IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 9.12.2021
COM(2021) 777 final
KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
Ewropa aktar inklużiva u protettiva: l-estensjoni tal-lista ta' reati fl-UE għad-diskors ta' mibegħda u r-reati ta' mibegħda
“Il-mibegħda hija mibegħda - u ħadd ma għandu joqgħod għaliha”
Ursula von der Leyen, il-President tal-Kummissjoni Ewropea
Diskors dwar l-Istat tal-Unjoni Ewropea, Settembru 2020
1.Introduzzjoni
Fid-diskors tagħha tal-2020 dwar l-Istat tal-Unjoni Ewropea 1 , il-President tal-Kummissjoni Von der Leyen enfasizzat li l-progress fil-ġlieda kontra r-razziżmu u l-mibegħda huwa fraġli u li issa huwa l-mument li ssir bidla biex tinbena Unjoni li tgħaddi mill-kundanna għalll-azzjoni. Hija ħabbret li l-Kummissjoni se tipproponi “li testendi l-lista ta’ atti kriminali tal-UE għall-forom kollha ta’ reati ta’ mibegħda u ta’ diskors ta’ mibgħeda, kemm jekk dawn ikunu minħabba razza, reliġjon, ġeneru kif ukoll minħabba sesswalità.”
Il-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda hija parti mill-azzjoni tal-Kummissjoni biex tippromwovi l-valuri ewlenin tal-UE u biex tiżgura li l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE (“il-Karta”) tiġi mħarsa. Il-forom u l-manifestazzjonijiet kollha ta’ mibegħda u ta’ intolleranza huma inkompatibbli mal-valuri tar-rispett għad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi, li fuqhom hija msejsa l-UE. Dawn il-valuri, minquxa fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (“TUE”), huma komuni għall-Istati Membri f’soċjetà li fiha jipprevalu l-pluraliżmu, in-nondiskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel.
Tabilħaqq, kull forma ta’ diskriminazzjoni — kemm jekk tkun ibbażata fuq is-sess, ir-razza jew l-oriġini etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabbiltà, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali, kif stabbilit fl-Artikolu 19 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) – hija pprojbita. Fl-istess ħin, il-libertà tal-espressjoni hija waħda mill-pilastri ta’ soċjetà demokratika u pluralista u għandha tiġi protetta b’mod qawwi. Barra minn hekk, kif stabbilit fl-Artikolu 67 tat-TFUE, l-UE għandha tikkostitwixxi spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja b’rispett għad-dritt fundamentali. Permezz ta’ miżuri, hija għandha tiżgura livell għoli ta’ sigurtà għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-kriminalità, ir-razziżmu u l-ksenofobija.
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jaffettwaw mhux biss lill-vittmi individwali u l-komunitajiet tagħhom, waqt li jikkawżawlhom it-tbatija u jillimitaw id-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tagħhom, iżda jaffettwaw wkoll lis-soċjetà inġenerali. Il-mibegħda timmina l-istess pedamenti tas-soċjetà tagħna. Idgħajjef il-fehim reċiproku u r-rispett għad-diversità li fuqha jinbnew soċjetajiet pluralistiċi u demokratiċi.
F’dawn l-aħħar deċennji, kien hemm żieda qawwija fid-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fl-Ewropa 2 . Il-mibegħda qed tiġi integrata 3 , u immirata lejn individwi u gruppi ta’ persuni li jikkondividu jew jitqiesu bħala li jikkondividu “karatteristika komuni”, bħar-razza, l-etniċità, il-lingwa, ir-reliġjon, in-nazzjonalità, l-età, is-sess, l-orjentazzjoni sesswali, l-identità tal-ġeneru, l-espressjoni tal-ġeneru, il-karatteristiċi tas-sess jew kwalunkwe karatteristika fundamentali oħra, jew kombinazzjoni ta’ tali karatteristiċi. Dawn il-karatteristiċi, b’mod ġenerali, jiġu nnotati minn oħrajn u għalhekk ikunu faċilment fil-mira tat-trasgressuri, li jirreferu għal aspett tal-identità ta’ persuna li ma jistax jinbidel jew li huwa fundamentali għas-sens ta’ persuna nnifisha, filwaqt li jkun wkoll sinjal ta’ identità ta’ grupp 4 .
Iż-żieda fl-użu tal-internet u tal-media soċjali ġabet magħha wkoll aktar diskors ta’ mibegħda online matul is-snin. Il-kondiviżjoni rapida tad-diskors ta’ mibegħda permezz tal-kelma diġitali hija ffaċilitata mill-effett ta’ diżinibizzjoni online, peress li l-anonimità preżunta fuq l-internet u s-sens ta’ impunità jnaqqsu l-inibizzjoni tan-nies li jwettqu tali reati. B’mod parallel, l-emozzjonijiet u l-vulnerabbiltajiet qed jintużaw dejjem aktar, inkluż fid-dibattitu pubbliku għal gwadann politiku, biex jinxterdu dikjarazzjonijiet u attakki razzisti u ksenofobiċi, amplifikati f’ħafna każijiet mill-media soċjali 5 . It-tixrid tal-mibegħda fost udjenzi potenzjalment vulnerabbli jista’ jiġi osservat f’firxa wiesgħa ta’ estremiżmu vjolenti mill-ġiħadisti, sal-estremisti tal-lemin u tax-xellug 6 . Dan ikkontribwixxa għall-polarizzazzjoni tas-soċjetà u, min-naħa l-oħra, għaż-żieda fl-inċidenza ta’ diskors ta’ mibegħda kontra, b’mod partikolari, gruppi marġinalizzati.
Il-kriżi tas-saħħa pubblika kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19 żiedet is-sentimenti ta’ nuqqas ta’ sigurtà, iżolament u biża’, u ħolqot atmosfera li fiha ffjorixxa d-diskors ta’ mibegħda. Il-pandemija nnifisha ntużat minn diversi movimenti ideoloġiċi estremisti biex jiġu mmirati popolazzjonijiet speċifiċi (għal diversi raġunijiet, inklużi n-nazzjonalità, ir-reliġjon, ir-razza, is-sess, l-orjentazzjoni sesswali, il-kulur u anki l-età), u dan irriżulta wkoll f’reati ta’ mibegħda 7 .
Il-Kummissjoni għandha l-għan li tressaq estensjoni tal-lista ta’ oqsma ta’ reati tal-UE, biex tinkludi d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda. Il-mibegħda m’għandhiex post fl-UE. Għandha tiġi miġġielda bil-mezzi kollha disponibbli, inkluż permezz tal-liġi kriminali.
2.Kuntest tal-inizjattiva
L-Artikolu 83(1) tat-TFUE jistabbilixxi lista eżawrjenti ta’ oqsma ta’ kriminalità 8 fejn il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jistgħu jistabbilixxu regoli minimi dwar id-definizzjoni ta’ reati kriminali u sanzjonijiet applikabbli fl-Istati Membri kollha tal-UE. Huwa jipprevedi wkoll li, abbażi tal-iżviluppi fil-kriminalità, il-Kunsill jista’ jadotta deċiżjoni li tidentifika oqsma oħra ta’ kriminalità partikolarment serja b’dimensjoni transfruntiera li tirriżulta min-natura jew l-impatt ta’ tali reati jew minn ħtieġa speċjali li dawn jiġu miġġielda fuq bażi komuni.
L-adozzjoni mill-Kunsill ta’ tali deċiżjoni tkun l-ewwel pass biex tinħoloq il-bażi ġuridika meħtieġa biex jiġi adottat, fit-tieni pass, qafas legali komuni għall-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda madwar l-UE. Tali leġiżlazzjoni futura tikkomplementa l-liġi attwali tal-UE li tirrikjedi l-kriminalizzazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda bbażati fuq ir-razza, il-kulur tal-ġilda, ir-reliġjon, in-nisel jew l-oriġini nazzjonali jew etnika (ara t-Taqsima 2.2), u tkopri raġunijiet speċifiċi oħra.
Twettqet ħidma preparatorja robusta għal din l-inizjattiva, inkluż studju estern, 9 konsultazzjoni estensiva tal-Kummissjoni, kif ukoll għadd kbir ta’ rapporti u studji disponibbli.
2.1.Kuntest istituzzjonali
Il-Kummissjoni qed tippreżenta din l-inizjattiva abbażi tal-Artikolu 17(1) tat-TUE 10 u skont il-proċedura f’żewġ stadji prevista fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE:
L-ewwel pass huwa li l-Kunsill jadotta unanimament, wara li jikseb il-kunsens tal-Parlament Ewropew, deċiżjoni li tidentifika d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda bħala qasam ieħor ta’ kriminalità li jissodisfa l-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE. Tali deċiżjoni se testendi l-lista ta’ oqsma ta’ kriminalità elenkati fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE biex tinkludi diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda bħala kriminalità tal-UE. Għalhekk din se tipprovdi bażi ġuridika li tippermetti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill jistabbilixxu, permezz ta’ direttivi, regoli minimi dwar id-definizzjoni ta’ reati kriminali u sanzjonijiet f’dan il-qasam ta’ kriminalità.
Bħala t-tieni pass, il-Kummissjoni tista’ tipproponi l-adozzjoni ta’ direttivi li jistabbilixxu regoli minimi dwar id-definizzjonijiet u s-sanzjonijiet tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda li għandhom jiġu adottati mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill f’konformità mal-proċedura leġislattiva ordinarja.
L-inizjattiva preżenti tirrigwarda l-ewwel stadju u hija mingħajr preġudizzju għall-azzjonijiet li jistgħu jittieħdu fit-tieni stadju. Hija la tippreġudika u lanqas tantiċipa l-ambitu u l-kontenut tal-leġiżlazzjoni sekondarja li għandha tiġi proposta sussegwentement. Bl-istess mod, l-adozzjoni tad-direttivi kif imsemmija hawn fuq taffettwa l-libertajiet fundamentali protetti mill-Karta, b’mod partikolari l-libertà tal-espressjoni, inkluża l-libertà tal-istampa u tal-media.
Ladarba tiġi adottata d-deċiżjoni tal-Kunsill, il-Kummissjoni tuża d-dritt ta’ inizjattiva tagħha f’konformità mar-rekwiżiti ta’ Regolamentazzjoni Aħjar. Il-Kummissjoni se twettaq valutazzjoni tal-impatt biex tivvaluta bir-reqqa l-għażliet differenti għad-definizzjoni tar-reati kriminali u s-sanzjonijiet, u l-impatti tagħhom fuq id-drittijiet fundamentali, b’mod partikolari fuq il-libertà tal-espressjoni u l-libertà tal-istampa u tal-media, li huma pedamenti b’saħħithom ta’ soċjetà demokratika 11 .
Biex tiddefinixxi b’mod preċiż il-firxa u l-kontenut tar-regoli li jistgħu jiġu proposti, il-Kummissjoni se tagħti attenzjoni partikolari lill-iżviluppi tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda, fid-dawl tal-aktar data u xejriet reċenti. Tali valutazzjoni bir-reqqa tal-iżviluppi u x-xejriet tas-soċjetà se tkun partikolarment rilevanti fid-determinazzjoni tal-elementi kostitwenti ta’ reati kriminali futuri. Dan se jinkludi d-definizzjoni tal-forom speċifiċi ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda li għandhom jiġu kriminalizzati b’referenza għall-karatteristiċi protetti tal-persuni u l-gruppi fil-mira.
Fit-tħejjija ta’ tali leġiżlazzjoni sekondarja, il-Kummissjoni se tikkonsulta lill-Istati Membri u lill-Parlament Ewropew, inkluż dwar l-ispeċifiċitajiet tal-oqfsa leġiżlattivi nazzjonali relatati mal-liġi kriminali u d-drittijiet fundamentali. Il-Kummissjoni se torganizza wkoll konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet ikkonċernati rilevanti kollha, filwaqt li tinvolvi mill-qrib lill-Parlament Ewropew.
2.2.Il-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda bħala prijorità tal-UE
Fil-livell tal-UE, diġà hemm fis-seħħ qafas għal rispons komuni b’saħħtu għal diskors ta’ mibegħda razzist u ksenofobiku u reati ta’ mibegħda permezz tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/913/JHA tat-28 ta’ Novembru 2008 dwar il-ġlieda kontra ċerti forom u espressjonijiet ta’ razziżmu u ksenofobija permezz tal-liġi kriminali (“id-Deċiżjoni Qafas”) 12 . Id-Deċiżjoni Qafas għandha l-għan li tiżgura li manifestazzjonijiet serji ta’ razziżmu u ta’ ksenofobija jiġu kkastigati b’pieni kriminali effettivi, proporzjonati u dissważivi mal-UE kollha. Dan jirrikjedi li l-Istati Membri jikkriminalizzaw l-inċitament pubbliku għall-vjolenza jew għall-mibegħda, għar-raġunijiet ta’ razza, kulur tal-ġilda, reliġjon, nisel jew oriġini nazzjonali jew etnika 13 . Dan jirrikjedi wkoll li l-Istati Membri jiżguraw, għal reati oħra għajr id-diskors ta’ mibegħda, li tali motivazzjoni razzista u ksenofobika titqies bħala ċirkostanza aggravanti, jew inkella li tali motivazzjoni tkun tista’ titqies fid-determinazzjoni tal-pieni.
Il-Kummissjoni tappoġġa l-isforzi tal-Istati Membri biex jimplimentaw b’mod effettiv id-Deċiżjoni Qafas permezz tal-ħidma tal-Grupp ta’ Livell Għoli dwar il-ġlieda kontra r-razziżmu u l-ksenofobija u forom oħra ta’ intolleranza 14 biex jiżviluppaw taħriġ u bini ta’ kapaċità għall-infurzar tal-liġi, itejbu r-reġistrazzjoni ta’ reati ta’ mibegħda u l-ġbir ta’ data, kif ukoll biex iħeġġu lill-vittmi jirrappurtaw reati ta’ mibegħda.
Din l-inizjattiva hija parti minn sensiela wiesgħa ta’ azzjonijiet tal-UE biex jiġu miġġielda d-diskors illegali ta’ mibegħda u l-ideoloġiji estremisti vjolenti u t-terrorriżmu online, inklużi l-Kodiċi ta’ Kondotta dwar il-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda online illegali 15 , ir-Regolament dwar l-indirizzar tal-kontenut terroristiku online 16 u l-Forum tal-UE dwar l-Internet 17 .
Id-Direttiva dwar is-Servizzi tal-Media Awdjoviżiva 18 tirrikjedi li l-Istati Membri jiżguraw li l-pjattaformi ta’ video-sharing jieħdu miżuri effettivi mhux biss kontra t-tixrid ta’ kontenut li jikser id-Deċiżjoni Qafas, iżda wkoll kontra d-diskors ta’ mibegħda bbażat fuq kwalunkwe waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 21 tal-Karta. Barra minn hekk, il-proposta tal-Kummissjoni għal Att dwar is-Servizzi Diġitali 19 tistabbilixxi riforma komprensiva biex jiġi żgurat li l-utenti jkunu sikuri online, permezz ta’ obbligi li jindirizzaw il-kontenut illegali u r-riskji sistemiċi. Barra minn hekk, l-aġġornament tal-2022 tal-istrateġija Ewropea għal internet aħjar għat-tfal 20 se jkollu l-għan li jipproteġi lit-tfal minn theddid online, inkluż il-bullying ċibernetiku u d-diskors ta’ mibegħda.
Din l-inizjattiva se tappoġġa l-pjan ta’ azzjoni tal-UE kontra r-razziżmu 2020-2025 21 u l-Istrateġija tal-UE dwar il-ġlieda kontra l-antisemitiżmu u t-trawwim tal-ħajja Lhudija fl-UE 22 . L-inizjattiva se tikkomplementa wkoll l-inizjattivi reċenti li għandhom l-għan li jippromwovu l-ugwaljanza u r-rispett għad-diversità, bħall-istrateġija tal-Ugwaljanza tal-LGBTIQ 2020–2025 23 . Dawn l-inizjattivi reċenti enfasizzaw il-ħtieġa li jiġi żgurat rispons robust tal-liġi kriminali fil-livell tal-UE għad-diskors ta’ mibegħda u għar-reati ta’ mibegħda għal raġunijiet oħra għajr ir-razziżmu u l-ksenofobija, b’mod partikolari abbażi tas-sess, l-orjentazzjoni sesswali, l-età u d-diżabbiltà 24 .
L-istrateġija għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi 2020–2025 25 tistabbilixxi azzjonijiet għall-ġlieda kontra l-vjolenza abbażi tal-ġeneru kontra n-nisa u l-bniet, inkluża l-ħtieġa li jiġu kriminalizzati forom speċifiċi ta’ vjolenza abbażi tal-ġeneru fil-livell tal-UE. Din l-inizjattiva se tikkumplimenta l-proposta li ġejja għal direttiva għall-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa u l-vjolenza domestika.. Filwaqt li d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda huma kkaratterizzati minn mibegħda sottostanti kontra grupp ta’ persuni, inkluż preġudizzju sinifikanti abbażi tal-ġeneru u mibegħda fil-konfront tan-nisa, id-direttiva li jmiss se tikkriminalizza, fil-limiti tal-kompetenza tal-UE, ċerti forom speċifiċi ta’ vjolenza li ma jeħtiġux element ta’ mibegħda u b’mod partikolari mibegħda kontra individwu bħala parti minn grupp ta’ persuni. Għalhekk, din l-inizjattiva dwar l-estensjoni tal-lista ta’ reati tal-UE toħloq bażi ġuridika addizzjonali biex jiġu indirizzati dawk il-forom speċifiċi ta’ vjolenza serja kontra n-nisa u l-bniet li jistgħu jiġu definiti wkoll bħala diskors ta’ mibegħda misoġena jew reat ta’ mibegħda b’motiv ta’ preġudizzju oġġettivament identifikabbli skont il-ġeneru.
Din l-inizjattiva se tikkomplementa wkoll l-Istrateġija għad-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021–2030 26 , l-istrateġija dwar id-Drittijiet tal-Vittmi 2020-2025 27 u d-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Vittmi 28 . Din se tiġi allinjata wkoll mal-Konklużjonijiet tal-Kunsill ta’ Marzu 2021 dwar l-Integrazzjoni tat-Tixjiħ fil-Politiki Pubbliċi 29 li jfakkru li d-diskriminazzjoni marbuta mal-età hija fenomenu frekwenti, filwaqt li l-vjolenza kontra persuni anzjani hija ta’ tħassib emerġenti.
Il-Parlament Ewropew adotta wkoll riżoluzzjoni leġiżlattiva f’Settembru 2021 li tistieden lill-Kummissjoni tippreżenta proposta leġiżlattiva biex tinkludi l-vjolenza abbażi tal-ġeneru bħala qasam ġdid ta’ kriminalità skont l-Artikolu 83(1)tat-TFUE 30 . Din l-inizjattiva, flimkien mal-proposta leġiżlattiva li jmiss għall-ġlieda kontra l-vjolenza fuq in-nisa u l-vjolenza domestika, għandha l-għan li tindirizza t-talba tal-Parlament Ewropew.
3.Il-ħtieġa li l-lista ta’ reati tal-UE tiġi estiża għad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda
Skont l-Artikolu 83(1) tat-TFUE, il-Kunsill jista’, abbażi tal-iżviluppi fil-kriminalità, jidentifika oqsma addizzjonali ta’ kriminalità dment li dawn jissodisfaw kriterji speċifiċi. B’mod partikolari, il-qasam il-ġdid għandu jkun ta’ kriminalità partikolarment serja b’dimensjoni transfruntiera li tirriżulta min-natura jew l-impatt tar-reati jew minn ħtieġa speċjali li dawn jiġu miġġielda fuq bażi komuni..
It-taqsimiet li ġejjin jistabbilixxu l-valutazzjoni tal-Kummissjoni tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fid-dawl tal-kriterji tal-Artikolu 83(1) tat-TFUE.
3.1.Diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda bħala qasam ta’ kriminalità
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda huma rikonoxxuti sew bħala qasam ta’ kriminalità fil-livell internazzjonali 31 .
Lura fir-Rakkomandazzjoni tiegħu tal-1997 32 , il-Kunsill tal-Ewropa kien diġà qies id-diskors ta’ mibegħda bħala inċitament għall-mibegħda indirizzat lil individwi jew gruppi definiti minn ċerti karatteristiċi protetti 33 . Fl-2015, ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea kontra r-Razziżmu u l-Intolleranza (“ECRI”) tal-Kunsill tal-Ewropa ddefiniet id-diskors ta’ mibegħda bħala: “rappreżentanza, promozzjoni jew inċitament, fi kwalunkwe forma, tad-denigrazzjoni, il-mibegħda jew il-vilifikazzjoni ta’ persuna jew grupp ta’ persuni, kif ukoll kwalunkwe fastidju, insult, stereotipar negattiv, stigmatizzazzjoni jew theddida fir-rigward ta’ tali persuna jew grupp ta’ persuni u l-ġustifikazzjoni tat-tipi kollha preċedenti ta’ espressjoni, abbażi tal-kulur tar-razza, id-dixxendenza, l-oriġini nazzjonali jew etnika, l-età, id-diżabbiltà, il-lingwa, ir-reliġjon jew it-twemmin, is-sess, il-ġeneru, l-identità tal-ġeneru, l-orjentazzjoni sesswali u karatteristiċi jew status personali oħra” 34 . L-organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (“OSKE”) tirreferi għal reati ta’ mibegħda bħala “reati kriminali mwettqa bi skop ta’ preġudizzju lejn ċertu grupp fis-soċjetà” 35 .
Filwaqt li l-liġi tal-UE ma tipprevedix definizzjoni legali ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda bħala tali, id-Deċiżjoni Qafas tistabbilixxi definizzjonijiet tal-liġi kriminali tal-aktar forom severi ta’ razziżmu u ksenofobija. Id-diskors ta’ mibegħda kif definit bid-Deċiżjoni Qafas jirreferi għall-inċitament pubbliku għal vjolenza jew mibegħda diretta kontra grupp jew membru ta’ tali grupp li jikkondividi karatteristika protetta 36 . Reat ta’ mibegħda skont it-tifsira tad-Deċiżjoni Qafas 37 jfisser kwalunkwe reat kriminali 38 (reat bażi), minbarra diskors ta’ mibegħda, imwettaq b’motivazzjoni razzista jew ksenofobika (motivazzjoni ta’ preġudizzju).
Kemm għad-diskors ta’ mibegħda kif ukoll għar-reati ta’ mibegħda, hija l-motivazzjoni ta’ preġudizzju li tiskatta l-azzjoni tal-awtur. Il-persuni fil-mira jintgħażlu abbażi tal-konnessjoni reali jew perċepita tagħhom, ir-rabta, l-affiljazzjoni, l-appoġġ jew is-sħubija ma’ komunità jew grupp li jikkondividu karatteristika protetta 39 . Dawn huma atti ta’ “identità” jew “messaġġ”, peress li l-messaġġi mwassla — b’mod partikolari li l-vittmi fil-mira ma jappartjenux għal dik is-soċjetà — huma indirizzati mhux biss lill-vittma, iżda wkoll lill-komunità jew lill-grupp tagħhom 40 . Għalhekk, il-motiv tal-awtur tar-reat huwa essenzjali fid-distinzjoni ta’ dawn ir-reati minn reati oħra u fid-determinazzjoni tal-gravità akbar tagħhom b’kunsiderazzjoni tal-impatt speċifiku li dawn ir-reati għandhom fuq il-vittma individwali, fuq il-komunitajiet u fuq is-soċjetà inġenerali 41 .
L-element tal-mibegħda huwa karatteristika intrinsika kemm tad-diskors ta’ mibegħda kif ukoll tar-reati ta’ mibegħda. Il-mibegħda twassal għal żvalutazzjoni u theddida għad-dinjità tal-bniedem ta’ persuna jew ta’ grupp. Din tinnega l-ugwaljanza tagħhom bħala membri tas-soċjetà 42 , inkluż id-dritt tagħhom li jipparteċipaw fil-ħajja politika jew soċjali, li huma prinċipji fundamentali li fuqhom hija msejsa l-UE. Li wieħed jifhem ir-rwol tal-mibegħda kontra persuni b’karatteristiċi protetti huwa fundamentali għar-rikonoxximent, il-prosekuzzjoni u s-sanzjonar tagħhom fi ħdan is-sistemi tal-ġustizzja kriminali tagħna.
Minħabba l-karatteristika speċjali li tikkaratterizza d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda, jiġifieri l-mibegħda mmirata lejn persuni jew gruppi, il-kondiviżjoni (jew il-perċezzjoni ta’ kondiviżjoni) ta’ karatteristiċi protetti, id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jistgħu jitqiesu bħala “qasam ta’ kriminalità”, skont it-tifsira tal-Artikolu 83(1) tat-TFUE.
B’mod simili għal reati oħra tal-UE b’karatteristika komuni, bħall-kriminalità organizzata jew it-terroriżmu, il-mibegħda kontra persuni b’karatteristiċi protetti tgħaqqad grupp usa’ ta’ reati. L-objettiv ewlieni u komuni għall-kriminalizzazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda huwa l-ġlieda kontra tali mibegħda, li tgħaqqad dawn iż-żewġ kategoriji ta’ reati fi ħdan ““qasam ta’ kriminalità” wieħed. Iż-żieda ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda bħala qasam ta’ kriminalità tippermetti lill-Kummissjoni tipproponi, fit-tieni stadju, leġiżlazzjoni sekondarja li tkun tindirizza speċifikament l-iżviluppi u l-isfidi soċjetali relatati hekk kif jinqalgħu u jevolvu fil-futur.
3.2.Id-Diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda bħala qasam ta’ reati partikolarment serji
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda huma reati partikolarment serji minħabba l-impatti dannużi tagħhom fuq l-individwi u fuq is-soċjetà inġenerali, li jdgħajfu s-sisien tal-UE.
3.2.1.L-impatt fuq il-valuri komuni
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jmorru kontra l-valuri komuni u d-drittijiet fundamentali tal-UE, kif minquxa fl-Artikoli 2 u 6 tat-TUE, kif ukoll fil-Karta.
Il-gravità partikolari ta’ tali aġir, minħabba l-impatti tagħhom fuq il-valuri u d-drittijiet fundamentali, ġiet rikonoxxuta b’mod konsistenti mill-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar’ il quddiem il- “QEDB”) fil-ġurisprudenza. Il-QEDB sostniet li meta atti li jikkostitwixxu reati serji jkunu diretti kontra l-integrità fiżika jew mentali ta’ persuna, huma biss mekkaniżmi effiċjenti tal-liġi kriminali li jistgħu jiżguraw protezzjoni adegwata u jservu bħala fattur ta’ deterrent. Il-QEDB ikkunsidrat b’mod partikolari li huma meħtieġa miżuri tal-liġi kriminali fir-rigward ta’ attakki verbali diretti u theddid fiżiku mmotivati minn attitudnijiet diskriminatorji 43 .
Filwaqt li rrikonoxxiet li t-tolleranza u d-dinjità ugwali tal-bnedmin kollha jikkostitwixxu s-sisien ta’ soċjetà demokratika u pluralista, il-QEDB qieset li jista’ jkun meħtieġ f’“soċjetajiet demokratiċi li jissanzjonaw jew saħansitra jipprevjenu kull forma ta’ espressjoni li tinxtered, tinċita, tippromwovi jew tiġġustifika mibegħda bbażata fuq l-intolleranza” 44 . Il-QEDB indikat ukoll li sanzjonijiet kriminali kontra individwi responsabbli għall-aktar espressjonijiet serji ta’ mibegħda, li jinċitaw oħrajn għall-vjolenza, jistgħu jiġu invokati wkoll bħala l-aħħar miżura. Għal dawn ir-raġunijiet, il-QEDB irrikonoxxiet b’mod konsistenti fil-ġurisprudenza li d-dritt għal-libertà tal-espressjoni ma jipprevjenix reazzjonijiet tal-liġi kriminali għal ċerti forom ta’ diskors ta’ mibegħda 45 .
3.2.2.Impatti dannużi fuq il-vittmi individwali u fuq il-komunitajiet tagħhom
Is-serjetà partikolari tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda tintwera mill-ħsara li jikkawżaw lill-vittmi individwali, lill-komunitajiet usa’, kif ukoll lis-soċjetà kollha kemm hi.
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jiksru d-dritt fundamentali tal-vittmi għad-dinjità u għall-ugwaljanza. Dawn għandhom konsegwenzi serji u spiss fit-tul fuq is-saħħa fiżika u mentali u l-benessri tal-vittmi.
Il-vittmi tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda huma fil-mira minħabba l-karatteristiki immutabbli tagħhom u li ma jistgħux jinbidlu, jew minħabba karatteristika li tkun fil-qalba tal-identità tagħhom 46 . B’konsegwenza ta’ dan, iħossuhom żvalutati, mhux mixtieqa, abbużati, u mistmerra fis-soċjetà minħabba l-identità tagħhom. Minbarra l-effetti dannużi fuq is-saħħa fiżika, il-livell ta’ ħsara mentali (eż. sens ta’ abbuż u umiljazzjoni) kkawżat minn atti ta’ mibegħda huwa fil-fatt ħafna drabi aktar sinifikanti mill-ħsara fiżika li tirriżulta mill-vjolenza nnifisha 47 . Il-vittmi ta’ reati ta’ mibegħda jistgħu jesperjenzaw sintomi ta’ trawma severa bħal dipressjoni, suspett minn persuni oħrajn, awtoħtija u sens profond ta’ iżolament. Dawn l-esperjenzi huma dak li jagħmel ir-reati ta’ mibegħda differenti minn tipi oħra ta’ reati. Barra minn hekk, bosta vittmi ta’ reati ta’ mibegħda jixtħu l-ħtija fuq infushom u jesperjenzaw nuqqas ta’ fiduċja. 48
B’mod aktar ġenerali, il-vittmi ta’ reati ta’ mibegħda huma wkoll sfurzati jgħixu bil-biża’ ta’ vittimizzazzjoni ripetuta u gruppi aktar vulnerabbli, bħall-anzjani, it-tfal u l-persuni b’diżabilità fiżika u mentali, jesperjenzaw vulnerabbiltà akbar hekk kif id-diskors ta’ mibegħda jimmira lejn il-komunikazzjoni online fil-ħajja tagħhom ta’ kuljum. Il-vittmi tad-diskors ta’ mibegħda huma esposti wkoll għall-esklużjoni politika u soċjali li tiskoraġġihom milli jaċċessaw kura medika u servizzi vitali oħra 49 . Barra minn hekk, dawn il-vittmi li jirrapportaw esperjenzi ta’ mibegħda spiss jirriskjaw vittimizzazzjoni sekondarja 50 , li tista’ tikkawża aktar ħsara lill-vittma. Għat-tfal vittmi, id-diskors ta’ mibegħda jista’ jagħmel ħsara serja lill-iżvilupp personali fit-tul tagħhom.
Ir-reati skattati mill-mibegħda jibagħtu messaġġi ta’ rifjut u żvalutazzjoni ta’ gruppi u komunitajiet sħaħ u l-persuni li jiffurmaw dawn il-gruppi u komunitajiet jesperjenzaw biża’ u jħossuhom f’riskju ta’ attakki futuri 51 . Huwa importanti li jiġi nnutat il-potenzjal li d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jkollhom li jibqgħu jinħassu fost is-segwaċi tat-trasgressur, filwaqt li jxerrdu aktar biża’ u intimidazzjoni. U għaldaqstant, b’konsegwenza ta’ dan kollu, il-perpetwazzjoni ta’ mudell ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda mmirati lejn individwi oħra meqjusa bħala li jikkondividu karatteristiċi protetti simili jew bħala konnessi mal-vittma 52 .
3.2.3.Impatti dannużi fuq is-soċjetà inġenerali
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda għandhom ukoll dimensjoni soċjetali qawwija. Dawn huma theddida għall-valuri demokratiċi, l-istabbiltà soċjali u l-paċi 53 u jżidu d-diviżjonijiet soċjali, inaqqsu l-koeżjoni soċjali, u jikkawżaw ritaljazzjoni, li tirriżulta fi vjolenza u ġlieda kontra l-vjolenza 54 . Il-klima ta’ kunflitt, biża’, polarizzazzjoni u radikalizzazzjoni li jirriżultaw minn atti motivati mill-mibegħda ġiet ikkonfermata wkoll mir-rispondenti għall-konsultazzjoni mmirata tal-Kummissjoni.
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda għandhom impatt dannuż fuq id-drittijiet fundamentali, b’mod partikolari fuq id-dinjità tal-bniedem, l-ugwaljanza u l-libertà tal-espressjoni. L-effett dissważiv tagħhom fuq il-libertà tal-espressjoni jista’ jwassal biex l-utenti tal-media soċjali joqogħdu lura milli jinvolvu ruħhom f’dibattiti pubbliċi minħabba kontenut ta’ mibegħda li jaraw 55 . Il-mibegħda tivvelena wkoll id-djalogu politiku u l-impatti fuq ir-rieda taċ-ċittadini li jinvolvu ruħhom fil-politika u li jeżerċitaw funzjonijiet uffiċjali b’viżibbiltà pubblika, bħal membri tal-parlament, sindki u politiċi 56 . Dwar in-nisa fil-ħajja pubblika, stħarriġ ta’ 123 membru parlamentari nisa Ewropej wera li 46,9 % ta’ dawk li wieġbu rrappurtaw li rċevew theddid ta’ mewt jew theddid ta’ stupru jew swat u 58,2 % kienu l-mira ta’ attakki sessisti online fuq networks soċjali. 57 .
Il-ġurnalisti spiss jisfaw vittmi 58 ta’ diskors ta’ mibegħda fuq il-media soċjali, u, b’riżultat ta’ dan, jistgħu jaħsbuha darbtejn biex jinvolvu ruħhom f’dibattitu pubbliku jew biex jindirizzaw ċerti suġġetti 59 . Filwaqt li d-diskors ta’ mibegħda u t-theddid huma diretti kontra l-ġurnalisti kollha, l-istatistika turi li l-ġurnalisti nisa huma soġġetti għal aktar theddid mill-kontropartijiet irġiel tagħhom b’mod partikolari fil-forma ta’ fastidju online, theddid ta’ stupru u qtil, kif ukoll inċitament għall-mibegħda abbażi tal-ġeneru 60 . Dawn l-attakki xi drabi jkunu r-riżultat ta’ kampanji orkestrati mmirati biex il-ġurnalisti nisa jiġu skreditati jew imsikkta.
Id-diskors ta’ mibegħda jista’ jwassal mhux biss għal kunflitt, iżda wkoll għal reati ta’ mibegħda 61 . L-evidenza tindika “piramida ta’ mibegħda” 62 jew “sellum ta’ ħsara” li jibda minn atti ta’ preġudizzju (eż. bullying, disprezz, tkasibir tal-umanità intrinsika) u diskriminazzjoni (eż. ekonomika, politika), lejn vjolenza motivata mill-preġudizzju, bħal omiċidju, stupru, attakk, terroriżmu, estremiżmu vjolenti, anke ġenoċidju 63 . Ir-riċerka turi r-rabta bejn tweets immirati u diskriminatorji ppostjati f’belt partikolari u l-għadd kbir ta’ reati ta’ mibegħda f’dik il-belt 64 . In-Nazzjonijiet Uniti (“NU”) tirrimarka li “l-inċitament għall-vjolenza li timmira lejn komunitajiet jew individwi abbażi tal-identità tagħhom jista’ jikkontribwixxi biex jippermetti jew iħejji reati atroċi, [...] u huwa kemm sinjal ta’ twissija kif ukoll indikatur bikri tar-riskju ta’ dawk ir-reati” 65 .
Ir-riċerka turi wkoll li d-diskors ta’ mibegħda fuq il-media soċjali jwassal għal aktar reati kontra l-minoranzi fid-dinja fiżika 66 . Id-diskors ta’ mibegħda online wassal għal żieda fil-vjolenza, kontra r-refuġjati u l-immigranti, il-minoranzi etniċi u reliġjużi, u l-persuni LGBTIQ 67 . L-esponiment għal diskors ta’ mibegħda jew li jkun fil-mira ta’ diskors ta’ mibegħda jista’ jikkontribwixxi wkoll għall-proċess ta’ radikalizzazzjoni u estremiżmu vjolenti. Dawn jistgħu jiġu espressi online u offline permezz ta’ diskors u propaganda, iżda jistgħu jirriżultaw ukoll f’attakki estremisti vjolenti jew terroristiċi. Dan jista’ jkollu konsegwenzi ta’ tfixkil u fatali għas-soċjetà 68 .
Filwaqt li jfakkar li l-internet ipprovda dimensjoni ġdida biex jiġi espress diskors ta’ mibegħda sessista, il-Kunsill tal-Ewropa enfasizza li d-diskors ta’ mibegħda sessista “jista’ jeskala għal jew jinċita atti offensivi u ta’ theddid b’mod eċċessiv, inkluż abbuż jew vjolenza sesswali, azzjoni potenzjalment letali jew awtoħsara” 69 . Il-ħolqien ta’ gruppi u komunitajiet online, bħal Manosphere 70 u Incel 71 , li jipprevedu fora internazzjonali addizzjonali għall-promozzjoni u t-tixrid tal-misoġinija u l-ostilità lejn in-nisa, huma ta’ tħassib partikolari f’dan ir-rigward 72 .
3.2.4.L-iskala tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda
Waħda minn kull 10 respondenti (11 %) LGBTIQ għal stħarriġ mill-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali (Fundamental Rights Agency, “FRA”) indikaw li kienu ġew attakkati fiżikament jew sesswalment minħabba li kienu LGBTIQ (b’rispondenti transsesswali u intersesswali li esperjenzaw attakki fiżiċi jew sesswali b’rati ogħla matul dan il-perjodu ta’ żmien: 17 % u 22 %, rispettivament), u 51 % ta’ dawk li wieġbu bejn il-15 u s-17-il sena rrappurtaw li kienu esperjenzaw fastidju l-iskola 73 .
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda kontra persuni ta’ oriġini Asjatika, b’mod partikolari ċ-Ċiniża, jew dawk meqjusa li huma ta’ oriġini Asjatika, żdiedu matul il-pandemija tal-COVID-19 74 , inklużi attakki u swat razzisti, bullying vjolenti, theddid u abbuż razzist 75 . Stħarriġ mill-FRA juri li r-rispondenti Rom u dawk bi sfond sub-Saħarjan jew tal-Afrika ta’ Fuq jesperjenzaw rati ogħla ta’ diskriminazzjoni, fastidju u vjolenza mmotivati mill-mibegħda 76 .
Skont stħarriġ tal-2018 dwar l-antisemitiżmu, imwettaq mill-FRA, 40 % tal-Lhud fl-UE jibżgħu li jiġu attakkati fiżikament 77 . Is-sejbiet ta’ stħarriġ tal-2017 tal-FRA dwar il-Minoranzi u d-Diskriminazzjoni tal-UE 78 juru li 27 % tal-Musulmani kienu esperjenzaw inċidenti ta’ fastidju mmotivat mill-mibegħda fit-12-il xahar preċedenti, filwaqt li dan il-perċentwal huwa ogħla (31 %) fost in-nisa Musulmani lebsin il-velu fil-pubbliku.
In-nisa, u b’mod partikolari n-nisa żgħażagħ, huma fil-mira ta’ diskors ta’ mibegħda abbażi tal-ġeneru, online jew offline 79 . Skont stħarriġ globali tal-2020, 52 % tan-nisa u l-bniet żgħażagħ esperjenzaw vjolenza online, inkluż theddid 80 .
Barra minn hekk, hemm ukoll il-każ ta’ dawk li jgħixu fl-intersezzjoni ta’ żewġ karatteristiki protetti jew aktar, bħan-nisa tal-kulur, li huma 84 % aktar probabbli minn nisa bojod li jissemmew fi tweets abbużivi jew “problematiċi” 81 .
In-NU esprimiet tħassib dwar id-diskors ta’ mibegħda mmirat lejn persuni anzjani, li “tfaċċa f’dibattitu pubbliku u fuq il-media soċjali bħala espressjonijiet ta’ riżentiment interġenerazzjonali” 82 . Il-persuni b’diżabbiltà huma aktar f’riskju li jkunu vittmi ta’ reati vjolenti, inklużi reati ta’ mibegħda, jew li jiffaċċjaw diskors ta’ mibegħda, minn persuni oħra 83 . Ir-rispons għall-konsultazzjoni tal-Kummissjoni wera li f’xi pajjiżi 21 % tar-reati ta’ mibegħda rrappurtati lill-awtoritajiet jitwettqu kontra persuni b’diżabilità 84 . B’mod ġenerali, il-vittmi huma mmirati sempliċiment minħabba li għandhom diżabilità, jew minħabba li jitqiesu li għandhom diżabilità, jew minħabba li huma assoċjati ma’ persuna b’diżabilità 85 . Barra minn hekk, l-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa tqis li l-abbuż ta’ persuni anzjani x’aktarx li jsir problema li qed tiżdied minħabba l-popolazzjoni li qed tixjieħ 86 .
Dawn iċ-ċifri jirrappreżentaw biss parti żgħira minn stampa kbira minħabba n-nuqqas ta’ rappurtar u n-nuqqas ta’ reġistrazzjoni ta’ inċidenti 87 u metodi ta’ ġbir ta’ data mhux komparabbli 88 . Pereżempju, is-sorsi 89 juru li 88 % tal-attakki fiżiċi mmotivati mill-mibegħda kontra l-persuni Rom ma ġewx irrappurtati u 79 % tal-persuni Lhud li esperjenzaw fastidju antisemitiku ma rrappurtawx l-aktar inċident serju lill-pulizija jew lil xi organizzazzjoni oħra. U ġie rrappurtat inċident wieħed biss minn kull ħamsa (21 %) ta’ vjolenza fiżika jew sesswali kontra persuni LGBTIQ 90 . L-età hija eżempju fejn in-nuqqas ta’ rikonoxximent bħala raġuni li tinċita diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda u n-nuqqas ta’ sanzjonijiet għal reati relatati jwasslu għal inqas rappurtar u nuqqas ta’ informazzjoni dwar il-firmxa tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda kontra persuni anzjan 91 i. B’mod partikolari, il-pjattaforma AGE 92 tiddeplora din ir-“realtà moħbija minkejja l-livelli inkwetanti ta’ prevalenza madwar l-Ewropa”, u tindika li l-inviżibilità u n-nuqqas ta’ protezzjoni ta’ vittmi anzjani huma intensifikati min-nuqqas ta’ sensibilizzazzjoni tal-età bħala raġuni li tista’ tinċita reati ta’ mibegħda.
3.2.5.Rispons tal-liġi kriminali fl-Istati Membri
Is-serjetà tal-impatti deskritti hawn fuq wasslet lill-Istati Membri biex jikkriminalizzaw ċerti forom ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda. Il-kriminalizzazzjoni ta’ dawn il-kondotti twassal messaġġ ta’ diżapprovazzjoni soċjali partikolari. Hija indikazzjoni tal-gravità u l-periklu speċifiċi li jirriżultaw minn dawn il-kondotti, bħala li huma partikolarment distruttivi għad-drittijiet fundamentali.
Bħala riżultat tat-traspożizzjoni tad-Deċiżjoni Qafas fil-liġi nazzjonali, id-diskors ta’ mibegħda huwa kriminalizzat fl-Istati Membri kollha għal raġunijiet ta’ razza, kulur tal-ġilda, reliġjon, nisel, oriġini nazzjonali jew etnika 93 . Barra minn hekk, l-Istati Membri kkriminalizzaw b’mod espliċitu d-diskors ta’ mibegħda anki għal karatteristiċi protetti oħra: 20 Stat Membru jikkriminalizzaw id-diskors ta’ mibegħda abbażi tal-orjentazzjoni sesswali 94 u 17-il Stat Membru abbażi ta’ sess/ġeneru 95 . Barra minn hekk, 14-il Stat Membru jikkriminalizzaw id-diskors ta’ mibegħda abbażi ta’ diżabilità 96 u 6 Stati Membri għal raġunijiet ta’ età 97 . Barra minn hekk, 8 Stati Membri 98 kkriminalizzaw id-diskors ta’ mibegħda (jew b’mod alternattiv jew b’żieda ma’ dan) mingħajr ma ddefinixxew il-karatteristiki protetti tal-gruppi, u ħallew miftuħa l-kriminalizzazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda, bil-għan li jipproteġu kwalunkwe grupp ta’ minoranza jew parti mill-popolazzjoni 99 .
Ir-reati ta’ mibegħdareati ta’ mibegħda huma wkoll kriminalizzati b’mod wiesa’ madwar l-Istati Membri, jew bħala reat awtonomu għal reati speċifiċi jew bħala ċirkostanza aggravanti ġenerali għar-reati kollha mwettqa b’motivazzjoni ta’ preġudizzju. Minbarra l-kriminalizzazzjoni tar-reati ta’ mibegħda għal raġunijiet ta’ razza, kulur tal-ġilda, reliġjon, nisel jew oriġini nazzjonali jew etnika bħala riżultat tat-traspożizzjoni tad-Deċiżjoni Qafas fil-liġi nazzjonali, 19-il Stat Membru jikkriminalizzaw ir-reati ta’ mibegħda abbażi tal-orjentazzjoni sesswali 100 u 17-il Stat Membru abbażi tas-sess/tal-ġeneru 101 . Barra minn hekk, 13-il Stat Membru jikkriminalizzaw ir-reati ta’ mibegħda għal raġunijiet ta’ diżabilità 102 u 10-il Stat Membru għal raġunijiet ta’ età 103 . Barra minn hekk, 15-il Stat Membru 104 jippermettu lill-qrati nazzjonali jqisu l-motivazzjoni tal-awtur għal kwalunkwe reat meta jiddeċiedu l-piena kriminali, jew bħala alternattiva jew bħala żieda ma’ reat awtonomu fir-rigward ta’ reat ta’ mibegħda. Xi Stati Membri ħallew ukoll il-karatteristiċi protetti mhux definiti biex potenzjalment ikopru r-reati ta’ mibegħda abbażi ta’ kwalunkwe forma ta’ intolleranza.
3.3.Id-dimensjoni transfruntiera tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda
Id-dimensjoni transfruntiera tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda hija evidenzjata min-natura u mill-impatt ta’ dawn il-fenomeni kif ukoll mill-eżistenza ta’ ħtieġa speċjali li dawn jiġu miġġielda fuq bażi komuni.
Dan huwa evidenti għal diskors ta’ mibegħda mwettaq online. Minħabba n-natura transfruntiera tal-internet, id-diskors ta’ mibegħda online jinfirex malajr u huwa aċċessibbli għal kulħadd kullimkien. Dan jagħmilha aktar faċli għall-gruppi ta’ mibegħda biex iwessgħu l-udjenzi tagħhom għal pajjiżi li qed jiffaċċjaw sitwazzjonijiet politiċi jew soċjali simili 105 . Id-dimensjoni transfruntiera ġiet enfasizzata wkoll mill-biċċa l-kbira tal-partijiet ikkonċernati li wieġbu għall-konsultazzjoni mmirata tal-Kummissjoni, anki permezz ta’ eżempji speċifiċi 106 . Pereżempju, id-diskors ta’ mibegħda abbażi tal-karatteristiċi tas-sess u l-persuni intersesswali b’mod partikolari saru dejjem aktar il-mira ta’ diskors ta’ mibegħda mwettaq minn gruppi li joperaw b’mod transfruntier 107 . L-ubikwità tad-diskors abbażi tal-ġeneru ġiet enfasizzata wkoll mill-Kunsill tal-Ewropa 108 , li appella għal miżuri aktar b’saħħithom biex jiġi miġġieled.
Madankollu, messaġġi ta’ mibegħda espressi offline (eż. fi stampa miktuba, fix-xandiriet televiżivi, f’diskors politiku jew f’avvenimenti sportivi) għandhom dimensjoni transfruntiera evidenzjata mill-impatt tagħhom peress li huma faċilment riprodotti u mxerrda b’mod wiesa’ bejn il-fruntieri. Aktar minn 80 % tar-rispondenti għall-konsultazzjoni mmirata qiesu li d-diskors ta’ mibegħda offline għandu effett konsegwenzjali bejn il-fruntieri 109 . Huma jindikaw il-fatt li l-messaġġi ta’ mibegħda huma żviluppati u propagati minn networks b’membri minn diversi pajjiżi. U li l-ideoloġiji wara l-messaġġi dwar id-diskors ta’ mibegħda jiġu żviluppati internazzjonalment u għalhekk huma fenomeni transfruntiera 110 .
Id-dimensjoni transfruntiera tar-reati ta’ mibegħda hija marbuta direttament mad-dimensjoni transfruntiera tad-diskors ta’ mibegħda. Il-mibegħda tivvjaġġa bejn il-fruntieri nazzjonali, u twassal għal spirali ta’ vjolenza. B’mod simili għad-diskors ta’ mibegħda, l-ideoloġiji wara r-reati ta’ mibegħda jistgħu jiġu żviluppati internazzjonalment u jistgħu jiġu kondiviżi malajr online. Ir-reati ta’ mibegħda jistgħu jitwettqu minn networks ma’ membri minn diversi pajjiżi (fl-UE jew barra minnha) li jispiraw, jorganizzaw jew iwettqu attakki fiżiċi. Il-proġett Counter Extremism 111 , is-Soufan Center 112 , u l-Anti-Defamation League 113 jipprovdu eżempji tal-attività transnazzjonali ta’ gruppi differenti li jinfluwenzaw u jispiraw lil hinn mill-fruntieri. Ir-reati ta’ mibegħda jistgħu joħolqu wkoll klima ta’ biża’ jew kunflitti soċjali, li jistgħu jinfirxu minn Stat Membru tal-UE għal ieħor 114 . Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jistgħu jwasslu wkoll għar-radikalizzazzjoni u l-ħolqien ta’ gruppi estremisti vjolenti, li jaqsmu l-fruntieri u huma unifikati fl-ideoloġija tagħhom.
Bl-istess mod, l-istess fenomenu jista’ jwassal biex ir-reati ta’ mibegħda jiġu replikati f’pajjiż ieħor jew ikollhom xejriet ta’ segwitu, li jirrepetu r-reat imwettaq fil-pajjiż fejn seħħ l-ewwel darba. Dan jista’ jseħħ ukoll fejn ikun hemm pubbliċità għolja dwar reati ta’ mibegħda speċifiċi, li tinċita lil persuni oħra biex iwettqu reati simili (l-“imitazzjoni ta’ imġiba ħażina”). Minbarra t-twettiq reali ta’ reat ta’ mibegħda, l-impatt psikoloġiku fuq l-individwi u s-soċjetà jista’ faċilment imur lil hinn mill-fruntieri billi jipprovoka ambjent ta’ biża’ u kunflitti soċjali. Ir-reati u l-avvenimenti li seħħew f’partijiet differenti tad-dinja kellhom impatt fuq diversi pajjiżi, inkluż il-moviment “Black Lives Matter”. L-impatt konsegwenzjali tar-reati ta’ mibegħda bejn il-fruntieri ġie rikonoxxut mill-biċċa l-kbira tar-rispondenti għall-konsultazzjoni tal-Kummissjoni. 115 .
Dan il-proċess huwa wieħed globali u għandu impatt, irrispettivament mill-oriġini ġeografika tiegħu. L-UE tista’ taġixxi bħala mudell madwar id-dinja u l-ideat u l-inizjattivi mnedija x’imkien ieħor jistgħu jikkontribwixxu għal azzjoni aktar effettiva fl-Ewropa.
Dan l-isfond jenfasizza l-ħtieġa speċjali li jiġu miġġielda d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fuq bażi komuni.
Il-ħtieġa speċjali li dawn il-fenomeni jiġu indirizzati fuq bażi komuni tirriżulta mill-impatti serji tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fuq il-valuri ewlenin tal-UE minquxa fl-Artikolu 2 tat-TUE. Is-salvagwardja tal-valuri komuni tagħna teħtieġ azzjoni komuni.
Il-konsegwenzi negattivi tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jmorru lil hinn mill-impatt fuq il-vittmi individwali u jistgħu jaffettwaw gruppi jew komunitajiet ta’ persuni li jgħixu f’pajjiżi differenti. In-nuqqas ta’ kriminalizzazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fi ftit Stati Membri jista’ jdgħajjef l-isforzi biex jiġu indirizzati b’mod effettiv dawn il-fenomeni u jittaffew l-effetti konsegwenzjali. In-nuqqas ta’ approċċ komuni għall-kriminalizzazzjoni jirriżulta wkoll f’lakuni u protezzjoni mhux uniformi tal-vittmi ta’ tali atti madwar l-UE, peress li huma biss il-persuni li huma rikonoxxuti bħala vittmi tal-kriminalità li jkollhom aċċess għall-miżuri ta’ rimedju u appoġġ previsti mil-liġi tal-UE. Barra minn hekk, approċċ frammentat jista’ jibgħat messaġġi mħallta lill-pubbliku li tali atti mhumiex qed jittieħdu bis-serjetà u jistgħu jitwettqu b’impunità 116 , li huma kkunsidrati bħala “normali” jew saħansitra perċepiti f’xi pajjiżi bħala l-leġittimizzazzjoni u/jew it-tolleranza tal-Istat ta’ tali mġiba 117 .
Barra minn hekk, il-ħtieġa speċjali li jiġu miġġielda d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fuq bażi komuni tirriżulta mill-isforzi ta’ Stati Membri individwali biex jikkriminalizzaw forom differenti ta’ reati ta’ mibegħda u diskors ta’ mibegħda waħedhom. Approċċ bħal dan jirriżulta fi frammentazzjoni, u f’nuqqas ta’ kundizzjonijiet ekwi għall-individwi li jistgħu jisfaw vittmi ta’ diskors ta’ mibegħda u ta’ reati ta’ mibegħda.
3.4.Żviluppi fil-kriminalità
Skont in-NU, f’dawn l-aħħar snin kien hemm żieda allarmanti fid-diskors ta’ mibegħda u l-inċitament online u offline 118 . Tabilħaqq, mill-2007, meta l-Kummissjoni pproponiet li tagħmel l-atti razzisti u ksenofobiċi punibbli fl-Istati Membri kollha, kien hemm żieda kostanti fid-diskors ta’ mibegħda u fir-reati ta’ mibegħda 119 . Din iż-żieda hija marbuta ma’ bidliet fl-ambjent soċjali, ekonomiku u teknoloġiku. Il-biċċa l-kbira tar-rispondenti (aktar minn 60 %) għall-konsultazzjoni mmirata tal-Kummissjoni rrikonoxxew ukoll iż-żieda kemm fid-diskors ta’ mibegħda kif ukoll fir-reati ta’ mibegħda bejn l-2018 u l-2020, meta mqabbla mal-perjodu preċedenti bejn l-2015 u l-2017. Fost il-fatturi għal dan kien hemm żieda fil-flussi migratorji, kriżijiet ekonomiċi u soċjali (inkluża l-pandemija tal-COVID-19), u aċċess imtejjeb għall-informazzjoni online, inkluż l-użu ta’ networks soċjali, li rriżultaw f’kondiviżjoni rapida tal-kontenut 120 .
L-internet jipprovdi mezz għal diskors ta’ mibegħda online miżjud u faċilment kondiviż. L-awturi ta’ diskors ta’ mibegħda online jiġu attivati u diżinibiti minn sens ta’ anonimità u impunità fuq l-internet, li jżid ir-riskju li jkomplu jwettqu tali reati.
Iż-żieda f’daqqa ta’ individwi u gruppi estremisti vjolenti madwar l-Ewropa kienet waħda mill-fatturi li kkontribwiet għall-polarizzazzjoni u r-radikalizzazzjoni fis-soċjetà. Dan imbagħad wassal għal żieda fl-inċidenza ta’ diskors ta’ mibegħda kontra gruppi emarġinati u nisa. Fl-2019, il-Parlament Ewropew irrikonoxxa dan f’riżoluzzjoni dwar “iż-żieda tal-vjolenza neo-Faxxista fl-Ewropa”, u appella lill-Istati Membri biex jikkundannaw u jissanzjonaw “ir-reati ta’ mibegħda, id-diskors ta’ mibegħda, u l-għoti inġust tal-ħtija minn politiċi u uffiċjali pubbliċi [...] peress li dawn jinnormalizzaw direttament u jsaħħu l-mibegħda u l-vjolenza fis-soċjetà” 121 .
L-ECRI enfasizzat iż-żieda fid-diskors ta’ mibegħda ultra-nazzjonali, ksenofobiku, razzist u omo/transfobiku fid-diversi kampanji elettorali fl-2019, li qed jinfirex dejjem aktar, u ta’ spiss jistabbilixxi t-ton fin-networks tal-media soċjali 122 . Skont l-ECRI, ir-rimarki ta’ insult u degradanti dwar il-membri ta’ gruppi minoritarji llum il-ġurnata huma aċċettabbli aktar faċilment milli fl-imgħoddi. Il-Kunsill tal-Ewropa tabilħaqq bagħat sinjal ta’ twissija dwar is-sitwazzjoni li l-Ewropa “qed tiffaċċja realtà xokkanti: reati ta’ mibegħda antisemitiċi, anti-Musulmani u razzisti oħra qed jiżdiedu b’rata allarmanti” 123 .
Il-pandemija tal-COVID-19 ħolqot atmosfera li fiha d-diskors ta’ mibegħda ffjorixxa tant li sar “tsunami ta’ mibegħda u ksenofobija” 124 . L-Europol 125 enfasizza kif il-pandemija tal-COVID-19 u l-kriżijiet ekonomiċi u soċjali li jirriżultaw wasslu biex l-attitudnijiet jiġu msaħħa u biex l-intimidazzjoni tiġi aċċetta aktar minn qatt qabel, inklużi sejħiet biex jitwettqu atti vjolenti. Fir-rapport Annwali tagħha għall-2020, l-ECRI enfasizzat iż-żieda fl-esponiment għad-diskors ta’ mibegħda u l-vjolenza ta’ ċerti gruppi 126 li ġew ikkundannati bħala l-ferriexa ewlenin tal-virus. Dawn jinkludu r-Rom u l-migranti li l-aċċess tagħhom għall-kura tas-saħħa u l-miżuri ta’ appoġġ pubbliku saru saħansitra aktar diffiċli 127 , kif ukoll persuni ta’ oriġini Asjatika jew dawk meqjusa li huma ta’ oriġini Asjatika 128 . Kien hemm ukoll żieda fit-teoriji ta’ konfoffa kontra ċerti gruppi, li wasslet għal diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda 129 . Ir-riċerka tiżvela, pereżempju, li fl-ewwel xahrejn tal-2021 (matul il-pandemija), meta mqabbel mal-istess perjodu tal-2020 (qabel il-pandemija), kien hemm żieda ta’ seba’ darbiet fil-posts antisemitiċi fuq il-kontijiet/mezzi Franċiżi vvalutati, u żieda ta’ aktar minn 13-il darba fuq dawk Ġermaniżi 130 .
Il-pandemija enfasizzat ukoll it-tensjonijiet interġenerazzjonali u ġabet magħha qawmien mill-ġdid ta’ messaġġi ostili fuq il-media soċjali li jikkwalifikaw bħala diskors ta’ mibegħda kontra l-anzjani, li bħala kategorija vulnerabbli kienu aktar fil-mira ta’ abbuż matul il-pandemija u aktar suxxettibbli li jsiru vittmi ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda 131 .
Persuni li identifikaw bħala LGBTIQ esperjenzaw żieda fil-vjolenza mindu bdiet il-pandemija. 132 . “L-orjentazzjoni sesswali jew l-identità tal-ġeneru” kienet it-tielet l-aktar bażi komuni fost ir-reati ta’ mibegħda rrappurtati (18,35 %) fir-Rapport dwar ir-Reati ta’ Mibegħda għall-2019 tal-Uffiċċju għall-Istituzzjonijiet Demokratiċi u d-Drittijiet tal-Bniedem (“ODIHR”) — żieda meta mqabbla mal-2018 (14,61 %) 133 . Id-diskors abbażi tal-ġeneru qed jiżdied ukoll fl-Ewropa, u qed iseħħ online u offline u fil-forom kollha ta’ interazzjoni soċjali (eż. fl-iskola, fil-post tax-xogħol, fl-ispazji pubbliċi). Il-forom kollha ta’ vjolenza ċibernetika abbażi tal-ġeneru kontra n-nisa, inkluż diskors ta’ mibegħda misoġena, kienu dejjem aktar komuni qabel il-COVID-19, li rriżultaw fin-normalizzazzjoni tal-vjolenza kontra n-nisa. F’rapport 134 dwar il-fastidju online kontra l-ministri nisa, iċ-Ċentru ta’ Eċċellenza tal-Komunikazzjonijiet Strateġiċi tan-NATO sab li s-suġġetti li jiskattaw l-aktar messaġġi abbużivi online kienu l-pandemija tal-COVID-19, l-immigrazzjoni, ir-relazzjonijiet tal-UE, u l-politika soċjalment liberali.
Meta wieħed iħares lejn l-iżviluppi leġiżlattivi reċenti, f’dawn l-aħħar snin tista’ tiġi osservata żieda progressiva fil-kriminalizzazzjoni għal raġunijiet oħra minbarra dawk stabbiliti fid-Deċiżjoni Qafas. Bħalissa, 11-il Stat Membru 135 bdew proposti jew proċessi leġiżlattivi biex ikomplu jikkriminalizzaw id-diskors ta’ mibegħda u/jew ir-reati ta’ mibegħda. Minn dawn, disa’ Stati Membri 136 pproponew li jiżdiedu ċerti raġunijiet għal-leġiżlazzjoni tagħhom dwar id-diskors ta’ mibegħda u/jew reati ta’ mibegħda.
4.Il-valur miżjud tal-estensjoni tal-lista ta’ reati tal-UE
4.1.Rispons effettiv fil-livell tal-UE
Abbażi tal-valutazzjoni stabbilita hawn fuq, il-Kummissjoni tqis din l-inizjattiva bħala l-aktar rispons effettiv fil-livell tal-UE għall-isfidi identifikati. B’mod partikolari, inizjattiva komuni fil-livell tal-UE biss tista’ tipproteġi b’mod effettiv il-valuri komuni minquxa fl-Artikolu 2 tat-TUE, li huma mminati mill-forom kollha ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda, irrispettivament mill-persuni u l-gruppi fil-mira.
Sforz konġunt jista’ jirrispondi b’mod effettiv u konsistenti għall-isfidi li jirriżultaw min-natura transfruntiera taż-żewġ fenomeni, kif ukoll mill-iskala u x-xejra dejjem tiżdied tagħhom. Meta wieħed iqis l-approċċi kriminali diverġenti u frammentati attwali tal-Istati Membri, u l-impatt limitat tagħhom fil-livell tal-UE, din l-inizjattiva tindirizza l-problema transfruntiera b’mod komprensiv.
Huwa biss approċċ komuni għall-kriminalizzazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fil-livell tal-UE li jista’ jiżgura protezzjoni konsistenti tal-vittmi ta’ tali atti madwar l-UE. Dan jinkludi l-aċċess tal-vittmi għall-miżuri ta’ protezzjoni speċjali mogħtija lill-aktar vittmi vulnerabbli tal-kriminalità skont id-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Vittmi. Minħabba d-dimensjoni transfruntiera tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda, u l-ħtieġa għal soluzzjoni tal-liġi kriminali, il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji se tkun kruċjali. Rispons għall-ġustizzja kriminali komuni jista’ jtejjeb il-fiduċja reċiproka u l-kooperazzjoni ġudizzjarja li huma l-prinċipji bażiċi ta’ żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja tal-UE b’rispett għad-drittijiet fundamentali.
4.2.Nuqqas ta’ alternattivi għall-estensjoni tal-lista ta’ reati tal-UE
Għalkemm jista’ jkun hemm xi trikkib ma’ ċerti oqsma ta’ kriminalità elenkati fl-Artikolu 83(1)tat-TFUE 137 , għalissa ma setgħux jiġu adottati regoli minimi dwar id-definizzjoni ta’ reati kriminali u sanzjonijiet fil-livell tal-UE għal diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda.
B’mod partikolari, it-trikkib parzjali bejn il-“kriminalità tal-informatika” u r-reati u d-diskors ta’ mibegħda ma jippermettix l-adozzjoni ta’ regoli minimi tal-liġi kriminali li jkopru l-forom kollha ta’ diskors ta’ mibegħda, irrispettivament mill-mezzi użati. Dan jista’ jippermetti l-adozzjoni ta’ regoli minimi dwar id-diskors ta’ mibegħda kondiviż permezz tal-internet, iżda mhux ta’ diskors ta’ mibegħda mwettaq u kondiviż b’mezzi oħra. Pereżempju, permezz ta’ kondiviżjoni pubblika jew distribuzzjoni ta’ siltiet jew stampi, f’laqgħat pubbliċi (eż. avvenimenti sportivi), imxandra fuq it-televiżjoni u diskors politiku. Dan ikun ifisser li jkun hemm qafas uniku armonizzat tal-liġi kriminali tal-UE għad-diskors ta’ mibegħda mwettaq permezz ta’ mezzi diġitali kontra approċċ diverġenti u frammentat madwar l-UE fir-rigward tad-diskors ta’ mibegħda mwettaq permezz ta’ mezzi oħra. Separazzjoni simili u mhux ġustifikata tinħoloq bejn il-kriminalizzazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda, peress li r-reati ta’ mibegħda ma jkunux koperti mill-bażi ġuridika tal-“kriminalità tal-informatika”. Tali kriminalizzazzjoni frammentata ma tistax tindirizza b’mod effettiv u komprensiv dawn il-fenomeni interkonnessi mill-qrib.
Ċerti każijiet ta’ reati ta’ mibegħda jistgħu, f’ċirkostanzi speċifiċi, jitqiesu li jaqgħu taħt “terroriżmu”, u li jikkwalifikaw bħala reat terroristiku, jiġifieri fejn tista’ tiġi stabbilita intenzjoni terroristika. Pereżempju, intenzjoni li l-popolazzjoni tiġi intimidata serjament 138 . Minkejja tali trikkib possibbli, “terroriżmu” u d-definizzjoni ta’ reati terroristiċi mhux se japplikaw għall-każijiet kollha ta’ reati ta’ mibegħda u għalhekk ma jistgħux jintużaw biex jikkriminalizzaw b’mod komprensiv id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda.
F’dan l-isfond, jidher li biss l-identifikazzjoni tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda bħala qasam ġdid u distint ta’ kriminalità, fih innifsu, tista’ tippermetti approċċ effettiv u komprensiv tal-liġi kriminali għal dawn il-fenomeni fil-livell tal-UE.
Għal din ir-raġuni, din l-inizjattiva tal-Kummissjoni tista’ titqies bħala konformi mal-prinċipju tas-sussidjarjetà, li jidher li huwa inerenti fl-issodisfar tal-kriterji fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE. Barra minn hekk, l-inizjattiva hija proporzjonata mal-objettivi mfittxija. B’mod partikolari, fiha nnifisha ma toħloq l-ebda piż finanzjarju jew amministrattiv għall-UE, il-gvernijiet nazzjonali, l-awtoritajiet reġjonali jew lokali, l-operaturi ekonomiċi jew iċ-ċittadini.
5.Konklużjoni
L-urġenza li jiġu indirizzati d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda madwar l-UE titlob sforzi u impenn konġunti.
Permezz ta’ din il-Komunikazzjoni, il-Kummissjoni tistieden lill-Kunsill, bil-kunsens tal-Parlament Ewropew, biex imexxi ’l quddiem din l-inizjattiva u jiddeċiedi dwar l-estensjoni tal-lista ta’ reati tal-UE għad-diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda. Għal dan l-għan, il-Komunikazzjoni hija akkumpanjata minn inizjattiva tal-Kummissjoni għall-adozzjoni ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill, f’konformità mal-Artikolu 83(1) tat-TFUE.
Wara l-adozzjoni ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill, il-Kummissjoni se tingħata s-setgħa li tipproponi leġiżlazzjoni biex tikkriminalizza d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda fil-livell tal-UE. Filwaqt li tagħti kunsiderazzjoni partikolari lill-oqfsa leġiżlattivi nazzjonali u f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri u l-Parlament Ewropew, il-Kummissjoni se tipproponi rispons robust għall-isfidi ppreżentati mid-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda madwar l-UE llum u fil-ġejjieni.
L-Istat tal-Unjoni 2020 , Ittra ta’ Intenzjoni , Brussell, is-16 ta’ Settembru 2020.
Ara, pereżempju, ir-rapporti annwali tal-2019 u l-2020 tal-ECRI fuq: https://rm.coe.int/ecri-annual-report-2019/16809ca3e1 and https://rm.coe.int/annual-report-on-ecri-s-activities-for-2020/1680a1cd59 ; Studju kkummissjonat mid-Dipartiment Tematiku tal-Parlament Ewropew għad-Drittijiet taċ-Ċittadini u l-Affarijiet Kostituzzjonali “ Hate speech and hate crime in the EU and the evaluation of online content regulation ”, Lulju 2020.
Ara l-Prefazju tal-Istrateġija u l-pjan ta’ Azzjoni tas-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti António Guterres, dwar id-diskors ta’ mibegħda, Mejju 2019.
L-ODIHR tal-OSKE, “ Hate Crime Laws, A Practical Guide”
Ara s-sejbiet tal-konsultazzjoni organizzata miċ-Ċentru ta’ Djalogu Internazzjonali u l-Kunsill Ewropew għall-Mexxejja Reliġjużi/Reliġjonijiet għall-Paċi fl-Ewropa, l-20 ta’ April 2021; l-Artkolu 19, “ Responding to “hate speech”: Comparative overview of six EU countries ’, 2018.
The Europol European Union Terrorism Situation and Trend Report 2021
United Nations Guidance Note on Addressing and Countering COVID-19 related Hate Speech , il-11 ta’ Mejju 2020.
Din il-lista fiha l-oqsma ta’ kriminalità li ġejjin: it-terroriżmu, it-traffikar tal-bnedmin u l-isfruttament sesswali tan-nisa u t-tfal, it-traffikar illeċitu ta’ droga, it-traffiku illeċitu ta’ armi, il-ħasil tal-flus, il-korruzzjoni, il-falsifikazzjoni ta’ mezzi ta’ ħlas, il-kriminalità fl-informatika u l-kriminalità organizzata.
Studju li jappoġġa inizjattiva tal-Kummissjoni biex testendi l-lista ta’ reati tal-UE fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE għal diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda (“l-istudju ta’ appoġġ”). L-istudju ta’ appoġġ stabbilixxa mmappjar dettaljat tal-oqfsa legali fl-Istati Membri kollha għall-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda. Huwa analizza wkoll u ġabar fil-qosor l-informazzjoni, id-data u l-fehmiet miġbura permezz tal-konsultazzjoni tal-Kummissjoni.
Skont l-Artikolu 17(1) tat-TUE”: “[I]l-Kummissjoni Ewropea għandha tippromwovi l-interess ġenerali tal-Unjoni u tieħu l-inizjattivi xierqa għal dan il-għan”.
Ara l-Artikolu 52 tal- Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
ĠU L 328, 6.12.2008, p. 55-58.
Ara l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni Qafas.
ĠU L 172, 17.5.2021, p. 79-109.
Il- Forum tal-UE dwar l-Internet huwa inizjattiva mmexxija mill-Kummissjoni u bbażata fuq il-volontarjat biex taħdem b’mod konġunt mal-industrija tat-teknoloġija u partijiet ikkonċernati rilevanti oħra biex tiġġieled il-kontenut estremist vjolenti online.
Id-Direttiva (UE) 2018/1808 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta’ Novembru 2018 li temenda d-Direttiva 2010/13/UE dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva (ĠU L 303, 28.11.2018, p. 69).
Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar Suq Uniku għas-Servizzi Diġitali (“l-Att dwar is-Servizzi Diġitali”) u li jemenda d-Direttiva 2000/31/KE, COM(2020) 825 final , 15.12.2020.
Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni, “Unjoni ta’ ugwaljanza: Pjan ta’ azzjoni tal-UE kontra r-razziżmu 2020–2025”, COM(2020) 565 final , 18.9.2020.
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Strateġija tal-UE dwar il-Ġlieda kontra l-Antisemitiżmu u t-Trawwim tal-Ħajja Lhudija(2021-2030)” COM(2021) 615 final , 5.10.2021.
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, lill-Kumitat tar-Reġjuni, “Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija dwar l-Ugwaljanza tal-LGBTIQ 2020-2025” tat-12.11.2020, COM(2020) 698 final. Din l-istrateġija identifikat il-ħtieġa li jiġu kriminalizzati d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda mmirati lejn persuni LGBTIQ — leżbjani, gay, bisesswali, transġeneru, mhux binarji, intersesswali u queer.
Dawn il-karatteristiċi protetti huma fost ir-raġunijiet stabbiliti fl-Artikolu 19(1) TFUE, li jirreferi għal azzjoni biex tiġi miġġielda d-diskriminazzjoni “ibbażata fuq is-sess, ir-razza jew l-oriġini etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabbiltà, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali”.
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, “Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija ta’ Ugwaljanza bejn is-Sessi 2020-2025’, tal-5.03.2020, COM(2020) 152 final.
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, “Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021–2030”, tat-3.3.2021, COM(2021) 101 final .
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, “l-Istrateġija tal-UE dwar id-drittijiet tal-vittmi (2020-2025)”, COM(2020) 258 final , 24.6.2020.
ĠU L 315, 14.11.2012, p. 57–73.
Ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-“Artikolu 225 TFUE” tas-16 ta’ Settembru 2021 b’rakkomandazzjonijiet lill-Kummissjoni dwar l-identifikazzjoni tal-vjolenza abbażi tal-ġeneru bħala qasam ġdid ta’ kriminalità elenkat fl-Artikolu 83(1) TFUE (2021/2035 (INL).
Pereżempju, il- Kummissjoni Ewropea kontra r-Razziżmu u l-Intolleranza (“ECRI”) tal-Kunsill tal-Ewropa ħarġet Rakkomandazzjoni ta’ Politika Ġenerali Nru.15 dwar Il-Ġlieda dwar id-Diskors ta’ Mibegħda f’ Diċembru 2015, filwaqt li n-Nazzjonijiet Uniti adottaw Strateġija u pjan ta’ azzjoni f’Mejju 2019, l-Artikolu 20 tal-Patt Internazzjonali dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi u l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa (“OSKE”), l-Uffiċċju għall-Istituzzjonijiet Demokratiċi u d-Drittijiet tal-Bniedem(“ODIHR”), u l-Kunsill Ministerjali, adottaw id-Deċiżjoni Nru. 9/09 Il-Ġlieda Kontra r-Reati ta’ Mibegħda, MC(17) Ġurnal Nru. 2, il-punt 8 fl-Aġenda, it-2 ta’ Diċembru 2009.
Il-Kunsill tal-Ewropa, ir-Rakkomandazzjoni Nru. R (97) 20 tal-Kumitat tal-Ministri lill-Istati Membri dwar “id-diskors ta’ mibegħda”.
Ir-Rakkomandazzjoni tiddikjara fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha li t-terminu diskors ta’ mibegħda għandu jinftiehem bħala “li jkopri l-forom kollha ta’ espressjoni li jxerrdu, jinċitaw, jippromwovu jew jiġġustifikaw il-mibegħda razzjali, il-ksenofobija, l-antisemitiżmu jew forom oħra ta’ mibegħda bbażati fuq l-intolleranza, inkluż: l-intolleranza espressa min-nazzjonaliżmu aggressiv u l-etnoċentriżmu, id-diskriminazzjoni u l-ostilità kontra l-minoranzi, il-migranti u l-persuni ta’ oriġini immigranta”.
ECRI, Rakkomandazzjoni ta’ Politika Ġenerali Nru 15 dwar il-ġlieda kontra d-diskors ta’ mibegħda, p. 3.
Din hija d-definizzjoni operattiva użata mill-OSKE fir-rapporti tagħha dwar ir-reati Razzisti u Ksenofobiċi (2021), Reati ta’ Mibegħda abbażi tal-Ġeneru (2021), Reati ta’ Mibegħda Antisemitika (2019), Reati ta’ Mibegħda Kontra l-Musulmani (2018), abbażi tad-Deċiżjoni tal-Kunsill Ministerjali tal-OSKE Nru 9/09 dwar il-ġlieda kontra r-reati ta’ mibegħda tat-2 ta’ Diċembru 2009, maqbula b’kunsens mill-Istati OSKE kollha, inklużi l-Istati Membri kollha tal-UE. Il-kunċett wara tali definizzjoni u l-implikazzjoni prattika tagħha huma spjegati aktar mill-ODIHR tal-OSKE ‘ Hate Crime Laws A Practical Guide’ (2009) , p. 16.
L-Artikolu1(1)(a) tad-Deċiżjoni Qafas jirrikjedi li l-Istati Membri jikkastigaw il-kondotta tal-‘‘inċitament pubbliku għall-vjolenza jew għall-mibegħda kontra grupp ta’ persuni jew membru ta’ grupp bħal dan ikkaratterizzat b’referenza għar-razza, il-kulur tal-ġilda, ir-reliġjon, in-nisel, jew l-oriġini nazzjonali jew etnika.”
Ara l-Artikolu 4: “Għal reati għajr dawk imsemmija fl-Artikoli 1 u 2, l-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jiġi żgurat li motivazzjoni razzista u ksenofobika titqies bħala fattur aggravanti, jew, alternattivament li tali motivazzjoni tista’ tittieħed in konsiderazzjoni mill-qrati fid-determinazzjoni tal-penali.”
Bħar-reati kontra l-ħajja, l-integrità fiżika jew il-proprjetà ta’ persuna.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 2.4.2.
L-ODIHR tal-OSKE“ Hate Crime Laws A Practical Guide”
Ara n- Nota ta’ Gwida dwar l-applikazzjoni fil-prattika tad-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/913/ĠAI dwar il-ġlieda kontra ċerti forom u espressjonijiet ta’ razziżmu u ksenofobija permezz tal-liġi kriminali.
L-ODIHR tal-OSKE“ Hate Crime Laws A Practical Guide”
Il-QEDB, is-Sentenza tal-14.12020, Beizaras u Levickas v il-Lithuania, §111 u l-ġurisprudenza ċċitata fiha.
Il-QEDB, is-Sentenza tas-6.7.2006, Erbakan v it-Turkija, §56.
Il-QEDB, id-deċiżjoni tal-24.6.2003, Garaudy v. Franza,§1; id-Deċiżjoni tat-13.11.2003, Gündüz v. it-Turkija, § 37; id-Deċiżjoni tas-16.11.2004, Norwood v. Ir-Renju Unit; is-Sentenza tal-10.7.2008, Soulas u l-Oħrajn vs Franza, § 47; is-Sentenza tad-9.2.2012, Vejdeland u Oħrajn vs l-Isvezja, § 59.
Id-Dipartiment Tematiku għad-Drittijiet taċ-Ċittadini u l-Affarijiet Kostituzzjonali, id-Direttorat Ġenerali għall-Politiki Interni, il-Parlament Ewropew, “ Hate speech and hate crime in the EU and the evaluation of offline content regulation approaches ” (Lulju 2020), p. 23 .
L-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali (“FRA”), ‘ Making hate crime visible in the European Union: acknowledging victims’ rights ’ (2012), p. 20. Layla Okhai, ‘ How hate crime impacts mental health’ (Diverse Minds, 2018).
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsimiet 4.2.3, 4.3.3 u 5.2.3.
United Nations Guidance Note on Addressing and Countering COVID-19 related Hate Speech, 11 May 2020.
Vittimizzazzjoni li sseħħ mhux b’konsegwenza diretta tal-att kriminali, iżda permezz tal-mod kif il-vittma tiġi ttrattata mill-pulizija u mis-sistema tal-ġustizzja kriminali. Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsimiet 4.2.3, 4.3.3 u 5.2.3.
L-ODIHR tal-OSKE, “ Understanding the Needs of Hate Crime Victims” (2020), p. 13. Pereżempju, ammont sinifikanti ta’ persuni leżbjani, gay u bisesswali jevitaw ċerti postijiet jew lokalitajiet minħabba l-biża’ li jiġu attakkati, mhedda, jew iffastidjati. Bl-istess mod, 37-41 % tar-rispondenti trans u intersesswali irrappurtaw li huma “ta’ sikwit” jew “dejjem” jevitaw ċerti postijiet jew lokalitajiet għall-istess raġuni. FRA (2020), UE-LGBTI II: A long way to go for LGBTI equality , p. 47.
Ara FRA, “ Making hate crime visible in the European Union: acknowledging victims’ rights” (2012), p. 19.
Ara l- United Nations Strategy and Plan of Action on Hate Speech , Mejju 2019; European Commission against Racism and Intolerance (Council of Europe).
Ara l-istudju kkummissjonat mid-Dipartiment Tematiku għad-Drittijiet taċ-Ċittadini u l-Affarijiet Kostituzzjonali tal-Parlament Ewropew “ Hate speech and hate crime in the EU and the evaluation of online content regulation approaches ”, Lulju 2020; L-ODIHR tal-OSKE, “ Hate crime laws-A practical guide ”, 2009.
Studju min-Norveġja juri li wieħed minn kull ħames utenti (19 %) tal-media soċjali qed joqogħdu lura milli jinvolvu ruħhom f’dibattiti pubbliċi minħabba kontenut ta’ mibegħda li jaraw. Dan il-perċentwal jitla’ għal 36 % fost l-utenti li jappartjenu għal gruppi minoritarji.
Studju kkummissjonat mid-Dipartiment Tematiku tal-Parlament Ewropew għad-Drittijiet taċ-Ċittadini u l-Affarijiet Kostituzzjonali “ Hate speech and hate crime in the EU and the evaluation of online content regulation approaches ”, Lulju 2020.
https://www.ipu.org/resources/publications/issue-briefs/2018-10/sexism-harassment-and-violence-against-women-in-parliaments-in-europe ; Ara wkoll https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/03/online-violence-against-women-chapter-2/#topanchor
Ara r-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-iżgurar tal-protezzjoni, is-sikurezza u l-għoti tas-setgħa lill-ġurnalisti u professjonisti oħra tal-media fl-Unjoni Ewropea, C(2021) 6650 final , 16.9.2021.
L-Ewrobarometru 452 tal-2016 wera li tliet kwarti tal-ġurnalisti esperjenzaw diskors ta’ mibegħda fuq il-media soċjali, u għal nofshom dan iġiegħelhom jaħsbuha milli jinvolvu ruħhom fid-dibattitu pubbliku.
L-Uffiċċju tal-Kummissarju Għoli għad-Drittijiet tal-Bniedem, Dikjarazzjoni mir-Rapporteur Speċjali dwar il-vjolenza kontra n-nisa, il-kawżi u l-konsegwenzi tagħha.
Il-Kunsill tal-Ewropa, il-Kummissjoni Ewropea kontra r-Razziżmu u l-Intolleranza
Ara l- Anti-defamation league , 2018.
Ara r-rapport ta’ riċerka ppubblikat taħt il-proġett Selma (Tagħlim Soċjali u Emozzjonali għal Sensibilizzazzjoni Reċiproka) minn European Schoolnet, p. 33.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 4.2.3.
In-Nazzjonijiet Uniti, Plan of Action for Religious Leaders and Actors to Prevent Incitement to Violence that Could Lead to Atrocity Crimes, Lulju 2017.
Pereżempju, studju mill-proġett HateLab tal-Università ta’ Cardiff sab li, meta żdied l-għadd ta’ “tweets ta’ mibegħda” magħmula minn post wieħed, l-istess għamel l-għadd ta’ delitti razzjali u reliġjużi aggravati — li kien jinkludi vjolenza, fastidju u ħsara kriminali.
Ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-25 ta’ Ottubru 2018 dwar iż-żieda fil-vjolenza neo-Faxxista fl-Ewropa ( 2018/2869(RSP )).
Ara wkoll “ Hate Speech and Radicalisation Online ”, ir-Rapport ta’ Riċerka tal-OCCI, Johannes Baldauf, Julia Ebner u Jakob Guhl (Eds.), 2019.
Ir-Rakkomandazzjoni CM/Rec(2019)1 tal-Kumitat tal-Ministri lill-Istati Membri dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra s-sessiżmu, is-27 ta’ Marzu 2019, p. 9.
Forum online kontra l-femminiżmu, fejn l-irġiel jiltaqgħu biex jiddiskutu l-ġeneru, l-ugwaljanza u l-maskulinità b’enfasi favur l-irġiel, in-nota 59 f’qiegħ il-paġna Ċentru għall-Kura Diġitali taż-Żgħażagħ, “ The Angry Internet: A threat to gender equality, democracy & wellbeing” (2020).
Moviment/komunità li kellha notorjetà l-aktar f’dawn l-aħħar ftit snin; “the INvoluntary CElibate men blame their misfortune on women, sexually greedy men and society”, Ċentru għall-Kura Diġitali taż-Żgħażagħ, “ The Angry Internet: A threat to gender equality, democracy & wellbeing” (2020).
ċ-Ċentru għall-Kura Diġitali taż-Żgħażagħ “ The Angry Internet: A threat to gender equality, democracy & wellbeing” (2020).
FRA, EU LGBTI Survey II (2020).
Kunsill tal-Ewropa, ECRI, Annual Report on ECRI’s activities , Marzu 2021; Human Rights Watch , “Covid-19 Fueling Anti-Asian Racism and Xenophobia Worldwide”, 2020.
Human Rights Watch , “Covid-19 Fueling Anti-Asian Racism and Xenophobia Worldwide”, 2020.
FRA, “ EU-MIDIS II: Second European Union Minorities and Discrimination Survey ” (2017).
FRA, “ Experiences and perceptions of antisemitism - Second survey on discrimination and hate crime against Jews in the EU ”, l-10 ta’ Diċembru 2018.
It-tieni Stħarriġ tal-Unjoni Ewropea dwar il-Minoranzi ud-Diskriminazzjoni” il-21 ta’ Settembru 2017.
Il-Kunsill tal-Ewropa, “ Combating sexist hate speech”
Ara l-istħarriġ imwettaq mill-World Wide Web Foundation & World Association of Girl Guides and Girls Scouts bl-użu tal-pjattaforma tar-rapport tal-UNICEF, Frar 2020.
Amnesty International, ‘ Troll Patrol Findings: Using Crowdsourcing, Data Science & Machine Learning to Measure Violence and Abuse against Women on Twitter’ , 2018.
NU, Policy Brief: “ The Impact of COVID-19 on older persons ” , Mejju 2020.
FRA, “ Equal protection for all victims of hate crime. The case of people with disabilities ” , Marzu 2015.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, Anness VII.
FRA, “ Equal protection for all victims of hate crime. The case of people with disabilities ”, Marzu 2015, p. 2.
L-organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, “ Elder Abuse” , 2021.
Ara wkoll l-ODIHR tal-OSKE li jgħid li n-nuqqas ta’ reġistrazzjoni ta’ reati ta’ mibegħda jfisser li l-vittmi u l-ħtiġijiet tagħhom ħafna drabi jibqgħu inviżibbli, is-16 ta’ Novembru 2020.
Skont l-istudju ta’ appoġġ, ibbażat fuq il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati, il-biċċa l-kbira tal-partijiet ikkonċernati qiesu li l-inċidenti ta’ diskors ta’ mibegħda u ta’ reati ta’ mibegħda ma ġewx irrapportati biżżejjed fl-Istati Membri tagħhom.
Ara l-istħarriġ tal-FRA “ Roma and Travellers in Six Countries ”, 2020, u l-istħarriġ tal-FRA “ Experiences and perceptions of antisemitism - Second survey on discrimination and hate crime against Jews in the EU ”, 2018.
FRA, EU-LGBTI II, “ A long way to go for LGBTI equality ” , p. 38 u 46.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 4.2.3.
AGE Platform Europe hija network Ewropew ta’ organizzazzjonijiet mingħajr skop ta’ qligħ għal persuni li għandhom 50 sena jew aktar; Ara ir-rispons ta’ AGE platform Europe għall-konsultazzjoni tal-Kummissjoni.
Dawn huma r-raġunijiet stabbiliti fid-Deċiżjoni Qafas, imsemmija hawn fuq, ara wkoll l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsimiet 4.2.1 u 4.3.1. Madankollu, it-traspożizzjoni mhux dejjem kienet korretta jew kompluta. Din hija r-raġuni għalfejn il-Kummissjoni nediet azzjonijiet ta’ ksur kontra xi Stati Membri.
BE, DK, EE, IE, EL, ES, FR, HR, CY, LT, LU, HU, MT, NL, AT, PT, SI, SK, FI, SE.
Fost dan il-grupp, 14-il Stat Membru (BE, EE, ES, FR, HR, CY, LV, LT, LU, MT, NL, AT, PT, u SI) jirreferu speċifikament għar-raġuni tas-sess/ġeneru, 10 Stati Membri (EL, ES, FR, HR, CY, LU, HU, MT, PT, SE) jirreferu (alternattivament jew flimkien ma’ dan) għar-raġuni tal-identità tal-ġeneru u 2 Stati Membri (BE u EL) jirreferu għar-raġuni tal-karatteristiċi tas-sess.
BE, EL, ES, FR, HR, LV, LT, LU, HU, NL, AT, PT, SI, FI.
BE, ES, LV, LT, LU, AT.
CZ, DE, HR, LV, HU, RO, SI, FI.
Pereżempju, il-liġi Ġermaniża tikkriminalizza d-diskors ta’ mibegħda kontra gruppi li jikkondividu karatteristiċi speċifiċi bħal gruppi razzjali jew reliġjużi, iżda wkoll “kontra partijiet tal-popolazzjoni”.
BE, DK, EL, ES, FR, HR, CY, LT, LU, HU, MT, NL, AT, PT, RO, SI, SK, FI, SE. Huwa importanti li wieħed jinnota li xi Stati Membri jikkriminalizzaw biss reati speċifiċi fir-rigward tal-orjentazzjoni sesswali.
Fost dan il-grupp, 13-il Stat Membru (BE, ES, FR, CY, LT, LU, MT, AT, PT, RO, SI, SK, FI) jirreferu speċifikament għar-raġuni tas-sess/tal-ġeneru, 11-il Stat Membru (BE, EL, ES, FR, HR, CY, LU, HU, MT, PT, SE) jirreferu għar-raġuni tal-identità tal-ġeneru u 4 Stati Membri (BE, EL, FR, MT) jirreferu għar-raġuni tal-karatteristiki tas-sess.
BE, EL, ES, FR, HR, LT, LU, HU, MT, NL, AT, RO, FI.
BE, ES, FR, HR, LT, LU, MT, AT, RO, FI.
BG, CZ, DK, DE, EE, HR, LV, HU, AT, PL, PT, RO, SI, FI, SE.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima, 4.3.4; Anti-Defamation League, “ Soldiers of Odin USA: The Extreme European Anti-Refugee Group Comes to America” , 2016; is-Suldati ta’ Odin huwa grupp ta’ ideoloġija kontroversjali kontra l-immigranti, kontra l-Musulmani u r-refuġjati li nħoloq fil-Finlandja u li nfirex sal-Istati Uniti.
Eżempju konkret tal-effett konsegwenzjali tad-diskors ta’ mibegħda online bejn il-fruntieri huwa l-kampanja #DefendEurope tal-moviment intellettwali Franċiż tal-lemin estrem “Nouvelle Droite” li tenfasizza l-firxa tal-kooperazzjoni u l-mobilizzazzjoni transideoloġika u transfruntiera tal-estrem madwar id-dinja, jiġifieri r-Renju Unit, l-Awstrija, Franza, il-Ġermanja, l-Iżvezja, in-Netherlands, in-Norveġja, l-Italja u l-Istati Uniti; ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 4.3.4.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 4.2.4.
Ir-Rakkomandazzjoni CM/Rec(2019)1 tal-Kumitat tal-Ministri lill-Istati Membri dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra s-sessiżmu, is-27 ta’ Marzu 2019.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, l-Anness VI.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima, 4.2.4; ara wkoll l-Anness VII għall-istudju ta’ appoġġ fejn huma inklużi varjetà ta’ eżempji tal-impatt transfruntier ta’ diskors ta’ mibegħda offline, bħal dak relatat mal-operat tal-organizzazzjoni Griega tal-lemin estrem “Golden Dawn”, li siltu paraguni mad-disseminazzjoni offline u l-effett konsegwenzjali madwar l-Istati Membri ta’ teoriji ta’ konfoffa — bħall-“Great Replacement Theory” permezz ta’ avvenimenti offline, alleati u “stunts pubbliċitarji”.
Proġett Kontra l-Estremiżmu, “ Violent Right-Wing Extremism and Terrorism – Transnational Connectivity, Definitions, Incidents, Structures and Countermeasures” , 2020, p. 12, 79 u 145.
Is-Soufan Center, “ White Supremacy Extremism: The Transnational Rise of the Violent White Supremacist Movement ”, 2019, p. 11.
L-Anti-Defamation League, “ Hate Beyond Borders: The Internationalisation of White Supremacy” .
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 5.2.4.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsimiet 4.2.3, 4.3.4, 5.2.3, 5.2.4 u 5.2.5.
Ara n-nota 5 f’qiegħ il-paġna, il-Kunsill tal-Ewropa, il-Kummissjoni Ewropea kontra r-Razziżmu u l-Intolleranza, ECRI General Policy Recommendation No.15 on Combating Hate Speech , it-8 ta’ Diċembru 2015.
QEDB, is-Sentenza tas-17.01.2017, Király u Dömötör v. Hungary.
In-Nazzjonijiet Uniti, Plan of Action for Religious Leaders and Actors to Prevent Incitement to Violence that Could Lead to Atrocity Crimes, Lulju 2017.
“ Hate speech and hate crime in the EU and the evaluation of online content regulation approaches ”, id-Dipartiment Tematiku tal-Parlament Ewropew għad-Drittijiet taċ-Ċittadini u l-Affarijiet Kostituzzjonali, Lulju 2020.
Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsimiet 4.2.1, 4.3.1 u 4.3.2.
Il-Parlament Ewropew, ir-Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-25 ta’ Ottubru 2018 dwar iż-żieda fil-vjolenza neo-Faxxista fl-Ewropa (2018/2869 (RSP)), P8_TA (2018) 0428, Strasburgu, 2018.
Id-Dikjarazzjoni ta’ Marija Pejčinović Burić, Segretarju Ġenerali tal-Kunsill tal-Ewropa, is-27 ta’ Frar 2020.
L- appell globali tas-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti António Guterres biex jindirizza u jiġġieled id-diskors ta’ mibegħda relatat mal-COVID-19, fi New York, it-8 ta’ Mejju 2020.
The Europol European Union Terrorism Situation and Trend Report 2021 , p. 28.
Ara wkoll il- European Voice against Racism , https://rm.coe.int/annual-report-on-ecri-s-activities-for-2020/1680a1cd59 ; ara wkoll ECRI’s Bureau holds exceptional meeting and exchanges views with Director of FRA and EU Special Representative for Human Rights - News of the European Commission against Racism and Intolerance (ECRI) (coe.int)
https://fra.europa.eu/en/publication/2020/covid19-rights-impact-september-1 ; https://fra.europa.eu/en/publication/2020/covid19-rights-impact-november-1
ECRI, Annual Report on ECRIS’s activities , Marzu 2021.
Tony Blair Institute for Global Change, “ From the Fringes to the Forefront: How far-right movements across the globe have reacted to Covid-19 ” (Lulju 2020); Ara wkoll is-sejbiet tal-konsultazzjoni organizzata miċ-Ċentru ta’ Djalogu Internazzjonali u l-Kunsill Ewropew għall-Mexxejja Reliġjużi/Reliġjonijiet għall-Paċi fl-Ewropa, l-20 ta’ April 2021.
Ara l-istudju mħejji mill-Istitut għad-Djalogu Strateġiku għall-Kummissjoni Ewropea, “ The Rise of Antisemitism Online During the Pandemic , A study of French and German content”, April 2021.
Ara r-rispons tal-Pjattaforma Ewropa tal-AGE għall-konsultazzjoni tal-Kummissjoni, id-dikjarazzjoni tas-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti António Guterres u l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 4.2.1.
Ara l-Kumitat ta’ Tmexxija tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-Ġlieda Kontra d-Diskriminazzjoni, id-Diversità u l-Inklużjoni, “ COVID-19: An analysis of the anti-discrimination, diversity and inclusion dimensions in Council of Europe Member States” (2020), p. 19. Ara wkoll ir-rapport tal-2019 tal-FRA dwar il-pandemija u l-impatt tagħha fuq id-drittijiet fundamentali ,ir-rapport tal-FRA “ The Coronavirus Pandemic and Fundamental Rights: A year in Review ” (2021) u r-rapport tal-ECRI 2020
ODHIR, Rapport dwar ir-Reati ta’ Mibegħda , 2019; ara r-rapporti tal-istampa li fi Spanja r-reati ta’ mibegħda kontra l-grupp LGBTIQ żdiedu b’ 43 % matul l-ewwel nofs tal-2021.
DK, DE, IE, ES, IT, CY, NL, PL, RO, FI. Ara l-istudju ta’ appoġġ, it-Taqsima 3.7. Ta’ min wieħed jinnota b’mod partikolari li r-riforma proposta fl-Italja ma ġietx adottata.
DK, DE, ES, FR, IT, CY, NL, PL, FI.
Jeżisti wkoll trikkib bejn oqsma eżistenti differenti ta’ reati tal-UE, bħal bejn “kriminalità organizzata” u “traffikar illeċitu ta’ drogi” jew “sfruttament sesswali tan-nisa”, li madankollu huma rikonoxxuti bħala oqsma distinti ta’ kriminalità.
Id-Direttiva (UE) 2017/541 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Marzu 2017 dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2002/475/ĠAI u li temenda d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/671/ĠAI, ĠU L 88, 31.3.2017, p. 6–21.
IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 9.12.2021
COM(2021) 777 final
ANNESS
tal-
KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
Ewropa aktar inklużiva u protettiva: l-estensjoni tal-lista ta’ reati fl-UE għad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda
ANNESS
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
dwar iż-żieda ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda mal-oqsma tal-kriminalità stabbiliti fl-Artikolu 83(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 17(1) tiegħu,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea u b’mod partikolari l-Artikolu 83(1), it-tielet subparagrafu, tiegħu,
Wara li kkunsidra l-kunsens tal-Parlament Ewropew 1 ,
Billi:
(1)Il-forom u l-manifestazzjonijiet kollha ta’ mibegħda u intolleranza, inklużi d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda, huma inkompatibbli mal-valuri tal-Unjoni tad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, inklużi d-drittijiet ta’ persuni li jagħmlu parti minn minoranzi minquxa fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (“TUE”). Dawn il-valuri huma komuni għall-Istati Membri f’soċjetà fejn jipprevalu l-pluraliżmu, in-nondiskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel.
(2)L-Unjoni għandha tikkonsisti fi spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja b'rispett għad-drittijiet fundamentali u s-sistemi u t-tradizzjonijiet legali differenti tal-Istati Membri. Hija għandha l-għan li tiżgura livell għoli ta’ sigurtà, permezz ta’ miżuri li jinkludu l-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-kriminalità, ir-razziżmu u l-ksenofobija.
(3)Skont l-Artikolu 83(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”), il-Parlament Ewropew u l-Kunsill jisgħu jistabbilixxu regoli minimi dwar id-definizzjoni ta’ reati kriminali u sanzjonijiet fl-oqsma ta’ kriminalità partikolarment gravi ta’ dimensjoni transkonfinali li jirriżultaw min-natura jew l-impatt ta’ dawn ir-reati jew minn ħtieġa partikolari li jiġu miġġielda fuq bażi komuni. Dawk l-oqsma ta’ kriminalità huma elenkati f’dan l-Artikolu.
(4)Din il-lista ta’ oqsma ta’ kriminalità, kif inhi bħalissa, ma tippermettix li jiġu stabbiliti regoli minimi dwar id-definizzjoni u s-sanzjonijiet tad-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda.
(5)Id-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/913/ĠAI 2 tipprevedi sanzjonijiet kriminali effettivi, proporzjonati u dissważivi għal diskors ta’ mibegħda razzist u ksenofobiku u għal reati ta’ mibegħda, applikabbli fl-Unjoni kollha. Dan jirrikjedi li l-Istati Membri jikkriminalizzaw id-diskors ta’ mibegħda, jiġifieri l-inċitament pubbliku għall-vjolenza jew għall-mibegħda, għal raġunijiet ta’ razza, kulur tal-ġilda, reliġjon, dixxendenza jew oriġini nazzjonali jew etnika. L-istess rekwiżit japplika għar-reati kollha, għajr id-diskors ta’ mibegħda, imwettqa b’motivazzjoni razzista jew ksenofobika.
(6)Il-ħtieġa li d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jiġu indirizzati b’mod effettiv għal raġunijiet oħra lil hinn minn dawk koperti mid-Deċiżjoni Qafas 2008/913/ĠAI, u b’mod partikolari abbażi tas-sess, l-orjentazzjoni sesswali, l-età u d-diżabilità ġiet identifikata fl-Unjoni tal-istrateġiji ta’ Ugwaljanza, jiġifieri l-Istrateġija dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri 2020-2025 3 , l-Istrateġija dwar l-Ugwaljanza tal-LGBTIQ 2020-2025 4 u l-istrateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021–2030 5 .
(7)L-UE u l-Istati Membri kollha huma partijiet għall-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilità. L-Artikolu 16 tagħha dwar il-libertà mill-isfruttament, il-vjolenza u l-abbuż jiddikjara li l-partijiet jenħtieġ li jieħdu l-miżuri leġiżlattivi, amministrattivi, soċjali, edukattivi u miżuri oħra xierqa kollha biex jipproteġu lill-persuni b’diżabilità. Il-persuni b’diżabilità jenħtieġ li jkunu protetti kemm fid-dar kif ukoll barra minnha, minn kull forma ta’ sfruttament, vjolenza u abbuż. Il-partijiet jenħtieġ li jieħdu wkoll il-miżuri xierqa kollha biex jipprevjenu kull forma ta’ sfruttament, vjolenza u abbuż. L-Artikolu 17 dwar il-protezzjoni tal-integrità tal-persuna jiddikjara li l-persuni kollha b’diżabilità għandhom dritt għar-rispett għall-integrità fiżika u mentali tagħhom fuq bażi ugwali ma’ ħaddieħor.
(8)Kif rikonoxxut ukoll fil-livell internazzjonali 6 , id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda huma kkaratterizzati mill-motivazzjoni ta’ preġudizzju li tiskatta l-azzjoni tal-awtur kontra persuni jew gruppi, li jikkondividu jew jitqiesu bħala li jikkondividu karatteristiki protetti. Il-mibegħda hija karatteristika speċjali intrinsika taż-żewġ fenomeni, li tgħaqqad dan il-grupp usa’ ta’ reati.
(9)Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jimminaw id-drittijiet u l-valuri fundamentali li fuqhom hija msejsa l-Unjoni, b’mod partikolari d-dinjità tal-bniedem u l-ugwaljanza. Barra minn hekk, huma jikkawżaw ħsara mhux biss lill-vittmi individwali, iżda wkoll lill-komunitajiet usa’ u lis-soċjetà inġenerali, inkluż billi jkollhom effett dissważiv fuq il-libertà tal-espressjoni. Dawn jimpedixxu l-pluraliżmu u t-tolleranza, billi jwasslu għall-polarizzazzjoni u jaffettwaw b’mod negattiv id-dibattitu pubbliku u l-ħajja demokratika.
(10)Il-libertà tal-espressjoni u tal-informazzjoni hija minquxa fl-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea u hija waħda mill-pedamenti essenzjali ta’ soċjetà demokratika. L-istabbiliment ta’ diskors ta’ mibegħda bħala reat huwa meħtieġ biex jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet tal-oħrajn u biex jintlaħqu ġenwinament l-objettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni. Kull leġiżlazzjoni tal-Unjoni li tirrikjedi li l-Istati Membri jikkriminalizzaw id-diskors ta’ mibegħda u b’hekk taffettwa d-dritt għal-libertà tal-espressjoni jenħtieġ li tkun proporzjonata u tirrispetta l-essenza tad-dritt għal-libertà tal-espressjoni.
(11)Id-diskors ta’ mibegħda jista’ jwassal mhux biss għal kunflitt, iżda wkoll għal reati ta’ mibegħda. It-tnejn li huma jinfirxu lil hinn mill-fruntieri nazzjonali. Id-diskors ta’ mibegħda huwa faċilment riprodott u kondiviż b’mod wiesa’ online permezz tal-internet, inkluża l-media soċjali, u offline permezz ta’ xandiriet televiżivi, avvenimenti pubbliċi, stampa miktuba u diskors politiku. Ir-reati ta’ mibegħda jistgħu jitwettqu jew jiġu ffaċilitati permezz ta’ networks ma’ membri minn diversi pajjiżi, li jispiraw, jorganizzaw jew iwettqu attakki fiżiċi. B’mod aktar ġenerali, ir-reati ta’ mibegħda għandhom effett konsegwenzjali madwar l-Istati Membri, li jikkontribwixxi għal klima ta’ biża’, u jista’ jwassal għal kunflitti soċjali.
(12)Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda huma mifruxa madwar l-Unjoni u ilhom jiżdiedu matul l-aħħar snin. B’mod partikolari, il-pandemija tal-COVID-19 żiedet is-sentimenti ta’ nuqqas ta’ sigurtà, ta’ iżolament u ta’ biża’. Dan ħoloq atmosfera li fih id-diskors ta’ mibegħda ffjorixxa, filwaqt li ntuża wkoll biex jiġu mmirati popolazzjonijiet diġà emarġinati, li rriżulta wkoll f’reati ta’ mibegħda.
(13)Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jimminaw il-pedamenti proprji ta’ soċjetà demokratika u pluralistika u l-valuri komuni minquxa fl-Artikolu 2 tat-TUE. Il-gravità partikolari ta’ dawn il-kondotti, minħabba l-impatti tagħhom fuq id-drittijiet u l-valuri fundamentali, u n-natura transfruntiera tagħhom jitolbu azzjoni komuni fil-livell tal-Unjoni. Rispons komuni tal-liġi kriminali tal-Unjoni huwa meħtieġ biex jiġu indirizzati b’mod effettiv l-isfidi mqajma mid-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda. Dan jiżgura wkoll protezzjoni konsistenti tal-vittmi ta’ reati ta’ mibegħda, kif ukoll aċċess għall-miżuri ta’ protezzjoni speċjali mogħtija lill-vittmi tal-kriminalità l-aktar vulnerabbli. Approċċ komuni għandu jtejjeb ukoll il-kooperazzjoni ġudizzjarja bejn l-Istati Membri, li hija indispensabbli minħabba d-dimensjoni transfruntiera ta’ dawn il-fenomeni.
(14)Għaldaqstant, id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda jissodisfaw il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE u jistgħu jiġu identifikati bħala “qasam ieħor ta’ kriminalità”, minbarra dawk diġà elenkati f’din id-dispożizzjoni.
(15)Għalhekk, l-estensjoni tal-lista ta’ oqsma ta’ kriminalità fl-Artikolu 83(1) tat-TFUE biex tkopri d-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda hija meħtieġa, bħala l-ewwel pass, biex tippermetti, bħala t-tieni pass, l-adozzjoni ta’ leġislazzjoni sekondarja sostantiva li tistabbilixxi regoli minimi dwar id-definizzjonijiet u s-sanzjonijiet ta’ diskors ta’ mibegħda u reati ta’ mibegħda.
(16)Din id-Deċiżjoni m’għandhiex taffettwa l-azzjonijiet li jistgħu jittieħdu fit-tieni pass. B’mod partikolari, hija la tantiċipa u lanqas ma tippreġudika l-kamp ta’ applikazzjoni u l-kontenut tal-leġiżlazzjoni sekondarja li trid tiġi proposta sussegwentement.
(17)Il-proposta tal-Kummissjoni ta’ tali leġiżlazzjoni sekondarja jenħtieġ li titħejja f’konformità mar-rekwiżiti ta’ Regolamentazzjoni Aħjar, inklużi valutazzjoni tal-impatt u konsultazzjoni wiesgħa. B’mod partikolari, jenħtieġ li l-Kummissjoni tikkonsulta lill-Istati Membri meta tħejji tali leġiżlazzjoni sekondarja, inkluż dwar l-ispeċifiċitajiet tal-oqfsa leġiżlattivi nazzjonali marbuta mal-liġi kriminali u mad-drittijiet fundamentali,
ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
Id-diskors ta’ mibegħda u r-reati ta’ mibegħda għandhom ikunu qasam ta’ kriminalità skont it-tifsira tal-Artikolu 83(1) tat-TFUE.
Artikolu 2
Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha f'Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
Magħmul fi Brussell,
Għall-Kunsill
Il-President
ĠU C […], […], p. […].
Id-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2008/913/ĠAI tat-28 ta’ Novembru 2008 dwar il-ġlieda kontra ċerti forom u espressjonijiet ta’ razziżmu u ksenofobija permezz tal-liġi kriminali (ĠU L 328, 6.12.2008, p. 55).
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija ta’ Ugwaljanza Bejn is-Sessi 2020-2025”, tal-5.03.2020, COM(2020)152 .
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija dwar l-Ugwaljanza tal-LGBTIQ 2020-2025”, tat-12.11.2020, COM(2020) 698 .
Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, “Unjoni ta’ Ugwaljanza: Strateġija dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità 2021-2030”, tat-3.03.2021, COM(2021) 101 .
Ara pereżempju r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa Nru R (97) 20 tal-Kumitat tal-Ministri lill-Istati Membri dwar id-“diskors ta’ mibegħda” u d-Deċiżjoni tal-Kunsill Ministerjali tal-OSKE Nru 9/09 dwar il-ġlieda kontra r-reati ta’ mibegħda, tat-2 ta’ Diċembru 2009.