IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 23.5.2017
COM(2017) 259 final
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
{SWD(2017) 169 final}
{SWD(2017) 170 final}
Rapport dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill
1. Introduzzjoni
Id-Direttiva 2011/83/UE dwar id-drittijiet tal-konsumaturi
(“id-Direttiva” jew is-“CRD”) ġiet adottata fil-25 ta’ Ottubru 2011. Hija għandha l-għan li tikseb livell għoli ta’ ħarsien tal-konsumatur madwar l-UE u li tikkontribwixxi għall-funzjonament xieraq tas-suq intern billi tarmonizza ċerti aspetti tal-liġijiet, tar-regolamenti u tad-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar kuntratti bejn konsumaturi u kummerċjanti.
Din id-Direttiva kellha tiġi trasposta fil-liġijiet nazzjonali mill-Istati Membri sat-13 ta’ Diċembru 2013, bil-ħsieb li ssir applikabbli fl-Istati Membri kollha tal-UE mit-13 ta’ Ġunju 2014.
L-Artikolu 30 tad-Direttiva jistipula li l-Kummissjoni għandha tippreżenta rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva, partikolarment rigward id-dispożizzjonijiet dwar il-kontenut diġitali u d-dritt ta’ rtirar.
Il-Kummissjoni evalwat id-Direttiva, billi ibbażat ruħha fuq:
·studju estern dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar ir-Rekwiżiti Kapitali;
·rapport tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew;
·id-diversi konsultazzjonijiet mal-partijiet ikkonċernati; kif ukoll
·sorsi oħra ta’ dejta.
L-evalwazzjoni titfassal f’Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal li jakkumpanja dan ir-rapport li jippreżenta s-sejbiet ewlenin tagħha. Peress li d-Direttiva kienet evalwata inqas minn tliet snin wara li l-liġijiet nazzjonali li jittrasponuha suppost kellhom isiru applikabbli, il-bażi ta’ evidenza kienet relattivament limitata. Minħabba l-fatt li d-Direttiva għadha fl-istadji bikrija tal-implimentazzjoni tagħha, din l-evalwazzjoni kellha l-għan li tivvaluta l-progress fit-traspożizzjoni u fl-ewwel applikazzjoni tagħha.
Is-CRD ġiet evalwata b’mod parallel ma’ kontroll usa’ tal-idoneità tar-REFIT tal-liġi tal-UE dwar il-konsumatur u l-kummerċjalizzazzjoni, u r-riżultati tal-evalwazzjoni tas-CRD iddaħħlu fir-rapport finali ta’ kontroll tal-idoneità. Diversi attivitajiet ta’ konsultazzjoni mwettqa bħala parti mill-kontroll tal-idoneità (bħall-grupp ta’ konsultazzjoni mal-partijiet konċernati u is-Summit tal-Konsumatur) kienu użati wkoll biex jinġabru l-fehmiet u dejta għal evalwazzjoni tas-CRD.
2. L-għan tad-Direttiva u d-dispożizzjonijiet ewlenin
Is-CRD ħassret id-Direttiva 97/7/KE dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi fir-rigward ta’ kuntratti li jsiru mill-bogħod u d-Direttiva 85/577/KEE biex tħares lill-konsumatur rigward kuntratti nnegozjati barra mil-lok tan-negozju. Is-CRD introduċiet regoli armonizzati b’mod sħiħ għall-kuntratti għal merkanzija u servizzi, , kif ukoll għall-kontenut diġitali, mill-bogħod (onlajn) u għal dawk barra mill-post tan-negozju. Hija emendat ukoll ċerti dispożizzjonijiet tad-Direttiva 93/13/KEE dwar klawżoli inġusti f’kuntratti mal-konsumatur u d-Direttiva 1999/44/KE dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom.
L-Artikolu 1 tad-Direttiva jiddikjara li l-objettiv kumplessiv tagħha huwa li tikseb livell għoli ta’ ħarsien tal-konsumatur madwar l-UE u li tikkontribwixxi għall-funzjonament xieraq tas-suq intern billi tarmonizza ċerti aspetti tal-liġijiet, tar-regolamenti u tad-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar kuntratti konklużi bejn konsumaturi u kummerċjanti.
Il-premessa 4 tad-Direttiva tippreċiża li din l-armonizzazzjoni hija meħtieġa għall-promozzjoni ta’ suq intern realment tal-konsumatur, billi ssib l-aħjar bilanċ bejn livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u l-kompetittività tan-negozju.
Filwaqt li fid-Direttivi preċedenti għal kuntratti bejn in-negozju u l-konsumatur mill-bogħod u għal dawk barra mill-post tan-negozju kienu jipprovdu livell minimu ta’ armonizzazzjoni għall-protezzjoni tal-konsumatur rilevanti, is-CRD hija direttiva kompletament armonizzata. Dan ifisser li, fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, l-Istati Membri ma jistgħux iżommu jew jintroduċu fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom dispożizzjonijiet li mhumiex konformi ma’ din id-Direttiva, sakemm id-Direttiva ma tipprovdix mod ieħor (l-Artikolu 4).
Id-Direttiva tippermetti li l-Istati Membri jimponu rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali addizzjonali għall-kuntratti fil-post tan-negozju (l-Artikolu 5(4)) u li jużaw għażliet regolatorji skont il-liġi nazzjonali tagħhom stess f’sitt oqsma. L-Istati Membri huma mitluba jirrappurtaw dwar l-użu tagħhom ta’ dawn l-għażliet regolatorji u l-Kummissjoni għamlet ir-rapporti tagħhom disponibbli fuq is-sit web tagħha, skont l-Artikolu 29 CRD.
Meta mqabbla mal-qafas ta’ armonizzazzjoni minima legali preċedenti skont id-Direttiva 97/7/KE u d-Direttiva 85/577/KEE, id-dispożizzjonijiet il-ġodda tad-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur huma marbuta ma’:
· armonizzazzjoni ulterjuri ta’ rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali għal kuntratti fuq il-post tan-negozju (l-Artikolu 5(1)) u l-armonizzazzjoni sħiħa ta’ dawk applikabbli għal kuntratti mill-bogħod u’l barra mill-post tan-negozju (l-Artikolu 6(1));
·l-inklużjoni ta’ kontenut diġitali fil-kamp ta’ applikazzjoni b’dispożizzjonijiet speċifiċi relatati magħha, bħal informazzjoni dwar il-funzjonalità u l-interoperabilità u d-dritt ta’ rtirar (l-Artikoli 5(1) (g) u (h); 6(1)(r) u (s); 9(2)(c); 14(4)(b); u 16(m));
·rekwiżiti formali għal kuntratti mill-bogħod u lil hinn mill-post tan-negozju, eż. “dispożizzjoni ta’ buttuna” għal ordni b’obbligu ta’ ħlas (l-Artikoli 7 u 8);
·perjodu kompletament armonizzat ta’ 14-il jum għad-dritt ta’ irtirar minn kuntratti mill-bogħod u ‘l barra mill-post tan-negozju, ħlief għal xi eċċezzjonijiet (l-Artikolu 16) - u drittijiet aktar ċari ta’ rifużjoni (l-Artikoli 9-15);
·regoli ġodda dwar il-kunsinna u t-trasferiment tar-riskju (l-Artikoli 18 u 20);
· “rata bażika” għat-telefonati tal-konsumatur lill-kummerċjant fir-rigward ta’ kuntratti diġà konklużi (l-Artikolu 21);
·projbizzjoni fuq ħlasijiet mhux ġustifikati għal mezzi ta’ pagament (l-Artikolu 19) u ta’ kaxxi mmarkati minn qabel (l-Artikolu 22).
·jeżentaw lill-konsumatur mill-obbligu li jħallas għal kwalunkwe forniment jew provvediment mhux mitlub (“bejgħ b’inerzja”, l-Artikolu 27);
·l-introduzzjoni ta’ formola mudell għar-rifjut, valida madwar l-UE kollha. (l-Artikoli 6(1) (h) u 11, l-Anness I (B)).
3. Traspożizzjoni u implimentazzjoni
L-Artikolu 28 tad-Direttiva jitlob li l-Istati Membri jadottaw u jippubblikaw il-miżuri nazzjonali li jittrasponu d-Direttiva sat-13 ta’ Diċembru 2013, bl-iskop li jiġu applikati dawn il-miżuri mit-13 ta’ Ġunju 2014.
Minn Ottubru 2012 sa April 2014 il-Kummissjoni organizzat ħames sessjonijiet ta' ħidma dwar it-traspożizzjoni biex tassisti lill-Istati Membri f’dan il-kompitu. Madankollu, 17-il Stat Membru ttardjaw biex jagħmlu t-traspożizzjoni tagħhom u d-Direttiva saret applikabbli f’kull wieħed mit-28 Stat Membru biss minn tmiem l-2014.
L-Istati Membri għażlu metodi differenti ta’ traspożizzjoni: xi Stati Membri ttrasponew is-CRD billi inkorporawha f’liġijiet eżistenti (pereżempju, il-kodiċi ċivili tagħhom), oħrajn adottaw biċċa leġiżlazzjoni ġdida li ttrasponiet is-CRD kważi kelma b’kelma, u wħud għażlu taħlita tat-tnejn.
Il-Kummissjoni wettqet verifika estensiva tat-traspożizzjoni tas-CRD fl-Istati Membri kollha u, bħala riżultat ta’ dan, 21 djalogi bilaterali strutturati mal-awtoritajiet nazzjonali kkonċernati (l-hekk imsejħa każijiet ta’ UE Pilot). Din il-verifika tat-traspożizzjoni wriet li l-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, għall-ewwel, naqsu milli jittrasponu għadd ta’ definizzjonijiet u termini ewlenin tad-Direttiva fil-liġi nazzjonali tagħhom. Filwaqt li l-Istati Membri kkonċernati għamlu jew proponew bidliet sinifikanti fil-liġijiet tat-traspożizzjoni tagħhom sabiex jindirizzaw dawn il-kwistjonijiet u jġibu l-liġi tagħhom konformi mad-Direttiva, il-Kummissjoni tkompli d-djalogu bilaterali tagħha mal-biċċa l-kbira tagħhom biex tiżgura l-konformità sħiħa. Filwaqt li każijiet ta’ nuqqas ta’ traspożizzjoni jew traspożizzjoni inkorretta jaffettwaw b’mod ċar il-kisba tal-objettivi stabbiliti mid-Direttiva, bħalissa ftit hemm dejta disponibbli għall-Kummissjoni Ewropea dwar l-impatt konkret fil-prattika ta’ tali traspożizzjonijiet tardivi/ jew mhux korretti, billi t-traspożizzjonijiet kollha msemmija fil-każijiet ta’ EU Pilot (ħlief wieħed) nfetħu ex officio, u mhux fuq il-bażi ta’ lmenti.
F’Ġunju 2014, is-servizzi tal-Kummissjoni ħarġu dokument ta’ Gwida dwar is-CRD (minn hawn’ il quddiem imsejjaħ il-“Gwida CRD”) wara konsultazzjoni mal-awtoritajiet tal-Istati Membri responsabbli mit-traspożizzjoni u l-infurzar tad-Direttiva, il-partijiet ikkonċernati tal-industrija u tal-konsumatur. Il-gwida CRD għandha l-għan li tgħin lill-awtoritajiet u lill-qrati nazzjonali biex japplikaw id-Direttiva b’mod uniformi u b’mod konsistenti, billi tipprovdi gwida dwar kunċetti u dispożizzjonijiet ewlenin tad-Direttiva. Hija tinkludi wkoll eżempji prattiċi li juru kif id-Direttiva jenħtieġ li taħdem.
Fl-2015, il-Kummissjoni kkoordinat ‘indaġni’
minn 26 Stat Membru, in-Norveġja u l-Iżlanda biex tiċċekkja jekk l-operaturi tas-suq kienux iżommu mar-rekwiżiti tal-informazzjoni prekuntrattwali skont is-CRD għall-prodotti offruti onlajn. Filwaqt li qabel l-indaġni 37 % tal-websajts biss nstabu li kienu konformi, wara l-indaġni 88 % tal-websajts nstab li kienu konformi.
Bejn ir-rebbiegħa tal-2014 u r-rebbiegħa tal-2016, il-Kummissjoni organizzat Kampanja għas-Sensibilizzazzjoni dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur bil-għan li żżid l-għarfien ġenerali tal-kummerċjanti u tal-konsumaturi dwar id-drittijiet tal-konsumatur fl-UE kollha li jirriżultaw minn diversi direttivi tal-UE dwar il-liġi tal-konsumatur, inkluż id-dritt ta’ rtirar skont is-CRD.
4. Ir-riżultati ewlenin tal-evalwazzjoni
4.1. Effikaċja
L-eżami tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fl-Istati Membri qabel l-implimentazzjoni tad-Direttiva wriet grad sinifikanti ta’ varjazzjoni fir-rigward ta’ regoli dwar il-protezzjoni tal-konsumatur relatati ma’ kuntratti bejn kummerċjanti u konsumaturi. Bl-eċċezzjoni ta’ żoni limitati li jkunu għadhom miftuħa għal għażliet regolatorji nazzjonali, is-CRD, b’mod ġenerali neħħiet dawn id-differenzi fost l-Istati Membri, u b’hekk wasslet għal aktar ċertezza legali għall-kummerċjanti u l-konsumaturi, speċjalment fil-kuntest transfruntier.
L-analiżi komparattiva tas-sitwazzjoni leġiżlattiva fl-Istati Membri kollha qabel u wara li d-Direttiva ġiet trasposta enfasizzat ukoll li l-protezzjoni tal-konsumatur issaħħet f’ħafna Stati Membri, jekk mhux f’kollha kemm huma. Dan huwa probabbli, f’konformità mal-objettivi tad-Direttiva, biex tissaħħaħ il-fiduċja tal-konsumaturi fix-xiri domestiku u fix-xiri transfruntier, speċjalment onlajn. L-analiżi mill-Eurostat turi żieda fix-xiri onlajn transfruntier bejn l-2012 u l-2016.
Barra minn hekk, f’termini ta’ kisba ta’ fiduċja akbar tal-konsumaturi u l-emanċipazzjoni tagħhom, d-dejta tal-istħarriġ tal-Eurobarometru disponibbli turi li l-perċentwali ta’ konsumaturi li jaqblu li, b’mod ġenerali, il-bejjiegħa bl-imnut u l-fornituri ta’ servizzi jirrispettaw ir-regoli u r-regolamenti tal-liġi tal-konsumatur huwa ugwali għal 76 % fl-2016, li jirrappreżenta żieda ta’ 14-il punt perċentwali meta mqabbel mal-2006.
Madankollu, l-evalwazzjoni enfasizzat xi fatturi li llimitaw l-effikaċja tas-CRD. Dawn jinkludu:
·nuqqas ta’ għarfien fost il-konsumaturi u l-kummerċjanti tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva;
·diffikultajiet fl-interpretazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet, bħalma huma, fost l-oħrajn, id-definizzjoni ta’ “rata bażika” (l-Artikolu 21), il-kunċett ta’ barra mill-“post tan-negozju” f’kuntratti barra mill-post tan-negozju (l-Artikolu 2(8)), id-distinzjoni bejn kuntratt għall-kontenut diġitali u kuntratt għal servizzi onlajn bi ħlas, il-mument li minnu jibda l-perjodu ta’ preklużjoni ta’ 14-il jum fir-rigward ta’ kuntratti li fihom elementi kemm ta’ bejgħ u kuntratti ta’ servizzi (l-Artikolu 9) u l-kalkolu ta’ valur imnaqqas tal-merkanzija f’każijiet fejn il-konsumaturi jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ rtirar wara li jkunu użaw il-merkanzija jmur lil hinn minn dak meħtieġ biex jistabbilixxu n-natura, il-karatteristiċi u t-tħaddim tagħhom (l-Artikolu 14(2));
·nuqqas ta’ konformità mill-kummerċjanti; kif ukoll
·kwistjonijiet relatati mal-infurzar, b’mod partikolari rigward il-livell baxx ta’ azzjonijiet ta’ infurzar fuq livell nazzjonali u d-differenzi fil-mod kif ir-regoli jiġu infurzati.
·il-livelli differenti ta’ penali mwaqqfa mill-Istati Membri għal ksur ta’ din id-Direttiva jistgħu wkoll ikunu problematiċi, peress li l-ogħla penali f’diversi Stati Membri ma jidhrux li huma “effettivi, proporzjonati u dissważivi” biżżejjed (l-Artikolu 24) għall-kummerċjanti ta’ kull daqs.
4.2. L-effiċjenza
Għad ma hemm l-ebda stampa ċara tal-impatt ġenerali tad-Direttiva fuq il-kostijiet għan-negozji peress li ma kienx possibbli li jinġabru estimi kwantitattivi tal-kostijiet u l-benefiċċji tal-implimentazzjoni tagħha. B’mod partikolari, il-partijiet ikkonċernati kkonsultati fil-qafas tal-evalwazzjoni ma pprovdewx estimi kwantitattivi dwar l-impatti tas-CRD u ma setgħux jistabbilixxu rabta ta’ kawżalità diretta bejn iż-żieda fil-bejgħ u d-dħul tal-applikazzjoni tas-CRD. Dejta dwar il-kostijiet u l-benefiċċji reali huma wkoll limitati ħafna minħabba ż-żmien qasir minn meta d-Direttiva ġiet trasposta. L-analiżi kienet għalhekk ibbażata fuq informazzjoni kwalitattiva. Id-dejta limitata disponibbli tfisser li mhuwiex possibbli li jsiru konklużjonijiet definittivi dwar il-livell tal-kostijiet li n-negozji jkollhom jaffrontaw sabiex tkun żgurata l-konformità mad-Direttiva. In-negozji li ħadu sehem fl-istħarriġ kienu qed joqogħdu lura milli jipprovdu estimi finanzjarji ta’ dawn il-kostijiet, u ftit kien hemm evidenza monetarja disponibbli . Madankollu, f’dak li għandu x’jaqsam ma’ valutazzjonijiet kwalitattivi, xi piżijiet speċifiċi ġew irrappurtati, speċjalment għall-SMEs. Dawn jikkonċernaw prinċipalment rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda rekwiżiti ta’ informazzjoni mitluba aktar minn darba u d-dritt ta’ rtirar. Il-partijiet ikkonċernati rrappurtaw, fost l-oħrajn, it-telf assoċjat ma’ merkanzija rritornata li ntużat sa tali punt li jmur lil hinn minn dak meħtieġ biex ikunu stabbiliti n-natura, il-karatteristiċi u t-tħaddim tagħha, minħabba d-diffikultajiet tal-kummerċjanti li jivvalutaw il-valur imnaqqas tal-merkanzija rritornata u meta jerġgħu jbiegħuha. Ġie rrapportat ukoll xi tħassib fir-rigward tal-fatt li l-kummerċjanti jridu jirrimborżaw lill-konsumaturi mingħajr ma jkollhom il-possibbiltà li jispezzjonaw il-merkanzija ritornata ladarba l-konsumatur ikun ipprovda evidenza li bagħatha lura (l-Artikolu 13(1)).
4.3. Koerenza
Kumplessivament, id-Direttiva hija meqjusa li hi koerenti ma’ leġiżlazzjoni oħra tal-UE, u ma kien hemm l-ebda problemi maġġuri identifikati. Madankollu, hemm interazzjonijiet speċifiċi bejn id-Direttiva u biċċiet oħra ta’ leġiżlazzjoni dwar il-konsumaturi u l-kummerċjalizzazzjoni, leġiżlazzjoni oħra orizzontali u speċifika għas-settur (b’mod partikolari, id-Direttiva dwar il-Kummerċ Elettroniku u d-Direttiva dwar is-Servizzi), kif ukoll proposti ġodda, li jistgħu jkomplu jiġu ssimplifikati u ċċarati fil-futur. Pereżempju, ċerti rekwiżiti ta’ informazzjoni ta’ “stedina għax-xiri” (l-Artikolu 7(4) tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali) jikkoinċidu mar-rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali tas-CRD: dawn jistgħu jiġu indirizzati f’azzjonijiet leġiżlattivi ta’ segwitu possibbli għall-verifika ta’ idoneità REFIT u tal-evalwazzjoni tas-CRD. L-eżitu tan-negozjati dwar id-Direttiva proposta dwar il-Provvista ta’ Kontenut Diġitali għandhom jiġu kkunsidrati wkoll fi kwalunkwe emenda possibbli tad-dispożizzjonijiet tas-CRD li jittrattaw il-kontenut diġitali (ara wkoll aktar ‘l isfel taħt fil-punt 5).
4.4. Ir-Rilevanza
L-evalwazzjoni kkonkludiet li l-objettivi oriġinali tad-Direttiva għadhom siewja llum daqs meta d-Direttiva kienet proposta għall-ewwel darba. B’mod partikolari, l-objettivi li jkun żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u kundizzjonijiet indaqs għan-negozji onlajn f’kuntratti konklużi bejn il-kummerċjanti u l-konsumaturi għadhom rilevanti ħafna, speċjalment fil-qafas tal-politika tas-Suq Uniku Diġitali. Id-dispożizzjonijiet dwar kuntratti li jsiru mill-bogħod x’aktarx isiru dejjem aktar rilevanti fil-futur, minħabba li n-numru ta’ xirjiet onlajn magħmula mill-konsumaturi qed ikompli jiżdied.
Id-dispożizzjonijiet tas-CRD dwar rekwiżiti ta’ informazzjoni nstabu li għadhom relevanti, għajr għar-rekwiżit taħt l-Artikolu 6(1)(c) biex jingħata n-numru tal-faks u l-indirizz tal-posta elettronika tan-negozjant, fejn mezzi oħra, aktar moderni, ta’ komunikazzjoni (bħal pereżempju formoli bbażati fuq l-internet) ikunu jippermettu wkoll li l-konsumatur jikkuntattja b’mod effiċjenti lin-negozjant u jżomm prova ta’ dan fuq mezz li jservi għal żmien twil. L-evalwazzjoni tissuġġerixxi wkoll li hemm lok biex ninvestigaw kif tista’ tiġi ssimplifikata l-preżentazzjoni ta’ informazzjoni prekuntrattwali u patti u kundizzjonijiet standard. Barra minn hekk, bl-irwol dejjem jikber ta’ pjattaformi onlajn, hemm talba qawwija, speċjalment mill-assoċjazzjonijiet tal-konsumatur u xi assoċjazzjonijiet t’impriżi, li jkunu introdotti rekwiżiti ta’ trasparenza speċifiċi għal swieq onlajn. L-għan ikun li jiġi żgurat li l-konsumaturi jkunu mgħarrfa dwar l-identità u l-kwalità (“kummerċjant” jew “konsumatur”) tal-fornitur, dwar differenzi fil-livell ta’ protezzjoni tal-konsumatur meta jikkuntrattaw ma’ kummerċjant aktar milli konsumatur ieħor u dwar il-kriterji ta’ klassifikazzjoni normali meta jkunu ippreżentati offerti.
4.5. Valur miżjud tal-UE
Approċċ tal-UE jibqa’ l-aktar rispons xieraq u huwa aktar probabbli li jilħaq l-objettivi stabbiliti mid-Direttiva minn approċċi nazzjonali. Fil-fatt, id-Direttiva konsistentement naqqset mill-frammentazzjoni regolatorja ta’ fost l-Istati Membri permezz tal-approċċ ta’ armonizzazzjoni tagħha, biex b’dan tgħin biex tiżdied il-fiduċja tal-konsumatur f’bejgħ transfruntier u sabiex jitnaqqsu l-kostijiet ta’ konformità tal-kummerċjanti meta jbigħu b’mod transfruntier kif enfasizzat mill-partijiet ikkonċernati kkonsultati fil-qafas tal-evalwazzjoni. Regoli armonizzati huma meħtieġa wkoll sabiex jiġu żgurati azzjonijiet ta’ infurzar transfruntieri bejn l-Istati Membri.
5. Regoli dwar il-kontenut diġitali
Għall-ewwel darba fil-liġi tal-UE dwar il-konsumatur u l-kummerċjalizzazzjoni, id-Direttiva tistabbilixxi r-rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali speċifika għal kontenut diġitali u r-regoli dwar l-irtirar minn kuntratti għal kontenut diġitali li mhuwiex fornut fuq mezz tanġibbli. Dawn id-dispożizzjonijiet huma partikolarment rilevanti fit-twettiq tal-objettivi tal-istrateġija għal Suq Uniku Diġitali.
Il-kontenut diġitali huwa definit bħala “dejta li hija prodotta u fornuta f’format diġitali” (l-Artikolu 2(11) CRD). F’dak li għandu x’jaqsam mal-kamp ta’ applikazzjoni tas-CRD f’dak li għandu x’jaqsam ma’ kontenut diġitali, il-Gwida CRD ta’ Ġunju 2014 tiddikjara li:
“[F]id-dawl tad-distinzjoni mfassla fil-Premessa 19, il-kuntratti għall-kontenut diġitali onlajn huma soġġetti għad-Direttiva anki jekk ma jinvolvux il-ħlas ta’ prezz mill-konsumatur”.
Għalkemm il-Gwida CRD tfasslet f’kooperazzjoni mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati, xi partijiet interessati jikkunsidraw li l-applikazzjoni tas-CRD għall-kontenut diġitali “b’xejn” mhijiex kompletament ċara. Filwaqt li l-Kummissjoni tikkonferma l-interpretazzjoni pprovduta fil-Gwida CRD, id-diffikultajiet jistgħu tabilħaqq jeżistu biex issir distinzjoni fil-prattika bejn kontenut diġitali u l-kuntratti dwar is-servizzi onlajn li bħala għan prinċipali għandhom il-provvista ta’ servizz minflok tal-kontenut diġitali nnifsu; dawn tal-aħħar jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva bħala “kuntratt ta’ servizz” biss meta jiġu pprovduti kontra l-ħlas ta’ prezz.
Bħala prinċipju, kull dispożizzjoni tas-CRD hija wkoll applikabbli għall-kuntratti għall-provvista ta’ kontenut diġitali. Barra minn hekk, diversi dispożizzjonijiet jistipulaw rekwiżiti speċifiċi f’dak li għandu x’jaqsam ma’ kontenut diġitali:
·rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali dwar il-funzjonalità u l-interoperabilità (l-Artikolu 5(1)(g) u (h); l-Artikolu 6(1)(r) u (s));
·id-dritt ta’ rtirar — il-bidu tal-perjodu tal-irtirar u r-rekwiżit ta’ informazzjoni dwar it-telf ta’ dritt ta’ rtirar fil-każ ta’ tniżżil (l-Artikoli 9(2) (c) u 14(4) (b));
·l-eċċezzjoni mid-dritt tal-irtirar (l-Artikolu 16(m)).
Il-kontenut diġitali għadu qasam ewlieni fejn il-konsumaturi ma jħossuhomx daqshekk protetti bħal f’kuntratti ta’ bejgħ u ta’ servizz. Is-sejbiet tal-evalwazzjoni jissuġġerixxu li l-livell baxx tal-effikaċja tad-dispożizzjonijiet ta’ kontenut diġitali jirriżulta minn nuqqas ta’ sensibilizzazzjoni kemm fost il-kummerċjanti u wkoll il-konsumaturi, nuqqas ta’ konformità min-naħa tal-kummerċjanti, u livell baxx ta’ infurzar mill-awtoritajiet nazzjonali. Punt interessanti huwa li l-kummerċjanti ġibdu wkoll l-attenzjoni lejn xi diffikultajiet fl-implimentazzjoni prattika u l-fehim ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, b’mod partikolari għal dak li għandu x’jaqsam mar-rekwiżit li tiġi pprovduta informazzjoni prekuntrattwali dwar id-dritt ta’ rtirar. Rigward is-sensibilizzazzjoni, id-dejta uriet li l-aktar livell baxx ta’ sensibilizzazzjoni kien irrapportat għal rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali fuq il-kontenut diġitali u fuq ir-regoli tal-irtirar tal-kontenut diġitali. L-evalwazzjoni sabet li l-konformità mar-regoli dwar il-kontenut diġitali kienet baxxa ħafna; b’mod partikolari, hija enfasizzat li n-negozjanti ġeneralment ma jinformawx lill-konsumaturi tagħhom dwar meta dawn ikunu se jitilfu d-dritt tagħhom ta’ rtirar.
L-evalwazzjoni sabet ukoll li jista’ jkun hemm lok għall-evalwazzjoni mill-ġdid tar-regoli tas-CRD dwar il-kontenut diġitali biex jitqabblu aħjar mal-ħtiġijiet attwali fi ħdan l-UE. B’mod partikolari, is-CRD bħalissa ma japplikax għall-forniment ta’ servizzi onlajn “ħieles”. Dawn is-servizzi jinkludu, b’mod partikolari l-cloud storage jew il-webmail, fejn l-obbligu kuntrattwali prinċipali tal-kummerċjant mhuwiex li jipprovdi kontenut diġitali iżda pjuttost servizz li jippermetti l-ħolqien, l-ipproċessar, il-ħażna jew l-iskambju ta’ dik id-dejta li hija prodotta mill-konsumatur. Wara d-diskussjonijiet fil-Kunsill dwar il-proposta għal Direttiva dwar il-Kuntratti ta’ Provvista ta’ Kontenut Diġitali ta’ Ġunju 2016 fil-Kunsill ĠAI, il-Ministri stiednu espressament lill-Kummissjoni biex “tinkludi fir-rapport tagħha dwar l-applikazzjoni tas-CRD evalwazzjoni tal-applikazzjoni tas-CRD, u b'mod partikolari tar-rekwiżiti ta' informazzjoni prekuntrattwali previsti f'dik id-Direttiva, għat-tipi kollha ta' kuntratti għall-provvista ta' kontenut diġitali li huwa kopert mid-Direttiva dwar il-kontenut diġitali, bil-għan li tiġi megħjuna l-valutazzjoni dwar kemm huwa meħtieġ li ż-żewġ strumenti (b'mod partikolari d-definizzjonijiet użati fihom) jiġu allinjati biex tiġi żgurata koerenza akbar”.
Għaldaqstant il-Kummissjoni tqis li, sabiex jiġi żgurat li d-Direttiva tibqa’ kompletament rilevanti u kapaċi tindirizza l-isfidi attwali, il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha għandu jiġi estiż biex ikopri kuntratti għal servizzi diġitali “b’xejn” filwaqt li jkun żgurat, fejn adatt, li d-Direttiva tiżgura trattament ugwali tas-servizzi diġitali u tal-kontenut diġitali.
6. Il-konklużjonijiet u l-progress li jrid isir
Il-Kummissjoni se ssegwi s-sejbiet tal-evalwazzjoni billi:
·tippromwovi s-sensibilizzazzjoni tal-konsumaturi u tal-kummerċjanti dwar id-drittijiet u l-obbligi tagħhom. Għal dan l-għan, f’Diċembru 2016, il-Kummissjoni nediet proġett pilota għal taħriġ għall-SMEs dwar il-liġi tal-UE dwar il-konsumatur u l-kummerċjalizzazzjoni. Il-proġett pilota għandu l-għan li jżid b’mod konsiderevoli s-sensibilizzazzjoni tal-kummerċjanti dwar l-obbligi tagħhom u d-drittijiet tal-konsumatur korrispondenti;
·li jikkunsidra gwida ulterjuri dwar id-dispożizzjonijiet li l-evalwazzjoni sabet li huma pperċepiti bħala li għandhom nuqqas ta’ ċarezza;
·jiggwida l-eżerċizzju awtoregolatorju mniedi riċentament fil-grupp ta’ partijiet ikkonċernati REFIT bil-ħsieb li jintlaħaq ftehim bejn diversi partijiet interessati dwar sett ta’ prinċipji ewlenin għal preżentazzjoni aħjar kemm tal-informazzjoni prekuntrattwali skont is-CRD kif ukoll tal-kundizzjonijiet kuntrattwali standard. Xogħol bħal dan huwa ovvjament mingħajr preġudizzju għal intervent leġiżlattiv ulterjuri, b’mod partikolari f’każ li dan l-approċċ awtoregolatorju ma jkunx sodisfaċenti;
·eżami ulterjuri, skont l-eżitu ta’ stima tal-impatt, il-possibbiltà ta’ emendi mmirati lejn id-Direttiva dwar:
Øl-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni tagħha biex jinkludi kuntratti tas-servizzi diġitali “b’xejn” u b’hekk japplikaw rekwiżiti ta’ informazzjoni prekuntrattwali u d-dritt ta’ rtirar għal kwalunkwe servizz diġitali. Din l-emenda jenħtieġ li tiċċara li d-Direttiva tkopri wkoll kuntratti għall-provvista ta’ kontenut diġitali li ma jkunx ipprovdut bi ħlas ta’ prezz;
Øbilli tissimplifika xi rekwiżiti ta’ informazzjoni eżistenti, b’mod partikolari biex jiġu riflessi aħjar l-iżviluppi teknoloġiċi/tas-suq, pereżempju billi tippermetti li l-kummerċjanti jużaw aktar mezzi ta’ komunikazzjoni moderni għall-iskambji tagħhom mal-konsumaturi, sakemm tali mezzi jippermettu li l-konsumatur jikkuntattja lill-kummerċjant b’mod effiċjenti u jżomm prova ta’ tali skambji fuq mezz durabbli;
Øbilli tnaqqas il-piż fuq l-operaturi, b’mod partikolari jekk ikunu SMEs, li xi partijiet ikkonċernati jqisu li huwa sproporzjonat. Dan jikkonċerna dispożizzjonijiet dwar id-dritt ta’ irtirar għal oġġetti użati mill-konsumaturi aktar milli meħtieġ biex jistabbilixxu n-natura, il-karatteristiċi u t-tħaddim tagħhom u r-regoli dwar ir-rimborż qabel ma l-kummerċjant ikun irċieva l-merkanzija lura;
Øiż-żieda ta’ trasparenza tal-informazzjoni li s-suq onlajn jipprovdi lill-konsumatur dwar l-identità u l-kwalità (“kummerċjant” jew “konsumatur”) tal-fornitur, dwar differenzi fil-livell ta’ protezzjoni tal-konsumatur meta jikkuntrattaw ma’ kummerċjant aktar milli konsumatur ieħor u dwar il-kriterji ta’ klassifikazzjoni normali meta jkunu ippreżentati offerti, u l-istabbiliment ta’ konsegwenzi għan-nuqqas ta’ konformità mar-rekwiżiti ta’ trasparenza;
·intensifikar tal-infurzar tad-Direttiva fl-Istati Membri kollha, inkluż permezz ta’ azzjonijiet komuni fil-qafas tar-Regolament dwar il-Kooperazzjoni għall-Protezzjoni tal-Konsumatur.