pjan ta’ azzjoni sal-ewwel tliet xhur tal-2026.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2026.

C9.R8: Aġġornament tas-sistemi ta’ kooperazzjoni tas-servizz ta’ prosekuzzjoni biex jiġu indirizzati l-prattiki ta’ korruzzjoni

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li tiżdied l-effiċjenza tal-amministrazzjoni pubblika u b’hekk tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-qafas kontra l-korruzzjoni billi tpoġġi fis-seħħ:

-sat-tieni trimestru tal-2024, sistema ġdida tal-IT għall-ittrattar ta’ dokumenti sensittivi, u b’hekk tappoġġa u tiffaċilita l-ħidma amministrattiva u l-iskambju ta’ informazzjoni ta’ mill-inqas seba’ unitajiet organizzattivi involuti f’investigazzjonijiet ta’ prosekuzzjoni; u

-sar-raba’ trimestru tal-2025, sistema ġdida tal-IT għall-ġestjoni tal-proċessi tal-kawża, u b’hekk tappoġġa u tiffaċilita l-ħidma investigattiva ta’ seba’ unitajiet organizzattivi involuti f’investigazzjonijiet ta’ prosekuzzjoni.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sar-raba’ trimestru tal-2025.

C9.R9: Sensibilizzazzjoni għall-eradikazzjoni ta’ pagamenti ta’ gratwità fis-settur tal-kura tas-saħħa

L-għan ta’ din ir-riforma huwa li jqajjem kuxjenza fost iċ-ċittadini dwar il-kriminalizzazzjoni tal-pagamenti ta’ gratwità fis-settur tal-kura tas-saħħa – inkluż permezz ta’ materjal ta’ kampanji stampat, fuq it-televiżjoni jew online, it-tixrid tal-informazzjoni – u b’hekk jikkontribwixxi għall-eradikazzjoni tagħhom.

Din il-miżura tikkomplementa l-bidliet legali biex jiġu kriminalizzati l-pagamenti ta’ gratwità fis-settur tal-kura tas-saħħa u l-leġiżlazzjoni biex jiġi introdott kuntratt ta’ impjieg ġdid għat-tobba bil-għan li jiġu eradikati l-pagamenti ta’ gratwità u, b’rabta ma’ dan, jiżdiedu s-salarji għat-tobba u r-residenti impjegati skont id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-kuntratt.

Il-miżura għandha tikkonsisti fit-twettiq ta’ kampanja komprensiva ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni biex jintlaħqu mill-inqas ħames miljun ċittadin. Valutazzjoni interim tal-ewwel riżultati tal-kampanja li tidentifika l-għadd ta’ ċittadini milħuqa, il-bidla fil-perċezzjoni taċ-ċittadini dwar l-aċċettabbiltà tal-pagamenti ta’ gratwità fil-kura tas-saħħa meta mqabbel mas-sitwazzjoni qabel it-tnedija tal-kampanja ta’ sensibilizzazzjoni, l-identifikazzjoni tat-tagħlimiet meħuda u t-tfassil tar-rakkomandazzjonijiet għall-bqija tal-kampanja għandhom jiġu ppubblikati sat-tielet trimestru tal-2023.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sar-raba’ trimestru tal-2024.

C9.R10: Tnaqqis fis-sehem tal-proċeduri ta’ akkwist pubbliku b’offerta waħda

L-objettiv tar-riforma huwa li titjieb il-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku u li jiżdiedu t-trasparenza, l-effettività u r-robustezza tal-proċessi relatati billi jitnaqqas is-sehem tal-proċeduri ta’ akkwist pubbliku b’offerta unika ffinanzjati mill-fondi tal-Unjoni jew mill-baġit nazzjonali.

Din ir-riforma tinkludi sett komprensiv ta’ azzjonijiet li għandhom l-għan li jżidu l-kompetizzjoni fl-akkwisti pubbliċi.

Is-sehem tal-proċeduri tal-offerti tal-akkwist pubbliku – kemm ogħla kif ukoll taħt il-limiti tal-akkwist pubbliku tal-UE – b’offerti uniċi għandu jitnaqqas u mbagħad jinżamm taħt il-15 % (i) għall-akkwisti pubbliċi ffinanzjati kompletament jew parzjalment mill-appoġġ tal-Unjoni; u (ii) għal akkwisti pubbliċi ffinanzjati minn riżorsi nazzjonali rispettivament, f’konformità mal-iskeda ta’ żmien speċifikata fil-miri ta’ hawn taħt. Il-kalkolu tas-sehem ta’ offerti uniċi għandu jitwettaq f’konformità mal-metodoloġija tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tas-Suq Uniku. Ir-rapporti tal-awditjar finali b’opinjonijiet tal-awditjar mhux kwalifikati mill-EUTAF għandhom jikkonfermaw ukoll li s-sehem tal-offerti uniċi jkun taħt il-miri korrispondenti.

Għandha titwaqqaf għodda ta’ monitoraġġ u rapportar (“għodda ta’ rapportar b’offerta unika”) u titqiegħed fis-seħħ qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza biex tippermetti l-monitoraġġ u r-rapportar tal-progress lejn il-miri relatati ma’ din il-miżura. Il-konformità ta’ dik l-għodda mal-metodoloġija tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tas-Suq Uniku, li d-data fl-għodda tkun preċiża u kompluta, inkluż għal-livell tal-linji bażi, għandha tiġi kkonfermata minn rapport tal-awditjar finali b’opinjoni tal-awditjar mhux kwalifikata mill-EUTAF. Sar-raba’ trimestru tal-2022, l-għodda għandha tinkludi wkoll data dwar l-indikazzjonijiet ġeografiċi. Il-ministeru responsabbli għall-akkwist pubbliku għandu jħejji l-ewwel rapport bil-miktub ibbażat fuq informazzjoni mill-għodda għar-rappurtar ta’ offerta unika, inklużi ċifri u ishma assoluti, indikazzjonijiet ġeografiċi u identifikazzjoni ta’ servizzi u prodotti, u dan għandu jkun disponibbli għall-pubbliku fuq is-sit web tal-EPS sal-ewwel tliet xhur tal-2023 u kull sena wara dan.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023.

C9.R11: Żvilupp tas-Sistema Elettronika tal-Akkwist Pubbliku (EPS, Electronic Public Procurement System) biex tiżdied it-trasparenza

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li tiżdied it-trasparenza tal-akkwisti pubbliċi u jiġu ffaċilitati s-sorveljanza u l-analiżi indipendenti tal-kompetizzjoni fl-akkwisti pubbliċi billi tagħmel disponibbli għall-pubbliku t-tniżżil massiv tad-data kollha dwar l-offerti, bla ħlas u f’format li jinqara mill-magni, permezz tal-iżvilupp tas-Sistema Elettronika tal-Akkwist Pubbliku (EPS).

L-EPS għandha tiġi aġġornata qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, biex tippermetti l-pubblikazzjoni aġġornata regolarment tal-avviżi kollha tal-għoti ta’ kuntratti tal-proċeduri ta’ akkwist pubbliku f’forma strutturata, li għandha tippermetti t-tfittxija, l-esportazzjoni tal-massa u l-ipproċessar permezz ta’ magna tad-data kollha relatata mal-avviżi ta’ għoti ta’ kuntratti. F’din il-bażi tad-data, l-operaturi ekonomiċi kollha, inklużi l-membri individwali tal-konsorzji, għandhom ikunu identifikabbli b’identifikatur uniku. Il-bażi tad-data aġġornata regolarment għandha tkun aċċessibbli u tista’ titniżżel minn kwalunkwe persuna mill-paġna ewlenija tal-EPS mingħajr reġistrazzjoni.

Qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, l-informazzjoni relatata mas-subkuntratturi għandha tkun disponibbli wkoll fl-EPS f’format strutturat. Sal-ewwel trimestru tal-2023, il-bażi ta’ data għandu jkun fiha wkoll l-avviżi kollha tal-għoti tal-kuntratti mill-1 ta’ Jannar 2014 ’il quddiem, bl-informazzjoni kollha meħtieġa, inkluż dwar is-sottokuntratturi.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023.

C9.R12: Qafas għall-kejl tal-prestazzjoni għall-akkwisti pubbliċi

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li jitwaqqaf qafas komprensiv għall-kejl tal-prestazzjoni li kontinwament jagħmel monitoraġġ u jivvaluta l-effiċjenza u l-kosteffettività tal-akkwisti pubbliċi fl-Ungerija.

Il-qafas tal-kejl tal-prestazzjoni għandu jiġi żviluppat bl-involviment sħiħ u effettiv ta’ organizzazzjonijiet nongovernattivi indipendenti attivi fil-qasam tal-akkwist pubbliku u l-esperti tal-akkwist pubbliku. L-organizzazzjonijiet nongovernattivi indipendenti għandhom jintgħażlu permezz ta’ proċedura tal-għażla miftuħa, trasparenti u nondiskriminatorja bbażata fuq kriterji oġġettivi relatati mal-għarfien espert u l-mertu.

Il-qafas għall-kejl tal-prestazzjoni għandu jibda jitħaddem qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza. Dan għandu jippermetti b’mod partikolari l-analiżi annwali tal-livell tal-proċessi ta’ akkwist pubbliku li ma rnexxewx u r-raġunijiet tagħhom; is-sehem ta’ kuntratti li huma kkanċellati kompletament matul l-eżekuzzjoni tal-kuntratt; is-sehem tal-okkorrenza ta’ dewmien fit-tlestija tal-kuntratt; is-sehem tal-okkorrenza ta’ kostijiet żejda (inkluż il-proporzjon u l-volum tagħhom); is-sehem ta’ kuntratti ta’ akkwist mogħtija li fihom jitqiesu b’mod espliċitu iċ-ċiklu tal-ħajja jew l-ispejjeż taċ-ċiklu tal-ħajja kollu; is-sehem tal-parteċipazzjoni b’suċċess ta’ impriżi mikro u żgħar fl-akkwisti pubbliċi; il-valur u s-sehem tal-proċeduri tal-akkwist pubbliku b’offerti uniċi ffinanzjati mir-riżorsi nazzjonali u mill-appoġġ tal-Unjoni separatament u/jew mit-tnejn.

L-analiżi bbażata fuq dan ta’ hawn fuq għandha titwettaq bl-involviment sħiħ u effettiv ta’ organizzazzjonijiet nongovernattivi indipendenti magħżula u esperti indipendenti tal-akkwist pubbliku u r-riżultati tagħha għandhom ikunu disponibbli għall-pubbliku sal-ewwel tliet xhur tal-2023 għall-ewwel darba għas-sena 2022 u kull sena minn hemm’ il quddiem.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023.

C9.R13: Pjan ta’ azzjoni biex jiżdied il-livell ta’ kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li jiżdied il-livell ta’ kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku permezz tal-adozzjoni u l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ azzjoni komprensiv.

Azzjonijiet fil-pjan ta’ azzjoni għandhom ikunu bbażati fuq valutazzjoni ta’ prattiki tajbin biex tiġi ffaċilitata l-kompetizzjoni fil-qasam tal-akkwisti pubbliċi; l-ewwel riżultati tal-qafas tal-kejl tal-prestazzjoni (ara r-Riforma C9.R12) u l-proposti mfassla abbażi tiegħu biex tiġi ffaċilitata l-kompetizzjoni fl-akkwist pubbliku; is-sejbiet, id-deċiżjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet disponibbli tal-Awtorità għall-Integrità (ara r-Riforma C9.R1) rilevanti għall-kompetizzjoni fl-akkwisti pubbliċi.

Il-pjan ta’ azzjoni għandu jistabbilixxi objettivi speċifiċi u li jistgħu jitkejlu li għandhom jintlaħqu kull sena; jiddefinixxi miżuri rilevanti biex jinkisbu l-objettivi relatati; jistabbilixxi skadenzi preċiżi għall-implimentazzjoni tal-miżuri u jassenja indikaturi rilevanti għal kull miżura biex isir monitoraġġ tal-progress tal-implimentazzjoni tagħha; jidentifika l-awtorità jew l-istituzzjoni rilevanti responsabbli għall-implimentazzjoni ta’ kull miżura; jistabbilixxi mekkaniżmu ta’ monitoraġġ biex jivvaluta l-progress lejn il-kisba tal-objettivi fil-pjan ta’ azzjoni; jinkludi dispożizzjoni speċifika biex il-pjan ta’ azzjoni jiġi rieżaminat kull sena u jiġi rivedut kif meħtieġ; u jiżgura li s-sitwazzjoni attwali annwali dwar l-implimentazzjoni tal-azzjonijiet fil-pjan ta’ azzjoni jew ir-reviżjonijiet tiegħu tkun disponibbli għall-pubbliku mingħajr dewmien.

Il-pjan ta’ azzjoni għandu jiġi adottat sal-ewwel tliet xhur tal-2023. Wara l-ewwel rieżami annwali, il-Gvern għandu jadotta u jagħmel disponibbli għall-pubbliku l-pjan ta’ azzjoni rivedut, inkluża s-sitwazzjoni attwali dwar l-implimentazzjoni ta’ kull waħda mill-miżuri fih, sal-ewwel tliet xhur tal-2024.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2024.

C9.R14: Skema ta’ taħriġ u skema ta’ appoġġ għall-impriżi mikro, żgħar u medji biex tiġi ffaċilitata l-parteċipazzjoni tagħhom fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku

L-objettiv ta’ din ir-riforma huwa li tiffaċilita l-parteċipazzjoni tal-impriżi mikro, żgħar u medji (b’enfasi fuq l-impriżi mikro u żgħar) fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku.

Għal dan l-iskop, l-Ungerija għandha tiżviluppa u timplimenta skema ta’ taħriġ li tipprovdi, bla ħlas, l-aktar informazzjoni teoretika u prattika importanti lill-impriżi mikro u lill-impriżi żgħar u medji dwar kif jistgħu jipparteċipaw b’suċċess fi proċeduri ta’ akkwist pubbliku. It-taħriġ għandu jkun ibbażat fuq taħriġ żviluppat ġdid u materjal ta’ tagħlim elettroniku. Il-materjal ta’ taħriġ għandu jkopri mill-inqas kwistjonijiet ta’ proċeduri ta’ akkwist pubbliku u l-istadju tat-tħejjija tagħhom, l-użu effettiv ta’ rimedji u l-ispeċifiċitajiet li jirriżultaw mill-prestazzjoni ta’ kuntratt pubbliku. L-evalwazzjoni tal-effiċjenza tat-taħriġ għandha tiġi żgurata. Għandu jiġi pprovdut taħriġ lil mill-inqas 1 000 impriża mikro, żgħira u medja sal-ewwel tliet xhur tal-2024 u lil mill-inqas 2 200 impriża mikro, żgħira u medja sat-tieni trimestru tal-2026. Sat-tieni trimestru tal-2026 għandu jkun hemm disponibbli għall-pubbliku rapport ta’ evalwazzjoni li jevalwa l-effettività u l-effiċjenza tal-miżura ta’ taħriġ.

L-Ungerija għandha tistabbilixxi wkoll, sal-ewwel tliet xhur tal-2023, u timplimenta skema ta’ appoġġ li għandha tipprovdi kumpens f’somma f’daqqa, abbażi ta’kriterji tal-għażla oġġettivi, nondiskriminatorji u trasparenti, li għandu jitħallas direttament lil mill-inqas 1 800 impriża mikro, żgħira u medja (b’enfasi fuq impriżi mikro u żgħar) sat-tieni trimestru tal-2026, għall-kostijiet tagħhom assoċjati mal-parteċipazzjoni tagħhom fil-proċeduri tal-akkwist pubbliku. Sat-tielet trimestru tal-2024, għandha titwettaq evalwazzjoni ta’ nofs it-terminu tal-iskema ta’ appoġġ, u sat-tieni trimestru tal-2026, evalwazzjoni finali tal-iskema ta’ appoġġ, dwar il-valur miżjud u l-effettività tal-programm.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sat-tieni trimestru tal-2026.

C9.R15: Tisħiħ tar-rwol u s-setgħat tal-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali biex jikkontrobilanċja s-setgħat tal-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura

L-objettiv tar-riforma huwa li jiġu stabbiliti setgħat aktar b’saħħithom għall-Kunsill Ġudizzjarju Nazzjonali (NJC) sabiex dan ikun jista’ jeżerċita b’mod effettiv ir-rwol kostituzzjonali tiegħu fis-superviżjoni tal-amministrazzjoni ċentrali tal-qrati, filwaqt li tinżamm l-indipendenza tal-Kunsill abbażi tal-elezzjoni tal-membri tiegħu mill-imħallfin. Ir-riforma għandha tirriżulta f’tisħiħ tal-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati u l-imħallfin stabbiliti bil-liġi f’konformità mal-Artikolu 19 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE) u l-acquis rilevanti tal-UE.

Ir-riforma għandha tistabbilixxi setgħat aktar b’saħħithom għall-NJC u għandha tinkludi emendi leġiżlattivi biex jiġi żgurat li l-NJC jagħti opinjoni vinkolanti motivata dwar għadd ta’ kwistjonijiet li jirrigwardaw kemm deċiżjonijiet individwali kif ukoll regolamenti.

Ir-riforma għandha tiżgura wkoll li l-NJC ikollu riżorsi adegwati, inkluż persunal u uffiċċji, biex iwettaq il-kompiti tiegħu b’mod effettiv.

Qabel ma jitressqu l-abbozzi tal-liġijiet meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma, għandha tiġi organizzata konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, li tippermetti tal-anqas lill-NJC, lill-assoċjazzjonijiet ġudizzjarji, lill-Kamra tal-Avukati tal-Ungerija, lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-Kúria, lill-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura (NOJ), lill-Qorti Kostituzzjonali, u lill-Prosekutur Ġenerali jagħtu kummenti fi żmien mhux inqas minn 15-il jum.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023 u qabel l-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

C9.R16: Tisħiħ tal-indipendenza ġudizzjarja tal-Qorti Suprema (Kúria)

L-objettiv tar-riforma huwa li tissaħħaħ l-indipendenza ġudizzjarja tal-Qorti Suprema (Kúria). Ir-riforma għandha tirriżulta f’tisħiħ tal-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati u l-imħallfin stabbiliti bil-liġi f’konformità mal-Artikolu 19 tat-TUE u l-acquis rilevanti tal-UE.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-emendar tar-regoli dwar l-elezzjoni tal-President tal-Kúria; ir-regoli dwar l-iskema ta’ allokazzjoni tal-każijiet tal-Kúria; u r-regoli dwar il-funzjonament tal-Kúria biex (i) jiġu stabbiliti setgħat aktar b’saħħithom għall-kunsill ġudizzjarju tal-Kúria u d-dipartimenti tal-imħallfin (“kollégium”) ikkonċernati, (ii) titneħħa l-possibbiltà li l-membri tal-Qorti Kostituzzjonali jsiru mħallfin u mbagħad jinħatru fil-Kúria mingħajr ma jsegwu l-proċedura ta’ applikazzjoni normali, u (iii) jiġi żgurat li l-NJC jagħti opinjoni vinkolanti motivata dwar l-adegwatezza tal-kandidati għall-karigi ta’ President u Viċi President tal-Kúria; il-kriterji ta’ idoneità, inklużi l-indipendenza, l-imparzjalità, l-integrità u l-integrità, għandhom jiġu ddeterminati bil-liġi. Il-kandidati li jinstabu li mhumiex idonei mill-NJC għandu jkollhom aċċess għal stħarriġ ġudizzjarju aċċellerat quddiem il-qorti kompetenti.

Ir-riforma għandha tiżgura wkoll li s-setgħat imsaħħa tal-NJC imsemmija fir-Riforma C9.R15 japplikaw ukoll fir-rigward tal-President tal-Kúria meta jaġixxi bħala awtorità tal-ħatra (f’konformità mal-Att CLXII tal-2011).

Qabel ma jitressqu l-abbozzi tal-emendi meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma, għandha tiġi organizzata konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, li tippermetti tal-anqas lill-NJC, lill-assoċjazzjonijiet ġudizzjarji, lill-Kamra tal-Avukati tal-Ungerija, lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-Kúria, lill-NOJ, lill-Qorti Kostituzzjonali, u lill-Prosekutur Ġenerali jagħtu kummenti fi żmien mhux inqas minn 15-il jum.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023 u qabel l-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

C9.R17: Tneħħija tal-ostakli għar-referenzi għal deċiżjonijiet preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea

L-objettiv tar-riforma huwa li jitneħħew l-ostakli għall-qrati biex jirreferu b’mod indipendenti l-kawżi għal deċiżjonijiet preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE), biex b’hekk tiġi żgurata l-konformità mal-ġurisprudenza tal-QĠUE. Ir-riforma għandha tirriżulta f’tisħiħ tal-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati u l-imħallfin stabbiliti bil-liġi f’konformità mal-Artikolu 19 tat-TUE u l-acquis rilevanti tal-UE.

Ir-riforma għandha tikkonsisti fl-emendar tat-Taqsimiet 666 et seq. tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali biex titneħħa l-possibbiltà li l-Kúria tirrieżamina l-legalità tad-deċiżjoni ta’ mħallef li jagħmel referenza preliminari lill-QĠUE, u t-Taqsima 490 tal-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali dwar is-sospensjoni tal-proċedimenti biex jitneħħa kwalunkwe ostaklu għal qorti biex tagħmel referenza preliminari f’konformità mal-Artikolu 267 tat-TFUE.

Qabel ma jitressqu l-abbozzi tal-liġijiet meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma, għandha tiġi organizzata konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, li tippermetti tal-anqas lill-NJC, lill-assoċjazzjonijiet ġudizzjarji, lill-Kamra tal-Avukati tal-Ungerija, lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-Kúria, lill-NOJ, lill-Qorti Kostituzzjonali, u lill-Prosekutur Ġenerali jagħtu kummenti fi żmien mhux inqas minn 15-il jum.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023 u qabel l-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

C9.R18: Riforma rigward ir-rieżami tas-sentenzi finali mill-Qorti Kostituzzjonali

Ir-riforma għandha tikkonsisti fit-tneħħija tal-possibbiltà, introdotta fl-2019 bl-emendar tat-Taqsima 27 tal-Att CLI tal-2011, għall-awtoritajiet pubbliċi li jikkontestaw id-deċiżjonijiet ġudizzjarji finali quddiem il-Qorti Kostituzzjonali. Ir-riforma għandha tirriżulta f’tisħiħ tal-indipendenza u l-imparzjalità tal-qrati u l-imħallfin stabbiliti bil-liġi f’konformità mal-Artikolu 19 tat-TUE u l-acquis rilevanti tal-UE.

Qabel ma jitressqu l-abbozzi tal-liġijiet meħtieġa għall-implimentazzjoni ta’ din ir-riforma, għandha tiġi organizzata konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, li tippermetti tal-anqas lill-NJC, lill-assoċjazzjonijiet ġudizzjarji, lill-Kamra tal-Avukati tal-Ungerija, lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lill-Kúria, lill-NOJ, lill-Qorti Kostituzzjonali, u lill-Prosekutur Ġenerali jagħtu kummenti fi żmien mhux inqas minn 15-il jum.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta sal-ewwel tliet xhur tal-2023 u qabel l-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

C9.R19: Dispożizzjonijiet legali msaħħa li jistabbilixxu arranġamenti ta’ implimentazzjoni, monitoraġġ u awditjar u kontroll biex jiggarantixxu l-użu tajjeb tal-appoġġ tal-Unjoni

L-objettiv tar-riforma huwa li tiżgura l-implimentazzjoni, il-monitoraġġ, il-kontroll u l-awditjar effettivi tal-appoġġ tal-Unjoni u l-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni.

Għal dak l-għan, id-dispożizzjonijiet legali li jistabbilixxu r-rwoli u r-responsabbiltajiet tal-korpi involuti fl-implimentazzjoni, il-monitoraġġ, il-kontroll u l-awditjar tal-appoġġ tal-Unjoni fl-Ungerija għandhom jidħlu fis-seħħ qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, biex jiġu żgurati:

-li jissaħħu l-ġestjoni tar-riskju, il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni tal-frodi, il-korruzzjoni, il-kunflitt ta’ interess u l-finanzjament doppju;

-li jiġu stabbiliti regoli, proċeduri u mekkaniżmi ta’ kontroll effettivi fir-rigward tad-dikjarazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess; u

-li ssir rotazzjoni regolari tal-persunal f’pożizzjonijiet sensittivi u li tiġi żgurata s-sorveljanza effettiva tagħhom.

Fir-rigward speċifikament tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, id-dispożizzjonijiet legali msemmija hawn fuq għandhom jistabbilixxu wkoll il-mandat legali billi jistabbilixxu r-rwoli u r-responsabbiltajiet dettaljati tal-korpi involuti fl-implimentazzjoni, l-awditjar u l-kontroll tal-implimentazzjoni tal-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza, jistabbilixxu regoli relatati mal-ġbir u l-affidabbiltà tad-data marbuta mal-monitoraġġ tal-kisba tal-istadji importanti u l-miri fil-pjan, il-proċeduri għat-tfassil u l-affidabbiltà tad-dikjarazzjonijiet ta’ ġestjoni, is-sommarji tal-awditjar u t-talbiet għal pagament, kif ukoll il-proċeduri li jiżguraw il-ġbir tad-data kollha f’konformità mal-Artikolu 22 tar-Regolament RRF.

Bħala komplement għall-arranġamenti legali msemmija hawn fuq, l-Ungerija għandha tiżviluppa u tibda tapplika linji gwida komprensivi li jiżguraw il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni effettivi ta’ sitwazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għal pagament. Il-linji gwida għandhom jistabbilixxu fid-dettall il-kompiti u l-obbligi relatati għal kull wieħed mill-korpi involuti fl-implimentazzjoni, il-ġestjoni u l-kontroll tal-appoġġ tal-Unjoni filwaqt li jiżguraw il-prevenzjoni, l-identifikazzjoni, il-kontroll u l-korrezzjoni effettivi ta’ sitwazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interess.

L-implimentazzjoni tar-riforma għandha titlesta qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

C9.R20: Strateġija effettiva kontra l-frodi u kontra l-korruzzjoni għall-implimentazzjoni, l-awditjar u l-kontroll tal-appoġġ tal-Unjoni

L-objettiv tar-riforma huwa li jiġu żgurati l-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni effettivi tal-frodi u l-korruzzjoni relatati ma’ kwalunkwe appoġġ tal-Unjoni fl-Ungerija billi tistabbilixxi strateġija komprensiva kontra l-korruzzjoni u kontra l-frodi u timplimentaha.

L-istrateġija kontra l-frodi u kontra l-korruzzjoni għandha tiġi kkomplementata minn pjan ta’ azzjoni li jistabbilixxi azzjonijiet ċari u komprensivi li jikkorrispondu għall-objettivi stabbiliti fl-istrateġija. Għal kull waħda mill-azzjonijiet, għandhom jiġu identifikati skadenzi ċari għall-implimentazzjoni, korpi responsabbli, u indikaturi speċifiċi għall-kejl tal-progress.

L-istrateġija u l-pjan ta’ azzjoni għandhom jiġu adottati qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.

C9.R21: Użu sħiħ u effettiv tas-sistema Arachne għall-appoġġ kollu tal-Unjoni

L-objettiv tar-riforma huwa li jiġu żgurati l-prevenzjoni, l-identifikazzjoni u l-korrezzjoni effettivi tal-frodi, il-korruzzjoni, il-kunflitt ta’ interess, il-finanzjament doppju u irregolaritajiet oħra relatati ma’ kwalunkwe appoġġ tal-Unjoni fl-Ungerija permezz tal-użu sħiħ u effettiv tal-għodda Arachne tal-Kummissjoni għall-estrazzjoni ta’ data u għall-kejl tar-riskju.

Għal dak l-iskop, il-Gvern għandu japprova u jibda japplika proċeduri li jiżguraw li l-awtoritajiet nazzjonali rilevanti jtellgħu d-data rilevanti kollha fis-sistema Arachne kull xahrejn, li jipprovdu segwitu regolari u effettiv għall-kejl tar-riskju ġġenerat mis-sistema Arachne. Rapport finali tal-awditjar tal-EUTAF b’opinjoni tal-awditjar mhux kwalifikata għandu jikkonferma l-adegwatezza tal-proċeduri u l-arranġamenti u l-kompletezza tad-data mtella’.

Ir-riforma għandha tiġi implimentata qabel il-preżentazzjoni tal-ewwel talba għall-pagament skont il-pjan għall-irkupru u r-reżiljenza.