MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI

1.           IL-KUNTEST TAL-PROPOSTA

Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Qafas Finanzjarju Multiannwali (QFM) għall-2014-2020 (minn hawn 'il quddiem imsejħa l-Komunikazzjoni QFM)[1] jistabilixxi l-qafas baġitarju u l-orjentazzjonijiet ewlenin għall-implementazzjoni tal-Istrateġija Ewropa 2020[2]. Dan li jissejjaħ approċċ ta’ "razzjonalizzazzjoni" jimplika li l-objettivi ambjentali u klimatiċi "għandhom bżonn jiġu riflessi fi strumenti biex jiġi żgurat li jikkontribwixxu biex tinbena ekonomija baxxa fil-karbonju, effiċjenti fir-riżorsi u reżiljenti għat-tibdil fil-klima li ssaħħaħ il-kompetittività tal-Ewropa, toħloq aktar impjiegi u aktar impjiegi ekoloġiċi, issaħħaħ is-sikurezza [sigurtà] tal-enerġija u ġġib benefiċċji għas-saħħa."

Madankollu, l-istrumenti ta’ finanzjament ewlenin tal-Unjoni ma jindirizzawx il-bżonnijiet ambjentali u klimatiċi speċifiċi kollha. L-implementazzjoni ta’ leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika għadha inadegwata u mhux l-istess fl-Unjoni kollha u dan iwassal għall-konsolidazzjoni ta' problemi ambjentali u klimatiċi. Din is-sitwazzjoni teħtieġ modi ġodda u aktar effiċjenti biex tiġi implementata l-leġiżlazzjoni, kif ukoll l-iżvilupp u d-disseminazzjoni tal-aħjar prattiki fl-Unjoni kollha biex jiġi żgurat li l-Istati Membri u l-partijiet konċernati jitgħallmu minn xulxin.

Għal din ir-raġuni, apparti r-razzjonalizzazzjoni, il-Kummissjoni qed tipproponi li tkompli l-Programm LIFE li bħalissa huwa rregolat mir-Regolament LIFE+[3]. Il-kombinament tal-approċċ tar-razzjonalizzazzjoni ma' strument speċifiku jżid il-koerenza u l-valur miżjud tal-intervent tal-Unjoni. Strument dedikat jippermetti lill-Kummissjoni biex tfassal aħjar il-prijoritajiet, timmonitorja direttament l-implementazzjoni, u tiżgura li r-riżorsi disponibbli jintużaw effikaċement għall-protezzjoni ambjentali u klimatika. Dan l-approċċ jagħti lill-Kummissjoni l-opportunità biex tagħżel l-aħjar proġetti madwar l-Unjoni, u b’hekk jiġu indirizzati n-nuqqasijiet fil-koordinazzjoni.

Barra minn hekk, l-assi ambjentali għandhom natura ta’ ġid komuni u mhumiex imqassma indaqs fl-Unjoni. L-obbligu li jiġu ppriservati u mtejba dawn l-assi jeħtieġ applikazzjoni konsistenti tal-prinċipji tas-solidarjetà u l-qsim tar-responsabilità. F'dan il-kuntest, l-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats[4] espliċitament jorbot l-eżekuzzjoni tal-miżuri ta' konservazzjoni mad-dispożizzjonijiet tal-kofinanzjament mill-Unjoni. LIFE għandu rwol essenzjali għal tqassim aħjar tas-solidarjetà u l-qsim tar-responsabilità fl-ippriservar tal-ġid komuni ambjentali u klimatiku tal-Unjoni.

Programm ta’ finanzjament speċifiku għall-ambjent u l-azzjoni klimatika:

· jiżgura intervent aktar effikaċi minn azzjoni mill-Istati Membri individwali b’żieda fl-ippuljar tar-riżorsi u l-kompetenzi, u bit-tħajjir ta’ sħubiji li altrimenti jkun diffiċli li jiġu stabiliti;

· jipprovdi l-pjattaforma għall-iżvilupp u l-iskambju tal-aħjar prattiki u l-qsim tal-għarfien, it-titjib, il-katalizzazzjoni u t-tħaffif tal-bidliet fl-implementazzjoni tal-acquis tal-ambjent u tal-klima, u jippermetti l-Istati Membri u l-partijiet konċernati biex jitgħallmu minn xulxin u jindirizzaw dawn l-isfidi b'mod aktar effiċjenti;

· joħloq sinerġiji bejn il-Fondi tal-Unjoni u l-fondi nazzjonali permezz tal-koordinazzjoni ta' azzjonijiethom flimkien lejn objettivi ambjentali u klimatiċi filwaqt li jiġbdu aktar fondi mis-settur pubbliku u privat. Dan iżid il-koerenza u l-effikaċja tal-intervent tal-Unjoni u jippromwovi implementazzjoni aktar omoġena tal-acquis;

· iżid il-viżibilità ta’ azzjoni ambjentali u klimatika billi jqarreb lill-Unjoni lejn iċ-ċittadini tagħha u juri l-impenn tal-Unjoni lejn l-objettivi ambjentali u klimatiċi, u għalhekk dawk l-objettivi jsiru aktar rilevanti.

Bosta evalwazzjonijiet[5] jikkonfermaw li l-Programm LIFE huwa strument ta' suċċess għall-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, b'valur miżjud sinifikanti. Madankollu, dawn l-evalwazzjonijiet enfasizzaw ukoll li l-impatt tal-politika tal-Programm LIFE huwa limitat minħabba n-nuqqas ta' ffukar strateġiku tagħha. Dan kien parzjalment minħabba l-approċċ minn isfel għal fuq għas-selezzjoni tal-proġetti li ma ppermettix lill-Kummissjoni tidderieġi d-domanda abbażi tal-ħtiġijiet tal-politika ambjentali u klimatika tal-Unjoni. Għalhekk jeħtieġ attenzjoni iktar ċara fuq attivitajiet u setturi fejn LIFE ikun jista' jġib differenza.

L-isfidi l-ġodda li ġejjin u l-kisba tal-objettivi u l-miri tal-Ewropa 2020 jirrikjedu modifiki fil-Programm. Il-ġlieda kontra l-bidla klimatika u li l-Unjoni ssir aktar reżiljenti għar-riskji assoċjati huma wħud mill-akbar sfidi li qed tiffaċċja l-Unjoni u jeħtieġ azzjoni urġenti kif rifless fl-istrateġija Ewropa 2020. Il-Kummissjoni tagħraf dik l-isfida u fil-Komunikazzjoni QFM tagħha tistqarr li biħsiebha żżid il-proporzjon tal-baġit tal-Unjoni relatati mal-azzjoni klimatika mill-anqas b'20 % b’kontribut minn politiki differenti. Il-Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE) għandu għalhekk jikkontribwixxi favur dak l-għan.

2.           RIŻULTATI TAL-KONSULTAZZJONIJIET MAL-PARTIJIET KONĊERNATI U L-VALUTAZZJONIJIET TAL-IMPATTI

Dan ir-Regolament huwa bbażat fuq analiżi estensiva ta’ alternattivi indirizzati fil-Valutazzjoni tal-Impatt[6] u fuq konsultazzjoni wiesgħa mal-partijiet konċernati. Partikolarment, twettqu l-istudji u l-konsultazzjonijiet li ġejjin:

– l-evalwazzjoni ex post tal-Programm LIFE (1996-2006) [7] u l-evalwazzjoni interim tal-Programm LIFE+ (2007-2009) [8];

– studji kummissjonati ta’ konsulenti esterni, jiġifieri: "Valutazzjoni tal-impatt u evalwazzjoni ex ante kombinati tal-rieżami tar-Regolament LIFE+" (Combined impact assessment and ex-ante evaluation of the review of the LIFE+ Regulation)[9] u "Il-bidla Klimatika fil-qafas finanzjarju multiannwali" (Climate Change in the future multiannual financial framework)[10];

– konsultazzjoni miftuħa online fuq 'Il-Vuċi Tiegħek fl-Ewropa'[11];

– konsultazzjoni mmexxija mill-Kumitat tar-Reġjuni[12];

– konsultazzjoni mal-membri tal-Kumitat LIFE + u l-attachés ambjentali tal-Istati Membri, u laqgħa ad hoc tal-partijiet konċernati[13].

L-eżitu tal-konsultazzjonijiet huwa li l-Programm LIFE jitqies li ġeneralment jaħdem tajjeb f’termini ambjentali u ta’ valur miżjud. Il-partijiet konċernati jappoġġaw it-tkomplija ta’ LIFE, kif ukoll l-interventi differenti u proposti mill-Kummissjoni, inkluż għal tip ġdid ta’proġetti, Proġetti Integrati.

Għalkemm jappoġġaw li LIFE jiffoka aktar fuq l-implementazzjoni u l-integrazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi fil-politiki l-oħra, il-partijiet konċernati ma jappoġġawx limitu fl-oqsma tematiċi koperti. Bl-istess mod, għalkemm ġeneralment jappoġġaw iċ-ċaqliqa minn approċċ isfel għal fuq lejn approċċ ġerarkiku, il-partijiet konċernati ma jaqblux mal-istabiliment ta’ prijoritajiet annwali u eżawrijenti. Ir-raġuni ewlenija hija li l-oqsma ta’ prijorità għandhom ikunu relattivament stabbli sabiex jippermettu l-applikanti potenzjali jippjanaw, iħejju u jissottomettu proposti.

Għalhekk il-Valutazzjoni tal-Impatt iffokat fuq ir-rakkomandazzjonijiet mill-evalwazzjonijiet u mill-Qorti tal-Awdituri[14] bil-ħsieb li tiżdied l-effikaċja u l-valur miżjud tal-LIFE filwaqt li jiġu inkorporati l-preokkupazzjonijiet u s-suġġerimenti ewlenin tal-partijiet konċernati.

L-alternattivi biex jistabbilixxu l-prijoritajiet analizzati fil-Valutazzjoni tal-Impatt tipprova ssib bilanċ bejn il-ħtieġa ta’ stabilità għall-applikanti potenzjali u l-ħtieġa li jiffokaw aktar fuq il-bżonnijiet tal-politika tal-Unjoni. Ġew analizzati tliet xenarji. L-ewwel wieħed huwa l-istatus quo, b’approċċ minn isfel għal fuq pur parzjalment korreġut mill-konċentrazzjoni tar-riżorsi allokati fuq azzjoni klimatika. It-tieni wieħed huwa approċċ ġerarkiku flessibbli għat-tipi kollha ta' proġetti billi l-Kummissjoni tiżviluppa programmi ta' ħidma multiannwali fejn tispeċifika prijoritajiet tematiċi marbuta mal-kisba ta’ miri speċifiċi, u tixpruna d-domanda biex tindirizza l-prijoritajiet tematiċi fi ħdan il-komponenti differenti. Proġetti Integrati, minħabba l-karatteristiċi tagħhom, ikunu jiffokaw biss fuq ċerti setturi sakemm jintlaħqu l-miri. It-tielet xenarju tgħaqqad l-approċċ ġerarkiku għall-Proġetti Integrati u l-approċċ minn isfel għal fuq għat-tipi l-oħra kollha ta’ proġetti. Skont din l-alternattiva, il-Kummissjoni ser tillimita ex ante t-temi li l-proġetti integrati jiffukaw fuqhom għal erba 'setturi fis-sottoprogramm għall-Ambjent sakemm jintlaħqu l-miri, filwaqt li jkun permess li l-applikanti jissottomettu proposti għal tipi oħra ta’ proġetti fis-setturi ambjentali kollha. L-alternattiva preferuta hija għall-approċċ ġerarkiku flessibbli.

Il-Valutazzjoni tal-Impatt analizzat l-alternattivi għal oqsma li dwarhom il-Proġetti Integrati għandhom jiffukaw, bil-konklużjoni li Natura 2000, l-ilma, l-iskart u l-arja huma s-setturi bl-ogħla potenzjal għal suċċess u fejn jistgħu jinkisbu aktar benefiċċji ambjentali. Il-partijiet konċernati, speċjalment awtoritajiet reġjonali, ukoll indikaw dawn is-setturi. Billi s-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika għadu kemm ġie stabilit, il-Proġetti Integrati relevanti għall-mitigazzjoni tal-bidla klimatika u l-adattament jistgħu jiġu introdotti gradwalment sentejn/tlieta (2-3) mill-bidu tal-perjodu tal-programm. Il-Valutazzjoni tal-Impatt analizzat ukoll jekk il-50 % tar-riżorsi tal-proġett tradizzjonalment allokati għan-natura u l-bijodiversità kienet għadha valida, u kkonkludiet fl-affermattiv. Fil-fatt, il-bijodiversità kien jitqies mill-partijiet konċernati kollha bħala l-aktar prijorità importanti tal-LIFE. Il-Valutazzjoni tal-Impatt ivvalutat ukoll l-alternattivi għal distribuzzjoni ġeografika tal-proġetti, inkluż il-possibilità ta’ allokazzjonijiet nazzjonali (simili għal tar-Regolament LIFE+). Ġew previsti tliet alternattivi: sistema ta’ mertu biss bl-ebda kriterju ġeografiku marbut mas-selezzjoni; sistema ta’ bilanċ ġeografiku żgurat mill-Kummissjoni b'konformità mal-prinċipji ta’ solidarjetà u ta' qsim ta’ responsabilità; u sistema ta’ allokazzjonijiet nazzjonali għall-Proġetti Integrati. L-alternattiva preferuta hija li jiġi żgurat bilanċ għal Proġetti Integrati.

Fl-aħħar nett, tpoġġiet enfasi qawwija fuq is-simplifikazzjoni biex wieħed jibni fuq il-bidliet adottati f'LIFE+, bħall-użu tal-proposti elettroniċi. L-oqsma identifikati għal simplifikazzjoni addizzjonali kienu: approċċ f'żewġ stadji għas-selezzjoni tal-Proġetti Integrati, użu akbar ta’ ammonti f'daqqa u ammonti fissi, u l-ineliġibilità ta’ ċerti spejjeż. Biex jiġi żgurat li l-benefiċjarji ma jkunux żvantaġġati minn din is-simplifikazzjoni, il-Valutazzjoni tal-Impatt esplora l-alternattiva li jżid ir-rati tal-kofinanzjament. Bħala parti mill-miżuri ta' simplifikazzjoni, ġew ukoll analizzati l-alternattivi ta’ esternalizzazzjoni ta’ ħafna mill-kompiti tal-immaniġjar lil Aġenzija Eżekuttiva eżistenti, inkluż l-esternalizzazzjoni totali u alternattiva ibrida.

3.           ELEMENTI ĠURIDIĊI TAL-PROPOSTA

L-objettivi ambjentali tal-Unjoni huma mistqarra fit-Titolu XX tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). L-aktar bażi ġuridika komuni għal-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika hija l-Artikolu 192 tat-TFUE li jagħti s-setgħa lill-Parlament Ewropew u l-Kunsill li jiddeċiedu x'azzjoni għandha tittieħed mill-Unjoni sabiex tikseb l-objettivi ambjentali li huma stipulati fl-Artikolu 191 tat-TFUE. It-Trattat ta' Lisbona partikolarment saħħaħ l-enfasi fuq azzjoni klimatika billi jagħmlu l-ġlieda kontra l-bidla klimatika parti espliċita l-objettivi ambjentali.

L-Artikolu 11 tat-TFUE jistipula li l-obbligu li jiġu integrati r-rekwiżiti tal-protezzjoni ambjentali fid-definizzjoni u l-implementazzjoni tal-politiki u l-attivitajiet tal-Unjoni, partikolarment bl-għan li jiġi promoss l-iżvilupp sostenibbli.

Barra minn hekk, l-Artikolu 8 tad-Direttiva dwar il-Ħabitats espliċitament jorbot l-eżekuzzjoni tal-miżuri ta' konservazzjoni mad-dispożizzjonijiet tal-kofinanzjament mill-Unjoni.

Din il-proposta għal Regolament LIFE ġdid hija maħsuba bħala Programm LIFE b'żewġ sottoprogrammi: wieħed għall-Ambjent u wieħed għall-Azzjoni Klimatika. Il-ħolqien ta' sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika jtejjeb il-fil tematiku preċedenti "bidla klimatika" taħt il-komponent Politika u Governanza Ambjentali LIFE+.

Hemm potenzjal kbir għal sinerġiji bejn l-objettivi ambjentali u klimatiċi billi l-proġetti jistgħu jaqdu skopijiet diversi fl-istess waqt. Pereżempju, proġetti relatati ma' ħarsien tal-foresti jistgħu jwasslu għal benefiċċji oħra għall-bijodiversità u l-mitigazzjoni tal-bidla klimatika permezz tat-tisħiħ tar-riforestazzjoni u b'hekk tittejjeb ukoll il-kapaċità għall-assorbiment tal-karbonju. Proġetti tar-restawr tal-magħqad tal-għargħar jistgħu jiffaċilitaw l-adattament għall-bidla klimatika u t-tranżizzjoni lejn soċjetà aktar reżiljent għall-klima.

L-objettiv tal-Programm LIFE huwa li jkun katalizzatur għall-promozzjoni tal-implementazzjoni u l-integrazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi f'politiki oħra u l-prassi tal-Istati Membri. Titpoġġa enfasi speċjali fuq governanza aħjar minħabba li din hija inseparabbli mit-titjib fl-implementazzjoni.

Bidla importanti biex tittejjeb l-effiċjenza tal-Programm LIFE u biex jinħolqu rabtiet eqreb mal-prijoritajiet ta’ politika tal-Unjoni hija l-qalba minn approċċ purament minn isfel għal fuq għal approċċ ġerarkiku flessibbli. Il-Kummissjoni b'konsultazzjoni mal-Istati Membri ser tfassal programmi ta’ ħidma validi għal tal-anqas sentejn. Dawn ser ikopru pereżempju, il-prijoritajiet, l-allokazzjoni tar-riżorsi bejn it-tipi ta' finanzjament, u l-miri għall-perjodu. Il-prijoritajiet inklużi fihom mhux ser ikunu eżawrjenti sabiex jippermettu lill-applikanti biex jippreżentaw proposti f’oqsma oħra kif ukoll biex jinkorporaw ideat ġodda u jirreaġixxu għall-isfidi l-ġodda. Għalhekk il-Kummissjoni ser tkun assistita mill-Kumitat għall-Programm LIFE għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika, li ser ikollu karattru doppju, partikolarment, b'sedja differenti u kompożizzjoni differenti skont jekk il-kwistjonijiet trattati jkunux relatati mas-sottoprogramm Ambjent jew mas-sottoprogramm Azzjoni Klimatika. Aspetti oħra partikolari għall-Programm LIFE, bħal li jispeċifikaw aktar il-kriterji ta’ eliġibilità għas-selezzjoni tal-proġetti, kriterji għall-applikazzjoni ta’ bilanċ ġeografiku għall-Proġetti Integrati u indikaturi tal-prestazzjoni applikabbli għal prijoritajiet tematiċi speċifiċi, ser jiġu adottati mill-Kummissjoni permezz ta’ atti delegati.

Bidla importanti oħra hija l-ħolqien ta’ tip ġdid ta’ proġetti: "Proġetti Integrati". Dawn jimmiraw li jtejbu l-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika u l-integrazzjoni tagħhom fil-politiki l-oħrajn, speċjalment billi tiġi żgurata mobilizzazzjoni koordinata ta’ fondi oħra tal-Unjoni, nazzjonali u privati lejn l-objettivi ambjentali jew klimatiċi.

Il-Proġetti Integrati ser joperaw fuq skala territorjali kbira (partikolarment, reġjonali, multireġjonali, jew nazzjonali, u transsettorjalment) u jkunu orjentati lejn l-implementazzjoni tal-pjanijiet jew strateġiji ambjentali u ta’ azzjoni klimatika meħtieġa mil-leġiżlazzjoni ambjentali jew klimatika, skont atti oħra tal-Unjoni jew żviluppati mill-awtoritajiet tal-Istati Membri. Proġetti Integrati għas-sottoprogramm Ambjent ser jiffokaw primarjament fuq l-implementazzjoni ta’ pjanijiet u programmi relatati mad-Direttivi tal-Għasafar[15] u l-Ħabitats, id-Direttiva ta’ Qafas dwar l-Ilma[16], u l-leġiżlazzjoni dwar l-Iskart u l-Kwalità tal-Arja. Dawn il-Proġetti Integrati għandhom ukoll jippermettu l-ksib tar-riżultati f'oqsma oħra ta' politika, b'mod partikolari d-Direttiva ta' Qafas ta’ Strateġija tal-Ambjent Marin[17]. Għas-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika, il-Proġetti Integrati jistgħu jiffokaw fuq l-implementazzjoni tal-istrateġiji ta’ mitigazzjoni u ta' adattament u pjanijiet ta' azzjoni. Il-Proġetti Integrati ser jimmiraw ukoll, fejn possibbli, lejn il-mobilizzazzjoni ta' sorsi ta' fondi tal-Unjoni oħra billi jiġu sfruttati sinerġiji u tiġi żgurata l-konsistenza bejn il-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni differenti. Se jipprovdu eżempji lill-awtoritajiet responsabbli ta' kif il-koordinazzjoni ta' strumenti ta’ finanzjament differenti tkun possibbli sabiex tinkiseb implementazzjoni aħjar tal-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika tal-Unjoni. Fil-livell tal-Unjoni, din il-koordinazzjoni bejn il-Programm LIFE u programmi ta' finanzjament oħra tal-Unjoni tkun tista' tiġi stabilita fil-Qafas Strateġiku Komuni.

Dan ir-Regolament jipprovdi wkoll definizzjoni aktar ċara tal-attivitajiet iffinanzjati għal kull qasam prijoritarju. Is-sottoprogramm għall-Ambjent jikkonsisti minn tliet oqsma prijoritarji, li l-enfasi tagħhom ser tinqaleb lejn l-implementazzjoni u l-integrazzjoni. Il-qasam prijoritarju Bijodiversità jestendi s-sostenn tiegħu biex jiġu żviluppati l-aħjar prattiki għal sfidi usa' tal-bijodiversità filwaqt li jibqa' jiffoka fuq Natura 2000. Il-qasam prijoritarju Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi jibda jiffoka lejn l-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni u jeskludi innovazzjoni orjentata lejn duplikazzjoni fis-suq, peress li ser ikunu koperti aħjar minn Orizzont 2020[18]. Bħala parti tal-attenzjoni akbar fuq il-promozzjoni ta' governanza aħjar, il-qasam prijoritarju Governanza u Informazzjoni jissostitwixxi l-komponent preċedenti tal-Informazzjoni u Komunikazzjoni LIFE+ u ser jkun aktar attiv fil-promozzjoni tad-disseminazzjoni tal-għarfien għat-teħid tad-deċiżjonijiet u l-iżvilupp tal-aħjar prassi għal konformità aħjar u aktar effikaċi, minbarra l-kampanji ta' sensibilizzazzjoni.

Il-Pjan Direzzjonali 2050[19] għaraf li l-ittestjar tal-approċċi ġodda għall-mitigazzjoni tal-bidla klimatika jibqa' essenzjali għal tranżazzjoni lejn ekonomija baxxa fil-karbonju. L-adattament għall-bidla klimatika bħala prijorità transsettorjali tal-Unjoni wkoll ser jeħtieġ li jkun żgurat. Barra minn hekk, il-promozzjoni ta’ governanza u s-sensibilizzazzjoni huma essenzjali sabiex jitwasslu riżultati kostruttivi u biex jiġi żgurat l-involviment tal-partijiet konċernati. Għalhekk, is-sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika għandu jappoġġja l-isforzi li jikkontribwixxu għal tliet oqsma prijoritarji speċifiċi: Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika, Adattament għall-Bidla Klimatika u Governanza Klimatika u Informazzjoni.

Objettiv ewlieni tal-Programm LIFE huwa li jikkatalizza bidliet fl-iżvilupp u fl-implementazzjoni tal-politika billi jiġu pprovduti u disseminati soluzzjonijiet u l-aħjar prassi biex jintlaħqu l-għanijiet ambjentali u klimatiċi. Għalhekk joffri opportunitajiet ta’ kofinanzjament għal proġetti b’benefiċċji ambjentali jew klimatiċi ċari u jespandi l-bażi eżistenti ta’ għarfien. Il-Kummissjoni ser tiżgura sinerġiji bejn il-Programm LIFE u strumenti tal-Unjoni oħrajn, eż. tista’ tisfrutta r-riżultati tar-riċerka u l-innovazzjoni prodotti minn Orizzont 2020 u l-Programmi Kwadri preċedenti fl-oqsma tar-riċerka u l-innovazzjoni.

Il-Programm LIFE għandu jkopri t-tipi kollha ta' finanzjament meħtieġa biex jiġu indirizzati l-objettivi u l-prijoritajiet tiegħu. Partikolarment, għotjiet ta' azzjoni biex jiffinanzjaw proġetti jirrappreżentaw l-intervent finanzjarju ewlieni. Għotjiet oepratorji għal NGOs u għal entitajiet oħra ta' interess għall-Unjoni li jkunu primarjament attivi fil-qasam tal-ambjent jew tal-klima huma wkoll possibbli. Il-Programm LIFE jippermetti l-użu ta' strumenti finanzjarji[20]. Il-Kummissjoni għandha wkoll tħeġġeġ l-użu tal-akkwist pubbliku ekoloġiku meta jiġu implementati għotjiet ta' azzjoni.

Il-Programm LIFE jkabbar l-ambitu territorjali tiegħu b'approċċ aktar flessibbli rigward il-finanzjament għall-ambjent u l-klima barra l-Unjoni: l-ewwel nett, billi formalment jippermetti attivitajiet barra l-Unjoni f'każijiet eċċezzjonali u b'kundizzjonijiet speċifiċi kif ukoll fil-pajjiżi parteċipi fil-programm minn barra l-Unjoni; it-tieni nett, u billi jipprovdi bażi ġuridika għal kooperazzjoni ma' organizzazzjonijiet internazzjonali ta' interess fil-politika tal-ambjent u l-klima li mhux bilfors jaqgħu fl-ambitu tal-azzjoni esterna tal-Unjoni (pereżempju, l-istudji internazzjonali).

Fil-qafas tal-proċess ta’ simplifikazzjoni, il-Programm LIFE jadotta proċeduri eħfef. Huwa importanti li l-Istati Membri jkunu involuti fl-iffissar tal-prijoritajiet għall-Programm LIFE partikolarment biex jiġi żgurat li dawn il-prijoritajiet jirriflettu adegwatament id-differenzi fost l-Istati Membri u effettivament jgħinu fit-titjib u t-tħaffif tal-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika.

Barra minn hekk, il-Programm LIFE ser ikompli jtejjeb is-sistemi informatiċi biex titħaffef u tiġi ffaċilitata s-sottomissjoni elettronika tal-applikazzjonijiet. Sabiex tiġi ffaċilitata aktar il-parteċipazzjoni ta' partijiet konċernati żgħar, bħal SMEs jew NGOs, ser tingħata attenzjoni speċjali għal formoli ta' applikazzjoni ċari, faċilment leġibbli u unifikati, għal skadenzi li jippermettu biżżejjed żmien għas-sottomissjoni tal-applikazzjonijiet, għall-assistenza fit-tħejjija tal-applikazzjonijiet, u għal skadenżi disponibbli pubblikament għar-rifjut jew għas-selezzjoni tal-proposta ta’ proġett akkumpanjati b'raġunijiet ċari għar-rifjut. L-impatti soċjoekonomiċi ta’ proġett ser jiġu analizzati meta tiġi vvalutata l-applikazzjoni.

Se jżid ukoll l-użu ta’ rati fissi u ta' ammonti f'daqqa biex jitħaffu l-proċessi tal-applikazzjoni u tar-rapportar, u ser tħaffef ir-rekwiżiti tar-rappurtar għall-Proġetti Integrati. B'mod partikolari, jista' jiġi introdott approċċ f'żewġ stadji għas-selezzjoni ta’ Proġetti Integrati. Ir-rappurtar u r-riprogrammazzjoni jistgħu jkunu bbażati fuq ċiklu ta’ sentejn u l-iskeda tal-pagament adattata biex tiżgura fluss tal-flus aktar gradwali għall-proġett.

Bl-istess mod, ċerti kostijiet li rriżultaw onerużi f’termini ta’ monitoraġġ u rappurtar mhux ser jibqgħu jitqiesu bħala eliġibbli (pereżempju, il-VAT), u l-eliġibilità ta’ kostijiet oħra, bħal kost tal-persunal relatati ma’ persunal permanenti mhux speċifikament ingaġġat għall-proġett, jista’ jkun limitat jew eskluż, filwaqt li jinżamm mekkaniżmu li jippermetti l-kontribuzzjoni sostnuta tagħhom favur l-attività tal-proġett. Sabiex jiġi żgurat li l-benefiċjarji ma jkunux żvantaġġati u jinżammu livelli simili ta’ appoġġ għal proġetti ffinanzjati permezz ta’ għotjiet ta’ azzjoni bħal fir-Regolament LIFE+, ir-rati ta’ kofinanzjament għandhom jiżdiedu mill-50 % ta’ bħalissa għal 70 % u f'każijiet speċifiċi għal 80 % filwaqt li xorta waħda jiġi żgurat l-istess effett ta’ ingranaġġ attwali. Ir-rata ogħla ta' 80 % tista' tkun applikabbli għall-Proġetti Integrati biex tikkumpensa għall-fatt li filwaqt li dawk il-proġetti ser jirrikjedu inputs sinifikanti mill-persunal permanenti, il-kostijiet ta’ persunal permanenti ma jkunux jistgħu jitqiesu bħala kost eliġibbli. Ikun japplika wkoll għal proġetti speċifiċi b'sostenn ta’ ħtiġijiet partikolari għall-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-politika jew il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, b'kunsiderazzjoni tal-valur strateġiku ta’ dawk il-proġetti u biex tiġi żgurata rata attraenti ta' kofinanzjament.

Fl-aħħar nett, il-Programm LIFE għandu jibqa' mmaniġjat ċentralment biex jiġu mmassimizzati r-rabtiet bejn il-politiki, il-kwalità tal-interventi, l-immaniġjar finanzjarju tajjeb u riżorsi stabbli, u sabiex jiġi żgurat li s-sejbiet tal-proġetti LIFE jintużaw fit-tfassil tal-politika tal-Unjoni. Dan huwa meqjus bħala assi essenzjali mill-Parlament Ewropew, mill-Istati Membri u mill-partijiet konċernati. Madankollu, l-immaniġjar attwali jista' jittejjeb billi jiġu ddelegati bosta kompiti lil Aġenzija Eżekuttiva eżistenti. Minħabba l-karatteristiċi tal-Programm LIFE u biex jiżdiedu s-sinerġiji ma’ programmi ta' finanzjament oħra tal-Unjoni, il-Kummissjoni ser tesplora l-possibilità li tiddelega fil-biċċa l-kbira s-selezzjoni u l-kompiti tal-monitoraġġ lill-Aġenzija Ewropea għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni, filwaqt li tinżamm il-governanza tal-Programm LIFE fi ħdan il-Kummissjoni.

Peress li l-objettivi tal-azzjonijiet proposti, kif stabbilit fl-Artikolu 3, min-natura tagħhom stess, ma jistgħux ikunu suffiċjentament miksuba mill-Istati Membri u jistgħu għalhekk minħabba raġunijiet ta’ skala u effetti tal-azzjoni jintlaħqu aħjar fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista' tadotta miżuri, skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Skont il-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stabbilit f'dak l-istess Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li hu neċessarju biex jintlaħqu dawk l-objettivi.

4.           L-IMPLIKAZZJONI BAĠITARJA

Il-pakkett totali finanzjarju għall-Programm LIFE fil-Komunikazzjoni QFM għall-perijodu 2014-2020 espressi fi prezzijiet kurrenti huwa ta' EUR 3 618 miljun[21]. Minn dan l-ammont EUR 2 713,5 miljun huwa allokat għas-sottoprogramm għall-Ambjent, li minnu nofs ir-riżorsi ddedikati għal proġetti ffinanzjati permezz ta' għotjiet ta' azzjoni għandhom jiġu allokati biex isostnu l-konservazzjoni tan-natura u tal-bijodiversità. EUR 904,5 miljuni huma allokati għas-sottoprogramm Azzjoni Klimatika.

2011/0428 (COD)

Proposta għal

REGOLAMENT TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL

dwar l-istabiliment ta' Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidraw it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikolu 192 tiegħu,

Wara li kkunsidraw il-proposta mill-Kummissjoni Ewropea,

Wara t-trasmissjoni tal-abbozz ta’ att leġiżlattiv lill-Parlamenti nazzjonali,

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew[22],

Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kumitat tar-Reġjuni[23],

Filwaqt li jaġixxu skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja,

Billi:

(1) Il-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-ambjent u l-klima wasslu għal titjib sostanzjali fl-istat tal-ambjent. Madankollu, baqa' sfidi ambjentali u klimatiċi kbar li, jekk ma jiġux indirizzati, jkollhom konsegwenzi sinifikanti għall-Ewropa.

(2) Dawn l-isfidi ambjentali u klimatiċi, minħabba l-iskala u l-kumplessità tagħhom, għandhom jiġu ffinanzjati primarjament permezz tal-programmi ta’ finanzjament ewlenin tal-Unjoni. Fil-Komunikazzjoni tagħha lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Baġit għal Ewropa 2020"[24] ("il-Komunikazzjoni QFM"), fejn hi rikonoxxuta l-isfida tal-bidla klimatika, il-Kummissjoni stqarret li kienet biħsiebha żżid il-proporzjon tal-baġit tal-Unjoni relat mal-klima mill-anqas għal 20 % b’kontributi minn politiki differenti. Dan ir-Regolament għandu jikkontribwixxi għal dak il-għan.

(3) Dawk il-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni ma jistgħux jindirizzaw il-ħtiġijiet speċifiċi kollha ambjentali u ta’ azzjoni klimatika. Għall-ambjent u l-azzjoni klimatika, jeħtieġ approċċi speċifiċi biex jittrattaw l-integrazzjoni mhux uniformi tal-objettivi tagħhom fil-prassi fl-Istati Membri, l-implementazzjoni mhux uniformi u inadegwata tal-leġiżlazzjoni fl-Istati Membri, u d-disseminazzjoni u l-promozzjoni insuffiċjenti tal-għanijiet tal-politika. Huwa xieraq li jitkompla l-Programm LIFE rregolat bir-Regolament (KE) Nru 614/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Mejju 2007 dwar l-Istrument Finanzjarju għall-Ambjent (LIFE+)[25], u li jiġi adottat Regolament ġdid. Għalhekk, dan ir-Regolament għandu jistabilixxi Programm ta’ finanzjament dedikat għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (il-"Programm LIFE").

(4) L-assi ambjentali huma mqassma b’mod inugwali madwar l-Unjoni, iżda l-benefiċċji tagħhom jikkonċernaw u jinħassu mill-Unjoni fis-sħuħija tagħha. L-obbligu tal-Unjoni li tippreserva dawk l-assi jirrikjedi l-applikazzjoni konsistenti tal-prinċipji tas-solidarjetà u tal-qsim tar-responsabilità, li jimplika li ċerti problemi ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni jiġu indirizzati aħjar fil-livell reġjonali jew lokali. Il-Programm LIFE għandu rwol essenzjali għat-tqassim aħjar tas-solidarjetà u tal-qsim tar-responsabilità fl-ippriservar tal-ġid komuni ambjentali u klimatiku tal-Unjoni.

(5) Minħabba l-karatteristiċi u d-daqs tiegħu, il-Programm LIFE ma jistax isolvi l-problemi ambjentali u klimatiċi kollha. Aktar minn hekk, l-objettiv tiegħu għandu jkun li jikkatalizza bidliet fl-iżvilupp u fl-implementazzjoni tal-politika billi jipprovdi u jiddissemina soluzzjonijiet u l-aħjar prassi biex jintlaħqu l-għanijiet ambjentali u klimatiċi.

(6) Dan ir-Regolament jistabbilixxi, għad-durata kollha tal-Programm LIFE, pakkett finanzjarju ta’ EUR 3 618-il miljun[26] li jkollu r-referenza primarja, skont it-tifsira tal-punt 17 tal-Proposta tal-Kumissjoni għal Ftehim Interistituzzjonali tas-29 ta’ Ġunju 2011 bejn il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni dwar kooperazzjoni f’materji marbuta mal-baġit fir-rigward ta’ ġestjoni finanzjarja soda[27], għall-awtorità baġitarja matul il-proċedura baġitarja annwali.

(7) F'konformità mal-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-Lussemburgu ta’ Diċembru 1997 u tal-Kunsill Ewropew ta' Tessalonika ta’ Ġunju 2003, il-pajjiżi kandidati u l-pajjiżi tal-Balkani tal-Punent fil-Proċess ta' Stabilizzazzjoni u Assoċjazzjoni kif ukoll il-pajjiżi li għalihom tapplika l-Politika Ewropea tal-Viċinat għandhom ikunu kunsidrati bħala eliġibbli sabiex jipparteċipaw fil-programmi tal-Unjoni, skont il-kundizzjonijiet stabiliti f'kull ftehim bilaterali relevanti konkluż ma' dawk il-pajjiżi.

(8) Għal investimenti relatati mal-ambjent u l-azzjoni klimatika fl-Unjoni biex ikunu effikaċi, xi attivitajiet jeħtieġ li jiġu implementati lil hinn mill-fruntieri tagħha. Dawk l-investimenti ma jistgħux dejjem jiġu ffinanzjati bis-saħħa tal-istrumenti tal-azzjoni esterna tal-Unjoni. Interventi f'pajjiżi mhux direttament parteċipi fil-Programm LIFE u l-parteċipazzjoni ta' partijiet terzi f'attivitajiet iffinanzjati skont il-Programm LIFE għandhom ikunu eċċezzjonalment possibbli sakemm jiġu ssodisfati kundizzjonijiet speċifiċi.

(9) Dan ir-Regolament għandu wkoll jipprovdi qafas għall-kooperazzjoni ma' organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti u sostenn għalihom bil-ħsieb li jiġu żgurati l-ħtiġijiet ta’ politika ambjentali u klimatika li ma jaqgħux fl-ambitu tal-istrumenti ta’ azzjoni esterna, bħal ċerti studji.

(10) Ir-rekwiżiti ambjentali u klimatiċi għandhom ikunu integrati f'politiki u attivitajiet tal-Unjoni Il-Programm LIFE għandu għalhekk jikkomplementa programmi ta' finanzjament oħra tal-Unjoni, inkluż il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali[28], il-Fond Soċjali Ewropew[29], il-Fond ta' Koeżjoni[30], il-Fond Agrikolu Ewropew ta’ Garanzija[31], il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali[32], il-Fond Ewropew Marittimu u tas-Sajd[33], u Orizzont 2020[34]. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiżguraw din il-komplementarjetà fil-livelli kollha. Fil-livell tal-Unjoni, il-komplementarjetà għandha tiġi żgurata billi tiġi stabbilita kooperazzjoni strutturata bejn il-Programm LIFE u programmi ta' finanzjament tal-Unjoni b'immaniġġjar konġunt fil-Qafas Strateġiku Komuni[35], partikolarment biex jiġi promoss il-finanzjament tal-attivitajiet li jikkomplimentaw il-Proġetti Integrati jew jiġi sostnut l-użu ta’ soluzzjonijiet, metodi u approċċi żviluppati fi ħdan il-Programm LIFE. Il-Programm LIFE għandu wkoll jinkoraġġixxi l-introduzzjoni tar-riżultati ta' riċerka u innovazzjoni b'rabta mal-ambjentali u l-klima ta’ Orizzont 2020. Fi ħdan dan il-kuntest għandu joffri opportunitajiet ta’ kofinanzjament għal proġetti b’benefiċċji ambjentali u klimatiċi cari sabiex jiġu żgurati sinerġiji. Il-koordinazzjoni hija meħtieġa sabiex jiġi evitat finanzjament doppju.

(11) It-twaqqif u t-treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità u t-titjib fl-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi, flimkien mal-indirizzar tal-preokkupazzjonijiet b'rabta mal-ambjent u s-saħħa, jibqgħu l-isfidi ewlenin għall-Unjoni. Dawn l-isfidi jeħtieġu sforzi ikbar fil-livell tal-Unjoni biex jiġu pprovduti soluzzjonijiet u l-aħjar prattiki li jgħinu jinkisbu l-miri tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni "Ewropa 2020: strateġija għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv "(minn hawn 'il quddiem "L-Istrateġija Ewropa 2020")[36]. Barra minn hekk, governanza mtejba, partikolarment permezz tas-sensibilizzazzjoni u l-involviment tal-partijiet konċernati, hija essenzjali għall-ilħuq tal-objettivi ambjentali. Għalhekk is-sottoprogramm għall-Ambjent għandu jkollu tliet oqsma prijoritarji għall-azzjoni: Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi, Bijodiversità, u Governanza Ambjentali u Informazzjoni. Ghandu jkun possibbli għall-proġetti ffinanzjati mill-Programm LIFE li jikkontribwixxu għall-kisba tal-objettivi speċifiċi ta' iktar minn wieħed minn dawn l-oqsma prijoritarji u li jinvolvu l-parteċipazzjoni ta' iktar minn Stat Membru wieħed.

(12) Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni "Pjan Direzzjonali għal Ewropa b'Użu Effiċjenti tar-Riżorsi"[37] (minn hawn 'il quddiem il-"Pjan Direzzjonali għal Ewropa b'Użu Effiċjenti tar-Riżorsi") stipulat it-tappi u l-azzjonijiet li huma meħtieġa biex jiddirottaw lill-Unjoni lejn tkabbir effiċjenti fir-riżorsi u sostenibbli. Għalhekk, il-qasam prijoritarju Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi għandu jsostni l-implementazzjoni effettiva tal-politika ambjentali tal-Unjoni fis-setturi pubbliċi u privati, partikolarment tas-setturi ambjentali koperti mill-Pjan Direzzjonali għal Ewropa b'Użu Effiċjenti tar-Riżorsi billi jiffaċilita l-iżvilupp u l-kondiviżjoni ta’ soluzzjonijiet ġodda u l-aħjar prattiki. Madankollu, għandu jeskludi dawk l-attivitajiet ta’ ekoinnovazzjoni li jrikkbu fuq Orizzont 2020.

(13) Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni "L-assigurazzjoni ta' ħajjitna, il-kapital naturali tagħna: strateġija tal-UE għall-bijodiversità sal-2020"[38] (minn hawn 'il quddiem "L-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020") stabilixxiet miri biex twaqqaf u treġġa' lura t-telf tal-bijodiversità. Dawn il-miri jinkludu fost oħrajn, l-implementazzjoni sħiħa tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE tal-21 ta' Mejju 1992 dwar il-konservazzjoni tal-ħabitats naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa[39] u d-Direttiva 2009/147/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-30 ta’ Novembru 2009 dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi[40], kif ukoll iż-żamma u r-restawr tal-ekosistemi u tas-servizzi tagħhom. Il-Programm LIFE għandu jikkontribwixxi biex jinkisbu dawk il-miri. Għalhekk, il-qasam prijoritarju Bijodiversità għandu jiffoka fuq l-implementazzjoni u l-immaniġjar tan-netwerk ta’ Natura 2000 stabilit bid-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE, partikolarment fir-rigward tal-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata previsti fl-Artikolu 8 tal-istess Direttiva, dwar l-iżvilupp u t-tixrid tal-aħjar prattiki fir-rigward tal-bijodiversità, u d-Direttivi 2009/147/KE u 92/43/KEE, kif ukoll dwar l-isfidi usa' tal-bijodiversità identifikati mill-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020;

(14) Il-foresti għandhom rwol sinifikanti għall-ambjent u l-klima rigward, pereżempju, il-bijodiversità, l-ilma, il-ħamrija, u l-mitigazzjoni u l-adattament għall-bidla fil-klima. Il-foresti u l-ħamriji jgħinu biex jirregolaw il-klima billi jassorbu d-dijossidu tal-karbonju (CO2) mill-atmosfera u jaħżnu ammonti enormi ta’ karbonju. Biex jiġi ottimizzat dak l-irwol, il-forniment ta’ dejta u ta' informazzjoni relevanti u kompatibbli huwa neċessarju. Dan ir-Regolament għandu għalhekk jirrappreżenta wkoll qafas għas-sostenn ta’ azzjonijiet sinerġistiċi ambjentali u klimatiċi assoċjati mal-foresti u l-ħamrija. Oqsma oħra għal żieda fis-sinerġiji huma l-iskarsezza tal-ilma u n-nixfiet, kif ukoll l-immaniġjar tar-riskji tal-għargħar.

(15) Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: Pjan Direzzjonali għal ekonomija kompetittiva b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fl-2050[41] (minn hawn 'il quddiem il-"Pjan Direzzjonali 2050") irrikonoxxiet li l-ittestjar ta’ approċċi ġodda lejn il-mitigazzjoni tal-bidla klimatika ser jibqa' essenzjali biex issir tranżazzjoni lejn ekonomija b'livell baxx ta’ karbonju. L-adattament għall-bidla klimatika bħala prijorità transsettorjali tal-Unjoni wkoll ser jeħtieġ li jkun żgurat. Barra minn hekk, il-promozzjoni tal-governanza u s-sensibilizzazzjoni huma essenzjali għall-ilħuq ta' riżultati kostruttivi u biex jiġi żgurat l-involviment tal-partijiet konċernati. Għalhekk, is-sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika għandu jappoġġja l-isforzi li jikkontribwixxu għal tliet oqsma prijoritarji speċifiċi: Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika, Adattament għall-Bidla Klimatika u Governanza Klimatika u Informazzjoni. Ghandu jkun possibbli għall-proġetti ffinanzjati mill-Programm LIFE li jikkontribwixxu għall-kisba tal-objettivi speċifiċi ta' iktar minn wieħed minn dawn l-oqsma prijoritarji u li jinvolvu l-parteċipazzjoni ta' iktar minn Stat Membru wieħed.

(16) Il-qasam prijoritarju Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika għandu jikkontribwixxi għall-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni b'rabta mal-klima, partikolarment fir-rigward tal-monitoraġġ u r-rapportar tal-gassijiet serra, il-politiki relatati mal-użu tal-art, il-bidla fl-użu tal-art u l-forestrija, is-sistemi tan-negozjar tal-emissjonijiet, l-isforzi tal-Istati Membri biex jitnaqqsu l-emissjonijiet tal-gassijiet serra, il-qbid u l-ħżin tal-karbonju, l-enerġija rinovabbli, l-effiċjenza enerġetika, it-trasport u l-fjuwils, il-protezzjoni tas-saff tal-ożonu u l-gassijiet fluworinati.

(17) Diġà qed naraw l-ewwel konsegwenzi tal-bidla klimatika fl-Ewropa u madwar id-dinja, bħalma huma kundizzjonijiet estremi tat-temp li wasslu għal għargħar u nixfiet, u temperaturi u livelli tal-baħar eskalenti. Il-qasam prijoritarju l-Adattament għall-Bidla Klimatika għandu għalhekk jikkontribwixxi għall-adattament għal dawn l-impatti attravers popolazzjonijiet, is-setturi ekonomiċi u r-reġjuni kollha biex tkun żgurata Unjoni aktar reżiljenti permezz ta’ miżuri u strateġiji speċifiċi ta' adattament. Azzjonijiet f'dan il-qasam għandhom ikunu komplimentari għall-azzjonijiet eliġibbli għal finanzjament fi ħdan l-istrument finanzjarju għall-protezzjoni ċivili.

(18) L-implementazzjoni sħiħa tal-leġiżlazzjoni u l-politika ambjentali u klimatika hija intrinsikament marbuta mal-ilħuq ta’ governanza aħjar, it-titjib tal-involviment tal-partijiet konċernati u d-disseminazzjoni tal-informazzjoni. Għalhekk, l-oqsma prijoritarji ta’ Governanza u Informazzjoni għandhom fiż-żewġ sottoprogrammi jsostnu l-iżvilupp ta’ pjattaformi u l-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki għal konformità u infurzar aħjar u l-ġenerazzjoni ta’ sostenn mill-pubbliku u l-partijiet konċernati għal politika tal-Unjoni bi sforzi fl-oqsma ambjentali u klimatiċi. Partikolarment, dawn għandhom isostnu t-titjib fid-disseminazzjoni tal-bażi tal-għarfien, sensibilizzazzjoniis-sensibilizzazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika, l-aċċess għall-informazzjoni u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali.

(19) Fil-qafas ta’ dan ir-Regolament, għandu jingħata appoġġ skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 tal-25 ta' Ġunju 2002 dwar ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej[42]. Il-proġetti finanzjati skont il-Programm LIFE għandhom jissodisfaw il-kriterji ta' eliġibilità sabiex jiżguraw l-aħjar użu possibbli tal-Fondi tal-Unjoni u biex jiġi żgurat valur miżjud Ewropew. Dawk b'impatti transsettorjali għandhom jiġu mħeġġa. Il-Kummissjoni għandha wkoll tippromwovi u tinkoraġġixxi l-użu tal-akkwist pubbliku ekoloġiku speċjalment fl-implementazzjoni tal-proġetti.

(20) Sabiex jinżammu kundizzjonijiet ekwi għall-impriżi kollha attivi fis-suq intern u biex jiġu evitati distorsjonijiet bla bżonn fil-kompetizzjoni, il-finanzjament ipprovdut bil-Programm LIFE għandu jiġi indirizzat, fejn xieraq, għall-fallimenti fis-suq. Barra minn hekk, fil-każ li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi mfassal f'konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat sabiex jiġu evitati distorsjonijiet fis-suq, bħall-eżawriment tal-opportunitajiet għal finanzjament privat, il-ħolqien ta' strutturi tas-suq ineffikaċi jew l-ippreservar ta’ ditti ineffiċjenti, u ma jistax jiddaħħal fis-seħħ qabel l-approvazzjoni mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108(3) tat-Trattat, sakemm dan jikkonforma ma' regolament adottat skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 994/98 tas-7 ta' Mejju 1998 dwar l-applikazzjoni tal-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea għal ċertu kategoriji ta' għajnuna Statali orizzontali[43].

(21) Sabiex tittejjeb l-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika u tittejjeb l-integrazzjoni tal-objettivi klimatiċi u ambjentali f'politiki oħra, il-Programm LIFE għandu jippromwovi proġetti li jappoġġaw approċċi integrati lejn l-implementazzjoni ta' leġiżlazzjoni u politika ambjentali u klimatika. Għas-sottoprogramm Ambjent, dawk il-proġetti għandhom jiffokaw primarjament fuq l-implementazzjoni tal-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020, b'attenzjoni partikolari għall-immaniġjar u l-konsolidazzjoni effikaċi tan-netwerk Natura2000 stabbilit bid-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE permezz tal-implementazzjoni tal-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata prevista fl-Artikolu 8 tal-istess Direttiva, tad-Direttiva 2000/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2000 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li tistabbilixxi qafas għal azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-politika tal-ilma[44], u l-leġiżlazzjoni tal-Iskart u l-Arja. Dawk il-proġetti filwaqt li jiffokaw fuq it-temi identifikati ser ikunu mekkaniżmu ta’ eżekuzzjoni bi skopijiet diversi (eż. bil-mira ta' benefiċċji ambjentali u l-bini tal-kapaċità) li jippermetti biex jintlaħqu riżultati f'oqsma oħra ta' politika, partikolarment id-Direttiva 2008/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-17 ta' Ġunju 2008 li tistabbilixxi Qafas għal Azzjoni Komunitarja fil-qasam tal-Politika tal-Ambjent Marin (id-Direttiva Kwadru dwar l-Istrateġija tal-Ambjent Marin) [45]. Dawk it-tipi ta' proġetti jistgħu jkunu kkunsidrati f’oqsma ambjentali oħra. Għas-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika, dawk il-proġetti għandhom jiffokaw partikolarment fuq l-istrateġiji u l-pjanijiet ta' azzjoni ta’ mitigazzjoni u ta' adattament għall-bidla klimatika. Dawk it-tipi ta’proġetti għandhom jappoġġaw biss sensiela ta' attivitajiet u miżuri speċifiċi, waqt li attivitajiet oħra li jikkomplementaw dawk inklużi fil-proġett għandhom jiġu sostnuti minn programmi ta’ finanzjament oħra tal-Unjoni, kif ukoll minn fondi nazzjonali, reġjonali u mis-settur privat. Finanzjament mill-Programm LIFE għandu jisfrutta s-sinerġiji u jiżgura konsistenza bejn sorsi differenti ta’ finanzjament mill-Unjoni billi jipprovdi attenzjoni strateġika ambjentali u klimatika.

(22) L-Unjoni hija parti għall-Konvenzjoni tal-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni Pubblika u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (minn hawn 'il quddiem imsejħa "il-Konvenzjoni ta’ Aarhus") tal-Kummissjoni Ekonomika tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ewropa (NU-KEE). Il-ħidma tal-organizzazzjonijiet mhux governattivi (NGOs) għandha għalhekk tiġi sostnunta, billi dawn huma effikaċi fis-sostenn tal-miri tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus billi jħaddnu l-preokkupazzjonijiet u l-fehmiet taċ-ċittadini tal-Unjoni bħala parti mill-proċess tal-iżvilupp ta' politika kif ukoll fis-sostenn tal-implementazzjoni tagħha, u fis-sensibilizzazzjoni dwar problemi u responsi tal-politika ambjentali u b'rabta mal-klima. Huwa xieraq għall-Programm LIFE li jsostni medda wiesgħa ta’ NGOs ta’ interess għall-Unjoni, primarjament attivi fil-qasam ambjentali u/jew tal-azzjoni klimatika, permezz tal-għoti kompetittiv u trasparenti ta’ għotjiet operatorji, sabiex jgħinuhom jagħtu kontributi effikaċi favur il-politika tal-Unjoni, kif ukoll jibnu u jsaħħu l-kapaċità tagħhom biex isiru sħab aktar effiċjenti.

(23) Sabiex twettaq ir-rwol tagħha fil-varar tal-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika, il-Kummissjoni għandha tuża r-riżorsi mill-Programm LIFE biex issostni l-varar, l-implementazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika tal-Unjoni, inkluż ix-xiri ta’ servizzi u oġġetti. Ir-riżorsi finanzjarji allokati għal attivitajiet ta’ komunikazzjoni skont dan ir-Regolament għandhom ikopru wkoll komunikazzjoni korporattiva dwar il-prijoritajiet ta’ politika tal-Unjoni[46].

(24) Id-diskrepanza attwali fis-suq bejn id-domanda għal u l-provvista ta’ selfiet, ekwità u kapital ta’ riskju aktarx li jippersisti fil-kuntest ta’ kriżi finanzjarja u, huwa xieraq, għalhekk, li jitħalla l-użu tal-istrumenti finanzjarji biex isostnu proġetti b'kapaċità ta’ ġenerazzjoni ta’ dħul fl-oqsma tal-ambjent u l-klima. Strumenti finanzjarji sostnuti mill-Programm LIFE għandhom jintużaw sabiex jindirizzaw ħtiġijiet speċifiċi tas-suq b’mod kosteffikaċi, f’konformità mal-objettivi tal-Programm, u m’għandhomx jeżawrixxu l-possibilità tal-finanzjament privat. L-istrumenti finanzjarji jistgħu jiġu kkombinati ma' għotjiet iffinanzjati mill-baġit tal-Unjoni, inkluż skont dan ir-Regolament.

(25) L-esperjenza tal-istrumenti tal-imgħoddi wriet il-ħtieġa ta’ programm fuq bażi multiannwali u li tingħata attenzjoni għall-isforzi fuq prijoritajiet ta’ politika u oqsma għall-azzjoni ambjentali u klimatiċi konkreti. Tali programmi ta' ħidma multiannwali għandhom ikunu flessibbli sabiex jintlaħqu l-miri u l-objettivi tal-Programm LIFE, filwaqt li jipprovdu l-istabilità neċessarja għall-oqsma prijoritarji għal applikanti potenzjali biex jippjanaw, jippreparaw u jissottomettu proposti. Minħabba dan, dawk il-programmi ta' ħidma multiannwali għandhom ikunu validi tal-inqas għal sentejn bi prijoritajiet mhux eżawrjenti.

(26) Bil-ħsieb li jiġi ssimplifikat il-Programm LIFE u jitnaqqas il-piż amministrattiv għall-applikanti u l-benefiċjarji, għandu jsir użu akbar ta’ rati fissi u ta' ammonti f'daqqa, u l-finanzjament għandu jiffoka fuq kategoriji aktar speċifiċi ta’ spejjeż. Permezz ta' kumpens għal spejjeż ineliġibbli u sabiex jinżamm il-livell effettiv ta’ sostenn ipprovdut mill-Programm LIFE, ir-rati ta’ kofinanzjament għandhom ikunu ta’ 70 % bħala regola ġenerali u 80 % f' każijiet speċifiċi.

(27) Il-Programm LIFE u s-sottoprogrammi għandhom jiġu mmonitorjati u evalwati regolarment abbażi ta’ indikaturi korrispondenti biex ikunu possibbli riaġġustamenti. Sabiex tiġi pprovduta evidenza tal-kobenefiċċji li ż-żewġ sottoprogrammi jistgħu jġibu magħhom għall-azzjoni klimatiku u l-bijodiversità, u tiġi pprovduta informazzjoni dwar il-livell tal-infiq, il-monitoraġġ tal-Programm LIFE għandu jintraċċa nefqa relatata mal-klima u nefqa relatata mal-bijodiversità, kif iddefinit fil-Komunikazzjoni QFM. Tali traċċar għandu jitwettaq abbażi ta’ metodoloġija sempliċi billi titqiegħed in-nefqa f’waħda minn tliet kategoriji: relatata mal-klima/bijodiversità biss (li għandhom jingħaddu bħala 100 %), relatata b'mod sinifikanti mal-klima/bijodiversità (li għandhom jingħaddu bħala 40 %), u mhux relatati mal-klima/bijodiversità (li għandhom jingħaddu bħala 0 %). Dik il-metodoloġija ma għandhiex teskludu l-użu ta' metodoloġiji aktar preċiżi, fejn xieraq.

(28) L-interessi finanzjarji tal-Unjoni għandhom jiġu protetti permezz ta’ miżuri proporzjonati matul iċ-ċiklu tan-nefqa, inklużi l-prevenzjoni, d-detezzjoni u l-investigazzjoni ta’ irregolaritajiet, l-irkupru ta’ fondi li jkunu ntilfu, imħallsa ħażin jew jew użati skorrettement u, fejn xieraq, penali.

(29) Sabiex jiġu żgurati kundizzjonijiet uniformi għall-implementazzjoni ta’ dan ir-Regolament fir-rigward tal-adozzjoni ta’ programmi ta’ ħidma multiannwali, għandhom jiġu kkonferiti setgħat ta’ implementazzjoni lill-Kummissjoni. Dawn is-setgħat għandhom jiġu eżerċitati skont ir-Regolament (UE) Nru 182/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Frar 2011 li jistabbilixxi r-regoli u l-prinċipji ġenerali dwar il-modalitajiet ta’ kontroll mill-Istati Membri tal-eżerċizzju mill-Kummissjoni tas-setgħat ta’ implementazzjoni[47].

(30) Sabiex jiġi żgurat l-aħjar użu possibbli tal-fondi tal-Unjoni u biex jiġi żgurat valur miżjud Ewropew, is-setgħa li jiġu adottati atti skont l-Artikolu 290 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandhom jiġu ddelegati lill-Kummissjoni fir-rigward tal-kriterji tal-eliġibilità għas-selezzjoni tal-proġetti, tal-kriterji għall-applikazzjoni ta' bilanċ ġeografiku għal “Proġetti Integrati”, u tal-indikaturi tal-prestazzjoni applikabbli għal prijoritajiet tematiċi speċifiċi. Huwa ta’ importanza partikolari li l-Kummissjoni twettaq konsultazzjonijiet xierqa matul ix-xogħol preparatorju tagħha, inkluż fil-livell ta’ esperti. Il-Kummissjoni, meta tkun qed tħejji u tfassal atti delegati, għandha tiżgura trażmissjoni simultanja, f'waqtha u xierqa tad-dokumenti rilevanti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill.

(31) Ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 għandu għalhekk jiġi rrevokat.

(32) Biex tiġi żgurata tranżizzjoni effiċjenti bejn il-Programm LIFE u l-miżuri adottati skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007, jeħtieġ li jitkomplew il-monitoraġġ, l-awditjar u l-valutazzjoni kwalitattiva tal-attivitajiet finanzjati skont dak ir-Regolament wara l-iskadenza tiegħu.

(33) Il-valur miżjud tal-Programm LIFE joħroġ mill-ispeċifiċità tal-approċċ u l-fokus tiegħu li jrendi l-interventi tiegħu adattati speċjalment għall-ħtiġijiet ambjentali u klimatiċi. Il-Programm LIFE jista' jikkontribwixxi għal implementazzjoni aktar effikaċi tal-politiki ambjentali milli azzjoni individwali minn Stat Membru minħabba ż-żieda fl-ippuljar tar-riżorsi u l-kompetenza esperta. Hu jipprovdi wkoll pjattaforma għall-iżvilupp u l-iskambju tal-aħjar prassi u l-għarfien, għat-titjib, l-ikkatalizzar, u l-aċċellerazzjoni tal-bidliet fl-implementazzjoni tal-acquis, u l-bini tal-kapaċità, is-sostenn ta’ atturi privati fl-ittestjar ta’ teknoloġiji u s-soluzzjonijiet fuq skala żgħira, speċjalment mill-SMEs, u li jippermetti lill-Istati Membri u lill-partijiet konċernati li jitgħallmu minn xulxin. Barra minn hekk, il-Programm LIFE joħloq sinerġiji bejn fondi tal-Unjoni u nazzjonali filwaqt li jixpruna fondi addizzjonali mis-settur privat, u b'hekk tiżdied il-koerenza tal-intervent tal-Unjoni u tiġi promossa l-implementazzjoni aktar omoġenea tal-acquis.

(34) Billi l-objettivi tal-azzjonijiet proposti, jiġifieri l-kontribut għall-implementazzjoni u l-iżvilupp ta' politika u leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika tal-Unjoni, inkluż l-integrazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi f'politiki oħra, u l-promozzjoni ta' governanza aħjar, ma jistgħux ikunu suffiċjentament milħuqa mill-Istati Membri u jistgħu għalhekk minħabba l-iskala u l-effetti tal-azzjoni jintlaħqu aħjar fil-livell tal-Unjoni, l-Unjoni tista' tadotta miżuri, skont il-prinċipju tas-sussidjarjetà kif stabilit fl-Artikolu 5 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea. Skont il-prinċipju tal-proporzjonalità, kif stabilit fl-istess Artikolu, dan ir-regolament ma jmurx lil hinn minn dak li hu neċessarju biex jintlaħqu dawk l-objettivi,

ADOTTAW DAN IR-REGOLAMENT:

TITOLU I

Il-Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE)

Artikolu 1

Stabiliment

Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika li jkopri l-perjodu mill-1 ta' Jannar 2014 sal-31 ta’ Diċembru 2020 (minn hawn’il quddiem “il-Programm LIFE”), huwa bil-preżent stabilit.

Artikolu 2

Definizzjonijiet

Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, id-definizzjonijiet li ġejjin huma applikabbli:

(a) “proġetti pilota” tfisser proġetti li japplikaw teknika jew metodu li ma jkunux ġew applikati jew ittestjati qabel, jew xi mkien ieħor, u li joffru vantaġġi potenzjali ambjentali jew klimatiċi meta mqabbla mal-aħjar prassi kurrenti;

(b) "proġetti dimostrattivi" tfisser proġetti li jpoġġu fil-prattika, jittestjaw, jevalwaw jew jiddisseminaw azzjonijiet, metodoloġiji jew approċċi li jkunu ġodda jew mhux magħrufa fil-kuntest speċifiku tal-proġett, bħal dak ġeografiku, ekoloġiku, soċjoekonomiku, u li jistgħu jiġu applikati bnadi oħra f'ċirkostanzi simili;

(c) “proġetti tal-aħjar prassi" tfisser proġetti li japplikaw tekniki, metodi u approċċi xierqa, kosteffikaċu u avvanzati filwaqt li jitqies il-kuntest speċifiku tal-proġett;

(d) “proġetti integrati” tfisser proġetti li jimplementaw b'mod sostenibbli, fuq skala territorjali kbira, partikolarment, reġjonali, multireġjonali jew nazzjonali, strateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ambjentali jew klimatiċi meħtieġa skont il-leġiżlazzjoni ambjentali jew klimatika tal-Unjoni, jew skont atti oħra tal-Unjoni jew żviluppati mill-awtoritajiet tal-Istati Membri;

(e) “proġetti ta' assistenza teknika” tfisser proġetti bil-għan li jsostnu l-preparazzjoni ta’ proġetti integrati msemmija fil-punt (d);

(f) “proġetti preparatorji” tfisser proġetti b’appoġġ għall-ħtiġijiet speċifiċi għall-implementazzjoni u l-iżvilupp tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali jew klimatika tal-Unjoni.

Artikolu 3

Objettivi u indikaturi

1. Il-Programm LIFE għandu partikolarment ikollu l-objettivi ġenerali li ġejjin:

(g) jikkontribwixxi biex il-bidla lejn ekonomija effiċjenti fir-riżorsi, baxxa fil-karbonju u klimatikament reżiljenti, għall-protezzjoni u t-titjib tal-kwalità tal-ambjent u t-twaqqif u t-treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità;

(h) itejjeb l-iżvilupp, l-implementazzjoni u l-infurzar tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni u, u jikkatalizza u jippromwovi l-integrazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi fil-politiki l-oħra tal-Unjoni u l-prattiki tas-setturi pubbliċi u privati, inkluż biż-żieda tal-kapaċità tagħhom;

(i) isostni governanza ambjentali u klimatika aħjar fil-livelli kollha.

B'dan il-mod, il-Programm LIFE jikkontribwixxi għall-iżvilupp sostenibbli u għall-ilħuq tal-objettivi u l-miri tal-Istrateġija Ewropa 2020.

2. Il-prestazzjoni tal-Programm LIFE għandha tiġi vvalutata, partikolarment, bl-indikaturi li ġejjin:

(a) titjibiet ambjentali u klimatiċi attribwibbli, fir-rigward tal-objettiv imsemmi fil-punt (a) tal-paragrafu 1. Fir-rigward tal-objettiv tal-kontribut għat-twaqqif u treġġigħ lura tat-telf tal-bijodiversità, it-titjibiet ambjentali attribwibbli għandhom jitkejlu permezz tal-persentaġġ tan-netwerk tan-Natura2000 restawrat jew miġjub għal immaniġjar adegwat, is-superfiċe tas-servizzi tal-ekosistema restawrata, u l-għadd u t-tip ta’ ħabitats u speċijiet fil-mira li jtejbu l-istatus ta’ konservazzjoni;

(b) l-għadd ta' interventi żviluppati jew adottati li jimplementaw pjanijiet, programmi jew strateġiji skont il-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni, u l-għadd ta’ interventi tajbin tant biex jiġu replikati jew ittrasferiti, fir-rigward tal-objettivi marbuta mal-iżvilupp u l-implementazzjoni msemmija fil-punt (b) tal-paragrafu 1;

(c) l-għadd ta’ interventi li jiksbu sinerġiji ma' programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni oħra jew li jiġu razzjonalizzati fihom, jew integrati fi prassi tas-settur pubbliku jew privat, fir-rigward tal-objettivi marbuta mal-integrazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni msemmija fil-punt (b) tal-paragrafu 1;

(d) l-għadd ta’ interventi biex jiġu żgurati governanza aħjar, disseminazzjoni ta’ informazzjoni u sensibilizzazzjoni dwar aspetti ambjentali u klimatiċi fir-rigward tal-objettivi msemmija fil-punt (c) tal-paragrafu 1.

Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati f'konformità mal-Artikolu 30 dwar aktar l-indikaturi tal-prestazzjoni fid-dawl tal-applikazzjoni tagħhom għall-prijoritajiet tematiċi kif imfissra fi programmi ta' ħidma multiannwali msemmija fl-Artikolu 24.

3. L-objettivi msemmija fil-paragrafu 1 għandhom jissegwew permezz tas-sottoprogrammi li ġejjin (minn hawn ‘il quddiem is-“sottoprogrammi”):

(a) is-sottoprogramm għall-Ambjent;

(b) is-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika.

Artikolu 4

Baġit

4. Il-pakkett finanzjarju għall-implementazzjoni tal-Programm LIFE għandu jkun ta' EUR 3 618 000 000[48].

5. Ir-rendikont dettaljat baġitarju għas-sottoprogrammi għandu jkunu kif ġej:

(a) EUR 2 713 500 000 għall-pakkett finanzjarju kumplessiv imsemmi fil-paragrafu 1 għandu jkun allokat lis-sottoprogramm għall-Ambjent;

(b) EUR 904 500 000 għall-pakkett finanzjarju kumplessiv imsemmi fil-paragrafu 1 għandu jkun allokat lis-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika.

Artikolu 5

Il-parteċipazzjoni ta' pajjiżi terzi fil-Programm LIFE

Il-Programm LIFE għandu jkun miftuħ għall-parteċipazzjoni tal-pajjiżi li ġejjin:

(a) il-pajjiżi tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (EFTA) li jkunu partijiet għall-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE);

(b) pajjiżi kandidati, pajjiżi kandidati potenzjali u l-pajjiżi aderenti fl-Unjoni;

(c) pajjiżi li għalihom tapplika l-Politika Ewropea tal-Viċinat;

(d) pajjiżi li saru membri tal-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 993/1999 tad-29 ta' April 1999 li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 1210/90 dwar l-istabbiliment ta' Aġenzija Ewropea għall-Ambjent u l-qafas Ewropew għall-informazzjoni u osservazzjoni ambjentali[49];

Din il-parteċipazzjoni għandha sseħħ skont il-kundizzjonijiet preskritti fil-ftehimiet bilaterali jew multilaterali rispettivi li jistabbilixxu l-prinċipji ġenerali għall-parteċipazzjoni tagħhom fil-programmi tal-Unjoni.

Artikolu 6

Attivitajiet barra mill-Unjoni

1. Mingħajr ħsara għall-Artikolu 5, il-Programm LIFE jista' jiffinanzja attivitajiet barra l-Unjoni, sakemm dawk l-attivitajiet ikunu indispensabbli sabiex jintlaħqu l-objettivi ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni jew biex tiġi żgurata l-effikaċja tal-interventi mwettqa fl-Istati Membri.

2. Persuna ġuridika stabbilita barra l-Unjoni tista' tkun kapaċi tipparteċipa fil-proġetti msemmija fl-Artikolu 18, sakemm il-benefiċjarju li jikkoordina l-proġett ikun ibbażat fl-Unjoni u l-attività li tkun ser titwettaq barra l-Unjoni tkun tissodisfa r-rekwiżiti stipulati fil-paragrafu 1.

Artikolu 7

Kooperazzjoni internazzjonali

Fil-perkors tal-implementazzjoni għall-Programm LIFE, il-kooperazzjoni mal-organizzazzjonijiet internazzjonali relevanti, l-istituzzjonijiet u l-korpi tagħhom, għandha tkun possibbli fejn meħtieġ għall-fini tal-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3.

Artikolu 8

Komplementarjetà

1. Il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiżguraw li s-sostenn mill-Programm LIFE ikun konsistenti mal-politiki u prijoritajiet tal-Unjoni u komplementari ma' strumenti oħra tal-Unjoni.

2. L-operazzjonijiet iffinanzjati bil-Programm LIFE għandhom jikkonformaw mad-dritt tal-Unjoni u dik nazzjonali, inkluż ir-regoli tal-Unjoni dwar l-għajnuna mill-Istat. Partikolarment, finanzjament skont il-Programm LIFE li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi nnotifikat lill-Kummissjoni mill-Istati Membri u ma jistax jiddaħħal fis-seħħ qabel ma jiġi approvat mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 108(3) tat-Trattat, sakemm dan ikun jikkonforma ma' regolament adottat skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 994/98.

3. Skont ir-responsabilitajiet rispettivi tagħhom, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jiżguraw il-koordinazzjoni bejn il-Programm LIFE u l-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew, il-Fond ta' Koeżjoni, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali, jew il-Fond Ewropew Marittimu u tas-Sajd, sabiex jinħolqu sinerġiji, partikolarment fil-kuntest ta' Proġetti Integrati msemmija fl-Artikolu 18 il-punt (d), u biex isostnu l-użu ta’ soluzzjonijiet, metodi u approċċi żviluppati taħt il-Programm LIFE. Fil-livell tal-Unjoni, il-koordinazzjoni għandha sseħħ fi ħdan Qafas Strateġiku Komuni msemmi fl-Artikolu 10 tar-Regolament (UE) Nru.... (Ir-Regolament QSK).

4. Il-Kummissjoni għandha wkoll tiżgura konsistenza u sinerġiji, u tevita d-duplikazzjoni bejn il-Programm LIFE u l-politiki u strumenti oħra tal-Unjoni, partikolarment l-inizjattiva Orizzont 2020 u dawk fil-qafas tal-azzjoni esterna tal-Unjoni.

TITOLU II

IS-SOTTOPROGRAMMI

KAPITOLU 1

Is-sottoprogramm għall-Ambjent;

Artikolu 9

Oqsma prijoritarji speċifiċi tas-sottoprogramm għall-Ambjent

1. Is-sottoprogramm għall-Ambjent għandu jkollu tliet oqsma prijoritarji:

– Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi;

– il-Bijodiversità;

– Governanza Ambjentali u Informazzjoni.

2. Tal-inqas 50 % tar-riżorsi baġitarji allokati għal proġetti sostnuti permezz ta' għotjiet ta' azzjoni taħt is-sottoprogramm Ambjent għandhom ikunu ddedikat għall-proġetti li jappoġġaw il-konservazzjoni tan-natura u l-bijodiversità.

Artikolu 10

Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju l-Ambjent u l-Effiċjenza fir-Riżorsi

L-objettivi speċifiċi tas-sottoprogramm Ambjent għall-qasam prijoritarju l-Ambjent u l-Effiċjenza fir-Riżorsi għandu partikolarment ikun:

(a) biex jiġu żviluppati, ittestjati u jintwerew approċċi ta' politika jew approċċi maniġerjali, l-aħjar prassi, u soluzzjonijiet għall-isfidi ambjentali, tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati, inkluż fir-rigward tar-rabta bejn l-ambjent u s-saħħa, u b'sostenn għal politika u leġiżlazzjoni b'rabta mal-effiċjenza fir-riżorsi, inkluż il-Pjan Direzzjonali għal Ewropa Effiċjenti fir-Riżorsi;

(b) biex jiġu sostnuti l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni ta' pjanijiet u programmi skont il-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, primarjament fl-oqsma tal-ilma, l-iskart u l-arja;

(c) biex tittejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, u għall-valutazzjoni u l-monitoraġġ tal-fatturi, tal-pressjonijiet u responsi li jkollhom impatt fuq l-ambjent fl-Unjoni u lil hinn minnha.

Artikolu 11

Objettivi speċifiċi għall-qasam prijoritarju Bijodiversità

L-objettivi speċifiċi tas-sottoprogramm Ambjent għall-qasam prijoritarju Bijodiversità għandu partikolarment ikun:

(a) biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-bijodiversità, inkluż l-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020, id-Direttiva 2009/147/KE u d-Direttiva 92/43/KEE, partikolarment bl-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet;

(b) biex isostni aktar żvilupp, implementazzjoni u mmaniġjar tan-netwerk ta’ Natura2000 stabilit bl-Artikolu 3 tad-Direttiva 92/43/KEE, partikolarment l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni tal-Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata msemmija fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 92/43/KEE;

(c) biex tittejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni dwar il-bijodiversità tal-Unjoni, u għall-valutazzjoni u l-monitoraġġ tal-fatturi, tal-pressjonijiet u tar-responsi li jkollhom impatt fuq l-bijodiversità fl-Unjoni u lil hinn minnha.

Artikolu 12

Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju Governanza Ambjentali u Informazzjoni

L-objettivi speċifiċi tas-sottoprogramm Ambjent għall-qasam prijoritarju Governanza Ambjentali u Informazzjoni għandu partikolarment ikun:

(a) biex jippromwovi s-sensibilizzazzjoni dwar kwistjonijiet ambjentali, inkluż il-ġenerazzjoni tal-appoġġ pubbliku u tal-partijiet konċernati għat-tfassil tal-politika tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent, u jippromwovi l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli;

(b) biex jappoġġa l-komunikazzjoni, l-immaniġġjar u d-disseminazzjoni ta' informazzjoni fil-qasam tal-ambjent, u biex jiffaċilita l-kondiviżjoni tal-għarfien dwar soluzzjonijiet u prattika ambjentali ta’ suċċess, inkluż bl-iżvilupp ta’ pjattaformi għall-kooperazzjoni bejn il-partijiet konċernati, u taħriġ;

(c) biex jippromwovi u jikkontribwixxi favur konformità aktar effettiva mal-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni u l-infurzar tagħha, partikolarment bil-promozzjoni tal-iżvilupp u d-disseminazzjoni tal-aħjar prassi u approċċi ta' politika;

(d) biex jippromwovi governanza ambjentali aħjar, billi jitwessa' l-involviment tal-partijiet konċernati, inkluż dak ta' NGOs, fil-konsultazzjoni u l-implementazzjoni tal-politika.

KAPITOLU 2

Is-sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika

Artikolu 13

Oqsma prijoritarji speċifiċi tas-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika

Is-sottoprogramm għall-Azzjoni Klimatika għandu jkollu tliet oqsma prijoritarji:

– Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika;

– Adattament għall-Bidla Klimatika;

– Governanza Klimatika u Informazzjoni.

Artikolu 14

Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika

Sabiex jikkontribwixxi għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra, il-qasam prijoritarju Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika għandu partikolarment ikollu l-objettivi speċifiċi li ġejjin:

(a) biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni u l-iżvilupp tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar il-mitigazzjoni, inkluż ir-razzjonalizzar trasversali tal-oqsma ta’ politika, partikolarment bl-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi ta’ politika jew maniġerjali, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet għall-mitigazzjoni tal-bidla klimatika;

(b) biex itejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u l-implementazzjoni ta' azzjonijiet u miżuri effikaċi ta’ mitigazzjoni u jtejjeb il-kapaċità li l-għarfien jiġi applikat fil-prattika;

(c) biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal għall-istrateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-mitigazzjoni, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali;

(d) biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-mitigazzjoni li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati.

Artikolu 15

Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju l-Adattament għall-Bidla Klimatika

Bil-għan li jikkontribwixxi għas-sostenn tal-isforzi li jwasslu biex tiżdied ir-reżiljenza għall-bidla klimatika, il-qasam prijoritarju Adattament għall-Bidla Klimatika għandu partikolarment jkollu l-objettivi speċifiċi li ġejjin:

(a) biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni u l-iżvilupp tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-adattament, inkluż ir-razzjonalizzar trasversali tal-oqsma ta’ politika, partikolarment bl-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi ta’ politika jew maniġerjali, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet għall-adattament għall-bidla klimatika;

(b) biex itejjeb il-bażi tal-għarfien għall-iżvilupp, il-valutazzjoni, il-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u l-implementazzjoni ta' azzjonijiet u miżuri effikaċi ta’ adattament u jtejjeb il-kapaċità li l-għarfien jiġi applikat fil-prattika;

(c) biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal għall-istrateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-adattament, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali;

(d) biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-adattament li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati.

Artikolu 16

Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju Governanza Klimatika u Informazzjoni

L-objettivi speċifiċi għall-qasam prijoritarju l-Governanza Klimatika u l-Informazzjoni għandhom partikolarment ikunu:

(a) biex jippromwovi s-sensibilizzazzjoni dwar kwistjonijiet klimatiċi, inkluż it-trawwim tal-appoġġ pubbliku u tal-partijiet konċernati għat-tfassil tal-politika tal-Unjoni fil-qasam tal-klima, u jippromwovi l-edukazzjoni għall-iżvilupp sostenibbli;

(b) biex jappoġġa l-komunikazzjoni, l-immaniġġjar u d-disseminazzjoni ta' informazzjoni fil-qasam tal-klima, u biex jiffaċilitaw il-kondiviżjoni tal-għarfien dwar soluzzjonijiet u prattika klimatiċi ta’ suċċess, inkluż bl-iżvilupp ta’ pjattaformi għall-kooperazzjoni bejn il-partijiet konċernati, u taħriġ;

(c) biex jippromwovi u jikkontribwixxi favur konformità aktar effettiva mal-leġiżlazzjoni klimatika tal-Unjoni u infurzar tagħha, partikolarment bil-promozzjoni tal-iżvilupp u d-disseminazzjoni tal-aħjar prassi u approċċi ta' politika;

(d) biex jippromwovi governanza klimatika aħjar, billi jitwessa' l-involviment tal-partijiet konċernati, inkluż dik ta' NGOs, fil-konsultazzjoni u l-implementazzjoni tal-politika.

TITOLU III

DISPOŻIZZJONIJIET KOMUNI TA’ IMPLEMENTAZZJONI

KAPITOLU 1

Finanzjament

Artikolu 17

Tipi ta’ finanzjament

1. Il-finanzjament mill-Unjoni jista’ jieħu l-forom ġuridiċi li ġejjin:

(a) għotjiet;

(b) kuntratti ta’ akkwist pubbliku;

(c) kontributi għall-istrumenti finanzjarji skont id-dispożizzjonijiet ġenerali għal strumenti finanzjarji stabbiliti fir-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002 u b'aktar rekwiżiti operazzjonali stipulati f'atti speċifiċi tal-Unjoni;

(d) jew kwalunkwe intervent ieħor meħtieġ għall-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3.

2. Il-Kummissjoni għandha timplementa dan ir-Regolament skont Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002.

3. Finanzjament skont dan ir-Regolament li jikkostitwixxi għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għandu jiġi implementat skont ir-regoli rilevanti dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni.

Artikolu 18

Proġetti

Għotjiet ta' azzjoni jistgħu jiffinanzjaw dawn il-proġetti:

(a) proġetti pilota;

(b) proġetti dimostrattivi;

(c) proġetti tal-aħjar prassi;

(d) proġetti integrati primarjament fl-oqsma tan-natura, l-ilma, l-iskart, l-arja, u tal-mitigazzjoni u l-adattament għall-bidla klimatika;

(e) proġetti ta' assistenza teknika;

(f) proġetti preparatorji;

(g) informazzjoni, sensibilizzazzjoni u disseminazzjoni dwar il-proġetti;

(h) jew kwalunkwe proġett ieħor meħtieġ għall-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3.

Artikolu 19

Il-kriterji tal-eliġibilità għall-proġetti

1. Il-proġetti msemmija fl-Artikolu 18 għandhom jissodisfaw il-kriterji ta' eliġibbiltà li ġejjin:

(a) li jkunu ta' interess Komunitarju billi jagħtu kontribut sinifikanti għall-ilħuq ta’ wieħed mill-objettivi tal-Programm LIFE stipulati fl-Artikolu 3;

(b) jiżguraw approċċ kosteffikaċi u jkunu teknikament u finanzjarjament koerenti;

(c) ikunu jagħmlu sens fl-implementazzjoni proposta.

Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati f'konformità mal-Artikolu 30 dwar il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-kriterju msemmi fil-paragrafu 1(a) sabiex tadatta dak il-kriterju għal oqsma prijoritarji speċifiċi kif iddefiniti fl-Artikolu 9 u 13.

2. Fejn ikun possibbli, il-proġetti ffinanzjati mill-Programm LIFE għandhom jippromwovu sinerġiji bejn objettivi differenti u jippromwovu l-użu tal-akkwist pubbliku ekoloġiku.

3. Il-Proġetti Integrati msemmija fl-Artikolu 18 il-punt (d) għandhom jinvolvu, fejn xieraq, lill-partijiet konċernati u jippromwovi, meta possibbli, il-koordinazzjoni ma' sorsi ta’ finanzjament oħra tal-Unjoni u l-mobilizzazzjoni ta’ dawn.

Il-Kummissjoni għandha tiżgura l-bilanċ ġeografiku konformi mal-prinċipji tas-solidarjetà u l-kondiviżjoni tal-isforzi fil-proċess tal-aġġudikazzjoni għall-Proġetti Integrati. Il-Kummissjoni għandha tingħata s-setgħa li tadotta atti delegati f'konformità mal-Artikolu 30 dwar il-kriterji għall-applikazzjoni ta' bilanċ ġeografiku f'kull qasam tematiku msemmi fl-Artikolu 18 il-punt (d).

4. Il-Kummissjoni għandha partikolarment tqis il-proġetti transnazzjonali meta l-koperazzjoni transnazzjonali tkun essenzjali sabiex jiġu ggarantiti l-objettivi tal-protezzjoni ambjentali u dawk klimatiċi u għandha tfittex li tiżgura li tal-inqas 15 % tar-riżorsi baġitarji ddedikati għall-proġetti jkunu allokati lil proġetti transnazzjonali.

Artikolu 20

Rati ta' kofinanzjament u eliġibilità ta' spejjeż għal proġetti

1. Ir-rata massima ta’ kofinanzjament għall-proġetti msemmija fl-Artikolu 18 għandha tkun 70 % tal-ispejjeż eliġibbli. Eċċezzjonalment, ir-rata massima ta’ kofinanzjament għal proġetti msemmija fl-Artikolu 18, il-punti (d) u (f) għandha tkun 80 % tal-ispejjeż eliġibbli.

2. Il-VAT ma għandhiex titqies bħala kost eliġibbli għall-proġetti msemmija fl-Artikolu 18.

L-ispejjeż relatati max-xiri ta' art għandhom ikunu ikkunsidrati eliġibbli għal finanzjament mill-Unjoni għal proġetti imsemmija fl-Artikolu 18 sakemm:

– ix-xiri jkun ser jikkontribwixxi għat-titjib, iż-żamma u r-restawr tal-integrità tan-netwerk Natura2000 stabbilit fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 92/43/KEE;

– ix-xiri tal-art ikun l-uniku jew l-aktar mezz kosteffikaċi sabiex jintlaħaq l-eżitu mixtieq ta' konservazzjoni;

– l-art mixtrija tkun riżervata għal terminu twil għal użijiet konsistenti mal-objettivi disposti fl-Artikoli 11, 14 jew 15; kif ukoll

– l-Istat Membru konċernat għandu jiżgura, permezz ta' trasferiment jew b'xi mod ieħor, l-assenjazzjoni għal terminu twil ta' tali art għall-finijiet ta' konservazzjoni tan-natura.

Artikolu 21

Għotjiet operatorji

1. Għotjiet operatorji għandhom isostnu ċerti kostijiet operazzjonali u amministrattivi ta’ entitajiet li ma jaħdmux għall-profitt, li jsegwu għan ta' interess ġenerali Ewropew, ikunu primarjament attivi fil-qasam tal-ambjent u/jew tal-azzjoni klimatika u involuti fl-iżvilupp, fl-implementazzjoni u fl-infurzar tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni.

2. Ir-rata massima ta’ kofinanzjament mill-Unjoni għall-għotjiet operatorji msemmija fil-paragrafu 1 għandha tkun ta’ 70 % tal-ispejjeż eliġibbli.

Artikolu 22

Tipi oħra ta’ azzjonijiet

Il-Programm LIFE jista' jiffinanzja azzjonijiet implementati mill-Kummissjoni b'sostenn għall-bidu, l-implementazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-politiki u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatiċi tal-Unjoni bil-għan li jinkisbu l-objettivi imsemmija fl-Artikolu 3. Dawn l-azzjonijiet jistgħu jinkludu:

(a) informazzjoni u komunikazzjoni, inkluż kampanji ta’ sensibilizzazzjoni. Riżorsi finanzjarji allokati għal attivitajiet ta’ komunikazzjoni skont dan ir-Regolament għandhom ikopru wkoll komunikazzjoni korporattiva dwar il-prijoritajiet ta’ politika tal-Unjoni.

(b) studji, stħarriġiet, mudellar u bini ta' xenarji;

(c) tħejjija, implementazzjoni, monitoraġġ, iċċekkjar u evalwazzjoni ta’ proġetti, politiki, programmi u leġiżlazzjoni;

(d) workshops, konferenzi u laqgħat;

(e) netwerking u pjattaformi tal-aħjar prassi;

(f) kwalunkwe attività oħra meħtieġa għall-ilħuq tal-objettivi msemmija fl-Artikolu 3.

Artikolu 23

Benefiċjarji

Il-Programm LIFE jista' jiffinanzja korpi pubbliċi u privati.

KAPITOLU 2

Provvedimenti ta’ implementazzjoni

Artikolu 24

Programmi ta’ ħidma multiannwali

1. Il-Kummissjoni għandha tadotta programmi ta’ ħidma multiannwali għall-Programm LIFE. Dawk l-atti ta’ implementazzjoni għandhom jiġu adottati skont il-proċedura ta’ eżaminazzjoni msemmija fl-Artikolu 29(2).

2. Kull programm ta' ħidma multiannwali għandu jkollhom durata tal-inqas ta’ sentejn u għandu jistabbilixxi, f'konformità mal-objettivi stabbiliti fl-Artikolu 3, dan li ġej:

(a) id-durata tal-programm ta’ ħidma multiannwali;

(b) l-allokazzjoni ta’ fondi bejn kull qasam prijoritarju u bejn tipi differenti ta' finanzjament fi ħdan kull sottoprogramm;

(c) il-prijoritajiet tematiċi għall-proġetti biex jiġu ffinanzjati għall-perjodu kopert mill-programm ta' ħidma multiannwali;

(d) eżiti, indikaturi u miri kwalitattivi u kwantitattivi għal kull qasam prijoritarju u t-tip ta’ proġetti għall-perjodu kopert mill-programm ta’ ħidma multiannwali;

(e) kriterji għas-selezzjoni u għall-aġġudikazzjoni tal-għotjiet;

(f) skedi ta’ żmien indikattivi għas-sejħiet għall-proposti għall-perjodu kopert mill-programm ta’ ħidma multiannwali.

3. Il-Kummissjoni għandha tirrevedi, fejn xieraq, il-programmi ta’ ħidma multiannwali. Dawk l-atti ta’ implementazzjoni għandhom jiġu adottati skont il-proċedura ta’ eżaminazzjoni msemmija fl-Artikolu 29(2).

Artikolu 25

Metodi ta' implementazzjoni

Il-Kummissjoni għandha timplementa l-azzjonijiet skont l-objettivi msemmija fl-Artikolu 3 skont il-metodi maniġerjali stipulati fl-Artikolu 53 tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002, partikolarment l-immaniġjar dirett jew indirett mill-Kummissjoni fuq bażi ċentralizzata jew immaniġjar konġunt ma' organizzazzjonijiet internazzjonali.

Artikolu 26

Assistenza amministrattiva u teknika

L-allokazzjoni finanzjarja għall-Programm LIFE tista' tkopri wkoll in-nefqa relatata mal-attivitajiet preparatorji, ta' monitoraġġ, kontroll, awditjar, komunikazzjoni u evalwazzjoni li huma meħtieġa direttament għall-immaniġjar tal-Programm LIFE u għall-ilħuq tal-objettivi tiegħu.

Artikolu 27

Monitoraġġ u evalwazzjoni

1. Il-Kummissjoni għandha timmonitorja u tirrapporta regolarment dwar l-implementazzjoni tal-Programm LIFE u s-sottoprogrammi tiegħu, inkluż l-ammont ta’ nefqa relatata mal-klima u ta’ nefqa relatata mal-bijodiversità. Għandha teżamina wkoll sinerġiji bejn il-Programm LIFE u programmi oħra komplimentari tal-Unjoni, u partikolarment bejn s-sottoprogrammi tiegħu.

2. Il-Kummissjoni għandha tissottometti lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni:

(a) mhux aktar tard mit-30 ta’ Settembru 2017, rapport ta' evalwazzjoni interim esterna tal-Programm LIFE u s-sottoprogrammi tiegħu, inklużi l-aspetti kwalitattivi u kwantitattivi tal-implementazzjoni tiegħu, l-ammont ta’ nefqa relatata mal-klima u ta’ nefqa relatata mal-bijodiversità, u l-komplementarjetà tiegħu ma' programmi oħra rilevanti tal-Unjoni, il-kisba tal-objettivi tal-miżuri kollha (fil-livell ta' riżultati u impatti, meta possibbli), tal-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi u tal-valur miżjud Ewropew tiegħu, fid-dawl ta' deċiżjoni dwar it-tiġdid, il-modifika jew is-sospensjoni tal-provvedimenti. L-evalwazzjoni għandha addizzjonalment tindirizza l-ambitu għas-simplifikazzjoni, il-koerenza interna u esterna tagħha, ir-rilevanza dejjiema tal-objettivi kollha, kif ukoll il-kontribut tal-provvedimenti għall-prijoritajiet tal-Unjoni ta’ tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv. Għandha tqis ir-riżultati tal-evalwazzjoni dwar l-impatt fuq terminu twil tal-predeċessur tiegħu. Ir-rapport għandu jkun akkompanjat b'kummenti mill-Kummissjoni inkluż il-mod li s-sejbiet tal-evalwazzjoni interim jiġu kkunsidrati fl-implementazzjoni tal-Programm LIFE, u, partikolarment, meta jkunu qed jitfasslu l-programmi ta' ħidma multiannwali;

(b) mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2023, rapport ta’ evalwazzjoni ex post esterna u indipendenti li jkopri l-implementazzjoni u r-riżultati tal-Programm LIFE u s-sottoprogrammi tiegħu, inkluż l-ammont ta’ nefqa relatata mal-klima u ta’ nefqa relatata mal-bijodiversità, safejn il-Programm LIFE bħala entità sħiħa, u kull sottoprogramm tiegħu, laħaq l-objettivi tiegħu, u l-kontribut tal-Programm LIFE biex jintlaħqu l-objettivi u l-miri tal-Istrateġija Ewropa 2020.

3. Il-Kummissjoni għandha tagħmel ir-riżultati tal-evalwazzjonijiet li jkunu saru skont dan l-Artikolu disponibbli għall-pubbliku.

Artikolu 28

Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni

1. Il-Kummissjoni għandha tieħu l-provvedimenti xierqa biex tiżgura li, meta jiġu implementati azzjonijiet iffinanzjati skont din id-Deċiżjoni, l-interessi finanzjarji tal-Unjoni jkunu mħarsa bl-applikazzjoni ta' provvedimenti preventivi kontra l-frodi, il-korruzzjoni u kontra kwalunkwe attività illegali oħra, permezz ta' kontrolli effettivi u, fejn jinqabdu irregolaritajiet, permezz tal-irkupru tal-ammonti mħallsa skorrettament u, fejn xieraq, b'pieni effettivi, proporzjonati u dissważivi.

2. Il-Kummissjoni jew ir-rappreżentanti tagħha u l-Qorti tal-Awdituri għandu jkollhom is-setgħa ta’ awditjar, abbażi ta’ dokumenti u konrolli fuq il-post, fuq il-benefiċjarji, il-kuntratturi u s-sottokuntratturi kollha li rċevew fondi tal-Unjoni skont il-Programm.

L-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF) għandu jkun awtorizzat iwettaq ċekkjaturi u spezzjonijiet fuq il-post fuq operaturi ekonomiċi kkonċernati direttament jew indirettament minn tali finanzjament skont il-proċeduri stabbiliti fir-Regolament tal-Kunsill (Euratom, KE) Nru 2185/96 bil-għan li jiġi stabbilit jekk kienx hemm frodi, korruzzjoni jew kwalunkwe attività oħra illegali li taffettwa l-interessi finanzjarji tal-Unjoni b'rabta ma' ftehim ta' għotja jew deċiżjoni ta’ għotja jew kuntratt dwar finanzjament mill-Unjoni.

Mingħajr ħsara għall-ewwel u t-tieni subparagrafi, il-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi u organizzazzjonijiet internazzjonali u ftehimiet ta’ għotja, id-deċiżjonijiet ta’ għotja u kuntratti li jirriżultaw mill-implementazzjoni ta' dan ir-Regolament għandhom espressament jagħtu s-setgħa lill-Kummissjoni, lill-Qorti tal-Awdituri u l-OLAF biex jitwettqu tali awditi, ċekkjaturi u spezzjonijiet fuq il-post.

3. Il-benefiċjarju tal-assistenza finanzjarja għandu jżomm għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni, għal perjodu ta' ħames snin wara l-aħħar pagament fir-rigward ta' kwalunkwe proġett, id-dokumenti kollha ta' appoġġ rigward in-nefqa fuq dak il-proġett.

TITOLU IV

DISPOŻIZZJONIJIET FINALI

Artikolu 29

Proċedura ta’ Kumitat

1. Il-Kummissjoni għandha tkun assistita mill-Kumitat għall-Programm LIFE. għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika.

Il-kumitat għandu jkun kumitat skont it-tifsira tar-Regolament (UE) Nru 182/2011.

2. Fejn issir referenza għal dan il-paragrafu, għandu japplika l-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) Nru 182/2011.

Artikolu 30

Eżerċizzju tad-delega

1. Is-setgħa li tadotta atti delegati hija kkonferita lill-Kummissjoni suġġetta għall-kundizzjonijiet stipulati f’dan l-Artikolu.

2. Is-setgħa għall-adozzjoni ta' atti delegati msemmija fl-Artikoli 3(2), 19(1) u 19(3) għandha tingħata lill-Kummissjoni għal perjodu ta’ żmien indeterminat minn [id-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament].

3. Id-delega ta’ setgħa msemmija fl-Artikoli 3(2), 19(1) u 19(3) tista' tiġi rrevokata fi kwalunkwe mument mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill. Deċiżjoni għal revoka għandha ttemm id-delega tas-setgħa speċifikata f’dik id-deċiżjoni. Għandha tidħol fis-seħħ fil-jum wara l-pubblikazzjoni tad-deċiżjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea jew f’data iktar tard speċifikata fiha. Ma għandhiex taffettwa l-validità ta’ kwalunkwe att delegat diġà fis-seħħ.

4. Malli tadotta att delegat, il-Kummissjoni għandha tinnotifikah simultanjament lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill.

5. Att delegat adottat skont l-Artikoli 3(2), 19(1) jew 19(3) għandu jidħol fis-seħħ biss jekk ma tiġi espressa l-ebda oġġezzjoni mill-Parlament Ewropew jew mill-Kunsill fi żmien perjodu ta' xahrejn min-notifika ta' dak l-att lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill jew jekk, qabel ma jiskadi dak il-perjodu, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill ikunu t-tnejn informaw lill-Kummissjoni li mhumiex ser joġġezzjonaw. Dak il-perjodu għandu jiġi estiż b’xahrejn fuq l-inizjattiva tal-Parlament Ewropew jew tal-Kunsill.

Artikolu 31

Revoka

Ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 huwa rrevokat.

Ir-referenzi għar-Regolament irrevokat għandhom jittieħdu bħala referenzi għal dan ir-Regolament.

Artikolu 32

Provvedimenti ta' tranżizzjoni

1. Il-provvedimenti mibdija qabel il-31 ta’ Diċembru 2013 skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 għandhom, sat-tlestija tagħhom, jibqgħu jiġu rregolati b'dak ir-Regolament u għandhom jikkonformaw mad-dispożizzjonijiet tekniċi definiti hemmhekk. Il-Kumitat imsemmi fl-Artikolu 29(1) għandu jissostitwixxi l-kumitat previst fir-Regolament (KE) Nru 614/2007 mid-data tad-dħul fis-seħħ ta' dan ir-Regolament.

2. L-allokazzjoni finanzjarja għall-Programm LIFE tista’ tkopri wkoll l-ispejjeż ta’ assistenza teknika u amministrattiva, inkluż kwalunkwe monitoraġġ obbligatorju, komunikazzjoni u evalwazzjoni meħtieġa skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 wara l-iskadenza tiegħu, biex tiġi żgurata t-tranżizzjoni bejn il-Programm LIFE u l-provvedimenti adottati skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007.

3. L-ammonti meħtieġa fi ħdan il-pakkett finanzjarju għall-provvedimenti ta' monitoraġġ, ta' komunikazzjoni u ta' awditjar fil-perjodu wara l-31 ta’ Diċembru 2020 għandhom jitqiesu li jkunu kkonfermati biss jekk dawn ikunu konsistenti mal-qafas finanzjarju applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2021.

4. L-approprjazzjonijiet li jikkorrispondu għad-dħul assenjat li jirriżulta mir-ripagament tal-ammonti mħallsa skorrettement skont ir-Regolament (KE) Nru 614/2007 għandhom jintużaw, skont Artikolu 18 tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002, biex jiffinanzjaw il-Programm LIFE.

Artikolu 33

Dħul fis-seħħ

Dan ir-Regolament għandu jidħol fis-seħħ fl-għoxrin jum wara dak tal-pubblikazzjoni tagħha f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

Dan ir-Regolament għandu jorbot fl-intier tiegħu u japplika direttament fl-Istati Membri kollha.

Magħmul fi Brussell,

Għall-Parlament Ewropewt                          Għall-Kunsill

Il-President                                                    Il-President

DIKJARAZZJONI FINANZJARJA LEĠIŻLATTIVA GĦAL PROPOSTI

1.           QAFAS TAL-PROPOSTA/INIZJATTIVA

              1.1.    Titlu tal-proposta/inizjattiva

              1.2.    Qasam/oqsma ta’ politika konċernat(i) fl-istruttura ABM/ABB

              1.3.    In-natura tal-proposta/inizjattiva

              1.4.    Objettiv(i)

              1.5.    Raġunijiet għall-proposta/inizjattiva

              1.6.    Durata u impatt finanzjarju

              1.7.    Metodu/i ta’ mmaniġġjar previsti

2.           MIŻURI TA’ MMANIĠJAR

              2.1.    Regoli ta’ monitoraġġ u ta' rapportar

              2.2.    Sistema ta’ mmaniġjar u kontroll

              2.3.    Miżuri għall-prevenzjoni ta’ frodi u ta' irregolaritajiet

3.           IMPATT FINANZJARJU STMAT TAL-PROPOSTA/INIZJATTIVA

              3.1.    Intestatura/i tal-qafas finanzjarju multiannwali u intestatura/i baġitarja/i tan-nefqa affettwata/i

              3.2.    Stima tal-impatt fuq l-infiq

              3.2.1. Sommarju tal-istima tal-impatt fuq l-infiq

              3.2.2. Stima tal-impatt fuq l-approprjazzjonijiet operazzjonali

              3.2.3. Impatt stmat fuq l-approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva

              3.2.4. Kompatibilità mal-qafas finanzjarju multiannwali kurrenti

              3.2.5. Parteċipazzjoni ta’ partijiet terzi fil-finanzjament

              3.3.    Stima tal-impatt fuq id-dħul

DIKJARAZZJONI FINANZJARJA LEĠIŻLATTIVA GĦAL PROPOSTI

1.           QAFAS TAL-PROPOSTA/INIZJATTIVA

1.1.        Titlu tal-proposta/inizjattiva

“Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-istabbiliment ta' Programm għall-Ambjent u l-Azzjoni Klimatika (LIFE)"

1.2.        Qasam/oqsma ta’ politika konċernat(i) fl-istruttura ABM/ABB[50]

AMBJENT U AZZJONI KLIMATIKA

1.3.        In-natura tal-proposta/inizjattiva

¨ Il-proposta/inizjattiva hija relatata ma’ azzjoni ġdida

¨ Il-proposta/inizjattiva hija relatata ma' azzjoni ġdida li ssegwi proġett pilota/azzjoni preparatorja[51]

X Il-proposta/l-inizjattiva tirrigwarda l-estensjoni ta’ azzjoni eżistenti

¨ Il-proposta/inizjattiva hija relatata ma’ azzjoni dirottata lejn azzjoni oħra

1.4.        Objettivi

1.4.1.     L-objettiv(i) strateġiku/ċi multiannwali tal-Kummissjoni fil-mira tal-proposta/inizjattiva

Il-Qafas Finanzjarju Multiannwali 2014-2020

1.4.2.     Objettiv(i) speċifiku/ċi u attività/attivitajiet ABM/ABB konċernati

Objettiv speċifiku Nru.

1. Ambjent u Effiċjenza fir-Riżorsi

2. Bijodiversità

3. Governanza Ambjentali u Informazzjoni

4. Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika

5. Adattament għall-Bidla Klimatika

6. Governanza Klimatika u Informazzjoni

Attività(jiet) ABM/ABB konċernata/i (ibbażat fuq in-nomenklatura tal-2011)

07 03 — L-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-Politika u l-Leġiżlazzjoni Ambjentali tal-Unjoni

07 12 - L-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni dwar l-Azzjoni Klimatika

1.4.3.& 1.4.4   Ir-riżultat mistenni u l-impatti u l-indikaturi

Speċifika l-effetti li l-proposta/inizjattiva għandha jkollha fuq il-benefiċjarji/gruppi fil-mira.

Objettiv || Riżultat mistenni || Indikatur tar-riżultat || Impatt Mistenni || Indikatur tal-impatt

Objettivi speċifiċi komuni għaż-żewġ sottoprogrammi

Biex jittejbu l-iżvilupp, l-implementazzjoni u l-infurzar tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u tal-klima tal-Unjoni, (l-Artikolu 3(1)(b)) · bl-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi, l-aħjar prassi u soluzzjonijiet tajba biex jiġu replikati jew ittrasferiti; kif ukoll L-Artikoli 10(a), 11(a), 12(c), 14(a), 14(d), 15(a), 15(d), u 16(c) · bit-titjib tal-bażi tal-għarfien li tinforma lid-deċiżuri. L-Artikoli 10(c), 11(c), 12(b), 14(b), 15(b), 16(b) || Introduzzjoni ta’ approċċi ġodda jew aġġornati jew l-aħjar prassi mis-settur privat u pubbliku: 25 % tal-proġetti/miżuri/approċċi replikati jew ittrasferiti. || · Persentaġġ ta’ approċċi, metodi jew soluzzjonijiet aġġornati jew ġodda, iffinanzjati mil-LIFE replikati jew ittrasferiti; · Nru ta' SM/reġjuni li jirreplikaw approċċi ta’ Proġetti. || L-integrazzjoni effikaċi tal-preokkupazzjonijiet ambjentali u klimatiċi fil-prattika tas-settur privat u pubbliku. || · Persentaġġ ta' approċċi aġġornati jew ġodda żviluppati permezz ta’ LIFE li sistematikament intużaw jew ittejbu mis-settur privat u pubbliku; · Nru ta' Stati Membri/reġjuni li sistematikament japplikaw approċċi integrati u SM/reġjuni ġodda li japplikaw approċċi integrati, b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE.

Bażi ta' għarfien imtejba biex tinforma lid-deċiżuri. || · Nru ta’ għodod, approċċi, studji żviluppati jew użati permezz ta’ LIFE; · Nru tal-proposti ta’ politika/legiżlazzjoni bbażati fuq studji li saru; · Nru tal-proposti ta’ politika/legiżlazzjoni bbażati fuq ir-riżultati tal-proġetti. || Prattiki konsolidati attribwibbli tal-fassala tal-politiki: bl-użu ta' indikaturi jew għodod żviluppati u ttestjati permezz ta' LIFE. || · Nru ta' prattiki konsolidati attribwibbli bl-użu ta’ indikaturi jew għodod żviluppati u ttestjati permezz ta’ eżempji minn LIFE; · Numru imnaqqas ta’ każijiet ta’ ksur tal-leġiżlazzjoni tal-UE attribwibbli għal interventi ta' LIFE.

Biex jiġu promossi l-integrazzjoni u r-razzjonalizzazzjoni tal-objettivi ambjentali u klimatiċi fil-politiki l-oħra tal-Unjoni u prattiki pubbliċi u privati, inkluż iż-żieda tal-kapaċità tagħhom, partikolarment bl-applikazzjoni l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta’ approċċi integrati, l-aħjar prattiki u soluzzjoni tajba biex jiġu rrazzjonalizzati. L-Artikoli 3(1)(b), 10(a)-(b), 11(a)-(b), 12(c), 14(a), 14(c), 14(d), 15(a), 15(c) 15(d), 16(c) || Żieda fil-finanzjament razzjonalizzat għal soluzzjonijiet ambjentali u klimatiċi: · 25% tal-approċċi inkorporati fil-programmi nazzjonali/reġjonali; · mobilizzazzjoni akbar ta' fondi oħra tal-Unjoni għall-ambjent jew il-klima b'25% meta mqabbel mal-livelli tal-2011. || · Persentaġġ ta’ approċċi/proġetti ffinanzjati permezz ta’ LIFE li jiġu inkorporati fi programmi nazzjonali/reġjonali; · Nru ta' miżuri komplementari għal Proġetti Integrati ffinanzjati minn Fondi oħra tal-Unjoni. || L-integrazzjoni effettiva tal-preokkupazzjonijiet ambjentali u klimatiċi f’politiki oħra tal-Unjoni. || · Nru ta' oqfsa ta’ kooperazzjoni/koordinazzjoni multisettorjali għal finanzjament ambjentali u klimatiku żviluppati minn jew b'segwitu għal eżempji minn LIFE; · Nru ta’ approċċi jew proġetti ffinanzjati permezz ta’ LIFE li jkunu ġew aġġornati, implementati jew imxerrda bis-saħħa ta' Fondi oħra tal-Unjoni.

Biex tissostna governanza ambjentali u klimatika aħjar fil-livelli kollha. L-Artikolu 3(1)(c) u l-Artikolu 12 u 16. || Parteċipazzjoni akbar tal-partijiet konċernati u ċ-ċittadini f 'attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni. || Nru tal-parteċipanti f'attivitajiet ta’ sensibilizzazzjoni. || Żieda fis-sensibilizzazzjoni dwar problemi u soluzzjonijiet ambjentali u klimatiċi. || Sensibilizzazzjoni dwar problemi u soluzzjonijiet ambjentali u klimatiċi, kif imkejla mill-istħarriġiet tal-Eurobarometer.

Parteċipazzjoni aħjar taċ-ċittadini u tal-NGOs fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. || · Nru ta’ ċittadini li jipparteċipaw f’konsultazzjonijiet online; · Nru ta’ proposti li oriġinaw minn NGOs iffinanzjati minn LIFE għal emendi f'atti leġiżlattivi. || Mezzi konsolidati attribwibbli għall-parteċipazzjoni pubblika u xejra dejjiema tikber fil-kwalità u fl-intensità tal-parteċipazzjoni taċ-ċittadini u tal-NGOs fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. || L-użu mill-proposti li joriġinaw minn diversi partijiet konċernati relatati mal-politika u atti leġiżlattivi ambjentali u klimatiċi.

Objettivi speċifiċi fil-qasam prijoritarju l-Ambjent u l-Effiċjenza fir-Riżorsi (l-Artikolu 3(1)(a) u l-Artikolu 10)

Biex jiġu żviluppati, ittestjati u jintwerew politiki jew approċi maniġerjali, l-aħjar prassi, u soluzzjonijiet għall-isfidi ambjentali, adattati biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati, inkluż fir-rigward tar-rabta bejn l-ambjent u s-saħħa, u b'sostenn għal politika u leġiżlazzjoni b'rabta mal-effiċjenza fir-riżorsi, inkluż il-Pjan Direzzjonali għal Ewropa Effiċjenti fir-Riżorsi. L-Artikolu 10(a) || Tiżdied l-effiċjenza fir-riżorsi tal-ekonomija tal-Unjoni. || Nru ta’ proġetti li qed jiżviluppaw, jittestjaw jew juru approċċi aktar effiċjenti fir-riżorsi, l-aħjar prattiki jew soluzzjonijiet. || Tranżizzjoni konsolidata lejn ekonomija aktar effiċjenti fir-riżorsi. || Nru ta' approċċi konsolidati effiċjenti fir-riżorsi li japplikaw teknoloġiji jew approċċi murija permezz ta’ LIFE u l-livell miksub ta’ effiċjenza fir-riżorsi.

Biex tissostna l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni ta' pjanijiet u programmi skont il-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-Unjoni, primarjament fl-oqsma tal-ilma, tal-iskart u tal-arja. L-Artikolu 10 (b) || 10% ta' Distretti ta’ Baċini tax-Xmajjar (DBX) li nġiebu għal immaniġjar adegwat sa tmiem il-perjodu ta' programmar. || · Nru ta’ Proġetti Integrati biex jimplementaw id-Direttiva Qafas tal-Ilma u l-km2 koperti; · Nru ta’ DBX li twasslu għal immaniġjar adegwat; · Nru ta’ korpi tal-ilma li jtejbu l-istatus ekoloġiku. || Immaniġjar adegwat konsolidat u estiż tas-setturi fil-mira. || · Nru ta’ DBX li jibqgħu jiġu mmaniġġjati adegwatement u DBX ġodda immaniġjati adegwatement b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE; · Nru ta’ korpi tal-ilma fil-mira li jiksbu status ekoloġiku tajjeb.

12% tar-reġjuni li adegwatament jimmaniġġjaw l-iskart sa tmiem il-perjodu ta’ pprogrammar. || Nru ta’ Proġetti Integrati li jimplementaw pjanijiet u programmi tal-iskart u ettari/popolazzjoni koperti. || Nru tar-reġjuni li jkompli jimmaniġġjaw l-iskart adegwatement u n-nru ta’ reġjuni ġodda b'immaniġjar imtejjeb b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE.

10% tal-popolazzjoni tal-Unjoni li jibbenefikaw minn kwalità mtejba tal-arja sa tmiem il-perjodu ta' pprogrammar. || Nru ta’ Proġetti Integrati li jimplementaw id-Direttiva dwar il-Kwalità tal-Arja u l-popolazzjoni koperta. || Nru ta’ bliet bi standards kontinwi tal-kwalità tal-arja mtejba u nru ta' bliet ġodda bi standards ta’ kwalità tal-arja mtejba b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE.

Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju l-Bijodiversità (l-Artikolu 3(1)(b) u l-Artikolu 11)

Biex jikkontribwixxi għall-implementazzjoni tal-politika u tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-bijodiversità, inkluż l-Implementazzjoni tal-Istrateġija tal-Unjoni għall-Bijodiversità sal-2020, id-Direttiva 2009/147/KE u d-Direttiva 92/43/KEE, partikolarment bl-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni tal-aħjar prassi u soluzzjonijiet. L-Artikolu 11(a) || 25 % tal-ħabitats immirati mill-proġetti jtejbu l-istatus ta’ konservazzjoni sa tmiem il-perjodu ta' pprogrammar. || Nru u tip ta' ħabitats fil-mira u titjib fl-istatus ta’ konservazzjoni b'konsegwenza ta’ interventi minn LIFE. || L-ispeċijiet u l-ħabitats fil-mira tal-proġetti LIFE li jiksbu status ta’ konservazzjoni favorevoli. || Nru tal-ħabitats u l-ispeċijiet fil-mira li jiksbu status ta’ konservazzjoni favorevoli b'segwitu għal eżempji minn LIFE jew wara interventi minn LIFE.

25 % tal-ispeċijiet fil-mira tal-proġetti jtejbu l-istatus ta’ konservazzjoni sa tmiem il-perjodu ta' programmar || Nru u tip ta' speċijiet fil-mira u titjib fl-istatus ta’ konservazzjoni b'konsegwenza ta’ interventi minn LIFE.

3% tas-servizzi tal-ekosistema restawrati sa tmiem il-perjodu ta' programmar. || Ettari u t-tip ta' servizz ekosistemiku restawrati permezz ta’ LIFE. || Restawr konsolidat ta' servizzi ekosistemiċi u aktar restawr. || Nru. ta' ettari tas-servizzi ta’ ekosistema restawrati b'segwitu għal eżempji minn LIFE.

Biex jissostna aktar żvilupp, implementazzjoni u mmaniġjar tan-netwerk N2000, partikolarment l-applikazzjoni, l-iżvilupp, l-ittestjar u d-dimostrazzjoni ta' approċċi integrati għall-implementazzjoni ta' Oqfsa ta’ Azzjoni Prijoritizzata (OAP). L-Artikolu 11 (b) || 15 % tan-netwerk Natura 2000 immaniġjati adegwatement sa tmiem il-perjodu ta' pprogrammar. || · Nru ta’ Proġetti Integrati li jimplementaw OAP u ettari ta’ Natura 2000 koperti; · Nru tas-siti Natura 2000 li twasslu għal immaniġjar adegwat. || Immaniġjar adegwat konsolidat u estiżi tan-netwerk Natura 2000. || Nru tas-siti Natura 2000 li jkomplu jiġu mmaniġġjati adegwatement u siti ġodda Natura 2000 bi mmaniġjar imtejjeb b'konsegwenza ta' eżempji minn LIFE.

Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju l-Mitigazzjoni tal-Bidla Klimatika (l-Artikolu 3(1)(b) u l-Artikolu 14)

Biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal strateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-mitigazzjoni, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali. L-Artikolu 14(c) || Żvilupp u implementazzjoni msaħħa ta' strateġiji jew pjanijiet ta' azzjoni ta' mitigazzjoni tal-bidla klimatika. || Nru u l-kopertura ta’ strateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ mitigazzjoni tal-bidla klimatika żviluppati jew implementati permezz ta’ LIFE. || L-integrazzjoni effettiva ta' preokkupazzjonijiet tal-mitigazzjoni tal-bidla klimatika fil-prestazzjoni tas-settur pubbliku u privat, u kapaċità u prestazzjoni sostenibbli u kontinwament imtejbin tas-settur privat u pubbliku. || Volum ġeografiku u/jew valur ekonomiku tal-istrateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ mitigazzjoni tal-bidla klimatika żviluppati u implementati.

Biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-mitigazzjoni li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati. L-Artikolu 14(d) || Aktar teknoloġiji, sistemi u strumenti innovattivi u/jew soluzzjonijiet tal-aħjar prassi oħrajn għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra. || Nru ta’ approċċi ta’ politika teknoloġiji, sistemi u strumenti innovattivi u/jew soluzzjonijiet tal-aħjar prassi oħrajn għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra murija permezz ta’ LIFE. || Qalba konsolidata lejn ekonomija aktar baxxa fil-karbonju. || Tnaqqis ta' tunnellati ta' gassijiet serra b'teknoloġiji, sistemi, strumenti ġodda u/jew approċi oħra tal-aħjar prassi żviluppati u użati b'segwitu ta’ eżempji minn LIFE.

Objettivi speċifiċi għal qasam prijoritarju Adattament għall-Bidla Klimatika (l-Artikolu 3(1)(a) u l-Artikolu 15)

Biex jiffaċilita l-iżvilupp u l-implementazzjoni ta’ approċċi integrati, bħal strateġiji u pjanijiet ta' azzjoni għall-adattament, fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali. L-Artikolu 15(c) || Żvilupp u implementazzjoni msaħħa ta' strateġiji jew pjanijiet ta' azzjoni ta' adattament għall-bidla klimatika. || Nru u l-kopertura ta’ strateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ adattament għall-bidla klimatika żviluppati jew implementati. || L-integrazzjoni effettiva ta' preokkupazzjonijiet tar-reżiljenza klimatika fil-prestazzjoni tas-settur pubbliku u privat, u kapaċità u prestazzjoni sostenibbli u kontinwament imtejbin tas-settur privat u pubbliku. || Volum ġeografiku u/jew valur ekonomiku tal-istrateġiji jew pjanijiet ta’ azzjoni ta’ adattament għall-bidla klimatika żviluppat u implementati b'segwitu għal eżempji minn LIFE.

Biex jikkontribwixxi għall-iżvilupp u d-dimostrazzjoni ta’ teknoloġiji, sistemi, metodi u strumenti innovattivi tal-adattament li jkunu tajbin biex jiġu replikati, ittrasferiti jew razzjonalizzati. L-Artikolu 15(d) || Aktar approċċi ta’ politika, teknoloġiji, sistemi u strumenti innovattivi u/jew soluzzjonijiet tal-aħjar prassi oħrajn għar-reżiljenza klimatika msaħħa. || Nru ta’ approċċi ta’ politika, teknoloġiji, sistemi u strumenti innovattivi murija u/jew soluzzjonijiet tal-aħjar prassi oħrajn għar-reżiljenza klimatika msaħħa. || Tranżizzjoni konsolidata lejn ekonomija aktar klimatikament reżiljenti. || Reżiljenza klimatika attribwibbli, speċifikata skont is-settur, dovuta għall-wiri ta’ teknoloġiji, sistemi, strumenti ġodda u/jew approċi oħra tal-aħjar prassi żviluppati u użati b'segwitu ta’ eżempji minn LIFE.

1.5.        Raġunijiet għall-proposta/inizjattiva

1.5.1.     Rekwiżit(i) li jrid(u) jintlaħaq/jintlaħqu fuq terminu qasir jew twil

Jikkontribwixxi għall-implementazzjoni, l-aġġornament u l-iżvilupp ta' politika u leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika tal-UE, inkluż l-integrazzjoni tal-ambjent u tal-klima f'politiki oħra, u b'hekk tikkontribwixxi għall-iżvilupp sostenibbli u l-ilħuq tal-objettivi u l-miri tal-Ewropa 2020.

1.5.2.     Il-valur miżjud tal-involviment tal-UE

Il-valur miżjud tal-UE tal-Programm LIFE, joħroġ mill-ispeċifiċità tal-approċċ tiegħu u l-attenzjoni li jagħti għall-interventi tiegħu partikolarment adattati għall-ħtiġijiet ambjentali u klimatiċi bħala l-unika strument b'fondi ddedikati għall-protezzjoni Ambjentali u għal Azzjoni Klimatika.

· Billi jservi tal-pjattaforma tal-UE għall-iskambju tal-prassi u l-kondiviżjoni tal-għarfien għall-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni tal-UE, LIFE jippermetti l-atturi fl-UE kollha jitgħallmu mill-esperjenzi ta’ xulxin fl-indirizzar tal-problemi ambjentali speċifiċi b'mod aktar effikaċi u effiċjenti. LIFE jattira sħubijiet li altrimenti jkun diffiċli li jiġu stabiliti, u jiżgura intervent aktar effikaċi milli azzjoni individwali mill-Istati Membri b’żieda fl-ippuljar tar-riżorsi u l-għarfien espert.

· Billi jassisti lill-Istati Membri li jospitaw kapital naturali l-aktar ta’ valur tal-UE jew li jiffaċċjaw problemi ambjentali u klimatiċi transfruntieri jew transnazzjonali, LIFE jippermetti distribuzzjoni aħjar tar-responsabilità u s-solidarjetà fil-preżervazzjoni tal-ġid komuni ambjentali tal-UE.

· LIFE jaġixxi bħala katalizzatur għal azzjoni ta’ varar, jipprovdi investiment ta’ darba meħtieġ f'qasam speċifiku, jelimina l-ostakoli tal-bidu għall-implementazzjoni tal-politika ambjentali u klimatika tal-UE u jittestja approċċi ġodda għal tkabbir futur.

· LIFE jindirizza lakuni u esternalitajiet, jissensibilizza u juri l-benefiċċji tal-protezzjoni ambjentali u tal-azzjoni klimatika bl-iżgurar tas-sostenibilità u l-espansjoni tar-riżultati tal-proġetti.

· LIFE jgħin lill-Istati Membri u l-partijiet konċernati biex iħaffu u jtejbu l-implementazzjjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE billi joħloq sinerġiji bejn il-Fondi tal-Unjoni u l-fondi nazzjonali filwaqt li jixpruna riżorsi addizzjonali mis-settur pubbliku u privat.

· Aktar koerenza tal-intervent tal-UE: Strument dedikat Ambjentali u ta’ Azzjoni Klimatika jippermetti lill-Kummissjoni biex tfassal aħjar il-prijoritajiet u tiżgura li r-riżorsi jintużaw effikaċement għall-protezzjoni ambjentali u għal azzjoni klimatika, billi jintagħżlu l-aħjar proġetti madwar l-UE. L-implementazzjoni aktar omoġena tal-leġiżlazzjoni tal-UE tinkiseb bis-saħħa tat-tixrid tal-aħjar prattiki (eż. metodoloġiji li jkunu ġew żviluppati u issa jkunu applikati sew, pjanijiet maniġerjali, eċċ).

· Jimtlew il-lakuni u interventi ċentrali aktar effikaċi Strument speċifiku huwa aktar flessibbli u jiffinanzja proġetti li ma setgħux altrimenti jkunu ffinanzjati minn fondi oħra (eż., proġetti mmaniġġjati minn benefiċjarji li ma jkunux eliġibbli għal fondi oħra).

· Strument speċifiku jipprovdi viżibilità qawwija u azzjoni ambjentali u klimatika tal-UE u jressaq lill-UE eqreb lejn iċ-ċittadini tagħha, bil-wiri tal-impenn tal-UE lejn l-objettivi ambjentali u klimatiċi u b'hekk irendi dawk l-objettivi aktar rilevanti.

· Ħolqien ta’ soluzzjonijiet għal sfidi ambjentali eventwali ta’ interess għall-UE: Il-partijiet konċernati spiss jiffaċċjaw problemi ambjentali li għalihom għad ma nstabet l-ebda soluzzjoni, u li, jekk ma jiġux indirizzati fi stadju bikri, iwasslu għal kostijiet ogħla.

1.5.3.     Tagħlimiet minn esperjenzi simili fil-passat

Evalwazzjonijiet ta’ LIFE jikkonfermaw li l-Programm LIFE huwa strument tal-UE ta’ suċċess kruċjali għall-implementazzjoni tal-politika ambjentali tal-UE, għandu valur miżjud tal-UE sinifikanti, u għamel kontribut sinifikanti għall-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali tal-UE.

Għotjiet ta' azzjoni (li jirrappreżentaw 78 % tal-approprjazzjonijiet, jiġifieri ammont ta’ EUR 300 miljun fl-2013) kellhom rwol ewlieni fl-implementazzjoni tad-Direttivi dwar il-Ħabitats u l-Għasafar u fl-ittestjar ta’ approċċi u teknoloġiji ġodda, u intweriet l-kapaċità tagħhom bħala katalizzatur għall-implementazzjoni ta’ wħud mill-aktar Direttivi eżiġenti, bit-twittija tat-triq għal immaniġjar kontinwu permezz ta’ fondi oħra. LIFE+ żied ukoll is-sensibilizzazzjoni dwar il-preokkupazzjonijiet ambjentali u klimatiċi u l-aċċess taċ-ċittadini għall-informazzjoni relevanti, u l-pjattaformi u s-sħubijiet kollaborattivi maħluqa sabiex jiskambjaw l-aħjar prattiki. Għotjiet operatorji għall-NGOs iffaċilitaw l-involviment tagħhom fl-iżvilupp u l-implementazzjoni tal-politika u l-leġiżlazzjoni ambjentali u klimatiċi tal-UE, kif meħtieġ skont il-Konvenzjoni ta’ Aarhus.

L-evalwazzjoni interim ta’ LIFE+ ikkonkludiet ukoll li l-bidliet introdotti fir-Regolament LIFE+ (konsolidazzjoni ta’ tliet tipi ta' interventi f'bażi ġuridika waħda, it-tkabbir tal-komponent tan-natura li jinkludu kwistjonijiet usa' tal-bijodiversità, it-tkabbir tal-komponent tal-ambjent biex jiġu allinjati l-prijoritajiet tas-Sitt (6) Pjan ta’ Azzjoni Ambjentali u komponent ġdid imsejjaħ Informazzjoni u Komunikazzjoni) żiedu l-kapaċità tal-Programm li jipprovdi valur miżjud tal-UE u rabta mal-objettivi ta' politika tal-UE.

L-evalwazzjonijiet sabu wkoll oqsma fejn LIFE+ għandhom jittejbu sabiex jintuża l-potenzjal kollu tiegħu tal-valur miżjud tal-UE:

· Iffokar aħjar u prijoritizzazzjoni: l-approċċ minn isfel għall-fuq u l-ambitu wiesa' taż-żoni eliġibbli tal-azzjoni ftit jippermettu lill-Kummissjoni biex tistimola d-domanda f’oqsma prijoritarji għolja, speċjalment fil-komponent LIFE Ambjent u Governanza (din il-fergħa tkopri wkoll l-azzjoni klimatika);

· L-użu aħjar tar-riżultati tal-proġetti u t-trasferiment tal-għarfien prattiku: filwaqt li l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni u netwerking huma mandatorji fil-proġetti LIFE, l-iskambju tal-aħjar prattiki u l-bini tal-kapaċità għall-implementazzjoni tal-acquis tal-UE għandhom jissaħħu;

· Sinerġiji msaħħa ma' fondi oħra tal-UE: filwaqt li bosta miżuri agroambjentali kienu ttestjati f'LIFE+ u sussegwentement ġew inkorporati fil-programmi ta’ żvilupp rurali tal-Istati Membri, hemm lok għal titjib;

· It-tneħħija ta’ restrizzjonijiet rigward l-attivitajiet ta’ finanzjament barra l-UE: dawn naqsu l-effikaċja tal-Programmi biex jintlaħqu xi objettivi ambjentali tal-UE.

Il-Qorti Ewropea tal-Awdituri, f'rapport speċjali ippubblikat fl-2009, ikkonkludiet li LIFE huwa programm immaniġjat tajjeb, b'titjibiet kostanti matul is-snin.

1.5.4.     Koerenza u s-sinerġija possibbli ma’ strumenti oħra rilevanti

L-evalwazzjoni ex post, l-evalwazzjoni interim u l-evalwazzjoni ex ante kkonkludew li huwa biss proporzjon żgħir ħafna ta' proġetti li setgħu ġew iffinanzjati permezz ta' Fondi tal-Unjoni oħra (prinċipalment mis-CIP u l-FP7) fin-nuqqas ta’ LIFE+. Għal xi fergħat LIFE+, bħal LIFE Informazzjoni u Komunikazzjoni, kważi ma jeżisti l-ebda sors alternattiv ta' finanzjament.

Madankollu, l-innovazzjoni tas-settur privat xprunata mis-suq tidher li sa ċertu punt qed tinqeda minn inizjattivi oħra bħal dik futura Orizzont 2020. Madankollu, is-segwiment tal-ekoinnovazzjoni mhuwiex sempliċiment l-iżvilupp ta’ prodotti u teknoloġiji ġodda għall-konsumaturi li jkunu intrinsikament aktar nodfa u ekoloġiċi. Ifisser ukoll it-trawwim tal-aħjar prattiki u approċċi fl-ekonomija kollha. Filwaqt li l-fallimenti tas-suq huma indirizzati biżżejjed b'Fondi oħra tal-Unjoni, id-dgħufijiet istituzzjonali ma ġewx trattati suffiċjentement. Dan huwa partikolarment relevanti għal attivitajiet relatati mal-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet xprunati minn politiki u orjentati lejn is-settur pubbliku għal sfidi ambjentali jew b'rabta mal-klima b'potenzjal limitat għar-replikazzjoni fis-suq, jew l-ebda potenzjal għal dan, u li sempliċiment jippromwovu modi ġodda u aktar kosteffikaċi ta’ implementazzjoni.

Għal din ir-raġuni, il-Programm LIFE ser jiffoka aktar fuq l-innovazzjoni orjentata lejn is-settur pubbliku u s-sejbien ta’ soluzzjonijiet li fil-biċċa l-kbira tagħhom ikunu implementati l-aħjar permezz ta’ sħubijiet pubbliċi-privati. Bl-istess mod, l-iżvilupp ta’ teknoloġija baxxa fil-karbonju hija mxekkla mill-inċertezza u mill-użu insuffiċjenti ta’ għarfien minn inizjattivi oħra. Teknoloġiji ġodda żviluppati jeħtieġu li jiġu ttestjati fuq skala żgħira. Filwaqt li replikazzjoni fis-suq u soluzzjonijiet fuq skala kbira jistgħu jiġu koperti dejjem aktar minn Orizzont 2020, għad hemm lok kbir għall-promozzjoni tal-iżvilupp ta’ soluzzjonijiet lokali u orjentati lejn is-settur pubbliku kif ukoll għal teknoloġiji fuq skala żgħira ffokati fuq l-SMEs biex jgħinuhom itejbu l-prestazzjoni ambjentali u klimatika tagħhom. LIFE tradizzjonalment ittratta dawn l-isfidi billi ipprovda soluzzjonijiet fuq skala żgħira li jistgħu faċilment jiġu rreplikati anki lil hinn mill-fruntieri.

Kooperazzjoni ser tiġi stabbilita mal-inizjattiva futura Orizzont 2020 u l-istrument tal-Kompetittività u l-SMEs biex jiġu żgurati sinerġiji partikolarment f'dawn l-oqsma. Pereżempju, jista' jkun possibbli li l-ideat żviluppati fl-inizjattiva Orizzont 2020 ikunu jistgħu jiġu ttestjati u murija fil-kuntest tal-implementazzjoni ta' leġiżlazzjoni speċifika tal-Unjoni permezz ta’ proġett LIFE. Bl-istess mod, il-Programm LIFE jkun f'pożizzjoni li jibni l-kapaċità u jqajjem sensibilizzazzjoni biex jippromwovi l-implementazzjoni tas-sejbiet mir-riċerka.

Il-Programm LIFE huwa wkoll marbut ma' Fondi oħra tal-Unjoni, bħal Fondi mill-politika ta’ Koeżjoni (FSE, FEŻR, FK), il-Fond għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) jew Fond Ewropew Marittimu u tas-Sajd (FEMS). Il-Programm LIFE jikkomplementa dawn il-Fondi, billi jiffinanzja tipi speċifiċi ta' attivitajiet u miżuri li l-objettiv ewlieni tagħhom huwa li jinkisbu benefiċċji ambjentali u klimatiċi jew li jkunu jeħtieġu li jimplementaw leġiżlazzjoni ambjentali u klimatika. Għalhekk, il-Programm LIFE iservi biex lakuni bħal dawn jimtlew. F'dan is-sens, jista’ jsir wieħed mill-istrumenti ewlenin tal-UE biex jiġu ffinanzjati l-konservazzjoni tan-natura (f'oqsma fejn il-PAK ma jistax ikollha rwol sostanzjali) u l-protezzjoni ambjentali f' "reġjuni aktar żviluppati" billi dawn ir-reġjuni jkollhom għażla limitata ta’ prioritajiet taħt l-istrumenti ġodda ta’ politika ta' Koeżjoni.

Barra minn hekk, il-Programm LIFE ser issaħħaħ ir-rwol katalizzanti u xprunatur billi jservi ta’ mutur għall-immobilizzar ta' Fondi tal-Unjoni oħra, pereżempju permezz ta' Proġetti Integrati. Għal dan, jeħtieġ approċċ aktar koerenti ma’ Fondi oħrajn. Il-Komunikazzjoni QFM stabilixxiet relazzjoni strutturata billi għamlet referenza għall-"Proġetti Integrati" fil-Qafas Strateġiku Komuni (QSK). Din ir-relazzjoni strutturata għall-Proġetti Integrati ser tiġi żviluppata fid-dettall meta jitfassal il-QSK u tista' tinkludi l-ħolqien ta’ kumitat ta’ treġija u mezzi strutturati ta’ informazzjoni.

Il-Kummissjoni pproponiet fil-Komunikazzjoni QFM li biħsiebha żżid il-proporzjon tan-nefqa relatata mal-klima fil-Baġit tal-UE tal-inqas għal 20 %, b'kontribut minn politiki differenti, soġġett għal valutazzjoni tal-impatt. Il-Programm għall-Ambjent u għal Azzjoni Klimatika (il-Programm LIFE) ser jikkontribwixxi għal dan il-għan. Sottoprogramm għal Azzjoni Klimatika ġie inkluż fil-Programm LIFE b'riżorsi ddedikati u objettivi speċifiċi b'rabta mal-klima, akkumpanjati minn indikaturi tar-riżultati.

1.6.        Durata u impatt finanzjarju

ý Proposta/inizjattiva ta’ durata limitata

– ý  Proposta/inizjattiva b’effett mill-01/01/2014 sal-31/12/2020

– ý  Impatt finanzjarju mill-2014 sal-2023

¨ Proposta/inizjattiva ta’ durata illimitata

– Implementazzjoni b’perjodu ta’ varar mill-YYYY sal-YYYY,

– segwita minn operazzjoni totali.

1.7.        Mod(i) ta’ mmaniġjar previst(i) [52]

ý Immaniġjar dirett ċentralizzat mill-Kummissjoni

ý Immaniġjar indirett ċentralizzat bid-delega tal-kompiti ta’ implementazzjoni lil:

– ý  aġenziji eżekuttivi

– ¨  korpi stabiliti mill-Komunitajiet[53]

– ¨  korpi tas-settur pubbliku nazzjonali/korpi b’missjoni tas-servizz pubbliku

– ¨  persuni fdati bl-implementazzjoni ta’ azzjonijiet speċifiċi skont it-Titolu V tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u identifikati fl-att bażiku rilevanti skont it-tifsira tal-Artikolu 49 tar-Regolament Finanzjarju.

¨ Immaniġjar kondiviż mal-Istati Membri

¨ Immaniġjar deċentralizzat ma’ pajjiżi terzi

ý Immaniġjar konġunt ma' organizzazzjonijiet internazzjonali aktar kompiti jistgħu jiġu fdati f'idejn il-BEI, il-FEI, jew istituzzjonijiet finanzjarji oħra, organizzazzjonijiet internazzjonali, korpi b’missjoni tas-servizz pubbliku, jew korpi msemmija fl-Artikolu 185 tar-Regolament (KE, Euratom) Nru 1605/2002.

Jekk ikun hemm indikat aktar minn modalità waħda ta’ mmaniġjar, jekk jogħġbok ipprovdi d-dettalji fit-taqsima "Kummenti".

2.           MIŻURI TA’ MMANIĠJAR

2.1.        Regoli ta’ monitoraġġ u ta' rapportar

Speċifika l-frekwenza u l-kundizzjonijiet.

L-evalwazzjoni interim qieset il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni attwali bħala konsiderevolment effikaċi u effiċjenti. Madankollu, kien mixtieq aktar iffokar fuq ir-riżultati. Fid-dawl ta’dan, il-qafas ta’ monitoraġġ jibni fuq il-qafas propost għall-istrument attwali[54]. Il-qafas huwa organizzat fuq żewġ livelli:

1. Monitoraġġ tal-eżiti, tar-riżultati u tal-impatti, fil-livell tal-proġett u tal-programm

Il-monitoraġġ tal-prestazzjoni tal-Programm ser jitwettaq fil-livell tal-proġett u tal-programm.

Fil-livell tal-proġett, kif inhu l-każ issa, ser jinkludi rekwiżit għall-proġetti biex jinkludu fil-proposti tagħhom tabelli bl-eżiti mistennija. Dawn it-tabelli jservu bħala bażi għall-monitoraġġ tal-progress tal-proġett. L-indikaturi tal-eżiti ser jiġu adattati skont l-indikaturi inklużi fit-taqsima 1.4.4 biex jirriflettu l-karatteristiċi ġodda tal-Programm. Se jkun obbligatorju li t-tabelli tal-eżiti jiġu aġġornati u risottomessi mar-rapporti interim u finali.

Il-qafas tal-monitoraġġ jinkludi żjarat għall-proġetti kollha tal-anqas darba fis-sena u żjarat mill-persunal tal-Kummissjoni tal-anqas darba matul il-ħajja tal-proġetti. Fil-bidu ta’ kull proġett jinħoloq fajl tal-monitoraġġ fil-forma ta’ rapport qasir li jinkludi d-deskrizzjoni tal-proġett, u jiġbor fil-qosor l-azzjonijiet u l-eżiti u r-riżultati mistennija. Iż-żjarat annwali mit-tim tal-monitoraġġ jiffaċilitaw il-ksib ta’ ħarsa inġenerali lejn l-implementazzjoni tal-proġett in situ li jippermettu l-identifikazzjoni bikrija tal-problemi. Jingħata respons lill-benefiċjarju sabiex tittejjeb il-prestazzjoni. Barra minn hekk, il-proġetti ser ikollhom jippreżentaw rapporti għal valutazzjoni aktar dettaljata tal-progress biex jiġġustifikaw il-pagamenti.

Kif huwa l-każ attwalment, il-proġett ser jirrkjedi sottomissjoni flimkien mar-Rapport Finali, pjan għal wara LIFE li jinkludi inter alia lista tal-impatti mistennija li sservi bħala bażi biex tiġi vvalutata s-sostenibilità tar-riżultati tal-proġett. Il-prattika attwali ta’ żjarat ta’ monitoraġġ ex post għal proġetti magħżula ser tibqa' għaddejja.

Fil-livell tal-programm, il-programmi ta' ħidma multiannwali ser jistipulaw prijoritajiet tematiċi speċifiċi għad-durata tagħhom u miri speċifiċi għal kull prijorità f'kull żona, inkluż l-eżiti mistennija (i.e., in-numru mistenni ta’ Proġetti Integrati, il-kopertura ta' Natura 2000 mill-proġetti LIFE, il-kopertura ta' Distrett ta’ Baċin ta’ Xmara mill-proġetti LIFE, eċċ). Fi tmiem sejħa għal proposti ta’ kull sena, il-Kummissjoni ser tanalizza jekk ikun ġie ffinanzjat in-numru suffiċjenti ta' proġetti għal xi qasam partikolari ta’ azzjoni u ser tagħmel l-aġġustamenti kif meħtieġ biex jintlaħqu l-miri tal-programm ta’ ħidma u interim. Ir-rapporti tematiċi li jiġbru fil-qosor il-kisbiet ewlenin għal prijoritajiet partikolari ser jiġu żviluppati wara t-tmiem tal-programm ta’ ħidma multiannwali. Dan ser iservi wkoll bħala bażi biex jinxterrdu r-riżultati u jiddaħħlu fl-iżvilupp u fl-implementazzjoni tal-politika. Il-prassi tal-organizzazzjoni ta’ konferenza annwali għal kull sottoprogramm ser tkompli.

Ser jitwettqu wkoll evalwazzjoni interim u evalwazzjoni ex post tal-Programm.

2. Traċċar tan-nefqa fil-livell tal-proġett u tal-programm

Sabiex tiġi pprovduta evidenza tal-kobenefiċċji li ż-żewġ sottoprogrammi jkunu jistgħu iwassu għall-prijoritajiet speċifiċi bħal azzjoni klimatika u bijodiversità, u juru aħjar il-livell tal-infiq disponibbli matul il-programm għal dawn il-prijoritajiet, il-qafas tal-monitoraġġ ser jinkludi wkoll il-metodoloġija għat-traċċar tan-nefqa b'rabta mal-klima u l-bijodiversità kif iddefinit fil-Komunikazzjoni QFM u derivata mill-"indikaturi ta' RIO" (RIO markers) tal-OECD.

Fir-rigward tal-azzjoni klimatika, il-Komunikazzjoni QFM stqarret li r-razzjonalizzazzjoni tal-azzjoni klimatika trid tkun viżibbli, robusta u akkumpanjata minn obligu trasversali ċar biex ikun identifikat fejn il-Baġit jippromwovi azzjoni klimatika jew effiċjenza enerġetika sabiex l-UE tkun f'pożizzjoni li tistipula ċarament kemm mill-infiq tagħha jirrigwarda l-azzjoni klimatika, bl-użu ta' proċedura komuni ta' traċċar għan-nefqa b'rabta mal-klima.

It-traċċar tan-nefqa relatata mal-klima ser jitwettaq skont tliet kategoriji bbażati fuq metodoloġija stabilita tal-OECD ("l-indikaturi ta' RIO"): nefqa fejn il-klima tkun l-objettiv (meqjusa bħala 100 % - b'rabta mal-klima biss) prinċipali (primarju); nefqa fejn il-klima tkun objettiv (meqjusa bħala 40 % - b'rabta sinifikanti mal-klima) sinifikanti, imma mhux predominanti; u nefqa mhux immirata lejn l-objettivi klimatiċi (meqjusa bħala 0 % - mhux marbuta mal-klima).

F'dak li jirrigwarda l-bijodiversità, l-'indikaturi ta’ Rio' stabbiliti mill-OECD, li diġà qed jintużaw mill-Kummissjoni għall-istrumenti esterni, ser jiġu integrati fil-metodoloġija eżistenti għat-tkejjil tar-rendiment tal-programmi tal-UE. L-indikaturi għandhom jgħinu wkoll biex juru l-benefiċċji sekondarji tal-infiq għall-bijodiversità u għall-ġlieda kontra l-bidla klimatika, kif ukoll biex jixħtu dawl fuq il-benefiċċji sekondarji, għall-bijodiversità, tal-infiq għall-azzjonijiet tal-REDD+ (Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation, Tnaqqis tal-Emissjonijiet mid-Deforestazzjoni u d-Degradazzjoni tal-Foresti).

Fil-livell tal-proġett, l-ittraċċar ta’ nefqa relatata mal-klima u relatata mal-bijodiversità ser issir bit-twessigħ tal-prassi attwali tal-inklużjoni fil-proposti l-fakultà li jiġi indikat jekk il-proġett ikunx jista' jitqies li jkun relatat mal-klima biex ikopri wkoll li jkun relatat mal-bijodiversità sabiex jitqies skont l-"indikaturi ta' Rio". Dan ikun jippermetti li kull sena tiġi identifikata n-nefqa relatata maż-żewġ prijoritajiet.

Fil-livell tal-programm, estimi ta' nefqa relatata mal-klima u tan-nefqa relatata mal-bijodiversità mwettqa skont il-metodoloġija tal-"indikaturi ta' Rio" jiġu kkalkolati abbażi tal-programmi ta’ ħidma multiannwali li jistipulaw il-prijoritajiet tematiċi għad-durata tagħhom. Dan ikun jippermetti l-identifikazzjoni kull sena tal-livell indikattiv tan-nefqa relatata ma dawk iż-żewġ prijoritajiet fil-Programm LIFE.

2.2.        Sistema ta’ mmaniġjar u kontroll

Il-modalità tal-immaniġjar għall-Programm LIFE hija mmaniġjar dirett ċentrali mill-Kummissjoni li ser ikun parzjalment iddelegat lil Aġenzija Eżekuttiva eżistenti. Għalhekk il-Kummissjoni ser tkun assistita mill-Kumitat għall-Programm LIFE għall-Ambjent u għal Azzjoni Klimatika, li ser ikollu natura doppja, partikolarment, b'sedji differenti u b'kompożizzjoni differenti skont jekk il-kwistjonijiet trattati jkunux relatati mas-sottoProgramm LIFE għall-Ambjent jew mas-sottoProgramm LIFE għal Azzjoni Klimatika.

L-elementi ewlenin tas-sistema ta’ kontroll intern huma:

– iċ-ċirkwiti finanzjarji u, partikolarment, il-kontroll ex ante tat-tranżazzjonijiet;

– il-kontrolli finanzjarji mwettqa tul il-proċess tal-aġġudikazzjoni;

– ir-rapportar finanzjarju, kontabbilistiku u tipi oħra ta’ rapportar maniġerjali; kif ukoll

– l-awditi ex post imwettqa fuq il-post għall-benefiċjarji tal-għotjiet. L-għotjiet li jiġu awditjati jintagħżlu jew abbażi tar-riskju (biex jinqabdu u jiġu kkorreġuti l-iżbalji) jew abbażi ta' kampjunar rappreżentattiv (biex l-Uffiċjal Awtorizzat jiġi pprovdut b'aċċertament raġonevoli tal-legalità u r-regolarità tat-tranżazzjonijiet).

L-istrateġija tal-kontroll tikkunsidra r-rakkomandazzjonijiet mill-evalwazzjonijiet tal-programm, ir-rapporti maħruġa mill-awditur intern u r-Rapport Speċjali tal-Qorti tal-Awdituri li jimmiraw li tiżdied l-effikaċja u l-valur miżjud Ewropew tal-programm.

2.2.1.     Riskju/i identifikat(i)

Ir-riskji identifikati fl-implementazzjoni tal-Programm jaqgħu prinċipalment fil-kategoriji li ġejjin:

· Il-fallimenti fil-koordinazzjoni (mal-Aġenzija Eżekuttiva, ma' donaturi jew ma' istituzzjonijiet finanzjarji oħra);

· L-użu ineffiċjenti tar-riżorsi amministrattivi (proporzjonalità limitata tar-rekwiżiti);

· Ir-riskju tan-nuqqas ta' definizzjoni ċara tal-limiti tar-responsabilitajiet fl-immaniġjar u fil-kontroll tal-kompiti ddelegati lill-aġenzija;

· Ir-riskju ta' użu mhux immirat biżżejjed jew effiċjentement tal-fondi kif ukoll ir-riskju ta' qsim żejjed fil-fondi minħabba ambitu territorjali u tematiku akbar;

· Żbalji u ineffiċjenzi derivati mill-kumplessità tar-regoli (pereżempju, l-eliġibilità tal-kostijiet), qafas, prijoritajiet u regoli instabbli ta’ qasam tematiku;

· Dgħufijiet fis-sistemi ta' mmaniġġjar u ta’ kontroll fil-livell tad-DĠ u tal-Aġenzija Eżekuttiva;

· Analiżi tar-riskju skont it-tip ta' tranżazzjonijiet jirriżulta fil-gradazzjoni li ġejja minn riskji perċepiti għoljin sa baxxi: Proġetti Integrati (kunċett ġdid, immaniġjar kumpless), għotjiet ta' azzjoni għal proġetti tradizzjonali iżgħar, għotjiet operatorji, u akkwist;

· Tip ġdid ta’ proġett (Proġett Integrat) jimplika sfidi ġodda: f’koordinazzjoni u kollaborazzjoni, l-ippuljar tar-riżorsi u l-qsim tal-aħjar prattiki u tal-kompetenza esperta.

2.2.2.     Metodu/i ta’ kontroll previst(i)

Struttura ta’ governanza simplifikazzjoni u allinjament

Huwa previst li jiġu ddelegati parti mill-kompiti maniġerjali tal-programm lil Aġenzija Eżekuttiva eżistenti. Din l-aġenzija ser taġġusta il-qafas tal-kontroll finanzjarju tagħha stess mal-programm il-ġdid inkluż l-istabiliment ta' ċellola tal-awditjar ex post, sorveljata mill-Uffiċjal Awtorizzat. Din iċ-ċellola ser tkun taħt l-iskrutinju tal-awditjar intern tal-Aġenzija Eżekuttiva.

Sabiex jiġu żgurati sistemi maniġerjali u ta’ kontroll omoġeni, id-DĠ u l-Aġenzija Eżekuttiva għandhom jiskambjaw l-aħjar prattiki u l-għarfien. Ser jiġu organizzati laqgħat ta’ gwida u taħriġ f 'dan ir-rigward.

Id-DĠ ser jissorveljaw l-Aġenzija Eżekuttiva u jkollhom l-awtorità biex jiddelegaw ir-responsabilitajiet kif ukoll biex jikkontrollaw l-implementazzjoni. Il-qafas ta’ monitoraġġ u superviżjoni ser jikkonsisti fi tliet livelli: politiku u strateġiku, amministrattiv, u maniġerjali u operazzjonali. Jista' jkun previst awditu fil-livell tal-Aġenzija jew fil-livell tal-benefiċjarji.

L-intensità u n-natura tal-kontrolli proporzjonali mar-riskju

Akkwist: kontroll u monitoraġġ ex ante tal-fajls kollha.

Proġetti:

- Selezzjoni tal-proġetti/evalwazzjoni/negozjar: kontrolli preventivi tal-fajls kollha jekk xieraq bl-assistenza ta' esperti esterni;

- L-implementazzjoni tal-proġett permezz ta’ għotjiet: monitoraġġ preventiv u investigattiv, żjarat fuq il-post għal kull proġett mill-inqas darba tul ħajjithom;

- Qabel il-pagament finali: kontrolli investigattivi u korrettivi, analiżi mhux fuq il-post tal-fajls kollha inkluż użu mifrux taċ-ċertifikati tal-awditjar estern.

Kull sena, il-kontrolli ex post ta' għotjiet ser jitwettqu fuq il-post. Barra minn hekk, tip ġdid ta’ awditi, "awditi mhux fuq il-post", ser jiġu introdotti biex jitwettqu kontrolli maniġerjali mingħajr ma wieħed imur fuq il-post.

Analiżi tal-istrateġija:

Din l-istrateġija ser tiġi riveduta permezz tat-titjib tar-rappreżentattività tal-popolazzjoni fil-kampjun soġġetta għall-awditi u kontrolli.

Kostijiet u benefiċċji tal-kontrolli

Dejta storika: Il-kostijiet stmati tal-kontrolli relatati ma' għotjiet immaniġjati taħt LIFE+ fl-2010 ammontaw għal EUR 7,6 miljun li jikkorrispondi għal:

- selezzjoni: EUR 0,6 miljun;

- immaniġjar ta’ proġetti: EUR 4,5 miljuni;

- kontroll fuq il-post ex ante: EUR 1,8 miljun;

- ċertifikati tal-awditjar estern: EUR 0,1 miljun;

- awditi ex post: EUR 0,6 miljun.

Dan l-ammont jikkorrispondi għal 3,5 % tal-ammont totali mħallas għal għotjiet fl-2010.

Ir-riskju ta’ nuqqas ta’ konformità kien stmat fir-Rapport ta’ Attività Annwali 2010 li jirrappreżenta 2,5 % tal-ammont totali mħallas fuq għotjiet u anqas minn 2 % tal-baġit totali mħallsa għall-attività.

L-ammont tal-kostijiet tal-kontroll huwa stmat li jonqos ħarira għal EUR 7,5 miljun għall-perjodu kollu bit-tqassim dettaljat li ġej fl-2020:

- selezzjoni: EUR 0,5 miljun;

- immaniġjar ta’ proġetti: EUR 4 miljuni;

- kontroll fuq il-post ex ante: EUR 1,5 miljun;

- ċertifikati tal-awditjar estern: EUR 0,5 miljun;

- awditi ex post: EUR 1 miljun.

Il-livell mistenni ta' riskju ta' nuqqas ta' konformità għandu jonqos minħabba żewġ elementi ewlenin:

- it-tranżizzjoni lejn użu estensiv taċ-ċertifikati tal-awditjar estern li hija mistennija li tnaqqas b'10 % ir-rata tal-iżbalji;

- il-limitazzjoni tal-eliġibbiltà tal-kostijiet tal-persunal għall-persunal speċifikament ingaġġati għall-proġett.

Il-kostijiet tal-persunal jirrappreżentaw 30 % tal-kostijiet u kważi 50 % tal-iżbalji. Jekk din il-miżura taqsam fi tnejn il-kostijiet tal-persunal biex jiġu kkofinanzjati, l-iżbalji probabbli għandhom ukoll jonqsu bin-nofs. Għandu jkun innutat li huwa aktar faċli li tidentifika il-ħin iddedikat mill-persunal addizzjonali fuq proġett milli mill-persunal permanenti li jkun qed jaħdem, ġeneralment, fuq diversi azzjonijiet fl-istess ħin. Konsegwentement jista' jkun mistenni tnaqqis ta’ mill-inqas 5 % fir-rata ta' nuqqas ta' konformità.

Filwaqt li l-kostijiet nominali tal-kontrolli ser jonqsu minn EUR 7,6 sa 7,5 miljun, ir-rata ta’ errur hija mistennija li tonqsu b’40 % li jfisser tnaqqis minn 2,6 % sa 1,6 % tal-ammont totali mħallas għal għotjiet.

L-objettiv tal-kontroll intern għall-Programm LIFE għandu jkun li jillimita r-rata ta’ errur residwali (wara l-korrezzjonijiet) għal medda bejn dak mistenni ta’ 1,6 % u l-livell limitu ta’ materjalità ta’ 2 % stipulat mill-Qorti tal-Awdituri.

2.3.        Miżuri għall-prevenzjoni ta’ frodi u ta' irregolaritajiet

Speċifika l-miżuri ta’ prevenzjoni u protezzjoni eżistenti jew previsti.

Il-benefiċjarji tal-għotjiet huma: l-awtoritajiet lokali, reġjonali u nazzjonali fil-parti l-kbira, NGOs, intrapriżi kbar, SMEs, universitajiet, istituzzjonijiet ta' riċerka, eċċ.

Is-selezzjoni tal-proposti ssir abbażi tal-kredenzjali professjonali u l-istabilità finanzjarja tal-benefiċjarji u kriterji oħra imposti mill-bażi ġuridika.

Matul il-proċess tas-selezzjoni tintuża s-sistema ta' twissija bikrija biex jiġu identifikati riskji possibbli relatati ma' benefiċjarji potenzjali ta' għotjiet immaniġjati ċentralment.

Sabiex jiġi evitat il-finanzjament doppju titvara konsultazzjoni bejn is-servizzi dwar il-lista ta’ proġetti u r-riskju ta’ finanzjament doppju jifforma parti mill-kriterji għas-selezzjoni tal-proġetti li għandhom jiġu awditjati ex post fuq il-post.

Jiġu organizzati fuq il-post sessjonijiet ta' taħriġ, fil-fażijiet differenti taċ-ċiklu tal-immaniġjar tal-proġett, għall-maniġers tal-proġetti, biex jiġu indirizzati ħtiġijiet maniġerjali u finanzjarji speċifiċi. Se jkun possibbli kuntatt dirett mal-uffiċjali tal-proġett u finanzjarji fil-Kummissjoni biex jissolvew diffikultajiet partikolari.

Ir-rekwiżiti ewlenin tal-ftehim tal-għotja ser jiġu spjegati kif xieraq lill-benefiċjarji fi żjajjar fuq il-post u f'laqgħat ta’ koordinazzjoni.

Sessjonijiet ta’ informazzjoni ser jiġu organizzati għal awdituri ex post dwar il-karatteristiċi ta' frodi li jistgħu jinqabdu waqt awditu fuq il-post tar-rapporti finanzjarji.

L-awdituri ex post jidentifikaw u jivvalutaw ir-riskji ta' rapporti finanzjarji frawdolenti u jirreaġixxi b'mod adegwat għal frodi jew għal frodi suspettati identifikati matul l-awditjar billi jikkomunikaw il-każijiet lill-OLAF. Jużaw partikolarment l-għodod relevanti kollha tal-IT. Ir-riżultati tal-kontrolli ex post jitqiesu fil-valutazzjoni u fit-tfassil tas-sistema tal-kontroll.

Regoli li jirregolaw l-eliġibilità tal-kostijiet ser jiġu ssimplifikati b'mod partikolari għal dawk il-kategoriji partikolarment problematiċi, bħall-kostijiet tal-persunal u tal-VAT.

Iċ-ċertifikati tal-awditjar ser ikunu meħtieġa għal pagamenti interim u finali.

Hija prevista kooperazzjoni (taħriġ jew informazzjoni) bejn il-maniġment u l-OLAF.

Il-modulu tal-awditjar fl-ABAC ser jinżamm aġġornat u ser ikun sfruttat bis-sħiħ biex il-finanzjament doppju jiġi evitat/individwat/ikkoreġut.

It-timijiet tal-monitoraġġ jistgħu jkunu previsti għas-superviżjoni, fuq il-post, l-istadji differenti tal-implementazzjoni tal-proġett.

Il-bażi ġuridika tindika speċifikament l-jedd tal-OLAF li jkollu aċċess għal kull informazzjoni rilevanti.

Minbarra l-applikazzjoni tal-mekkaniżmi tal-kontroll regolatorju kollha, id-DĠ Ambjent u d-DĠ Azzjoni Klimatika ser idaħħlu strateġija kontra l-frodi skont l-istrateġija tal-Kummissjoni kontra l-frodi ġdida (SKKF) adottata fl-24 ta’ Ġunju 2011 sabiex jiġi żgurat inter alia li l-kontrolli interni tagħha relatati kontra l-frodi jkunu totalment allinjati mas-SKKF u li l-approċċ tagħhom tal-immaniġjar tar-riskju tal-frodi jkun immirat biex jidentifika oqsma ta’ riskju ta’ frodi u responsi adegwati. Fejn neċessarju, jiġu stabiliti gruppi ta’ netwerking u għodod informatiċi adegwati ddedikati għall-analiżi tal-każijiet ta’ frodi relatati mal-Prorgamm LIFE. Ir-riskju ta’ frodi ser jiġi integrat fil-proċess tal-immaniġjar tar-riskju.

Id-DĠs innominaw korrispondent kontra l-frodi għan-Netwerk tal-Prevenzjoni u d-Detezzjoni tal-Frodi li ser jipparteċipa fil-gruppi ta’ netwerks / ta’ ħidma relevanti skont il-grupp tad-DĠs. Id-DĠs ser irawwmu sensibilizzazzjoni dwar il-frodi potenzjali fost il-persunal u ser ixerred informazzjoni dwar l-awtoritajiet responsabbli u l-proċeduri għar-rapportar ta’ frodi.

3.           IMPATT FINANZJARJU STMAT TAL-PROPOSTA/INIZJATTIVA

3.1.        Intestatura/i tal-qafas finanzjarju multiannwali u intestatura/i baġitarja/i tan-nefqa affettwata/i

· Intestatura baġitarja tan-nefqa eżistenti

Fl-ordni ta’ intestaturi u linji tal-baġit tal-qafas finanzjarju multiannwali.

Intestatura tal-qafas finanzjarju multiannwali || Linja tal-baġit || Tip ta' nefqa || Kontribuzzjoni

Numru [Deskrizzjoni………………………...…….] || Diff./mhux-diff ([55]) || mill-pajjiżi tal- EFTA[56] || minn pajjiżi kandidati[57] || minn pajjiżi terzi || skont it-tifsira tal-Artikolu 18(1)(aa) tar-Regolament Finanzjarju

Intestatura 2: tkabbir sostenibbli & riżorsi naturali || Ambjent u Azzjoni klimatika || Differenzjata || IVA || IVA || LE || LE

· Linji tal-baġit ġodda mitluba

Fl-ordni ta’ intestaturi u linji tal-baġit tal-qafas finanzjarju multiannwali.

Intestatura tal-qafas finanzjarju multiannwali || Linja tal-baġit || Tip ta' nefqa || Kontribuzzjoni

Numru Intestatura 2 || Diff./Mhux diff. || mill-pajjiżi tal- EFTA || minn pajjiżi kandidati || minn pajjiżi terzi || skont it-tifsira tal-Artikolu 18(1)(aa) tar-Regolament Finanzjarju

2 || 07 03 80 01 – Ambjent Programm LIFE ġdid (nefqiet operazzjonali) || Differenzjata || IVA || IVA || IVA || LE

2 || 07 03 80 02 – Azzjoni Klimatika Programm LIFE ġdid (nefqiet operazzjonali) (jew nomenklatura ġdida li għandha tinħoloq taħt Titolu speċifiku tal-baġit) || Differenzjata || IVA || IVA || IVA || LE

2 || 07 01 04 02 - Ambjent Programm LIFE ġdid (Nefqiet fuq immaniġjar amministrattiv) || Mhux differenzjata || IVA || IVA || IVA || LE

2 || 07 01 04 06 – Azzjoni Klimatika Programm LIFE ġdid (Nefqiet fuq immaniġjar amministrattiv) (jew nomenklatura ġdida li għandha tinħoloq taħt Titolu speċifiku tal-baġit) || Mhux differenzjata || IVA || IVA || IVA || LE

3.2.        Stima tal-impatt fuq l-infiq

3.2.1.     Sommarju tal-istima tal-impatt fuq l-infiq

f’miljuni ta' EUR (sa 3 punti deċimali)

Intestatura tal-qafas finanzjarju multiannwali: || 2 || Tkabbir Sostenibbli: Riżorsi Naturali

DĠ: CLIMA + ENV || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || 2021 & suss. || TOTAL ||

Ÿ Approprjazzjonijiet operazzjonali || || || || || || || || || ||

07 03 80 01 (partita tal-baġit ġdida li għandha tinħoloq) Parti ENV || Impenji || (1) || 291.500 || 314.250 || 341.250 || 371.000 || 404.250 || 437.750 || 420.500 || || 2,580.500 ||

Pagamenti || (2) || 22.238 || 155.963 || 151.764 || 249.364 || 265.615 || 296.415 || 361.226 || 1.077.916 || 2,580.500 ||

XX 03 80 02 (partita tal-baġit ġdida li għandha tinħoloq) (jew nomenklatura ġdida li għandha tinħoloq taħt Titolu speċifiku tal-baġit) Parti CLIMA || Impenji || (1a) || 98.700 || 106.800 || 115.400 || 124.500 || 133.200 || 142.800 || 136.700 || || 858.100 ||

Pagamenti || (2a) || 13.845 || 60.140 || 59.596 || 94.411 || 101.872 || 105.185 || 138.201 || 284.850 || 858.100 ||

Approprjazzjonijiet ta' natura amministrattiva ffinananzjati mill-pakkett għas-sottoprogrammi speċifiċi[58] || || || || || || || || || ||

07 01 04 02 (partita tal-baġit ġdida li għandha tinħoloq) Parti ENV || || (3) || 19.000 || 22.500 || 23.250 || 22.000 || 18.000 || 14.500 || 13.750 || || 133.000

XX 01 04 06 (partita tal-baġit ġdida li għandha tinħoloq) (jew nomenklatura ġdida li għandha tinħoloq taħt Titolu speċifiku tal-baġit) Parti CLIMA || || || 4.800 || 5.450 || 6.100 || 6.500 || 7.550 || 7.950 || 8.050 || || 46.400

Approprjazzjonijiet TOTALI għad-DĠ ENV || Impenji || || 310.500 || 336.750 || 364.500 || 393.000 || 422.250 || 452.250 || 434.250 || || 2,713.500

Pagamenti || || 41.238 || 178.463 || 175.014 || 271.364 || 283.615 || 310.915 || 374.976 || 1,077.916 || 2,713.500

Approprjazzjonijiet TOTALI għad-DĠ CLIMA || Impenji || || 103.500 || 112.250 || 121.500 || 131.000 || 140.750 || 150.750 || 144.750 || || 904.500

Pagamenti || || 18.645 || 65.590 || 65.696 || 100.911 || 109.422 || 113.135 || 146.251 || 284.850 || 904.500

Ÿ Approprjazzjonijiet operazzjonali TOTALI || Impenji || (4) || 390.200 || 421.050 || 456.650 || 495.500 || 537.450 || 580.550 || 557.200 || || 3,438.600 ||

Pagamenti || (5) || 36.083 || 216.103 || 211.360 || 343.775 || 367.487 || 401.600 || 499.427 || 1,362.766 || 3,438.600 ||

Ÿ TOTAL tal-approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva ffinanzjati mill-pakkett għas-sottoprogrammi speċifiċi || (6) || 23.800 || 27.950 || 29.350 || 28.500 || 25.550 || 22.450 || 21.800 || || 179.400

Approprjazzjonijiet TOTALI taħt l-INTESTATURA 2 tal-qafas finanzjarju multiannwali || Impenji || =4+ 6 || 414.000 || 449.000 || 486.000 || 524.000 || 563.000 || 603.000 || 579.000 || || 3,618.000 ||

Pagamenti || =5+ 6 || 59.883 || 244.053 || 240.710 || 372.275 || 393.037 || 424.050 || 521.227 || 1,362.766 || 3,618.000 ||

Jekk iktar minn intestatura waħda hija affettwata mill-proposta/ inizjattiva:

Ÿ Approprjazzjonijiet operazzjonali TOTALI || Impenji || (4) || || || || || || || || ||

Pagamenti || (5) || || || || || || || || ||

Ÿ TOTAL tal-approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva ffinanzjati mill-pakkett għas-sottoprogrammi speċifiċi || (6) || || || || || || || || || ||

Approprjazzjonijiet TOTALI taħt l-INTESTATURI 1 sa 4 tal-qafas finanzjarju multiannwali (Ammont ta’ referenza) || Impenji || =4+ 6 || || || || || || || || ||

Pagamenti || =5+ 6 || || || || || || || || ||

Intestatura tal-qafas finanzjarju multiannwali: || 5[59] || "Intestatura 5" - Amministrazzjoni

f’miljuni ta' EUR (sa 3 punti deċimali)

DĠ ENV & CLIMA || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || || TOTAL

Ÿ ENV riżorsi umani (f'miljuni ta' EUR) || 9.184 || 9.320 || 9.528 || 9.871 || 10.082 || 10.285 || 10.564 || || 68.834

Ÿ CLIMA riżorsi umani (f'miljuni ta' EUR) || 3.175 || 3.222 || 3.575 || 3.792 || 4.020 || 4.100 || 4.180 || || 26.064

TOTAL Riżorsi umani (f'miljuni ta' EUR) || 12.359 || 12.542 || 13.103 || 13.663 || 14.102 || 14.385 || 14.744 || || 94.898

Ÿ ENV nefqa amministrattiva oħra || 0.392 || 0.400 || 0.409 || 0.417 || 0.425 || 0.434 || 0.442 || || 2.919

Ÿ CLIMA nefqa amministrattiva oħra || 0.173 || 0.177 || 0.194 || 0.199 || 0.202 || 0.220 || 0.224 || || 1.389

TOTAL Nefqa amministrattiva oħra (f'miljuni ta' EUR) || 0.565 || 0.577 || 0.603 || 0.616 || 0.627 || 0.654 || 0.666 || || 4.308

TOTAL DĠ ENV & CLIMA || Approprjazzjonijiet || 12.924 || 13.119 || 13.706 || 14.279 || 14.729 || 15.039 || 15.410 || || 99.206

Approprjazzjonijiet TOTALI taħt l-INTESTATURA 5 tal-qafas finanzjarju multiannwali || (Impenji totali = Pagamenti totali) || 12.924 || 13.119 || 13.706 || 14.279 || 14.729 || 15.039 || 15.410 || 99.206

f’miljuni ta' EUR (sa 3 punti deċimali)

|| || Sena 2014[60] || Sena 2015 || Sena 2016 || Sena 2017 || Sena 2018 || Sena 2019 || Sena 2020 || Sena 2021 & suss. || TOTAL

Approprjazzjonijiet TOTALI taħt l-INTESTATURI 1 sa 5 tal-qafas finanzjarju multiannwali || Impenji || 426.924 || 462.119 || 499.706 || 538.279 || 577.729 || 618.039 || 594.410 || - || 3,717.206

Pagamenti || 72.807 || 257.172 || 254.416 || 386.554 || 407.766 || 439.089 || 536.637 || 1,362.766 || 3,717.206

3.2.2.     Stima tal-impatt fuq l-approprjazzjonijiet operazzjonali

– ¨  Il-proposta/inizjattiva ma teħtieġx l-użu ta’ approprjazzjonijiet operazzjonali

– ý  Il-proposta/inizjattiva teħtieġ l-użu ta’ approprjazzjonijiet oeprazzjonali, kif spjegat hawn taħt:

Approprjazzjonijiet għall-impenji f’miljuni ta’ EUR (sa 3 punti deċimali)

Indika l-objettivi u r-eżiti ò || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || TOTAL

EŻITI

Tip ta’ eżitu[61] || Kost medju tal-eżitu || Numru ta’ eżiti || Kost || Numru ta’ eżiti || Kost || Numru ta’ eżiti || Kost || Numru ta’ eżiti || Kost || Numru ta’ eżiti || Kost || Numru ta’ eżiti || Kost || Numru ta’ eżiti || Kost || Numru totali ta’ eżiti || Kost totali

OBJETTIV SPEĊIFIKU Nru 1 - Ambjent u Effiċjenza fir-riżorsi || || || || || || || || || || || || || || || ||

- Eżitu || PI[62] || €9.481 || 5 || €42.5 || 7 || €62.5 || 10 || €92.5 || 12 || €112.5 || 13 || €127.5 || 15 || €150 || 15 || €142.5 || 77 || €730

- Eżitu || Trad[63] || €1.5 || 44 || €66.25 || 39 || €58.75 || 28 || €41.75 || 34 || €35.25 || 24 || €36.50 || 22 || €33.25 || 21 || €30.75 || 202 || €302.50

- Eżitu || Akkw. [64] || €0.282 || 68 || €19.25 || 72 || €20.35 || 74 || €20.90 || 78 || €22 || 82 || €23.10 || 84 || €23.65 || 88 || €24.75 || 546 || €154

Subtotal għall-objettiv speċifiku Nru 1 || 117 || 128 || 118 || 141.60 || 112 || 155.15 || 114 || 169.75 || 119 || 187.10 || 121 || 206.90 || 123 || 198.00 || 825 || 1,186.50

OBJETTIV SPEĊIFIKU Nru 2[65] Bijodiversità || || || || || || || || || || || || || || || ||

- Eżitu || PI || €10 || 3 || €30 || 4 || €40 || 6 || €60 || 8 || €80 || 10 || €100 || 10 || €100 || 10 || €100 || 51 || €510

- Eżitu || Trad || €1.5 || 60 || €89.50 || 58 || €87.00 || 52 || €78.00 || 46 || €69.50 || 43 || €65.00 || 51 || €76.25 || 44 || €66.50 || 355 || €531.75

- Eżitu || Akkw. || €0.282 || 15 || €4.20 || 16 || €4.44 || 18 || €4.56 || 17 || €4.80 || 18 || €5.04 || 18 || €5.16 || 19 || €5.40 || 119 || €33.60

Subtotal għall-objettiv speċifiku Nru 2 || 78 || 123.70 || 78 || 131.44 || 74 || 142.56 || 71 || 154.30 || 71 || 170.04 || 79 || 181.41 || 73 || 171.90 || 525 || 1,075.35

OBJETTIV SPEĊIFIKU Nru 3 – Governanza Ambjentali || || || || || || || || || || || || || || || ||

- Eżitu || Nat || €1.25 || 3 || €3.25 || 5 || €6 || 6 || €8 || 8 || €10 || 8 || €10 || 12 || €15 || 12 || €15 || 54 || €67.25

- Eżitu || Env || €1.28 || 11 || €14 || 9 || €11.754 || 9 || €11.75 || 9 || €11.75 || 9 || €11 || 6 || €7.75 || 6 || €7.5 || 59 || €75.50

- Eżitu || NGOs || €0.300 || 36 || €11 || 37 || €11.25 || 38 || €11.25 || 40 || €12 || 41 || €12.25 || 42 || €12.5 || 44 || €13.25 || 278 || €83.5

- Eżitu || Akkw. || €0.282 || 41 || €11.55 || 43 || €12.21 || 44 || €12.54 || 47 || €13.20 || 49 || €13.86 || 50 || €14.19 || 53 || €14.85 || 328 || €92.40

Subtotal għall-objettiv speċifiku Nru 3 || 91 || 39.80 || 94 || 41.21 || 98 || 43.54 || 104 || 46.95 || 107 || 47.11 || 111 || 49.44 || 115 || 50.60 || 720 || €318.65

OBJETTIV SPEĊIFIKU Nru 4 – Mitigazzjoni klimatika || || || || || || || || || || || || || || || ||

- Eżitu || Proġetti || €2.271 || 13 || €28.50 || 14 || €31.800 || 11 || €24.00 || 12 || €26.50 || 13 || €29.50 || 14 || €32.00 || 13 || €29.50 || 90 || €201.800

- Eżitu || PI || €5.746 || 0 || €0 || 0 || €0 || 2 || €11.00 || 2 || €11.30 || 2 || €11.50 || 2 || €11.80 || 2 || €12.00 || 10 || €57.60

- Eżitu || Akkw. || €0.282 || 57 || €16.00 || 57 || €16.20 || 60 || €17.00 || 64 || €18.20 || 67 || €19.00 || 73 || €20.50 || 71 || €20.00 || 449 || €126.90

Subtotal għall-objettiv speċifiku Nru 4 || 70 || €44.50 || 71 || €48.00 || 73 || €52.00 || 78 || €56.00 || 82 || €60.00 || 89 || €64.30 || 86 || €61.50 || 549 || €386.30

OBJETTIV SPEĊIFIKU Nru 5 – Adattament klimatiku || || || || || || || || || || || || || || || ||

- Eżitu || Proġetti || €2.254 || 16 || €36.500 || 18 || €40.000 || 14 || €32.500 || 16 || €35.600 || 17 || €39.200 || 19 || €43.200 || 17 || €39.000 || 117 || €266.000

- Eżitu || PI || €5.746 || 0 || €0 || 0 || €0 || 2 || €11.000 || 2 || €11.300 || 2 || €11.500 || 2 || €11.800 || 2 || €12.000 || 10 || €57.600

- Eżitu || Akkw. || €0.282 || 28 || €8.000 || 28 || €8.000 || 30 || €8.500 || 32 || €9.100 || 33 || €9.300 || 33 || €9.300 || 37 || €10.500 || 221 || €62.700

Subtotal għal objettiv speċifiku Nru 5 || 44 || €44.500 || 46 || €48.000 || 46 || €52.000 || 50 || €56.000 || 52 || €60.000 || 54 || €64.300 || 56 || €61.500 || 348 || €386.300

OBJETTIV SPEĊIFIKU Nru 6 – Governanza Klimatika || || || || || || || || || || || || || || || ||

- Eżitu || Proġetti || €1.132 || 4 || €4.000 || 4 || €4.700 || 5 || €5.300 || 5 || €5.500 || 5 || €6.000 || 6 || €6.500 || 6 || €6.500 || 35 || €38.500

- Eżitu || Akkw. || €0.282 || 9 || €2.500 || 10 || €2.800 || 10 || €2.800 || 11 || €3.000 || 11 || €3.200 || 12 || €3.400 || 10 || €2.900 || 73 || €20.600

- Eżitu || NGOs || €0.565 || 6 || €3.200 || 6 || €3.300 || 6 || €3.300 || 7 || €4.000 || 7 || €4.000 || 8 || €4.300 || 8 || €4.300 || 48 || €26.400

Subtotal għall-objettiv speċifiku Nru 6 || 19 || €9.700 || 20 || €10.800 || 21 || €11.400 || 23 || €12.500 || 23 || €13.200 || 26 || €14.200 || 24 || €13.700 || 156 || €85.500

|| || || || || || || || || || || || || || || || || ||

KOST TOTALI || 419 || 390.20 || 428 || 421.05 || 424 || 456.65 || 440 || 495.50 || 454 || 537.45 || 480 || 580.55 || 477 || 557.20 || 3.122 || €3,438.6

3.2.3.     Impatt stmat fuq l-approprjazzjonijiet ta’ natura amministrattiva

3.2.3.1.  Sommmarju

– ¨  Il-proposta/inizjattiva ma teħtieġx l-użu ta’ approprjazzjonijiet amministrattivi

– ý  Il-proposta/inizjattiva teħtieġ l-użu ta’ approprjazzjonijiet amministrattivi , kif spjegat hawn taħt:

f’miljuni ta' EUR (sa 3 punti deċimali)

INTESTATURA 5 tal-qafas finanzjarju multiannwali || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || TOTAL

ENV riżorsi umani || 9.184 || 9.320 || 9.528 || 9.871 || 10.082 || 10.285 || 10.564 || 68.834

CLIMA riżorsi umani || 3.175 || 3.222 || 3.575 || 3.792 || 4.020 || 4.100 || 4.180 || 26.064

ENV nefqa amministrattiva oħra || 0.392 || 0.400 || 0.409 || 0.417 || 0.425 || 0.434 || 0.442 || 2.919

CLIMA nefqa amministrattiva oħra || 0.173 || 0.177 || 0.194 || 0.199 || 0.202 || 0.220 || 0.224 || 1.389

Subtotal INTESTATURA 5 tal-qafas finanzjarju multiannwali || 12.924 || 13.119 || 13.706 || 14.279 || 14.729 || 15.039 || 15.410 || 99.206

Barra l-INTESTATURA 5[66] tal-qafas finanzjarju multiannwali || || || || || || || ||

ENV nefqa oħra ta’ natura amministrattiva || 19.000 || 22.500 || 23.250 || 22.000 || 18.000 || 14.500 || 13.750 || 133.000

CLIMA nefqa oħra ta’ natura amministrattiva || 4.800 || 5.450 || 6.100 || 6.500 || 7.550 || 7.950 || 8.050 || 46.400

Subtotal barra mill- INTESTATURA 5 tal-qafas finanzjarju multiannwali || 23.800 || 27.950 || 29.350 || 28.500 || 25.550 || 22.450 || 21.800 || 179.400

TOTAL || 36.724 || 41.069 || 43.056 || 42.779 || 40.279 || 37.489 || 37.210 || 278.606

3.2.3.2.  Stima tal-ħtiġijiet ta’ riżorsi umani

– ¨  Il-proposta/inizjattiva ma teħtieġx l-użu ta’ riżorsi umani

– ý  Il-proposta/inizjattiva teħtieġ l-użu ta’ riżorsi umani, kif spjegat hawn taħt:

L-istima għandha tiġi espressa f’ammonti sħaħ (jew l-aktar sa punt deċimali wieħed)

|| || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020

Ÿ Stabiliment ta’ postijiet tal-ippjanar (uffiċjali u aġenti temporanji) ||

|| 07 01 01 01 01 ENV (fil-kwartieri ġenerali u fl-uffiċċji tar-Rappreżentanza tal-Kummissjoni) || 64.0 || 64.0 || 64.0 || 65.0 || 65.0 || 65.0 || 65.0

|| XX 01 01 01 02 (fil-kwartieri ġenerali u fl-uffiċċji tar-Rappreżentanza tal-Kummissjoni) (jew nomenklatura ġdida li għandha tinħoloq taħt Titolu speċifiku tal-baġit) || 21.0 || 21.0 || 23.0 || 24.0 || 25.0 || 25.0 || 25.0

|| XX 01 01 02 (Delegazzjonijiet) || || || || || || ||

|| XX 01 05 01 (Riċerka indiretta) || || || || || || ||

|| 10 01 05 01 (Riċerka diretta Direct research) || || || || || || ||

|| Ÿ Persunal estern (f’unità Ekwivalenti għall-Full-Time: FTE) [67] ||

|| 07 01 02 01 ENV (CA, INT, SNE mill-"pakkett globali") || 8.0 || 8.0 || 8.0 || 8.0 || 8.0 || 8.0 || 9.0

|| XX 01 02 02 CLIMA (CA, INT, SNE mill-"pakkett globali") (jew nomenklatura ġdida li għandha tinħoloq taħt Titolu speċifiku tal-baġit) || 5.0 || 5.0 || 5.0 || 5.0 || 5.0 || 5.0 || 5.0

|| XX 01 02 02 (CA, INT, JED, LA u SNE fid-delegazzjonijiet) || || || || || || ||

|| XX 01 04 yy [68] || - fil-Kwartieri Ġenerali[69] || || || || || || ||

|| || - f’delegazzjonijiet || || || || || || ||

|| XX 01 05 02 (CA, INT, SNE – Riċerka indiretta) || || || || || || ||

|| 10 01 05 02 (CA, INT, SNE – Riċerka diretta) || || || || || || ||

|| Linji oħra tal-baġit (speċifika) || || || || || || ||

|| TOTAL || 98.0 || 98.0 || 100.0 || 102.0 || 103.0 || 103.0 || 104.0

XX hija l-qasam tal-politika jew titolu tal-baġit konċernat.

Ir-riżorsi umani meħtieġa għandhom ikunu koperti minn persunal mid-DĠ li diġà jkun assenjat għall-immaniġjar tal-azzjoni u/jew jitqassmu mill-ġdid fid-DĠ, ikkomplementati skont il-każ bi kwalunkwe allokazzjoni addizzjonali li tista’ tingħata lid-DĠ maniġerjali fil-qafas tal-proċedura annwali ta’ allokazzjoni u fid-dawl tal-limiti baġitarji. Ammonti u imputazzjonijiet jiġu aġġustati skont ir-riżultati tal-proċess ta’ esternalizzazzjoni previst.

Deskrizzjoni tal-kompiti li għandhom jitwettqu:

Uffiċjali u aġenti temporanji ||

Personal estern ||

3.2.4.     Kompatibilità mal-qafas finanzjarju multiannwali kurrenti

– ý  Il-proposta/inizjattiva hija kompatibbli mal-qafas finanzjarju multiannwali kurrenti.

– ¨  Il-proposta/inizjattiva ser tinvolvi r-riprogrammar tal-intestatura rilevanti fil-qafas finanzjarju multiannwali.

Spjega x'riprogrammmar hu meħtieġ, billi tispeċifika l-linji tal-baġit konċernati u l-ammonti korrispondenti.

mhux applikabbli

– ¨  Il-proposta/l-inizjattiva teħtieġ applikazzjoni tal-istrument ta’ flessibilità jew reviżjoni tal-qafas finanzjarju multiannwali[70].

Spjega x’inhu meħtieġ, billi tispeċifika l-intestaturi u l-linji tal-baġit konċernati u l-ammonti korrispondenti.

mhux applikabbli

3.2.5.     Kontribuzzjonijiet ta’ partijiet terzi

– Il-proposta/inizjattiva ma tipprovdix għal kofinanzjament minn partijiet terzi

– Il-proposta/inizjattiva tipprovdi għall-kofinanzjament stmat hawn taħt:

Approprjazzjonijiet f’miljuni ta’ EUR (sa 3 punti deċimali)

|| Sena N || Sena N+1 || Sena N+2 || Sena N+3 || ... daħħal kemm-il sena hija neċessarja biex turi d-durata tal-impatt (ara l-punt 1.6) || Kost

Speċifika l-korp tal-kofinanzjament || || || || || || || ||

TOTAL approprjazzjonijiet kofinanzjati || || || || || || || ||

3.3.        Stima tal-impatt fuq id-dħul

– ý  Il-proposta/l-inizjattiva ma għandha l-ebda impatt finanzjarju fuq id-dħul.

– ¨  Il-proposta/l-inizjattiva għandha l-impatt finanzjarju li ġej:

– ¨         fuq riżorsi proprji

– ¨         fuq dħul mixxellanju

f’miljuni ta' EUR (sa 3 punti deċimali)

Intestatura tad-dħul tal-baġit: || Approprjazzjonijiet disponibbli għas-sena tal-baġit li għaddejja || Impatt tal-proposta/inizjattiva[71]

Sena N || Sena N+1 || Sena N+2 || Sena N+3 || … daħħal kemm tista' kolonni skont il-ħtieġa sabiex turi l-perjodu tal-impatt (ara l-punt 1.6)

l-Artikolu …. || || || || || || || ||

Għal dħul mixxellanju assenjat, speċifika l-linja/i tan-nefqa tal-baġit affettwata/i.

mhux applikabbli

Speċifika l-metodu għall-kalkolu tal-impatt fuq id-dħul.

mhux applikabbli

[1]               Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u l-Kumitat tar-Reġjuni, Baġit għall-Ewropa 2020, COM(2011)500 finali, 29.6.2011.

[2]               Ewropea 2020: Strateġija għal tkabbir intelliġenti, sostenibbli u inklużiv, COM(2010) 2020 finali, Brussell, 3.3.2010, adottata mill-Kunsill Ewropew fis-17 ta’ Ġunju 2010.

[3]               Ir-Regolament (KE) Nru 614/2007, ĠU L 149, 9.6.2007, p. 1.

[4]               Id-Direttiva 92/43/KEE, ĠU L 206, 22.7.1992, p. 7.

[5]               Evalwazzjoni ex post tal-LIFE mwettqa minn COWI fl-2009; evalwazzjoni interim tal-LIFE mwettqa minn GHK fl-2010; Valutazzjoni tal-impatt u evalwazzjoni ex ante kombinati tal-reviżjoni tar-Regolament LIFE+ (Combined impact assessment and ex-ante evaluation of the review of the LIFE+ Regulation) imwettaq minn konsorzju mmexxi minn GHK fl-2011 u "Il-bidla Klimatika fil-qafas finanzjarju multiannwali" (Climate Change in the future multiannual financial framework) imwettaq mill-Institute for European Environmental Policy fl-2011.

[6]               [referenza għandha tiġi inkluża fil-pubblikazzjoni].

[7]               http://ec.europa.eu/environment/life/publications/lifepublications/evaluation/index.htm#expost.

[8]               http://ec.europa.eu/environment/life/publications/lifepublications/evaluation/index.htm#mte2010.

[9]               [referenza għandha tiġi inkluża fil-pubblikazzjoni].

[10]             [referenza għandha tiġi inkluża fil-pubblikazzjoni].

[11]             http://ec.europa.eu/environment/life/about/beyond2013.htm.

[12]             http://ec.europa.eu/environment/life/about/beyond2013.htm.

[13]             http://ec.europa.eu/environment/life/about/beyond2013.htm.

[14]             [referenza għandha tiġi inkluża].

[15]             Id-Direttiva 2009/147/KE, ĠU L 20, 26.1.2010, p. 7.

[16]             Id-Direttiva 2000/60/KE, ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1.

[17]             Id-Direttiva 2008/56/KE, ĠU L 164, 25.6.2008, p. 19.

[18]             Il-proposta tal-Kummissjoni għal Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq Orizzont 2020 – il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni.

[19]             COM (2011) 112 finali.

[20]             Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, Qafas għall-ġenerazzjoni li jmiss ta' strumenti finanzjarji innovattivi - il-pjattaforma tal-UE tal-ekwità u tad-dejn, COM(2011)662 finali, 19.10.2011.

[21]             Dan jikkorrispondi għal EUR 3,2 biljun fi prezzijiet kostanti.

[22]             ĠU C , , p. .

[23]             ĠU C , , p. .

[24]             COM(2011) 500 finali, 29.6.2011.

[25]             ĠU L 149, 9.6.2007, p.1.

[26]             Iċ-ċifri kollha fi prezzijiet kurrenti.

[27]             COM(2011) 403 finali, 29.6.2011.

[28]             ĠU L …p. [ref. FEŻR]

[29]             ĠU L …p. [ref. FSE]

[30]             ĠU L …p. [ref. FK]

[31]             ĠU L …p. [ref. FAEG]

[32]             ĠU L …p. [ref. FAEŻR]

[33]             ĠU L …p. [ref. FEMS]

[34]             ĠU L…p [ref. Orizzont 2020]

[35]             [Ref. tiddaħħal la darba adottat]

[36]             COM(2010) 2020 finali, 3.3.2010.

[37]             COM(2011) 571 finali, 20.9.2011.

[38]             COM(2011) 244 finali, 3.5.2011.

[39]             ĠU L 206, 22.7.1992, p.7.

[40]             ĠU L 20, 26.1.2010, p.7.

[41]             COM(2011) 112 finali, 8.3.2011, mhux disponibbli bil-Malti.

[42]             ĠU L 248, 16.9.2002, p.1.

[43]             ĠU L 142, 14.05.1998, p.1.

[44]             ĠU L 327, 22.12.2000, p. 1.

[45]             ĠU L 164, 25.6.2008, p. 19.

[46]             COM(2011) 500 finali, 29.06.2011, il-Parti II (Fiches ta’ politika), p. 7.

[47]             ĠU L 55, 28.2.2011, p.13

[48]             Iċ-ċifri kollha fi prezzijiet kurrenti.

[49]             ĠU L 117, 5.5.1999, p. 1.

[50]             ABM: Immaniġġjar Ibbażat fuq l-Attività [Activity-Based Management – ABB]: Ibbaġitjar Ibbażat fuq l-Attività [Activity-Based Budgeting]).

[51]             Kif imsemmi fl-Artikolu 49(6)(a) jew (b) tar-Regolament Finanzjarju.

[52]             Id-dettalji tal-modi ta’ mmaniġġjar u r-referenzi għar-Regolament Finanzjarju jistgħu jinstabu fuq is-sit tal-Baġit: http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html

[53]             Kif imsemmi fl-Artikolu 185 tar-Regolament Finanzjarju.

[54]             Qafas propost għall-monitoraġġ u evalwazzjoni għar-Regolament Life+ [Proposed monitoring and evaluation framework for the LIFE+ Regulation], DĠ għall-Ambjent, 2007,

[55]             Diff:- Approprjazzjonijiet differenzjati/Mhux Diff:- Approprjazzjonijiet mhux differenzjati

[56]             EFTA: Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles .

[57]             Il-pajjiżi kandidati u, fejn applikabbli, il-pajjiżi kandidati potenzjali mill-Balkani tal-Punent.

[58]             Assistenza u nefqa teknika u/jew amministrattiva b'sostenn għall-implementazzjoni tal-programmi u/jew azzjonijiet tal-UE (linji "BA" preċedenti), riċerka indiretta, riċerka diretta.

[59]             L-ammonti u l-kalkolu kalkoli jiġu aġġustati skont kif xieraq abbażi tar-riżultati tal-proċess ta’ esternalizzazzjoni previst fir-rigward tal-Aġenzija Eżekuttiva

[60]             Is-sena N hija s-sena li fiha tibda l-implementazzjoni tal-proposta/inizjattiva.

[61]             Eżiti huma prodott jew servizzi li jitfornew (eż.: l-għadd ta’ skambji ta’ studenti ffinanzjati, in-numru ta’ km ta’ toroq mibnija, eċċ.).

[62]             Proġetti Integrati.

[63]             Proġetti tradizzjonali.

[64]             Akkwist Pubbliku.

[65]             Kif ġie deskritt fit-Taqsima 1.4.2. “L-objettiv(i) speċifiku/ċi…”.

[66]             Assistenza u nefqa teknika u/jew amministrattiva b'sostenn għall-implementazzjoni tal-programmi u/jew azzjonijiet tal-UE (linji "BA" preċedenti), riċerka indiretta, riċerka diretta.

[67]             CA= Aġent Kuntrattwali; INT= impjegati permezz ta' aġenzija ("Intérimaire"); JED= Esperti Żgħażagħ fid-Delegazzjonijiet ("Jeune Expert en Délégation"); LA= Aġent Lokali (“Local Agent”); SNE= Espert Nazzjonali Ssekondat.

[68]             Taħt il-limitu massimu għall-persunal estern minn approprjazzjonijiet operattivi (linji "BA" preċedenti).

[69]             Essenzjalment għall-Fondi Strutturali, il-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali (FAEŻR) u l-Fond Ewropew għas-Sajd (FES).

[70]             Ara l-punti 19 u 24 tal-Ftehim Interistituzzjonali.

[71]             Fir-rigward tar-riżorsi tradizzjonali tagħha stess (dazji doganali, levies fuq iz-zokkor), l-ammonti indikati jridu jkunu ammonti netti, jiġifieri l-ammonti gross wara t-tnaqqis ta’ 25 % għall-kost tal-ġbir.