RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI SKONT L-ARTIKOLU 25 TFUE Dwar progress effettiv lejn Ċittadinanza tal-UE 2011-2013 /* COM/2013/0270 final */
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT
EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT
TAR-REĠJUNI SKONT L-ARTIKOLU 25 TFUE Dwar progress effettiv lejn Ċittadinanza
tal-UE 2011-2013 1. Introduzzjoni Fil-qafas tas-Sena Ewropea
taċ-Ċittadini 2013 u skont l-Artikolu 25 tat-Trattat dwar
il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE), ir-rapport preżenti jkopri żviluppi
ewlenin fil-qasam taċ-ċittadinanza tal-UE bejn l-1 ta’ Jannar 2011
u l-31 ta’ Marzu 2013. Wara d-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’
Lisbona, jirreferi wkoll għall-Inizjattiva Ewropea taċ-Ċittadini u
l-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni fuq bażi ta’ nazzjonalità[1]. Dwar
id-diskriminazzjoni għal raġunijiet oħra (l-Artikolu 19 TFUE),
f’Novembru 2013, il-Kummissjoni se tippubblika rapport dwar
l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar l-Ugwaljanza Razzjali[2] u d-Direttiva dwar l-Ugwaljanza
fl-Impjiegi[3]
li se tevalwa diskriminazzjoni għal raġunijiet ta’ razza jew oriġini etnika,
reliġjon jew twemmin, diżabilità, età u orjentazzjoni sesswali b’mod
konsistenti. Il-Kummissjoni se tippubblika wkoll rapport dwar l-applikazzjoni
tad-Direttiva dwar opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali tal-irġiel u
n-nisa[4]. It-Trattat ta’
Lisbona ta effett ġuridiku sħiħ lill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali
tal-Unjoni Ewropea, li tiżgura d-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE
fit-Titlu V tiegħu (l-Artikoli 39-46). It-tliet Rapporti Annwali dwar
l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, adottati
f’Marzu 2011[5],
f'April 2012[6]
u f'Mejju 2013[7],
għalhekk jinkludu wkoll rekord tal-progress dwar id-drittijiet taċ-ċittadini
tal-Unjoni. 2. Żviluppi fil-qasam
tad-Drittijiet ta' ċittadinanza tal-UE 2.1. Żviluppi riċenti
fil-ġurisprudenza dwar iċ-ċittadinanza tal-UE F’għadd ta’ sentenzi ewlenin, il-Qorti tal-Ġustizzja
tal-Unjoni Ewropea ħarġet l-affermazzjoni konsistenti tagħha li “ċ-ċittadinanza
tal-Unjoni hija intenzjonata li tkun l-istatus fundamentali
taċ-ċittadini tal-Istati Membri”[8]. Fis-sentenza Zambrano[9], il-Qorti sostniet
li l-Artikolu 20 tat-TFUE ma jipprekludix miżuri nazzjonali li jistgħu
jċaħħdu liċ-ċittadini tal-Unjoni għal tgawdija ġenwina tas-sustanza
mid-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni. Bl-applikazzjoni ta’ dan
il-kriterju f’dak il-każ partikolari, hija kkonkludiet li migrant irregolari fi
Stat Membru li t-tfal minuri tiegħu jkunu dipendenti jkunu ċittadini ta’ dak
il-pajjiż, għandhom jitħallew joqogħdu u jaħdmu hemm. Il-Qorti spjegat li
rifjut li jingħata tali dritt lil dan il-ġenitur iċaħħad lit-tfal mit-tgawdija
ġenwina tas-sustanza dwar id-drittijiet tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni
peress li jġiegħelhom jħallu t-territorju tal-Unjoni Ewropea. Il-Qorti
speċifikat ukoll li dan japplika anki meta t-tfal għandhom qatt ma eżerċitaw
id-dritt tagħhom għal moviment ħieles fl-UE. F’kawża oħra, Dereci[10], il-Qorti
enfasizzat in-natura eċċezzjonali ta’ sitwazzjonijiet li fihom dan il-kriterju
jista’ japplika. Il-kriterju japplika biss għal sitwazzjonijiet fejn
iċ-ċittadin tal-UE se jkunu mġiegħla jħallu t-territorju tal-Unjoni kollha kemm
hi (mhux biss it-territorju tal-Istat Membru li tiegħu hu/hi huwa/hija
ċittadin/a). Barra minn hekk, jirreferi għal sitwazzjonijiet fejn dritt ta’
residenza ma jistax jiġi rrifjutat lil ċittadin ta’ pajjiż terz li huwa membru
ta' familja ta’ ċittadin ta’ Stat Membru, peress li l-effikaċja ta’
ċittadinanza tal-Unjoni mgawdija minn dak iċ-ċittadin li kieku tkun
ippreġudikata. Madankollu, il-fatt li ċittadin tal-Unjoni jkun jixtieq jgħix
flimkien ma’ ċittadin ta’ pajjiż terz li hu membru tal-familja mhux biżżejjed
biex hu/hi j/taċċetta li jiġu mġiegħla jitilqu mill-UE jekk il-membru
tal-familja ma jingħatax d-dritt ta’ residenza. Il-Qorti indikat ukoll li l-awtoritajiet jew
qrati nazzjonali għandhom jevalwaw f’kull każ jekk rifjut li jagħtu d-dritt ta’
residenza jista’ jdgħajjef id-dritt għall-protezzjoni tal-ħajja tal-familja
fid-dawl tal-Artikolu 7 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali,
f’sitwazzjonijiet koperti mil-liġi tal-Unjoni, u fid-dawl tal-Artikolu 8
tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-drittijiet tal-bniedem, fejn il-liġi tal-Unjoni
mhijiex applikabbli. Aktar riċentement, f’O, S[11], il-Qorti
kkonfermat li l-prinċipji mniżżla fis-sentenza Zambrano sentenza japplikaw biss
f’ċirkostanzi eċċezzjonali, iżda speċifika li l-applikazzjoni tagħhom mhix
limitata għal sitwazzjonijiet li fihom ikun hemm relazzjoni tad-demm, filwaqt
li enfasizza li fattur rilevanti hu r-relazzjoni ta’ dipendenza (legali,
finanzjarja jew emozzjonali). 2.2. Akkwiżizzjoni u telf
taċ-Ċittadinanza tal-UE Skont
il-liġi tal-UE, kull persuna li għandha ċ-ċittadinanza ta’ Stat Membru hija
ċittadina tal-Unjoni. Hu f'idejn l-Istati Membri li jiddeċiedu liema huma
ċ-ċittadini tagħhom u li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet għall-akkwist u t-telf
tan-nazzjonalità tagħhom, b’kunsiderazzjoni għal-liġi tal-UE[12]. Matul
il-perjodu ta’ rappurtar, il-Kummissjoni wieġbet għal madwar 62 mistoqsija
individwali, 29 mistoqsija mill-Parlament Ewropew u sitt petizzjonijiet dwar
kwistjonijiet bħal dawn. Il-Kummissjoni
rċeviet mistoqsijiet mill-Membri tal-Parlament Ewropew dwar sitwazzjonijiet
fejn l-Istati Membri ddeċidew li jagħtu nazzjonalità għal gruppi ta’ nies bħal
dawk li jappartjenu għal minoranzi etniċi f’pajjiżi oħra jew li jiddepożitaw
ċerti ammonti f’bank domestiku. L-awturi staqsew jekk l-Istati Membri humiex
liberi li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet għall-akkwiżizzjoni tan-nazzjonalità
tagħhom, speċjalment fid-dawl ta’ ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li,
fl-eżerċizzju tal-kompetenza tagħhom f’dan ir-rigward, l-Istati Membri
“għandhom iqisu l-liġi tal-UE”. L-interpretazzjoni
ta' din il-kundizzjoni fil-Kawża Rottmann[13], il-Qorti ma kkontestatx
il-kompetenza esklussiva tal-Istati Membri li jiddeterminaw min jista’ jsir
ċittadin tagħhom u għalhekk ċittadin tal-Unjoni. Anzi, imponiet limiti fuq
il-poter tagħhom li jċaħħdu liċ-ċittadini tal-Unjoni bid-drittijiet tagħhom
mehmuża mal-istatus tagħhom bħala ċittadini tal-Unjoni. B’mod partikolari, hija
affermat li, fir-rigward ta’ ċittadini tal-Unjoni, l-eżerċizzju tal-Istati
Membri biex jistipulaw ir-regoli dwar l-akkwist u t-telf ta’ nazzjonalità, sa
fejn tolqot id-drittijiet konferiti u mħarsa mill-ordni legali tal-Unjoni,
kif inhu l-każ ta’ deċiżjoni li tirtira naturalizzazzjoni, jiġi soġġett għal
reviżjoni ġudizzjarja li ssir fid-dawl tal-liġi tal-UE. Is-sitwazzjonijiet li
ġew deskritti fil-mistoqsijiet irċevuti mill-Kummissjoni kkonċernaw
deċiżjonijiet għall-għoti tan-nazzjonalità ta’ Stat Membru, li ma
jaffettwax id-drittijiet konferiti u protetti mill-ordni ġuridiku tal-Unjoni. 2.3. Il-moviment liberu u r-residenza
taċ-ċittadini tal-UE (id-Direttiva 2004/38/KE) 2.3.1. Miżuri biex tkun żgurata
t-traspożizzjoni u l-applikazzjoni korretta tad-Direttiva 2004/38/KE[14] Id-dritt taċ-ċittadini tal-UE li jiċċaqilqu u
jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri hija waħda mill-pilastri
tal-integrazzjoni tal-UE. Matul il-perjodu ta’ rappurtar, il-Kummissjoni
segwiet politika ta’ infurzar rigoruża bil-għan li jiżguraw
it-traspożizzjoni sħiħa u effettiva tad-Direttiva mill-Istati Membri kollha.
B’riżultat ta’ dan, il-biċċa l-kbira tal-Istati Membri emendaw il-liġijiet
tagħhom, jew impenjaw ruħhom li jagħmlu dan, sabiex tkun żgurata l-konformità
mar-regoli dwar il-moviment liberu. Il-Kummissjoni qiegħda tissorvelja
mill-qrib it-twettiq ta’ dawn l-impenji u ilha taħdem mal-Istati Membri
kkonċernati biex tittratta kwistjonijiet pendenti. Fl-2011 il-Kummissjoni ħadet azzjoni kontra
12-il Stat Membru[15].
Fl-2012 sal-bidu tal-2013, bagħtet opinjonijiet motivati f’sebgħa minn dawn
it-12-il każ[16].
Sa issa bħala riżultat, ħames Stati Membri emendaw il-leġiżlazzjoni tagħhom jew
taw impenn li jagħmlu hekk[17].
Il-kwistjonijiet ewlenin imqajma fil-proċedimenti ta' ksur jikkonċernaw id-dritt
ta' dħul u residenza għal membri tal-familja ta' ċittadini tal-Unjoni,
inklużi persuni tal-istess sess li huma miżżewġin jew sħab[18], il-kundizzjonijiet għall-ħruġ
ta' viża u karti ta' residenza lil membri tal-familja li mhumiex tal-UE u
l-ħarsien materjali u proċedurali kontra t-tkeċċija ta' ċittadini tal-UE. Il-portal tal-internet tal-Your Europe[19] jinforma liċ-ċittadini tal-UE
dwar id-drittijiet tagħhom. Taqsima speċifika hija ddedikata għad-drittijiet
tal-moviment ħieles. Il-Kummissjoni qed tippubblika wkoll verżjoni aġġornata
tal-gwida tagħha għaċ-ċittadini tal-UE dwar il-libertà tal-moviment u l-għajxien
fl-Ewropa[20]. 2.3.2. Mistoqsijiet u lmenti
ttrattati Matul il-perjodu ta’ rappurtar, 1566
mistoqsija individwali dwar kwistjonijiet ta' moviment liberu u residenza ġew
sottomessi lill-Kummissjoni, li minnhom 581 kienu rreġistrati bħala lmenti
formali. Il-Kummissjoni wieġbet ukoll għal 147 mistoqsija mill-Parlament
Ewropew u 137 petizzjoni. Fl-2011, kien hemm 2 413-il mistoqsija
dwar kwistjonijiet relatati mal-moviment liberu ppreżentati liċ-Ċentri ta’
Kuntatt Europe Direct u 3 787 fl-2012 (li jirrappreżentaw 3,9 %
tal-volum annwali EDCC). Kwistjonijiet relatati mal-moviment liberu u
residenza huma fost it-tliet oqsma ewlenin f’termini ta’ numri ta’ rikjesti
SOLVIT (922 mistoqsija) u każijiet (481 każ trattati u magħluqa minn SOLVIT
fil-perjodu tar-rappurtar, li minnhom 88 % minnhom ġew solvuti). 2.3.3. Eżempji ta' kwistjonijiet
indirizzati L-awtoritajiet nazzjonali għandhom id-dritt li
jkeċċu ċittadini tal-UE mit-territorju tagħhom biss b'ċerti salvagwardji
materjali u proċedurali stabbiliti mil-liġi tal-UE. Biex tiġi żgurata ċertezza
legali għaċ-ċittadini tal-UE, huwa essenzjali li dawn is-salvagwardji jkunu
trasposti b’mod sħiħ u korrett mill-Istati Membri kollha. Fl-2010, l-awtoritajiet Franċiżi taw
lill-okkupanti ta’ kampijiet mhux awtorizzati, l-aktar ir-Roma Rumeni u
Bulgari, b’ordnijiet ta’ tkeċċija u ordnijiet li jħallu t-territorju Franċiż.
Il-Kummissjoni wettqet djalogu mal-awtoritajiet Franċiżi li wassal
għall-inkorporazzjoni sħiħa fil-leġiżlazzjoni Franċiża tas-salvagwardji
stabbiliti mil-liġi tal-UE. Il-leġiżlazzjoni l-ġdida daħlet fis-seħħ
f’Ġunju 2011. Id-Danimarka adottat regoli ġodda
għat-tkeċċija li daħlu fis-seħħ f’Lulju 2011 u li kienu japplikaw ukoll
għaċ-ċittadini tal-UE, u dan qajjem tħassib serju dwar il-kompatibbiltà tagħhom
mar-regoli tal-UE dwar il-moviment liberu. Wara l-intervent tal-Kummissjoni u
l-kuntatti mal-Gvern Daniż, l-Att dwar il-Persuni Barranin kien emendat
f’Ġunju 2012. Dawn l-eżempji juru li djalogu mal-Istati
Membri jista’ jkun mezz effettiv biex jissolvew kwistjonijiet għall-benefiċċju
taċ-ċittadini tal-UE. Eżempju ieħor tal-azzjoni tal-Kummissjoni biex
tiżgura d-drittijiet taċ-ċittadini tal-UE għan-nondiskriminazzjoni u tneħħi
l-ostakoli għall-moviment ħieles huma l-każijiet relatati mar-reġistrazzjoni
ta’ ismijiet doppji barranin. Wara l-azzjoni tal-Kummissjoni fl-2010,
l-Isvezja emendat il-leġiżlazzjoni tagħha fl-2012 biex r-reġistrazzjoni ta’
kunjomijiet doppji barranin għal ċittadini Svediżi tkun possibbli. Barra minn
hekk, il-Kummissjoni ħadet il-Belġju quddiem qorti biex tinfurza dan l-istess
dritt għal tfal imwielda fil-Belġju minn ġenitur Belġjan u ġenitur wieħed minn
Stat Membru ieħor. 2.3.4. Prijoritajiet għall-ġejjieni Wara l-azzjoni tagħha biex tiżgura
t-traspożizzjoni, il-Kummissjoni se tiffoka fuq l-applikazzjoni tar-regoli
tal-UE dwar il-moviment liberu fuq il-post. Hi qiegħda twettaq żewġ studji
dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 2004/38/KE. L-ewwel wieħed, tnieda fi tmiem
l-2012, se jeżamina kif id-dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza huwa affettwat
minn formalitajiet u proċeduri dwar il-ħruġ ta’ dokumenti ta’ residenza.
It-tieni, imniedi kmieni fl-2013, se jevalwa s-sitwazzjoni u l-impatt
tal-mobbiltà taċ-ċittadini tal-UE fil-livell lokali. Ir-riżultati se jiġu inkorporati f'azzjonijiet
ulterjuri kif imħabbar fir-Rapport tal-2013 dwar iċ-Ċittadinanza tal-UE,
bħas-simplifikar tal-formalitajiet għaċ-ċittadini tal-UE u l-promozzjoni
effiċjenti ta’ każijiet ta' moviment liberu fil-livell lokali. Barra minn hekk, l-infurzar sħiħ tar-regoli
tal-UE dwar il-moviment liberu jibqa’ prijorità għall-Kummissjoni. Rapport dwar
l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli se ssir ladarba dan l-isforz ta' infurzar u
l-valutazzjoni globali tal-impatt tal-moviment liberu politika jitlestew. Il-Kummissjoni tkompli ssejjaħ lill-Istati
Membri biex jaqsmu informazzjoni u l-aħjar prattiki, inkluż dwar il-ġlieda
kontra l-abbuż u l-frodi fir-rigward tal-moviment liberu. 2.4. Drittijiet elettorali Ċittadini tal-UE li jgħixu fi Stat Membru
differenti minn dak li huma għandhom in-nazzjonalità tagħhom huma garantiti
d-dritt li jipparteċipaw (bħala votanti u kandidati) f'elezzjonijiet muniċipali
u tal-Parlament Ewropew f'dak il-pajjiż skont l-istess kundizzjonijiet li
jgawdu ċ-ċittadini b'nazzjonalità ta' dak l-Istat. Matul il-perjodu ta’ rappurtar, il-Kummissjoni
wieġbet għal madwar 100 mistoqsija individwali, 50 mistoqsija mill-Parlament
Ewropew u disa' petizzjonijiet dwar id-drittijiet elettorali taċ-ċittadini
tal-UE. F’ħames każijiet, il-Kummissjoni segwiet
djalogi mal-Istati Membri dwar kwistjonijiet rigward it-traspożizzjoni
tad-Direttiva 94/80/KE (id-dritt taċ-ċittadini tal-UE li jipparteċipaw
fl-elezzjonijiet muniċipali) u f’10 każijiet f’dak li għandu x’jaqsam
mat-traspożizzjoni tad-Direttiva 93/109/KE (id-dritt taċ-ċittadini tal-UE li
jipparteċipaw fl-elezzjonijiet Ewropej). Bħala riżultat, l-Istati Membri
emendaw il-leġiżlazzjoni tagħhom jew ħabbru emendi biex jikkonformaw mal-liġi
tal-UE[21].
Il-Kummissjoni qiegħda tiffinalizza l-valutazzjoni tagħha u se tissorvelja
mill-qrib it-twettiq tal-impenji tagħhom u l-konformità sħiħa tal-liġijiet
nazzjonali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kkuntattjat
11-il Stat Membru li ma ppermettewx lil ċittadini mhux tal-UE li joħolqu jew
jsiru membri ta’ partiti politiċi, li jmur kontra l-Artikolu 22 tat-TFUE. F’żewġ każijiet
is-sitwazzjoni ġiet iċċarata, f’każ wieħed ġiet adottata leġiżlazzjoni
nazzjonali f’konformità mal-liġi tal-UE u f’każ ieħor l-emendi ġew mħabbra.
Ittieħdet azzjoni kontra s-seba’ Stati Membri l-oħra[22]. Fir-rapport tagħha dwar elezzjonijiet
muniċipali[23]
maħruġa fid-9 ta’ Marzu 2012, il-Kummissjoni evalwat kif
id-drittijiet elettorali taċ-ċittadini tal-UE qed jiġu implimentati fil-livell
lokali u ssuġġeriet lill-Istati Membri biex jadottaw miżuri mmirati biex
jistimulaw il-parteċipazzjoni taċ-ċittadini u jiżdied l-għadd ta’ nies li
joħorġu jivvutaw. Fit-12 ta’ Marzu 2013,
il-Kummissjoni ppreżentat Komunikazzjoni dwar "It-Tħejjija
għall-Elezzjonijiet Ewropej tal-2014: aktar tisħiħ tat-twettiq demokratiku u
effiċjenti" u Rakkomandazzjoni "dwar it-titjib
demokratiku u effiċjenti tal-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew", li
huma mmirati lejn it-tisħiħ tad-dimensjoni Ewropea tal-elezzjonijiet Ewropej.
Billi żżid l-effiċjenza u tnaqqas il-piż amministrattiv, ir-Rakkomandazzjoni se
ttejjeb ukoll il-funzjonament tal-mekkaniżmu sabiex ma tħallix li jsir ivvutar
doppju kif stipulat fid-Direttiva 93/109/KE. Fl-20 ta’ Diċembru 2012,
il-Kunsill adotta d-Direttiva 2013/1/UE[24],
li jagħmilha aktar faċli għaċ-ċittadini tal-UE li jikkandidaw ruħhom fl-elezzjonijiet
tal-Parlament Ewropew tal-2014, peress li se jeħtiġilhom biss li jipproduċu
dokument tal-identità u dikjarazzjoni li jissodisfaw il-kundizzjonijiet
ta’eliġibbiltà. Fl-aħħar nett, kif ġie mħabbar fir-Rapport
tal-2010 dwar iċ-Ċittadinanza tal-UE, il-Kummissjoni nediet dibattitu ma’ dawk
l-Istati Membri li jċaħħdu liċ-ċittadini tagħhom mid-dritt li wieħed jieħu
sehem fl-elezzjonijiet nazzjonali meta jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom ta’
moviment liberu u residenza u jħallu pajjiżhom ta’ oriġini (it-tneħħija
tad-dritt tal-vot). Wara dibattitu ffukat li sar b’seduta koġunta organizzat
mill-Parlament Ewropew dwar iċ-ċittadinanza tal-UE
fid-19 ta’ Frar 2013, il-Kummissjoni ħabbret azzjonijiet
konkreti fir-Rapport dwar iċ-Ċittadinanza tal-UE tal-2013. 2.5. Protezzjoni konsulari Kull ċittadin
tal-Unjoni li jkun ivvjaġġa lejn jew ikun qed jgħix f'pajjiż terz fejn l-Istat
Membru tiegħu ma jkunx rappreżentat għandu dritt għal protezzjoni
mill-awtoritajiet diplomatiċi u konsolari ta' kull Stat Membru ieħor, bl-istess
kundizzjonijiet bħaċ-ċittadini ta' dak l-Istat. Fit-23 ta’ Marzu 2011,
bħala segwitu għal Rapport 2010 dwar iċ-Ċittadinanza tal-UE, il-Kummissjoni
ppreżentat Komunikazzjoni dwar Protezzjoni konsulari għaċ-ċittadini tal-UE
f’pajjiżi terzi: Il-qagħda attwali u l-ġejjieni[25]u t-tnedija ta' sit elettroniku
apposta[26].
Fl-14 ta’ Diċembru 2011,
il-Kummissjoni adottat proposta għal Direttiva dwar il-protezzjoni konsolari
għaċ-ċittadini tal-Unjoni barra mill-pajjiż, li għandha l-għan li
tistabbilixxi regoli ċari u li jorbtu legalment fuq il-kooperazzjoni u
l-koordinazzjoni bejn l-awtoritajiet konsolari tal-Istati Membri biex jiżguraw
li ċittadini tal-UE mhux rappreżentati għandhom aċċessmhux diskriminatorju għal
protezzjoni minn Stati Membri oħra jew rappreżentanzi diplomatiċi jew konsolari
f’pajjiż terz. 2.6. Id-dritt ta’ petizzjoni
quddiem il-Parlament Ewropew Iċ-ċittadini
tal-UE għandhom id-dritt ta’ petizzjoni lill-Parlament Ewropew dwar
kwistjonijiet tal-Unjoni li jolqtuhom direttament. Fl-2012, il-Kumitat
għall-Petizzjonijiet tal-Parlament Ewropew irċieva 1964 sottomissjoni, meta
mqabbla ma’ 2091 fl-2011 u 1746 fl-2010. Bejn Jannar u
Settembru 2012, 1010 petizzjoni ġew iddikjarati ammissibli minn total ta'
1400 petizzjoni rreġistrati (72%), meta mqabbla ma’ 998 petizzjoni fl-2011
(71%) u 989 fl-2010 (60%). Il-petizzjonijiet ammissibbli jew ingħataw lil
istituzzjoni jew korp jew ingħalqu bi tweġiba diretta lil min għamel
il-petizzjoni. Bħal fis-snin
preċedenti, is-suġġetti l-aktar komuni għall-petizzjonijiet fl-2012 kienu
d-drittijiet fundamentali/il-ġustizzja, l-ambjent u s-suq intern. 2.7. Id-dritt ta' lment
lill-Ombudsman Ewropew Iċ-ċittadini
tal-UE għandhom id-dritt li jressqu lment quddiem l-Ombudsman Ewropew dwar
amministrazzjoni ħażina fl-attivitajiet tal-istituzzjonijiet, il-korpi,
l-uffiċċji u l-aġenziji tal-UE, bl-eċċezzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fir-rwol
ġudizzjarju tagħha. Matul il-perjodu
ta’ rappurtar, l-Ombudsman irreġistra madwar 2500 ilment fis-sena. L-għadd ta’
lmenti barra l-mandat tiegħu naqas minn 1983 fl-2010 u 1846 fl-2011 għal 1720
ilment fl-2012. Dan it-tnaqqis huwa dovut l-aktar għall-gwida interattiva
tal-Ombudsman li dderieġa l-kwerelanti lejn l-awtorità kompetenti. Fl-2012, 19 281
ċittadin użaw il-gwida sabiex jiksbu pariri. L-għadd ta’
inkjesti miftuħin bbażat fuq ilmenti żdied minn 323 inkjesta fl-2010 għal 450
fl-2012. Din iż-żieda ġejja mis-suċċess tal-Ombudsman li qed jagħti daqqa t’id
lil kwerelanti potenzjali. L-iktar fowkus
komuni tal-investigazzjonijiet huwa n-nuqqas ta’ trasparenza
fl-amministrazzjoni tal-UE. Fl-2012, 21,5 % tal-każijiet kienu relatati
mat-trasparenza, meta mqabbla ma’ 33 % fl-2010 u 25 % fl-2011.
F’20 % tal-inkjesti kollha magħluqa fl-2012 (80 każ), l-Ombudsman kien
kapaċi jikseb riżultat pożittiv. 2.8. Inizjattiva taċ-ċittadini
Ewropej Bl-Inizjattiva taċ-Ċittadini Ewropej,
il-Kummissjoni tista' tiġi mistiedna biex tipproponi miżuri leġiżlattivi
f’oqsma fejn ikollha s-setgħa li tagħmel dan jekk l-inizjattiva għandha
l-appoġġ ta’ miljun ċittadin. Ir-Regolament (UE) Nru 211/2011, li tapplika mill-1 ta’ April 2012, jistabbilixxi
r-regoli u l-proċeduri għal dawn l-inizjattivi. Bejn April 2012 u Frar 2013,
il-Kummissjoni rċeviet 27 talba biex jiġu rreġistrati inizjattivi
proposti. Kwistjonijiet ivarjaw minn dħul bażiku bla kundizzjoni u edukazzjoni
ta’ kwalità għolja għal kulħadd għall-pluraliżmu tal-midja u drittijiet
tal-vot. L-ewwel inizjattiva għandha, skont l-organizzaturi, tiġbor l-għadd ta’
dikjarazzjonijiet ta’ appoġġ meħtieġa[27],
iżda ma tkunx għadha ġiet sottomessa formalment lill-Kummissjoni. Fl-2011, il-Kummissjoni stabbilixxiet grupp
ta’ esperti tal-Istati Membri biex jiskambjaw opinjonijiet, għarfien u l-aħjar
prassi dwar il-kompiti li jridu jitwettqu mill-Istati Membri fil-proċedura
tal-inizjattiva taċ-ċittadini. 2.9. Dejta ta' statistika dwar
ċittadini tal-UE li eżerċitaw id-dritt tagħhom ta' moviment liberu u residenza Mill-1 ta’ Jannar 2012,
kien hemm madwar 13,6 miljun ċittadin tal-UE li jirrisjedu (għal mill-inqas
12-il xahar) fi Stat Membru li tiegħu ma jkunux ċittadini. Madankollu, hemm
ħafna iktar ċittadini tal-UE li qed jeżerċitaw id-dritt tagħhom ta’ moviment
liberu u residenza. Fl-2011 saru aktar minn 180 miljun vjaġġ għal raġunijiet
privati fl-UE u kważi 30 miljun għal raġunijiet ta’ negozju. 3. Żviluppi rigward
il-prinċipju tan-nuqqas ta’ diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità L-Artikolu 18 tat-TFUE u
l-Artikolu 21(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
jipprojbixxu d-diskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità fi ħdan il-kamp ta'
applikazzjoni tat-Trattati mingħajr preġudizzju għal dispożizzjonijiet speċjali
li hemm fihom. Minħabba li dan il-prinċipju japplika
fir-rigward ta’ kwalunkwe kwistjoni li taqa’ taħt il-kamp ta' applikazzjoni
materjali tal-liġi tal-UE, ir-rispett ta' dan il-prinċipju huwa parti integrali
tar-rwol tal-Kummissjoni biex tkun żgurata l-applikazzjoni korretta tal-liġi
tal-UE f’diversi oqsma ta’ politika, kif jidher minn xi eżempji indikattivi
hawn taħt mill-perjodu ta’ rappurtar. F’serje ta’ azzjonijiet miġjuba kontra sitt
Stati Membri (l-Awstrija, il-Belġju, Franza, il-Ġermanja, il-Greċja u
l-Lussemburgu) Il-Kummissjoni kkontestat dispożizzjonijiet nazzjonali li
jirriservaw l-aċċess għall-professjoni ta’ nutar liċ-ċittadini proprji
tal-Istati Membri kkonċernati. Fis-sentenzi tagħha
tal-24 ta’ Mejju 2011, il-Qorti tal-Ġustizzja qablet illi dawn
id-dispożizzjonijiet kienu diskriminatorji fuq il-bażi ta’ nazzjonalità u
għalhekk bi ksur tat-Trattat[28]. Fl-2011, f'eżempju ieħor ta’ azzjoni ta’
infurzar, il-Kummissjoni ħadet l-Awstrija quddiem il-Qorti minħabba regola
nazzjonali li tagħti tariffi ridotti fuq it-trasport pubbliku biss għal
studenti li l-ġenituri tagħhom kienu persuni li rċevew benefiċċji għal familji
Awstrijaċi. Fis-sentenza tagħha tal-4 ta’ Ottubru 2012, il-Qorti
appoġġat il-pożizzjoni tal-Kummissjoni, li jiġi rispettat il-prinċipju li
l-istudenti tal-UE li jistudjaw x’imkien ieħor fl-UE jkollhom l-istess dritt
għal xi benefiċċji bħal studenti lokali[29]. Fl-2012, il-Kummissjoni ħadet azzjoni dwar
il-problemi li jiltaqgħu magħhom ċittadini tal-UE mhux Maltin, li jirrisjedu
f’Malta biex ikollhom aċċess għal tariffi tal-ilma u tal-elettriku mnaqqsa
bl-istess kundizzjonijiet bħal dawk disponibbli għaċ-ċittadini Maltin. Il-Kummissjoni ħadet ukoll azzjoni ta’ politika
mmirata f’oqsma fejn problemi speċifiċi relatati ma’ diskriminazzjoni fuq
il-bażi ta’ nazzjonalità ġew identifikati. Għadd ta’ lmenti u talbiet għal ċarezza legali
minn partijiet interessati semmew l-eżistenza ta’ restrizzjonijiet dubjużi ta'
nazzjonalità dwar aċċess għal attivitajiet sportivi u/jew kompetizzjonijiet
sportivi f’xi Stati Membri. Biex jiġu indirizzati dawn il-kwistjonijiet,
il-Kummissjoni adottat Kommunikazzjoni[30] f'Jannar 2011 dwar
l-iżvilupp tad-Dimensjoni Ewropea fl-Isports li tipprovdi gwida lill-Istati
Membri dwar kif jiżguraw prattiċi mhux diskriminatorji fuq raġunijiet ta'
nazzjonalità dwar aċċess għal attivitajiet sportivi u/jew kompetizzjonijiet
sportivi. F’Diċembru 2011,
il-Kummissjoni pprovdiet gwida lill-Istati Membri dwar kif jiġi żgurat li
regoli dwar it-taxxa tas-suċċessjoni transfruntiera ma jiddiskriminawx
fuq bażi ta’ nazzjonalità[31]. Din l-azzjoni ġiet segwita permezz ta’ eżerċizzju ta'
infurzar orizzontali li jindirizza regoli dwar it-taxxa tas-suċċessjoni li
kienu kuntrarju għat-Trattati tal-UE. Fl-aħħar tal-2012, il-Kummissjoni nediet studju sabiex
twettaq valutazzjoni fil-fond tal-leġiżlazzjoni dwar it-taxxa diretta
nazzjonali biex tiddetermina jekk iwasslux għal żvantaġġi inġusti
għall-ħaddiema u l-persuni li jiċċaqalqu lejn Stat Membru ieħor. Din
l-inizjattiva ssegwi waħda preċedenti mnedija fl-2010 biex tiskrutinizza
l-leġiżlazzjoni fiskali diretta tal-Istati Membri biex jiżguraw li dawn ma
jiddiskriminawx kontra l-ħaddiema transfruntiera. Fuq din il-bażi,
il-Kummissjoni qed tieħu l-azzjoni xierqa u se ssegwi l-istess approċċ
fir-rigward tal-istudju tal-2012 imsemmi hawn fuq. F’Mejju 2012,
il-Kummissjoni ħarġet linji gwida lill-Istati Membri[32] għal sistemi ta’ vinjetti
mhux diskriminatorji għal karozzi tal-passiġġieri u muturi. F'Ġunju 2012,
bħala parti mill-isforzi tagħha biex tagħti spinta għat-tkabbir permezz ta'
implimentazzjoni aħjar tad-Direttiva tas-Servizzi (id-Direttiva 2006/123/KE),
il-Kummissjoni ħabbret[33]
miżuri biex tiżgura infurzar xieraq tal-prinċipji ta' ebda diskriminazzjoni
bbażati fuq in-nazzjonalità ta' riċevituri ta' servizzi, filwaqt li tispeċifika
gwida lil Istati Membri fuq l-applikazzjoni ta' dan il-prinċipju[34]. Għarfien
li l-aċċess għal kontijiet ta' pagament u servizzi oħrajn bankarji sar
essenzjali għas-sehem ta' ċittadini fil-ħajja ekonomika u soċjali, kif imħabbar
fl-Att
II dwaris- Suq Uniku[35] ta' Ottubru 2012,
il-Kummissjoni qed tadotta fl-istess ġurnata tar-rapport preżenti inizjattiva
mmirata fost oħrajn li tingħeleb id-diskriminazzjoni fin-nazzjonalità relatata
ma' kontijiet bħal dawn u servizzi bankarji.[36].
Fl-aħħar tal-2012,
il-Kummissjoni nediet studju[37]
biex tevalwa kif il-prinċipju tan-nuqqas ta’ ebda diskriminazzjoni għal
raġunijiet ta’ nazzjonalità huwa implimentat fil-liġijiet nazzjonali fil-qasam
tal-aċċess għal edukazzjoni ogħla, inkluża għajnuna finanzjarja. Fl-aħħar,
fis-26 ta' April 2013, il-Kummissjoni pproponiet Direttiva
li tiffaċilita l-eżerċizzju effettiv għad-dritt ta' moviment liberu
tal-ħaddiema fl-UE[38],
li għandha l-għan, fost oħrajn, li tipprevjeni diskriminazzjoni fuq il-bażi ta'
nazzjonalità fuq ħaddiema mobbli tal-UE. 4. konklużjoni Dan ir-rapport jagħti ħarsa ġenerali lejn
l-iżviluppi ewlenin u l-azzjonijiet fil-livell tal-UE dwar iċ-ċittadinanza
tal-UE mill-2011. Din tikkomplementa u takkumpanja r-rapport tal-2013 dwar iċ-ċittadinanza
tal-UE. [1] L-Artikoli 18 u 24 tat-TFUE ġew integrati
mit-Trattat ta’ Lisbona fit-Tieni Parti tat-TFUE "Nondiskriminazzjoni u
Ċittadinanza tal-Unjoni”. [2] Id-Direttiva 2000/43/KE li timplimenta l-prinċipju
tat-trattament ugwali bejn il-persuni irrispettivament mill-oriġini tar-razza
jew l-etniċità; [3] Id-Direttiva 2000/78/KE tistabbilixxi qafas ġenerali
għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol [4] Id-Direttiva 2006/54/KE dwar l-implimentazzjoni
tal-prinċipju ta’ opportunitajiet indaqs u ta’ trattament ugwali tal-irġiel u
n-nisa fi kwistjonijiet ta’ impjiegi u xogħol. [5] COM(2011) 160 - http://ec.europa.eu/justice/fundamental-rights/files/annual_report_2010_mt.pdf. [6] COM(2012) 169 - http://ec.europa.eu/justice/fundamental-rights/files/charter-brochure-report_en.pdf. [7] COM(2013) 271- http://ec.europa.eu/justice/fundamental-rights/files/charter_report_2012_en.pdf. [8] Ara, pereżempju l-Kawża C-184/99 Grzelczyk. [9] Il-Kawża C-34/09 Ruiz Zambrano. [10] Il-Kawża C-256/11, Dereci and others. [11] Kawżi Magħquda C-356/11 and C 357/11, O, S. [12] Ara pereżempju l-Kawża C‑369/90 Micheletti and others. [13] Il-Kawża C-135/08. [14] ĠU L 158, p. 77 [15] AT, BE, DE, CY, CZ, ES, IT, LT, MT, PL, SE, UK. (http://europa.eu/rapid/press-release_IP-11-981_mt.htm?locale=mt). [16] CZ, LT
(http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-75_en.htm?locale=en), UK
(http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-417_en.htm?locale=en) AT, DE u SE
(http://europa.eu/rapid/press-release_IP-12-646_en.htm?locale=en) u BE (http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-13-122_en.htm). [17] MT emendat il-leġiżlazzjoni tagħha ES, IT, PL u SE
impenjaw ruħhom li jagħmlu dan sar-rebbiegħa 2013. [18] Ara wkoll ir-Rapport dwar l-applikazzjoni tal-Karta
tad-Drittijiet Fundamentali, COM(2013) 271. [19] http://ec.europa.eu/youreurope/index.htm. [20] http://ec.europa.eu/justice/citizen/files/guide_free_movement_en.pdf. [21] CY, PL u RO adottaw leġiżlazzjoni ġdida; CZ, SI u SK
ħabbru emendi tal-leġislazzjoni tagħhom fil-ħin għall-elezzjonijiet
tal-Parlament Ewropew tal-2014. EE u LV ma pprovdewx spjegazzjoni sodisfaċenti,
filwaqt li l-BG, HU, LT, MT riċentement adottaw leġiżlazzjoni li attwalment qed
tiġi kkunsidrata. [22] CZ, ES, GR, LT, LV, PL u SK. [23] Rapport dwar l-applikazzjoni tad-Direttiva 94/80/KE dwar
id-dritt tal-vot u tal-kandidatura f'elezzjonijiet muniċipali miċ-ċittadini
tal-Unjoni li jgħixu fi Stat Membru li tiegħu mhumiex ċittadini,
COM(2012) 99. [24] Id-Direttiva tal-Kunsill 2013/1/UE li temenda d-Direttiva
93/109/KE dwar ċerti arranġamenti dettaljati sabiex jiġi eżerċitat id-dritt
għall-kandidatura fl-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew għaċ-ċittadini
tal-Unjoni li joqgħodu fi Stat Membru li tiegħu ma jkunux ċittadini (ĠU
L 26, p. 28). [25] COM(2011) 149 [26] http://ec.europa.eu/consularprotection. [27] http://europa.eu/rapid/press-release_IP-13-107_mt.htm. [28] Il-Kawżi C-53/08, C-47/08, C-50/08, C-54/08, C-61/08 u
C-51/08. [29] Il-Kawża C-75/11. [30] SEC(2011) 66/2 [31] COM(2011) 864 [32] COM(2012) 199 [33] COM(2012) 261 [34] COM(2012) 146. [35] COM(2012) 573 [36] Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u
tal-Kunsill dwar il-komparabbiltà ta' miżati relatati ma' kontijiet ta'
pagament, tibdil f'kontijiet ta' pagament u aċċess għal kontijiet ta' pagament
b'karatteristiċi bażiċi, COM(2013) 266. [37] "L-evalwazzjoni tar-regoli tal-UE dwar il-moviment
ħieles taċ-ċittadini tal-UE u l-membri tal-familja tagħhom u l-implimentazzjoni
prattika tagħhom". [38] Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u
tal-Kunsill dwar miżuri li jiffaċilitaw l-eżerċizzju tad-drittijiet konferiti
fuq ħaddiema fil-kuntest tal-moviment liberu tal-ħaddiema, COM(2013) 236.