IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 29.9.2021
COM(2021) 612 final
2021/0311(NLE)
Proposta għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
Dwar is-sospensjoni parzjali tal-applikazzjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Belarussja dwar il-faċilitazzjoni tal-ħruġ ta’ viżi
MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
1.KUNTEST TAL-PROPOSTA
Il-Ftehim bejn l-UE u r-Repubblika tal-Belarussja dwar il-faċilitazzjoni tal-ħruġ ta’ viżi (minn hawn ’il quddiem “il-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża”) daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2020 1 , b’mod parallel mal-Ftehim ta’ Riammissjoni 2 . L-iskop tal-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża hu li jiffaċilita, fuq il-bażi ta’ reċiproċità, il-ħruġ ta’ viżi għal soġġorn intenzjonat ta’ mhux aktar minn 90 jum f’kull perijodu ta’ 180 jum għaċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-Belarussja.
Il-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża jikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-kuntatti bejn il-persuni u l-kondiviżjoni tal-valuri, inklużi d-drittijiet tal-bniedem u l-valuri demokratiċi tal-UE. L-importanza tal-prinċipji fundamentali li jirregolaw il-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Belarussja kif ukoll l-obbligi u r-responsabbiltajiet, inkluż ir-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-prinċipji demokratiċi, li joħorġu mill-istrumenti internazzjonali rilevanti li bihom huma marbuta, hija enfasizzata fil-preambolu għall-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża;
Fit-12 ta’ Ottubru 2020, il-Kunsill adotta konklużjonijiet dwar ir-rispons tal-UE għall-iżviluppi fil-Belarussja 3 . Fil-konklużjonijiet tiegħu, il-Kunsill tenna li l-elezzjonijiet presidenzjali tad-9 ta’ Awwissu 2020 la kienu ħielsa u lanqas ġusti u li r-reġim Belarussu ma kellu l-ebda leġittimità demokratika. Il-Kunsill tenna l-appoġġ sħiħ tiegħu għas-sovranità u l-indipendenza tal-Belarussja u ssottolinja d-dritt demokratiku tal-poplu Belarussu li jeleġġi l-president tiegħu permezz ta’ elezzjonijiet ħielsa u ġusti, mingħajr interferenza esterna. Il-konklużjonijiet fakkru wkoll fil-miżuri restrittivi, li jikkonsistu fi projbizzjoni fuq l-ivvjaġġar u ffriżar tal-assi, imposti fuq 40 individwu responsabbli għan-natura frodulenti tal-elezzjonijiet presidenzjali u r-repressjoni vjolenti ta’ protesti paċifiċi, u ddikjaraw li l-UE tinsab lesta li tieħu aktar miżuri restrittivi kontra entitajiet u uffiċjali ta’ livell għoli, inkluż Aleksandr Lukashenko 4 .
L-UE naqqset il-kooperazzjoni bilaterali mal-awtoritajiet Belarussi fil-livell ċentrali, żiedet l-appoġġ tagħha għall-poplu Belarussu u s-soċjetà ċivili, u kkalibrat mill-ġdid l-assistenza finanzjarja bilaterali tagħha kif xieraq. F’konformità ma’ dawn il-miżuri, l-UE immedjatament għamlet disponibbli riżorsi finanzjarji addizzjonali għall-vittmi tal-vjolenza, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u l-mezzi tax-xandir indipendenti.
Ir-repressjoni fuq l-attivisti tal-oppożizzjoni, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, id-difensuri tad-drittijiet tal-bniedem u l-media indipendenti għadha għaddejja. Kien hemm aktar minn 670 priġunier politiku sa nofs Settembru 2021 u l-għadd tagħhom qed jikber kull ġimgħa. Qed isiru proċessi politikament motivati kontrihom, spiss isiru bil-bibien magħluqa b’mod mgħaġġel u jintemmu b’verdetti tal-mistħija ta’ ħafna snin ħabs.
L-applikazzjoni tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Viża kompliet filwaqt li l-istabbiliment tal-Kumitat Konġunt dwar il-Faċilitazzjoni tal-Viża, maħsub biex jimmonitorja l-implimentazzjoni tal-Ftehim, ġie pospost.
B’reazzjoni għar-repressjoni brutali kontinwa kontra s-segmenti kollha tas-soċjetà Belarussja, u b’mod partikolari l-ħtif ta’ titjira tal-passiġġieri fit-23 ta’ Mejju 2021, l-UE pprojbixxiet lit-trasportaturi Belarussi milli jtiru fuq l-ispazju tal-ajru tal-UE u milli jaċċessaw l-ajruporti tal-UE 5 , adottat ir-raba’ pakkett ta’ sanzjonijiet li jelenka individwi u entitajiet 6 u sanzjonijiet ekonomiċi mmirati 7 .
Wara dawk il-miżuri, l-awtoritajiet tal-Belarussja rritaljaw billi ħabbru s-sospensjoni tal-parteċipazzjoni tagħhom fis-Sħubija tal-Lvant u billi ħabbru s-sospensjoni tal-Ftehim ta’ Riammissjoni mal-UE fit-28 ta’ Ġunju 2021. Barra minn hekk, il-Belarussja sejħet lura lill-ambaxxatur tagħha għall-UE għal konsultazzjonijiet, talbet is-sejħa lura tal-ambaxxatur tal-UE fi Brussell għal konsultazzjonijiet u ħabbret li r-rappreżentanti tal-istituzzjonijiet Ewropej u l-individwi mill-UE li kkontribwixxew għat-tħejjija tas-sanzjonijiet ma jitħallewx jidħlu fil-Belarussja. L-awtoritajiet tal-Belarussja talbu li l-attivitajiet tal-istituti kulturali ta’ l-Istati Membri jiġu sospiżi. Il-Belarussja ddikjarat ukoll li tikkunsidra aktar kontromiżuri possibbli. Barra minn hekk, fit-8 ta’ Settembru 2021, ġie ppreżentat lill-Parlament tal-Belarussja abbozz ta’ liġi dwar is-sospensjoni tal-Ftehim ta’ Riammissjoni mal-UE.
Filwaqt li s-sitwazzjoni fil-fruntieri esterni tal-UE mal-Belarussja stabbilizzat f’termini ta’ wasliet, inkluż minħabba s-sospensjoni ta’ titjiriet diretti minn Bagdad għal Minsk xorta waħda għadha tensa u l-pressjoni migratorja tippersisti peress li l-għadd ta’ tentattivi ta’ qsim tal-fruntiera b’mod irregolari għadu għoli. Mid-19 ta’ Settembru 2021, il-fruntiera bejn il-Litwanja u l-Belarussja nqasmet irregolarment minn 4145 persuna; Dan in-numru huwa 56 darba ogħla minn 2020. Aktar minn nofs iċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li qasmu l-fruntiera Litwana mal-Belarussja ġew mill-Iraq (2805), segwiti minn ċittadini tal-Kongo Brazzaville, il-Kamerun u perċentwal żgħir ta’ ċittadini mis-Sirja, l-Iran u l-Afganistan. Fir-rigward tal-Polonja, fl-istess perjodu, 1 493 ċittadin ta’ pajjiżi terzi qasmu l-fruntiera mal-Belarussja. Dan in-numru huwa 23 darba ogħla meta mqabbel mal-2020. Bl-istess mod, in-nazzjonalitajiet ewlenin huma Iraqini, iżda bi preżenza ogħla ta’ ċittadini Afgani. F’termini relattivi, madankollu, il-Latvja esperjenzat l-ogħla żieda minn 3 detezzjonijiet ta’ qsim irregolari tal-fruntieri fl-2020 għal 377 fl-2021. L-istess xejra tapplika għall-applikazzjonijiet għall-ażil. Meta mqabbel mal-istess perjodu tas-sena l-oħra, il-Litwanja s’issa rreġistrat 14-il darba aktar applikazzjonijiet għall-ażil fl-2021 (2 399), l-aktar minn ċittadini tal-Iraq (50 %). Il-Polonja rreġistrat 131 % aktar applikazzjonijiet għall-asil (4109) u l-Afgani huma l-aktar applikanti frekwenti (33 %), segwiti mill-Belarussi (29 %) u r-Russi (18 %). Bl-istess mod, il-Latvja rċeviet 465 applikazzjoni għall-ażil, kważi 6 darbiet ogħla minn 2020.
Din iż-żieda f’daqqa tissuġġerixxi li r-reġim qed jinkoraġġixxi l-migrazzjoni irregolari għal finijiet politiċi, u b’mod partikolari b’ritaljazzjoni kontra l-Litwanja, il-Polonja u l-Latvja għall-pożizzjoni tagħhom dwar il-Belarussja. L-azzjoni tal-Belarussja kontra l-Istati Membri tal-UE teħtieġ rispons unit.
2.MIŻURI PROPOSTI
Il-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża ġie konkluż fuq il-premessa li r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-prinċipji demokratiċi huwa wieħed mill-prinċipji fundamentali li jirregolaw il-kooperazzjoni bejn l-Unjoni u l-Belarussja kif ukoll l-obbligi u r-responsabbiltajiet tagħhom 8 . Kemm l-Unjoni kif ukoll il-Belarussja rrikonoxxew li l-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża ma għandux iwassal għal migrazzjoni irregolari filwaqt li tingħata attenzjoni speċjali għas-sigurtà u r-riammissjoni 9 .
Fid-dawl tal-kuntest deskritt hawn fuq, dawn il-prinċipji qed jinkisru mill-Belarussja. Il-Belarussja mhux biss qed tipperikola r-relazzjonijiet reċiproċi bejn l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha iżda eskalat ukoll il-ksur tad-drittijiet tal-bniedem li jmorru kontra l-obbligi internazzjonali tagħha 10 .
Għalhekk, miżura xierqa hija li tiġi sospiża l-applikazzjoni ta’ ċerti artikoli tal-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża, li jipprovdu faċilitazzjonijiet għal ċerti kategoriji speċifiċi ta’ applikanti, jiġifieri:
(i) membri ta’ delegazzjonijiet uffiċjali tal-Belarussja inklużi membri permanenti ta’ tali delegazzjonijiet li, wara stedina uffiċjali indirizzata lill-Belarussja, jenħtieġ li jipparteċipaw f’laqgħat uffiċjali, konsultazzjonijiet, negozjati jew programmi ta’ skambju, kif ukoll f’avvenimenti li jsiru fit-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri minn organizzazzjonijiet intergovernattivi;
(ii) membri tal-Gvernijiet u l-Parlamenti nazzjonali u reġjonali tal-Belarussja, il-Qorti Kostituzzjonali tal-Belarussja u l-Qorti Suprema tal-Belarussja, fil-qadi ta’ dmirijiethom;
L-applikazzjoni tal-Artikoli li ġejjin tal-Ftehim dwar il-Faċilitazzjoni tal-Viża jenħtieġ għalhekk tiġi sospiża: l-Artikolu 4(1), il-punt (a), dwar) “Provi dokumentarji rigward l-iskop tal-vjaġġ”, l-Artikolu 5(1), il-punti (a) u (b), l-Artikolu 5(2), il-punt (a), dwar) “Ħruġ ta’ viżi għal dħul multiplu” u l-Artikolu 6(3), il-punti (a) u (b), dwar) “Tariffi għall-ipproċessar ta’ applikazzjonijiet għal viża”.
Ladarba d-Deċiżjoni tal-Kunsill tidħol fis-seħħ, l-applikazzjoni tar-regoli speċifiċi previsti minn dawn id-dispożizzjonijiet se tiġi sospiża. Konsegwentement, minflok se japplikaw ir-regoli ġenerali tal-Kodiċi dwar il-Viżi 11 .
L-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet oħra tal-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża mhijiex sospiża u l-faċilitazzjonijiet li jipprovdu fir-rigward taċ-ċittadini ordinarji tal-Belarussja se jkomplu japplikaw. Dan se jippermetti li jinżammu “kuntatti interpersonali”. Id-dispożizzjonijiet mhux sospiżi tal-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża ma għandhomx, madankollu, jintużaw biex jiġi evitat l-għan tad-deċiżjoni tal-Kunsill dwar is-sospensjoni parzjali tal-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża. L-Istati Membri jenħtieġ li jirrappurtaw lill-Kummissjoni dwar tentattivi biex tiġi evitata jew allegata ċirkomvenzjoni tas-sospensjoni parzjali tal-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża.
3.BAŻI ĠURIDIKA, SUSSIDJARJETÀ U PROPORZJONALITÀ
•Bażi ġuridika
Il-bażi ġuridika proċedurali għal din il-proposta hija l-Artikolu 218(9) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). Il-bażi ġuridika sostantiva ta’ din il-proposta huwa l-Artikolu 77(2)(a) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE).
Barra minn hekk, l-Artikolu 14(5) tal-Ftehim għall-Faċilitazzjoni tal-Viża jistipula li “kull Parti tista’ tissospendi l-Ftehim kollu jew parti minnu. Id-deċiżjoni dwar is-sospensjoni għandha tkun notifikata lill-Parti l-oħra mhux aktar tard minn 48 siegħa qabel id-dħul tiegħu fis-seħħ. Il-Parti li tkun issospendiet l-applikazzjoni ta’ dan il-Ftehim għandha tgħarraf lill-Parti l-oħra immedjatament ladarba r-raġunijiet għas-sospensjoni ma jkunux japplikaw aktar.”
•Is-sussidjarjetà (għall-kompetenza mhux esklużiva)
mhux applikabbli
•Proporzjonalità
Il-proposta preżenti ma tmurx lil hinn minn dak li hu meħtieġ biex jintlaħaq l-għan mixtieq, jiġifieri li jiġu sospiżi ċerti faċilitazzjonijiet eżistenti għall-uffiċjali tal-Belarussja filwaqt li fl-istess ħin ikompli jingħata appoġġ liċ-ċittadini ordinarji tal-Belarussja, billi jiġu ffaċilitati l-proċeduri tal-viża.
4.IMPLIKAZZJONIJIET BAĠITARJI
Din il-proposta ma tinvolvix kostijiet addizzjonali għall-baġit tal-UE.
2021/0311 (NLE)
Proposta għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
Dwar is-sospensjoni parzjali tal-applikazzjoni tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Belarussja dwar il-faċilitazzjoni tal-ħruġ ta’ viżi
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 77(2), il-punt (a), u l-Artikolu 218(9) tiegħu,
Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,
Billi:
(1)Il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Belarussja dwar il-faċilitazzjoni tal-ħruġ ta’ viżi 12 (“il-Ftehim”) daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Lulju 2020, b’mod parallel mal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tal-Belarussja dwar ir-riammissjoni ta’ persuni li jirrisjedu mingħajr awtorizzazzjoni 13 (“il-Ftehim ta’ Riammissjoni”).
(2)L-iskop tal-Ftehim hu li jiffaċilita, fuq il-bażi ta’ reċiproċità, il-ħruġ ta’ viżi għal soġġorn intenzjonat ta’ mhux aktar minn 90 jum f’kull perijodu ta’ 180 jum għaċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-Belarussja. Il-Ftehim jikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-kuntatti bejn il-persuni u l-kondiviżjoni tal-valuri, inklużi d-drittijiet tal-bniedem u l-prinċipji demokratiċi.
(3)Skont l-Artikolu 14(5) tal-Ftehim, kull parti tista’ tissospendi l-Ftehim kollu jew parti minnu. Id-deċiżjoni dwar is-sospensjoni għandha tkun notifikata lill-parti l-oħra mhux aktar tard minn 48 siegħa qabel id-dħul tiegħu fis-seħħ. Il-Parti li tkun issospendiet l-applikazzjoni tal-Ftehim għandha tgħarraf lill-parti l-oħra immedjatament ladarba r-raġunijiet għas-sospensjoni ma jkunux japplikaw aktar.
(4)B’reazzjoni għar-repressjoni brutali kontinwa kontra s-segmenti kollha tas-soċjetà fil-Belarussja, u b’mod partikolari l-ħtif ta’ titjira tal-passiġġieri fit-23 ta’ Mejju 2021, l-Unjoni pprojbixxiet lit-trasportaturi Belarussi milli jtiru fuq it-territorju tal-Unjoni u milli jaċċessaw l-ajruporti tal-Unjoni, introduċiet ir-raba’ pakkett ta’ sanzjonijiet li jelenka individwi u entitajiet u sanzjonijiet ekonomiċi mmirati bir-Regolament (KE) Nru 765/2006 14 u d-Deċiżjoni 2012/642/PESK 15 .
(5)Wara dawk il-miżuri, il-Belarussja rritaljat billi ħabbret is-sospensjoni tal-parteċipazzjoni tagħha fis-Sħubija tal-Lvant u billi ħabbret is-sospensjoni tal-Ftehim ta’ Riammissjoni fit-28 ta’ Ġunju 2021. Fit-8 ta’ Settembru 2021, ġiet ippreżentata lill-Parlament tal-Belarussja abbozz ta’ liġi dwar is-sospensjoni tal-Ftehim ta’ Riammissjoni mal-Unjoni Ewropea.
(6)Fl-istess ħin il-Litwanja u aktar reċentement il-Polonja u l-Latvja kienu qed jesperjenzaw żieda bla preċedent fil-flussi migratorji irregolari mill-Belarussja. Din iż-żieda f’daqqa tissuġġerixxi li r-reġim qed jinkoraġġixxi l-migrazzjoni irregolari għal finijiet politiċi, u b’mod partikolari r-ritaljazzjoni kontra l-Litwanja, il-Polonja u l-Latvja għall-pożizzjoni tagħhom dwar il-Belarussja.
(7)L-azzjonijiet ta’ hawn fuq mill-Belarussja jiksru l-prinċipji fundamentali li fuqhom ġie konkluż il-Ftehim u jmorru kontra l-interessi tal-Unjoni u tal-Istati Membri tagħha. B’mod partikolari, l-azzjonijiet tal-Belarussja ma jirrispettawx id-drittijiet tal-bniedem u l-prinċipji demokratiċi kif ukoll jipprovokaw migrazzjoni irregolari mit-territorju tal-Belarussja lejn l-Unjoni.
(8)Għalhekk, jenħtieġ li l-applikazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Ftehim li jipprevedu faċilitazzjonijiet għal ċerti kategoriji ta’ applikanti għal viża għal soġġorn qasir, jiġifieri membri ta’ delegazzjonijiet uffiċjali tal-Belarussja, membri ta’ Gvernijiet u Parlamenti nazzjonali u reġjonali tal-Belarussja, membri tal-Qorti Kostituzzjonali tal-Belarussja u tal-Qorti Suprema tal-Belarussja, fl-eżerċizzju ta’ dmirijiethom tiġi sospiża.
ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
L-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet li ġejjin tal-Ftehim għandha tiġi sospiża:
(a)L-Artikolu 4(1), punt (a) fir-rigward ta’ kwalunkwe applikant tal-viża li huwa membru ta’ delegazzjoni uffiċjali tal-Belarussja, inkluż membru permanenti ta’ tali delegazzjoni li, wara stedina uffiċjali indirizzata lill-Belarussja, għandha tipparteċipa f’laqgħat uffiċjali, konsultazzjonijiet, negozjati jew programmi ta’ skambju, kif ukoll f’avvenimenti li jsiru fit-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri minn organizzazzjonijiet intergovernattivi;
(b)L-Artikolu 5(1), il-punti (a) u (b) fir-rigward ta’ kwalunkwe applikant għall-viża li, fil-qadi ta’ dmirijietu, huwa membru tal-Gvern nazzjonali jew reġjonali tal-Belarussja jew tal-Parlament tal-Qorti Kostituzzjonali tal-Belarussja jew tal-Qorti Suprema tal-Belarussja, kif ukoll ta’ kwalunkwe applikant għall-viża li huwa membru permanenti tad-delegazzjoni uffiċjali tal-Belarussja li, wara stedina uffiċjali indirizzata lill-Belarussja, għandu jipparteċipa b’mod regolari f’laqgħat, konsultazzjonijiet, negozjati jew programmi ta’ skambju, kif ukoll f’avvenimenti organizzati fit-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri minn organizzazzjonijiet intergovernattivi;
(c)L-Artikolu 5(2), punt (a) fir-rigward ta’ kwalunkwe applikant tal-viża li huwa membru ta’ delegazzjoni uffiċjali tal-Belarussja li, wara stedina uffiċjali indirizzata lill-Belarussja, għandu jipparteċipa regolarment f’laqgħat, konsultazzjonijiet, negozjati jew programmi ta’ skambju, kif ukoll f’avvenimenti li jsiru fit-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri minn organizzazzjonijiet intergovernattivi;
(d)L-Artikolu 6(3), il-punti (a) u (b) fir-rigward ta’ kwalunkwe applikant għal viża li huwa membru tal-Gvern nazzjonali jew reġjonali tal-Belarussja jew tal-Parlament jew tal-Qorti Kostituzzjonali tal-Belarussja jew tal-Qorti Suprema tal-Belarussja, kif ukoll ta’ kwalunkwe applikant għal viża li huwa membru ta’ delegazzjoni uffiċjali tal-Belarussja li, wara stedina uffiċjali indirizzata lill-Belarussja, għandu jipparteċipa f’laqgħat, konsultazzjonijiet, negozjati jew programmi ta’ skambju, kif ukoll f’avvenimenti organizzati fit-territorju ta’ wieħed mill-Istati Membri minn organizzazzjonijiet intergovernattivi.
Artikolu 2
Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
Magħmul fi Brussell,
Għall-Kunsill
Il-President