IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Strasburgu, 28.4.2015
JOIN(2015) 17 final
KOMUNIKAZZJONI KONĠUNTA LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
It-tisħiħ tal-kapaċitajiet sabiex jitwieżnu s-sigurtà u l-iżvilupp -
L-għoti tas-setgħa lis-sħab sabiex jipprevjenu u jiġġestixxu l-kriżijiet
KOMUNIKAZZJONI KONĠUNTA LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
It-tisħiħ tal-kapaċitajiet sabiex jitwieżnu s-sigurtà u l-iżvilupp -
L-għoti tas-setgħa lis-sħab sabiex jipprevjenu u jiġġestixxu l-kriżijiet
1.Introduzzjoni
Avvenimenti fl-Afrika, fil-viċinat tal-Ewropa u lil hinn, qed jesponu sitwazzjoni tas-sigurtà globali drammatika u li qed tiddeterjora, b’aktar minn 1,5 biljun ruħ li qed jgħixu f’reġjuni fraġli u affetwati minn kunflitti madwar id-dinja. Skont it-tendenzi attwali, dan in-numru huwa previst li jikber għal żewġ biljuni sal-2030. Pajjiżi f’qagħda fraġli ma laħqux l-Għanijiet tal-Iżvilupp tal-Millennju (Millennium Development Goals - MDGs), u għalhekk il-kunflitti vjolenti u l-governanza dgħajfa huma sfida kruċjali u kontinwa għall-iżvilupp. Il-fraġilità u l-vjolenza ġew ukoll xprunati minn theddid ġdid bħat-terroriżmu u l-kriminalità organizzata
.
L-azzjoni esterna kkoordinata li tagħmel użu mill-għodda diplomatika, umanitarja, għas-sigurtà u għall-iżvilupp tal-Unjoni Ewropea (UE) hija essenzjali sabiex terġa’ tinkiseb il-fiduċja u jiġi żgurat li l-istituzzjonijiet tal-pajjiżi sħab ikunu mgħammra ħalli jiffaċċjaw l-isfidi. L-Istrumenti ta’ azzjoni esterna tal-UE għandhom rwoli differenti u kumplementari. Ir-rabta bejn is-sigurtà u l-iżvilupp hija prinċipju sottostanti ewlieni tal-approċċ komprensiv tal-UE għall-kunflitti u l-kriżijiet esterni
kif ukoll tikkumplimenta l-politiki tas-sigurtà interna, tas-sigurtà marittima u oħrajn. Madankollu, l-approċċ komprensiv tal-UE jeħtieġ li jiġi msaħħaħ sabiex ikopri l-lakuni fir-rispons attwali tal-UE. Pereżempju dan jista’ jkun il-każ meta t-taħriġ ġie pprovdut mill-missjonijiet skont il-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni (PSDK), iżda s-sostenibbiltà u l-effettività tagħhom ġew ostakolati minn nuqqas ta’ tagħmir bażiku tal-pajjiżi sħab.
Barra minn hekk, ta' min jinnota li f’dan il-kuntest hemm għadd ta’ oqfsa politiċi sinifikanti rilevanti kemm għas-sigurtà kif ukoll għall-iżvilupp, li xi wħud minnhom qed jiġu rieżaminati. Dawn jinkludu pereżempju, il-Politika Ewropea tal-Viċinat, il-qafas għall-iżvilupp ta' wara l-2015, ir-Reviżjoni Strateġika dwar il-Politika Barranija iżda wkoll l-Istrateġija għas-Sigurtà Marittima u l-Aġenda Ewropea dwar is-Sigurtà.
Abbażi tal-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta’ Diċembru 2013 u tad-Dikjarazzjoni tas-Samit bejn l-UE u l-Unjoni Afrikana (UA) ta' April 2014, din il-Komunikazzjoni Konġunta tidentifika n-nuqqasijiet u tipproponi miżuri ta’ rimedju. Filwaqt li tindirizza l-kwistjoni ta’ tagħmir biex tappoġġja t-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà tal-pajjiżi sħab, din ma tindirizzax il-forniment ta’ armi letali. L-UE mhux se tipprovdi tagħmir bħal dan.
2.Ir-rabta bejn is-sigurtà u l-żvilupp fil-politiki tal-UE
Kif iddikjarat fit-Trattati, l-objettivi tal-azzjoni esterna tal-UE huma inter alia "biex iżżomm il-paċi, tipprevjeni l-kunflitti u ssaħħaħ is-sigurtà internazzjonali [...]" kif ukoll "biex trawwem l-iżvilupp ekonomiku, soċjali u ambjentali sostenibbli tal-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp, bl-għan primarju li jinqered il-faqar".
It-Trattati jistabbilixxu wkoll rekwiżit ta’ konsistenza bejn l-oqsma differenti ta’ politika skont dawn l-objettivi.
L-objettiv primarju tal-politika għall-iżvilupp tal-UE huwa t-tnaqqis tal-faqar, u fuq terminu twil, il-qerda tal-faqar, iżda l-politika tal-iżvilupp tindirizza wkoll l-iżvilupp sostenibbli, l-inugwaljanzi, l-inġustizzja soċjali u l-ksur tad-drittijiet tal-bniedem. Dan huwa essenzjali sabiex jiġu indirizzati l-kawżi prinċipali tan-nuqqas ta’ sigurtà u tal-kunflitti. Fl-istess ħin, l-objettivi tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp iridu jiġu kkunsidrati f’politiki oħra tal-UE li x’aktarx jaffettwaw lill-pajjiżi fil-fażi tal-iżvilupp. B'appoġġ għal dan, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2011 dwar "Inżidu l-impatt tal-Politika tal-Iżvilupp tal-UE: Aġenda għall-Bidla"
u l-konklużjonijiet relatati tal-Kunsill tal-2012
, fakkru fil-ħtieġa li jiġu indirizzati l-isfidi tas-sigurtà, tal-fraġilità u tat-tranżizzjoni bħala kwistjonijiet ta’ prijorità.
L-UE hija wkoll responsabbli għad-definizzjoni u l-implimentazzjoni tal-Politika Estera u ta' Sigurtà Komuni (PESK), inkluż it-tfassil progressiv tal-politika ta’ difiża komuni. Il-PSDK, li tifforma parti integrali mill-PESK, tipprovdi lill-UE b’kapaċitajiet ta’ implimentazzjoni operazzjonali. L-UE tista’ tuża l-mezzi tal-PSDK għall-missjonijiet barra mit-territorju tagħha għaż-żamma tal-paċi, għall-prevenzjoni tal-konflitti u għat-tisħiħ tas-sigurtà internazzjonali f’konformità mal-prinċipji tal-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti
u għaldaqstant twettaq firxa wiesgħa ta’ kompiti
.
Hija ċara l-ħtieġa li l-interventi fl-oqsma tas-sigurtà u tal-iżvilupp jsaħħu lil xulxin. L-UE saħqet b’mod konsistenti li "s-sigurtà hija prekondizzjoni għall-iżvilupp"
u li "mingħajr l-iżvilupp u l-qerda tal-faqar ma jkunx hemm paċi sostenibbli"
. Il-ħolqien u t-trawwim ta' kundizzjonijiet politiċi, soċjali u ekonomiċi għall-istabbiltà huma essenzjali għas-sigurtà ta' pajjiż kif ukoll prerekwiżit għall-iżvilupp tiegħu. Din ir-rabta bejn is-sigurtà u l-iżvilupp hija ċentrali sabiex tiġi sfruttata għall-aħħar l-effettività tal-azzjoni esterna tal-UE.
Sabiex kull pajjiż ikollu s-sigurtà u jkun jista' jiżviluppa, irid ikollu jew jakkwista l-kapaċitajiet adegwati fis-setturi kritiċi kollha, inklużi s-sigurtà u d-difiża. Dan mhux biss jistabbilizza lil dan il-pajjiż, iżda wkoll jippermettilu jikkontribwixxi b’mod kostruttiv għall-paċi, għall-istabbiltà u għall-prevenzjoni tal-kriżijiet fir-reġjun tiegħu.
2.1
L-isforzi attwali fit-tisħiħ tal-kapaċitajiet
L-isforzi attwali fit-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà fil-pajjiżi sħab jinfirxu fuq għadd ta’ oqsma ta’ politiki. Dawn jużaw strumenti differenti u jiffokaw fuq il-bini ta’ istituzzjonijiet effettivi, leġittimi u sostenibbli, inklużi setturi effikaċi tal-ġustizzja u tas-sigurtà, il-kontroll fuq il-fruntieri u l-gwardji tal-kosta. L-attivitajiet tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet jinkludu, inter alia, l-aċċess għal strumenti internazzjonali, id-djalogu politiku, il-kooperazzjoni teknika (inklużi r-riċerka u l-innovazzjoni konġunti), it-taħriġ (it-trasferiment tal-għarfien
u l-iżvilupp tal-ħiliet) u l-forniment ta’ tagħmir u ta' materjal essenzjali. It-taħriġ fis-settur tas-sigurtà għandu l-għan li jtejjeb il-kapaċità ta’ sieħeb sabiex tiġi żgurata l-istabbiltà u l-protezzjoni taċ-ċittadini. Dan jista’ jieħu l-forma ta’ taħriġ ta’ qabel is-servizz; jista’ jiġi integrat ukoll fil-fażijiet operattivi permezz ta’ konsulenza jew taħriġ intern u appoġġ. It-tagħmir ipprovdut lis-sħab jista' jvarja minn apparat ta' komunikazzjoni, ta' sostenn għall-ħajja u kumditajiet prattiċi, apparat mediku, trasport u tipi oħra, sa tagħmir għall-protezzjoni tal-forzi.
L-appoġġ tal-UE għar-rabta bejn is-sigurtà u l-żvilupp espanda b’mod gradwali matul is-snin, b’interventi f'politiki u strumenti tal-UE differenti.
Il-mandati ta' ħafna mill-34 missjoni u operazzjoni tal-PSDK li saru sa issa inkludew it-tisħiħ tal-kapaċitajiet għall-paċi u s-sigurtà ta’ atturi f’pajjiżi sħab. Pereżempju, it-tisħiħ tal-kapaċitajiet huwa fil-qalba tal-mandat ta’ tliet missjonijiet tal-PSDK imnedija mill-UE fl-2014. Il-missjoni ta’ konsulenza tal-UE għar-riforma fis-settur tas-sigurtà ċivili fl-Ukraina (EUAM Ukraine) tipprovdi appoġġ strateġiku, pariri u konsulenza. Il-missjoni ta’ konsulenza militari tal-UE fir-Repubblika Ċentru-Afrikana (EUMAM RCA) tappoġġja lill-awtoritajiet ta’ dan il-pajjiż fit-tħejjija għar-riforma fis-settur tas-sigurtà li ġejja. Dan tagħmlu billi tgħin lill-militar nazzjonali jsaħħaħ il-kapaċitajiet, jgħolli l-istandards u jersaq lejn l-għan li jagħmel lill-forzi armati moderni, effettivi u responsabbli. Il-missjoni ċivili tal-PSDK tal-UE fil-Mali (EUCAP Sahel Mali) tappoġġja r-ristrutturar tal-forzi tas-sigurtà domestiċi tal-Mali (jiġifieri l-pulizija, il-"gendarmerie" u l-"garde nationale"). L-għan huwa li tingħata għajnuna lill-awtoritajiet tal-Mali sabiex jiżguraw li jkun hemm ordni kostituzzjonali u demokratiku kif ukoll il-kundizzjonijiet għal paċi dejjiema. Il-missjoni tgħaqqad flimkien attivitajiet ta’ taħriġ u pariri strateġiċi.
F’dawn l-aħħar għaxar snin, il-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE żiedet b’mod sostanzjali l-finanzjament u l-impenn tagħha biex tappoġġja s-setturi tal-ġustizzja u tas-sigurtà fil-pajjiżi sħab, bl-użu ta’ firxa wiesgħa ta’ strumenti fid-dinja kollha.
L-azzjonijiet ta' paċi u sigurtà huma attwalment ffinanzjati mill-baġit tal-UE, inter alia permezz tal-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (IcSP) u tal-prekursur tiegħu, l-Istrument għall-Istabbiltà (IfS). Pereżempju l-IcSP jipprovdi, bħala parti minn proġett akbar għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet, tagħmir lill-pulizija tal-Kamerun sabiex jappoġġahom fil-ġlieda kontra Boko Haram (peress li dan tal-aħħar huwa fattur destabbilizzanti fl-Afrika tal-Punent u b’hekk iqiegħed f’riskju l-UE u l-iżvilupp u l-istabbità tal-pajjiżi sħab).
Bħala parti minn approċċ usa’ tal-UE għas-Saħel, proġett komprensiv tal-IfS, pprovda tagħmir bażiku u appoġġ (it-taħriġ u l-konsulenza) sabiex jiġu żviluppati l-kapaċitajiet tal-forzi tal-pulizija fin-Niġer li jippermettulhom jiffunzjonaw b’mod indipendenti. Dan kien parti minn programm ta’ appoġġ komprensiv, inkluż it-trawwim ta' inizjattivi għall-paċi u r-rikonċiljazzjoni, it-tneħħija tal-mini u r-riintegrazzjoni soċjoekonomika.
Fi ħdan il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp
(FEŻ), il-Fond għall-Paċi fl-Afrika
(FPA) jipprovdi appoġġ lill-Unjoni Afrikana u l-komunitajiet ekonomiċi reġjonali sabiex jipprevjenu u jekk ikun meħtieġ jiġġestixxu l-kriżijiet. Il-finanzjament ikopri, inter alia, l-ispejjeż operattivi għall-operazzjonijiet taż-żamma tal-paċi tal-Afrika (bl-esklużjoni tas-salarji), il-finanzjament tat-taħriġ u l-eżerċizzji, sistemi ta’ kmand, ta' kontroll u ta' komunikazzjoni, jew il-missjonijiet għall-ġbir tal-informazzjoni. Sa mill-ħolqien tiegħu fl-2003, il-FPA qassam aktar minn EUR 1,2 biljun għall-isforzi tat-tisħiħ tal-paċi fl-Afrika.
Eżempji reċenti ta’ appoġġ finanzjarju għall-operazzjonijiet ta' appoġġ għall-paċi mmexxija mill-Afrikani jinkludu l-Missjoni tal-Unjoni Afrikana fis-Somalja (AMISOM). AMISOM ġiet appoġġjata b’madwar EUR 800 miljun sa mill- 2007. Hija taqdi rwol kritiku billi tipprovdi kundizzjonijiet minimi ta’ sigurtà għall-proċess politiku fis-Somalja u sabiex tingħata għajnuna umanitarja mill-protagonisti fil-ħidma umanitarja. Tgħin ukoll fil-ħolqien ta’ kundizzjonijiet favorevoli għar-rikostruzzjoni, ir-rikonċiljazzjoni u l-iżvilupp sostenibbli fil-pajjiż.
Fl-aħħar nett, l-appoġġ finanzjarju tal-UE għall-Arkitettura Afrikana għall-Paċi u s-Sigurtà (APSA) għandu l-għan li jsaħħaħ il-kapaċità u l-funzjonament effettiv tal-APSA kif ukoll jtejjeb il-kooperazzjoni sabiex il-kunflitti fl-Afrika jiġu evitati, u jekk ikun meħtieġ jiġu ġestiti u solvuti wkoll.
Dawn l-eżempji juru li t-tisħiħ tal-kapaċitajiet fis-settur tas-sigurtà jista' jiġi ffukat fuq il-forzi ċivili u/jew tal-pulizija, iżda wkoll fuq il-militar. Il-funzjonijiet relatati mas-sigurtà jistgħu jsegwu strutturi organizzattivi differenti f’pajjiżi differenti. Pereżempju, il-protezzjoni ċivili, il-kontroll tal-fruntieri u l-funzjonijiet tal-gwardji tal-kosta jistgħu jkunu militari, ċivili jew ta’ natura ibrida.
2.2
L-isfidi għat-twassil effettiv ta' fuq il-post: il-każijiet pilota
F'dak li għandu x’jaqsam mal-appoġġ tal-UE għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet tal-forzi militari, ġew identifikati każijiet pilota fil-Mali u fis-Somalja sabiex jiġu esplorati l-isfidi attwali. Is-sejbiet tal-bidu jindikaw li hemm bżonn ta' taħriġ u tagħmir kif ukoll il-ħtieġa li jkun hemm koordinazzjoni aħjar, kemm fuq livell operattiv kif ukoll dak strateġiku.
Il-każ pilota tal-Mali
L-objettiv tal-Missjoni ta’ Taħriġ tal-UE fil-Mali (EUTM Mali), iffinanzjata mill-kontribuzzjonijiet tal-Istati Membri u mill-mekkaniżmu ATHENA, huwa li s-suldati tal-Mali jitħarrġu sabiex ikunu jistgħu jiffurmaw forzi armati nazzjonali effettivi u demokratikament responsabbli li jistgħu jgħinu biex il-pajjiż jistabbilizza ruħu. Il-konsulenza militari u dwar it-taħriġ tiffoka fuq it-taħriġ operattiv, il-kmand u l-kontroll, il-ktajjen loġistiċi u r-riżorsi umani. Hemm ukoll taħriġ fuq id-dritt umanitarju internazzjonali, il-protezzjoni tal-popolazzjoni ċivili u d-drittijiet tal-bniedem. It-tisħiħ tal-kapaċitajiet huwa mogħti lill-forzi armati tal-Mali li joperaw taħt il-kontroll tal-awtoritajiet ċivili leġittimi fin-Nofsinhar. Ġaladarba jitħarrġu, il-battaljuni jintbagħtu fit-Tramuntana tal-pajjiż għal mill-inqas sitt xhur.
Madankollu, l-unitajiet mħarrġa għandhom nuqqas ta' tagħmir għall-komunikazzjoni, u dan ifixkel il-kmand u kontroll. Is-suldati ma għandhomx tagħmir protettiv kontra l-mini u l-bombi. Ħtiġijiet u rekwiżiti oħra jinkludu ambulanzi, tankijiet tal-ilma u trakkijiet tal-fjuwil, sabiex jiġu żgurati l-awtonomija u l-kapaċità ta' operat indipendenti. Hemm nieqsa wkoll komoditajiet bażiċi, inklużi l-akkomodazzjoni, l-ikel u l-appoġġ mediku. L-assistenza sabiex jiġi pprovdut appoġġ u dan it-tagħmir hija meħtieġa ħalli jiġi żgurat li battaljuni mħarrġin ma jkollhomx għalfejn jistrieħu fuq l-appoġġ tal-popolazzjoni lokali.
F’xi każijiet, instabu xi soluzzjonijiet ad hoc, bħal ngħidu aħna l-forniment ta’ vetturi minn donaturi oħra fil-Mali, iżda dan ma kienx konsistenti, u lanqas ma huwa soluzzjoni sostenibbli fuq terminu twil. Meta dan il-finanzjament ad hoc ma kienx possibbli, l-ebda sors alternattiv ta’ finanzjament ieħor li jista' jimla l-vojt ma ġie identifikat.
Il-każ pilota tas-Somalja
Fis-Somalja, l-UE hija involuta permezz ta' diversi strumenti. Permezz tal-FPA, l-UE hija l-kontributur finanzjarju ewlieni għall-operazzjoni tal-AMISOM, li hija mmexxija mill-Unjoni Afrikana. Barra minn hekk, l-UE topera tliet missjonijiet tal-PSDK fis-Somalja u fir-reġjun kollu, li jiffukaw fuq it-taħriġ militari, it-tisħiħ tal-kapaċitajiet marittimi u kontra l-piraterija.
L-EUTM tas-Somalja – il-Missjoni tal-PSDK li tiffoka fuq it-taħriġ militari fis-Somalja – ġiet imnedija f’April 2010 biex tappoġġa u tiżviluppa s-settur tas-sigurtà Somalu billi ssaħħaħ il-Forzi Armati tas-Somalja permezz tal-għoti ta’ taħriġ militari apposta
. Fl-2014, l-EUTM ittrasferiti l-attivitajiet ta’ pariri, konsulenza, u taħriġ tagħha għal Mogadishu, fejn it-taħriġ jitwettaq fil-Kamp tat-Taħriġ ta' Jazeera (JTC), mmexxi minn AMISOM.
Il-kundizzjonijiet tal-għajxien u l-faċilitajiet tat-tagħlim fil-kamp għal żmien twil ma kinux adegwati. It-titjib tagħhom, inkluż ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni ħadu ammont konsiderevoli ta’ żmien, filwaqt li kien nieqes l-appoġġ bażiku (pereż. l-ilma, l-ikel, is-sodod, is-saqqijiet u l-kutri). Dawn nuqqasijiet kellhom impatt negattiv fuq l-effettività tat-taħriġ u swew għar-reputazzjoni tal-UE.
Bħala operazzjoni militari tal-PSDK, l-EUTM hija ffinanzjata u mogħtija l-persunal mill-Istati Membri kontribwenti, u kkumplimentata mill-mekkaniżmu ATHENA f'dak li għandu x'jaqsam mal-ispejjeż komuni. Il-JTC huwa kkunsidrat bħala faċilità tal-AMISOM għat-taħriġ tal-Forzi tas-Sigurtà Somali, f’konformità mal-mandat tal-AMISOM. Dan għaliex il-FPA jiffoka b'mod esklussiv fuq ir-reġjun, mingħajr ebda possibilità li jipprovdi appoġġ f'livell nazzjonali. Is-suppożizzjoni hija, li kieku l-fondi kienu disponibbli direttament, kienet tingħata prijorità ogħla sabiex jintlaħqu standards aċċettabbli fil-kamp tat-taħriġ, u l-progress kien isir qabel.
Dawn il-każijiet pilota juru biss xi wħud mill-isfidi li hemm bżonn jingħelbu: in-nuqqas ta’ finanzjament disponibbli, il-limitazzjonijiet dwar liema finanzjament jaqa' b’mod partikolari taħt il-FPA, u d-diffikultajiet prattiċi li jirriżultaw minn taħlita ta’ strumenti differenti użati fl-istess kuntest.
3.It-titjib fit-twettiq tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet sabiex jitwieżnu s-sigurtà u l-iżvilupp
3.1
Il-qafas
Mill-aspett tal-liġi primarja, jeħtieġ li jiġu kkunsidrati żewġ prinċipji fundamentali.
L-istess azzjoni ma tistax tiġi ffinanzjata kemm minn miżura tal-PESK kif ukoll minn strument ibbażat fuq l-Artikoli 209/212 TFUE. Bħala eżempju, dan ifisser li t-tisħiħ tal-kapaċitajiet fis-settur tas-sigurtà taħt strument potenzjali ġdid jista' jitwettaq fil-qafas tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE, jekk l-għan u l-kontenut tiegħu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-politika tal-iżvilupp.
It-Trattati jeskludu l-possibilità li jintuża l-baġit tal-UE għal spejjeż li joriġinaw minn operazzjonijiet li jkollhom implikazzjonijiet militari jew għad-difiża (ara l-Artikolu 41(2) TUE). Għalhekk, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp u l-Fond għall-Paċi fl-Afrika, bħala strumenti 'l barrra mill-baġit tal-UE, huma partikolarment rilevanti fl-isforzi attwali sabiex “jitnaqqas” id-distakk bejn il-PSDK u d-diversi strumenti għall-iżvilupp meta jsiru sforzi sabiex jiġu indirizzati b’mod komprensiv kwistjonijiet dwar ir-rabta bejn is-sigurtà u l-żvilupp. Barra minn hekk, il-finanzjament għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet fis-settur tas-sigurtà skont l-Artikoli 209 u 212 TFUE mhuwiex per se eskluż, irrispettivament jekk in-natura tal-benefiċjarju hijiex ċivili jew militari, iżda jeħtieġ evalwazzjoni skont il-każ.
Lil hinn mil-liġi primarja, il-qafas li japplika għall-azzjoni esterna tal-UE fil-qasam tat-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà huwa l-qafas finanzjarju pluriennali (QFP) u l-bażi legali tal-istrumenti għall-finanzjament estern. L-istrumenti rilevanti fil-baġit tal-UE jinkludu:
-L-Istrument li jikkontribwixxi għall-Istabbiltà u l-Paċi (ICsP);
-L-Istrument għall-Assistenza ta' Qabel l-Adeżjoni (IPA);
-L-Istrument Ewropew tal-Viċinat
(ENI);
-L-Istrument ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp (DCI) kif ukoll
-L-Istrument għad-Demokrazija u d-Drittijiet tal-Bniedem (EIDHR) kif ukoll
-Il-baġit tal-Politika Estera u tas-Sigurtà Komuni (PESK).
Fl-aħħar nett, id-definizzjoni ta’ Għajnuna Uffiċjali għall-Iżvilupp (ODA) potenzjalment tillimita l-infiq fuq it-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà, peress li l-kriterji tal-ODA ġeneralment jeskludu l-ispejjeż militari. Din ir-restrizzjoni hija partikolarment rilevanti fil-kuntest tal-QFP, fejn l-UE għandha timmira biex tiżgura li matul il-perijodu 2014-2020, mill-anqas 90 % tal-għajnuna esterna kollha tagħha tingħadd bħala ODA. Barra minn hekk, id-DCI fih miri speċifiċi tal-ODA, u restrizzjoni fuq l-akkwist ta’ armi, munizzjon, jew operazzjonijiet li jkollhom skopijiet militari jew ta’ difiża
. Il-FEŻ jipprevedi li l-programmar ikun mfassal b'tali mod li sakemm ikun possibbli, jissodisfa l-kriterji tal-ODA. Barra minn hekk, l-Istati Membri qed jiddikjaraw il-kontribuzzjoni tagħhom għall-FEŻ f’konformità mal-kriterji tal-ODA.
3.2
L-isfruttar tal-istrumenti attwali tagħna
L-istrumenti eżistenti fil-baġit tal-UE
Parti sinifikanti tal-programmi għall-għajnuna esterna ffinanzjati mill-istrumenti għall-kooperazzjoni teknika u għall-iżvilupp tal-UE diġà tindirizza l-isfidi ta’ sigurtà u żvilupp. Fil-QFP attwali, disa' programmi nazzjonali u tmienja reġjonali jew tematiċi għandhom l-għan li jappoġġaw il-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-konflitti kif ukoll attivitajiet ta' paċi u dawk relatati mas-sigurtà. Barra minn hekk, f'45 pajjiżi qed jiġu żviluppati programmi li jiffukkaw b'mod usa' fuq il-governanza u l-istat tad-dritt, inkluż il-possibilità ta' appoġġ għat-tranżizzjoni minn missjonijiet u operazzjonijiet taħt il-PSDK għal strumenti oħra.
Madankollu, taħt l-IcSP, l-IPA, l-ENI, id-DCI u l-EIDHR, l-appoġġ finanzjarju favur it-tisħiħ tal-kapaċitajiet fis-settur tas-sigurtà huwa suġġett għal diversi limitazzjonijiet, kif spjegat hawn fuq. Bħala konsegwenza, attwalment ma hemm l-ebda strument fil-baġit tal-UE maħsub sabiex jipprovdi finanzjament komprensiv għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà fil-pajjiżi sħab, b’mod partikolari l-komponent militari tagħhom.
Dan kien il-każ għal dawn l-aħħar għaxar snin. Meta fl-2004 il-Kummissjoni inizjalment ipproponiet Strument għall-Istabbiltà, kienet ipproponiet li testendi l-bażi legali għall-iffinanzjar tal-appoġġ fuq terminu twil, għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet fil-qasam tal-operazzjonijiet militari ta' appoġġ għall-paċi. Madankollu, it-test finali ma kienx fih referenzi għal operazzjonijiet militari jew ta’ appoġġ għall-paċi, għax il-koleġiżlaturi opponewh. Is-soċjetà ċivili ukoll kienet esprimiet l-oppożizzjoni tagħha.
L-istrumenti eżistenti 'l barra mill-baġit tal-UE
'Il barra mill-baġit tal-Unjoni, il-FEŻ jipprovdi aktar riżorsi operattivi sabiex tiġi implimentata l-politika ta' kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE mal-Grupp tal-Istati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP), skont il-Ftehim ta’ Sħubija ta’ Cotonou
.
Il-FPA ġie stabbilit fl-2003 taħt il-FEŻ u sa llum huwa l-aktar strument estensiv li jindirizza r-rabta ta' bejn is-sigurtà u l-iżvilupp, kif ukoll jipprovdi appoġġ għall-attivitajiet militari.
Madankollu, il-FPA jibqa’ strument eċċezzjonali u temporanju. L-Istati Membri ripetutament qajmu l-kwistjoni dwar is-sostenibbiltà tiegħu u l-ħtieġa li jiġu kkunsidrati għażliet għall-iffinanzjar alternattivi għall-FEŻ. Barra minn hekk, fil-Programm ta’ Azzjoni Pluriennali 2014-2016 tal-FPA
, il-finanzjament ta’ "munizzjon, armi u tagħmir militari speċifiku, parts tal-bdil, salarji għas-suldati u taħriġ għas-suldati” huwa eskluż. Limitazzjonijiet addizzjonali jinkludu r-rekwiżit legali sabiex il-11-il FEŻ jiġi rrappurtat bħala ODA "sakemm jista’ jkun possibbli"
. Fl-aħħar nett, il-FPA għand fokus reġjonali u ġeografiku esklussiv (l-Unjoni Afrikana u l-komunitajiet ekonomiċi reġjonali); għaldaqstant mhux possibbli li jiġi ffinanzjat l-appoġġ, f'livell nazzjonali jew 'l barra mill-Afrika, mill-FPA. Madankollu, l-UE u l-pajjiżi sħab kif ukoll ir-reġjuni identifikaw l-paċi u s-sigurtà, jew ir-riforma tas-settur tas-sigurtà, bħala settur ta’ prijorità f’diversi programmi indikattivi reġjonali u nazzjonali taħt il-FEŻ.
Filwaqt li l-finanzjament għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà, inkluż il-militar, huwa possibbli taħt l-FPA, huwa suġġett għal għadd ta’ limitazzjonijiet oħrajn li jistgħu jipprevjenu l-użu effettiv ta’ din il-Faċilità biex jiġu indirizzati s-sitwazzjonijiet kollha li magħhom tħabbat wiċċha l-UE.
L-aħħar iżda mhux l-inqas, ir-riżorsi għall-operazzjonijiet militari tal-UE huma wkoll allokati minn barra l-baġit tal-UE, mill-Istati Membri, kemm direttament minn dawk li jipparteċipaw fl-operazzjonijiet tal-PESK/PSDK, jew permezz tal-mekkaniżmu ATHENA. ATHENA jieħu ħsieb il-finanzjament tal-ispejjeż komuni marbutin mal-operazzjonijiet militari tal-UE taħt il-PSDK. Dawn l-ispejjeż jirrigwardaw, inter alia, l-ispejjeż ta’ implimentazzjoni u ta' tħaddim tal-Kwartieri Ġenerali, l-infrastruttura, il-loġistika u l-appoġġ għall-missjonijiet. Attwalment, ATHENA ma jkoprix l-ispejjeż li jkollu pajjiż sieħeb li jkun appoġġjat permezz ta' missjoni jew operazzjoni. Reċentement, il-Kunsill adotta rieżami tad-Deċiżjoni tal-Kunsill dwar ATHENA li fost l-oħrajn tippermetti lill-mekkaniżmu ATHENA biex jimplimenta l-fondi baġitarji tal-UE, skont ir-regoli u l-proċeduri eżistenti.
Il-koordinazzjoni u l-koerenza
Minkejja l-limitazzjonijiet deskritti hawn fuq, hemm aktar x’jista’ jinkiseb mill-qafas eżistenti permezz tal-applikazzjoni ta’ approċċ aktar koerenti u aktar ikkoordinat.
L-appoġġ tal-UE għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet fis-settur tas-sigurtà jeħtieġ li jkun imsaħħaħ mill-prinċipji tal-azzjoni esterna tal-UE. Dawn jinkludu: (i) is-sjieda mill-pajjiż sieħeb u l-allinjament mal-istrateġiji tal-iżvilupp tal-pajjiż sieħeb fuq terminu twil; (ii) rispett għad-drittijiet tal-bniedem u aderenza mad-dritt umanitarju internazzjonali; u (iii) koerenza ma’ azzjonijiet oħra tal-UE bħala parti minn approċċ komprensiv tal-UE usa' marbut mal-konflitti u l-kriżijiet esterni
. Barra minn hekk, huwa importanti li tintuża l-analiżi tal-kuntest sabiex jiġi evitat l-appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet li jkun misjuq mill-offerti, tiġi żviluppata metodoloġija għall-immaniġġjar tar-riskju u jiġi żgurat appoġġ wiesa’ mill-komunità internazzjonali kif ukoll koordinazzjoni ma’ atturi oħra fuq il-post.
Filwaqt li jiġu rrispettati l-oqfsa legali u istituzzjonali eżistenti, il-miżuri prattiċi li ġejjin jistgħu jtejbu l-koordinazzjoni fl-UE, inkluż mal-Istati Membri u bejniethom f’livelli strateġiċi u operattivi:
i)
It-titjib tal-iskambju tal-informazzjoni tal-attivitajiet ta’ appoġġ għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet li għaddejjin bħalissa u dawk ippjanati f'żoni usa' ta’ ġestjoni għall-prevenzjoni tal-kriżijiet (inkluż l-appoġġ fis-setturi tal-ġustizzja u tas-sigurtà), li jseħħ permezz tal-kooperazzjoni bilaterali tal-Istati Membri, l-istrumenti tal-UE għall-iżvilupp u l-kooperazzjoni teknika, u l-attivitajiet tal-PSDK.
ii)
Il-ftuħ tal-iskambju tal-informazzjoni għas-sħab multilaterali tal-Unjoni (inklużi n-NU, in-NATO u l-OSKE, eċċ) u pajjiżi terzi oħra, kif ukoll għas-sħab strateġiċi li magħhom l-UE taqsam proijoritajiet konverġenti u kumplimentari.
iii)
L-aħjar użu mill-introduzzjoni tal-proċess marbut ma' Qafas Politiku għal Approċċ għall-Kriżi sabiex jiġu intensifikati r-rabtiet bejn is-servizzi li jittrattaw il-kooperazzjoni għall-iżvilupp u kwistjonijiet dwar il-politika tas-sigurtà. Dan se jrawwem analiżi komprensiva tal-involviment tal-UE f’kuntest partikolari qabel ma jittieħdu deċiżjonijiet dwar azzjonijiet għall-PSDK l-ġdida jew inkella mhux għaliha.
iv)
L-azzjonijiet tal-PSDK għandhom jagħmlu użu aħjar tal-kompetenzi għall-kooperazzjoni għall-iżvilupp. Bl-istess mod, il-programmi għall-iżvilupp jistgħu jibbenefikaw minn kompetenza fil-PSDK u tal-Istati Membri. Dan jinkludi l-iżgurar ta' koerenza, inkluż fil-ħidma ta' bejn il-kumitati ta’ ġestjoni speċifiċi għall-istrumenti u l-gruppi ta’ ħidma tal-Kunsill dwar il-PSDK.
v)
L-organizzazzjoni ta' aktar interazzjonijiet regolari u sistematiċi bejn id-delegazzjonijiet tal-UE u l-missjoni tal-PSDK u/jew l-operazzjonijiet fil-livell ta' pajjiżi sħab. Jiġi stabbilit rappurtar konġunt għall-ktajjen rispettivi ta’ ġestjoni fil-kwartieri ġenerali. Jiġi standardizzat l-issekondar tal-uffiċjali ta' kollegament għall-missjonijiet u għall-operazzjonijiet tal-PSDK mad-delegazzjonijiet tal-UE, u dan jinkluduh mal-persunal u fit-talbiet għall-kontribuzzjonijiet għall-missjonijiet u l-operazzjonijiet tal-PSDK.
Sabiex jiġu appoġġjati u implimentati dawn l-impenji, l-inizjattivi li ġejjin għandhom jiġu żviluppati aktar permezz ta' proposti rilevanti mill-Kummissjoni Ewropea u mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika tas-Sigurtà (ir-Rappreżentant Għoli):
i)
Qafas strateġiku għall-UE kollha, kondiviż mill-PSDK u mill-politika ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp, għar-Riforma tas-Settur tas-Sigurtà. Qafas ta' politika komuni għar-Riforma tas-Settur tas-Sigurtà għandu jirrispetta r-restrizzjonijiet regolatorji tal-istrumenti eżistenti. Dan il-qafas jista’ b'mod utli juża t-tagħlimiet miksuba minn programmi/missjonijiet/operazzjonijiet fil-Bożnija-Ħerzegovina, ir-Repubblika tal-Kongo u l-Afganistan f'dak li għandu x'jaqsam mat-tranżizzjoni tal-PSDK għal strumenti oħra.
ii)
Qafas għall-evalwazzjoni kondiviża, il-monitoraġġ u r-riżultati għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà u għal attivitajiet relatati mar-Riforma tas-Settur tas-Sigurtà, irrispettivament mill-qafas tal-politika li taħthom dawn jitwettqu.
iii)
Metodoloġija speċifika għall-immaniġjar tar-riskji marbuta mal-appoġġ tal-UE għas-settur tas-sigurtà tal-pajjiżi sħab jew ta' organizzazzjonijiet. Din tista’ tkun ibbażata, pereżempju, fuq il-Politika dwar id-Diliġenza Dovuta għad-Drittijiet tal-Bniedem tan-NU żviluppata sabiex tiggwida l-impenn tan-NU hija u tappoġġja s-settur tas-sigurtà, u fuq il-qafas għall-ġestjoni tar-riskju żviluppat għall-operazzjonijiet ta’ Appoġġ Baġitarju tal-UE.
4.It-triq 'il quddiem: impenn ġdid ma' sħabna għall-miġja tal-paċi u tal-istabbiltà
L-UE tibqa’ impenjata favur l-għan li jkollha rwol ewlieni għall-iżgurar tal-paċi u tal-istabbiltà internazzjonali u fil-prevenzjoni tal-kunflitti u fil-ħolqien ta’ kundizzjonijiet għal żvilupp sostenibbli globali.
Waħda mill-għodod l-aktar importanti f'dan l-impenn hija dik li tippermetti lill-pajjiżi sħab u lill-organizzazzjonijiet reġjonali jkunu kapaċi dejjem aktar jipprevjenu u jiġġestixxu l-kriżijiet huma stess, permezz tal-appoġġ effikaċi tal-UE għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet għas-sigurtà tagħhom.
Issa huwa l-waqt li nżidu l-isforzi tagħna, u nkomplu nibnu fuq l-esperjenza li għandna. Aħna nistennew li l-Kunsill Ewropew ta’ Ġunju 2015 jipprovdi aktar impenn politiku u gwida dwar kif tiġi indirizzata aħjar ir-rabta bejn is-sigurtà u l-iżvilupp.
Il-Kummissjoni Ewropea u r-Rappreżentant Għoli huma impenjati li jimplimentaw il-miżuri dwar il-koordinazzjoni u l-koerenza tal-istrumenti eżistenti deskritti f’din il-Komunikazzjoni Konġunta. Skont l-approċċ komprensiv għall-kunflitti u l-kriżijiet esterni, dawn ikunu totalment effikaċi jekk ikunu akkumpanjati biss minn sforzi korrispondenti mal-Istati Membri u bejniethom, f'livell strateġiku u operattiv bl-istrumenti tagħhom stess. Hija meħtieġa "unità ta’ sforz" sabiex jiġi żgurat li l-kapaċità kollettiva tal-UE tkun tista' timpenja ruħha fiż-żmien propizju u bil-mekkaniżmi u riżorsi adegwati, f'kuntest speċifiku f’pajjiż sieħeb, jew ma’ organizzazzjoni reġjonali.
Minħabba n-natura wiesgħa tal-isfida, il-limitazzjonijiet eżistenti ma għandhomx ikunu indirizzati biss permezz ta’ arranġamenti ad hoc. Minflok, il-Kummissjoni Ewropea u r-Rappreżentant Għoli huma tal-opinjoni li għandha tiġi kkunsidrata l-fattibilità prattika tat-tliet azzjonijiet li ġejjin:
i)
Proposta biex jiġi aġġustat il-Fond għall-Paċi fl-Afrika, sabiex jiġu indirizzati l-limitazzjonijiet tiegħu;
ii)
Il-ħolqien ta’ faċilità li tgħaqqad il-paċi, is-sigurtà u l-iżvilupp taħt il-qafas ta' strument eżistenti jew ta' diversi strumenti eżistenti;
iii)
Strument speċifiku għal dan l-għan.
Kull proposta trid tkun suġġetta a priori għal valutazzjonijiet tal-impatt li għandhom janalizzaw, inter alia, il-konsegwenzi potenzjali politiċi, reputazzjonali u baġitarji, kif ukoll l-impatt fuq id-drittijiet fundamentali. L-impenn politiku tal-Kummissjoni li tipproponi li tibbaġitja għall-ħtiġijiet tal-FEŻ għandu jittieħed inkonsiderazzjoni għal dan id-dibattitu.
L-Istati Membri huma wkoll mistiedna jikkunsidraw li jestendu l-mekkaniżmu ATHENA sabiex ikun jinkludi t-tisħiħ tal-kapaċitajiet f'pajjiżi sħab.
Huwa importanti li s-segwitu għal din il-Komunikazzjoni Konġunta jinvolvi firxa wiesgħa ta’ partijiet ikkonċernati mill-oqsma tal-politika barranija, tad-difiża, tal-iżvilupp u tal-għajnuna umanitarja.
Il-Kummissjoni Ewropea u r-Rappreżentant Għoli jistiednu lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill sabiex jappoġġjaw l-approċċ stabbilit f’din il-Komunikazzjoni Konġunta u sabiex jimpenjaw ruħhom bi sħiħ fil-mixja lejn impenn aktar koerenti u effettiv tal-UE għat-tisħiħ tal-kapaċitajiet, sabiex jitwieżnu s-sigurtà u l-iżvilupp.