IS-SĦUBIJA FIR-RIĊERKA U L-INNOVAZZJONI

1. Introduzzjoni

Bil-mod il-mod l-Ewropa qed tirkupra mill-akbar kriżi ekonomika u finanzjarja mis-snin tletin (1930) s'issa. Fl-istess ħin, kif enfasizza l-Kunsill Ewropew tar-Rebbiegħa 2011, "ir-riskji jibqgħu u aħna għandna nkomplu l-azzjoni determinata tagħna"[1].

Biex l-irkupru jkun sostnut, għandna nużaw ir-riżorsi pubbliċi u privati eżistenti għar-riċerka u l-innovazzjoni (R&I) b'mod intelliġenti sabiex nottimizzaw il-kontribut tal-atturi pubbliċi u privati fil-kisba tat-tkabbir sostenibbli. Dan huwa essenzjali għall-kisba sal-2014 taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) u għat-twassil tal-Unjoni tal-Innovazzjoni, l-Aġenda Diġitali u Inizjattivi Ewlenin oħrajn tal-UE 2020.

Il-Komunikazzjoni tal-Kummmissjoni dwar l-Unjoni tal-Innovazzjoni tisħaq fuq l-importanza tal-partenarjat [tas-sħubija] fir-R&I Ewropea bħala mezz biex "Jingħaqdu l-isforzi biex jiġu rreġistrati s-suċċessi"[2].

Is-sħubija ġġib flimkien l-atturi pubbliċi fil-livell Ewropew u dak nazzjonali fis-Sħubijiet bejn l-entitajiet Pubbliċi (P2Ps - Sħubijiet Pubbliċi-Pubbliċi) u l-atturi pubbliċi u privati fis-Sħubijiet Pubbliċi-Privati (PPPs), għal għadd ta’ għanijiet:

– il-bini ta' massa kritika li tiżgura l-kobor u l-firxa meħtieġa

– l-iffaċilitar tal-iżvilupp ta' viżjoni konġunta u l-istabbiliment ta' aġenda strateġika, inkluż fil-livell internazzjonali;

– il-kontribut lejn l-evoluzzjoni ta' approċċ ta' programmar fir-R&I Ewropea sabiex jiġi realizzat fokus mifrux fil-wisa’ li jiġbor l-imsieħba potenzjali kollha.

– id-disponibbiltà ta' strutturi flessibbli li jiffaċilitaw il-kobor u l-firxa ta' sħubija, skont il-karatteristiċi u l-miri tagħha.

B'dawn il-modi, l-approċċ tas-sħubija jista' jgħin biex jiġu indirizzati l-isfidi ewlenin tas-soċjetà u tissaħħaħ il-pożizzjoni kompetittiva tal-Ewropa billi ċ-ċiklu R&I isir aktar effiċjenti u jitnaqqas iż-żmien mir-riċerka sas-suq. Jista' wkoll jikkontribwixxi għall-għanijiet ambjentali u tal-effiċjenza fir-riżorsi. Meta jkun hemm l-impenn meħtieġ għas-sħubija, imbagħad l-Ewropa tkun tista' teċċella fix-xjenza u fit-teknoloġija u tikseb il-massa kritika.

Għal din ir-raġuni, bis-saħħa tas-Seba' Programm Kwadru għar-riċerka (FP7)[3], il-Programm Kwadru għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (Competitiveness and Innovation Programme - CIP)[4], iż-ŻER u l-qafas tal-politika tal-Unjoni tal-Innovazzjoni, ġew żvilppati u tnedew proġetti pilota ta' forom differenti ta' sħubija. Dan kien pass importanti lejn l-istabbiliment ta' viżjoni komuni dwar kif is-sħubija tista' timmassimizza l-kontribut tar-R&I għall-kisba tat-tkabbir intelliġenti u sostenibbli fl-Ewropa. Issa jeħtieġ li jsir aktar progress biex tingħeleb id-duplikazzjoni żejda u sabiex ikun hemm ċarezza dwar kif is-sħubija tista' tiġi implimentata bl-aħjar mod. F'dan il-kuntest, l-għan ta' din il-Komunikazzjoni huwa li nitgħallmu mill-esperjenza s'issa u nibnu fuqha u nmexxu 'l quddiem il-kunċett tas-sħubija.

2. Il-qagħda bħalissa 2.1. Ħarsa ġenerali lejn is-sħubija fil-livell tal-UE bħalissa

Il-P2Ps jallinjaw l-istrateġiji nazzjonali, u b'hekk jgħinu biex tingħeleb il-frammentazzjoni tal-isforz pubbliku fir-riċerka. Dawn jipprovdu wkoll potenzjal għall-interazzjoni aktar effiċjenti mal-imsieħba internazzjonali strateġiċi.

Kif turi t-Tabella 1, il-P2Ps jinvolvu livelli differenti ta' sforz konġunt, mill-ERA-NET u l-ERA-NET Plus, li fihom l-Istati Membri (SM) jikkoordinaw il-programmi nazzjonali, sal-Inizjattivi tal-Artikolu 185, li jirrappreżentaw l-integrazzjoni l-aktar magħquda tal-programmi nazzjonali. Il-Programmar Konġunt (Joint Programming - JP) huwa kunċett ġdid tal-P2P ibbażat fuq impenn f‘livell għoli sabiex tiġi indirizzata sfida partikolari tas-soċjetà. Il-P2Ps jistgħu wkoll jkkontribwixxu għat-tagħlim konġunt dwar il-politika, bħall-Ewropa INNOVA/PRO INNO Ewropa.

Il-PPPs fil-livell Ewropew jitwettqu b'mod konġunt mill-UE u entitajiet pubbliċi oħra flimkien ma' msieħba mis-settur privat biex jinkisbu l-għanijiet kondiviżi. Il-PPPs u r-R&I jimmiraw li jsaħħu t-tmexxija industrijali Ewropea u jintużaw biex jappoġġaw u għall-ingranaġġ tal-investimenti tar-R&I f'qasam speċifiku.

Kif jidher mit-Tabella 2, il-PPPs Ewropej għar-R&I ġew implimentati għall-ewwel darba taħt l-FP 7, kemm bħala entitajiet legali distinti fil-forma ta' Intrapriżi Konġunti, għall-Inizjattivi Teknoloġiċi Konġunti (Joint Technology Initiatives - JTIs) u SESAR, kif ukoll bħala sħubijiet kuntrattwali (pereżempju PPPs għall-Pjanijiet tal-Irkupru).

L-Istitut Ewropew għall-Innovazzjoni u t-Teknoġija (European Institute of Innovation and Technology - EIT), korp tal-UE li jimmira biex jistimola l-kapaċità għall-innovazzjoni, la mhuwa P2P u lanqas PPP. Madankollu, il-fergħat operattivi prinċipali tiegħu, il-Komunitajiet tal-Għarfien u l-Innovazzjoni (Knowledge and Innovation Communities - KICs) huma sħubijiet strutturati li jintegraw l-atturi fl-edukazzjoni, fir-riċerka u fin-negozju biex jindirizzaw l-isfidi kbar tas-soċjetà.

Is-Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni (European Innovation Partnerships - EIPs) ġew proposti fl-Inizjattiva Ewlenija tal-Unjoni[5] biex iħaffu l-innovazzjonijiet li jindirizzaw l-isfidi kbar tas-soċjetà. La ma huma P2Ps u lanqas PPPs iżda jipprovdu qafas li jiġbor flimkien il-partijiet interessati li jaqsmu l-oqsma ta' politika, is-setturi u l-konfini biex jintegraw jew jibdew miżuri tal-provvista u tad-domanda fiċ-ċiklu sħiħ tar-R&I.

Il-proġett pilota tal-EIP dwar ix-Xjuħija Attiva u f'Saħħitha (Active and Healthy Ageing - AHA) huwa intenzjonat biex jittestja l-kunċett u jivvaluta l-aħjar mod kif jista' jiġi impliemntat. Għalkemm tkun ħaġa prematura f'dan l-istadju li ssir valutazzjoni tal-effiċjenza u l-effettività tal-EIP dwar l-AHA, diġà saret l-ewwel analiżi tal-proċessi li ntużaw s'issa[6].

Tabella 1: Strumenti/Kunċetti tal-P2P li jeżistu fil-livell tal-UE

|| Objettiv || Implimentazzjoni || Impatt/ Tagħlim prinċipali miksub

ERA-NET 100 proġett mill-2002 s'issa || Il-koordinazzjoni tal-programmi nazzjonali tar-riċerka f'qasam magħżul || -L-Istati Membri jniedu u jimplimentaw azzjonijiet/sejħiet konġunti (sal-2010 l-Istati Membri investew EUR 1,17 biljun f'sejħiet konġunti) -Sal-2010 l-UE appoġġat in-netwerking tal-Istati Membri b'EUR 273 miljun || -Mekkaniżmu effiċjenti f'oqsma definiti, iżda li fil-bidu ma kienx intenzjonat li joħolq massa kritika u/jew programmi multiannwali -Joħloq opportunitajiet ġodda għall-attivitajiet tranżnazzjonali tal-R&D -Jgħin biex inaqqas il-frammentazzjoni u l-valur referenzjarju tal-programmi nazzjonali -It-tagħlim reċiproku jtejjeb is-sistemi nazzjonali tar-riċerka -Pass fl-iżvilupp lejn sħubijiet aktar ambizzjużi

ERA-NET Plus 9 proġetti mill-2007 s'issa || Jittejjeb l-iffinanzjar konġunt mill-Istati Membri u l-UE f'qasam magħzul || -L-Istati Membri jniedu u jimplimentaw sejħa konġunta permezz ta' żieda fil-finanzjament tal-UE (Sal-2010 EUR 230 miljun f'sejħiet konġunti, b'finanzjament tal-UE ta' EUR 68 miljun) || -Jiffunzjona b'mod effiċjenti għal sejħa individwali b'baġit sostanzjali -Mezz għall-integrazzjoni finanzjarja msaħħa -Nuqqas ta' appoġġ għall-koordinazzjoni u minħabba dan nuqqas ta' struttura għall-implimentazzjoni kontinwa -Rabta bejn il-koordinazzjoni ta' azzjonijiet konġunti u l-integrazzjoni sħiħa tal-programmi

L-Inizjattivi tal-Artikolu 185 5 inizjattivi mill-2003 s'issa || L-integrazzjoni tal-programmi nazzjonali tar-riċerka u dawk Ewropej f'qasam magħżul || -L-UE tikkontribwixxi permezz ta' fondi komplementari għall-implimentazzjoni tal-programmi multiannwali tal-Istati Membri (aktar minn EUR 1,55 biljun, finanzjament tal-UE ta' EUR 700 miljun) || -Jippromwovu skala kbira u firxa wiesgħa permezz ta' impenji finanzjarji multiannwali -Effettività fil-kisba tal-integrazzjoni xjentifika u ta' ġestjoni -Jgħinu biex tingħeleb id-duplikazzjoni bla bżonn u l-frammentazzjoni tal-isforz tar-R&I. -Hemm il-ħtieġa li jsir aktar progress lejn l-integrazzjoni finanzjarja

 JPIs 10 inizjattivi mill-2008 s'issa || Il-koordinazzjoni / l-integrazzjoni tal-programmi nazzjonali tar-riċerka sabiex dawn jindirizzaw sfida tas-soċjetà || -L-Istati Membri jiżviluppaw u jimplimentaw Aġenda Strateġika tar-Riċerka -L-UE tappoġġa n-netwerking tal-Istati Membri || -Jikseb approvazzjoni politika fil-livell għoli -L-approvazzjoni fil-livell politiku għad trid tiġi kkomplementata b'impenn konkret tar-riżorsi -Hemm il-ħtieġa li ssir l-implimentazzjoni tar-regoli miftiehma -Hemm il-ħtieġa ta' strutturi ta' implimentazzjoni stabbli, imparzjali u trasparenti

SET (il-Pjan Strateġiku dwar it-Teknoloġija tal-Enerġija mill-2007 || L-aċċellerazzjoni fl-iżvilupp tat-teknoloġiji li għandhom konsum baxx tal-enerġija u r-razzjonalizzazzjoni tal-programmi nazzjonali tar-riċerka fl-oqsma tat-teknoloġija strateġika fil-livell tal-UE. || -L-implimentazzjoni permezz tal-Alleanza Ewropea għar-Riċerka dwar l-Enerġija (European Energy Research Alliance – EERA), bħalissa permezz tar-riżorsi proprji tal-istituti tas-sħubija || -Jikkontribwixxi għat-tnaqqis fil-frammentazzjoni u jikkoordina l-isforz tar-riċerka fl-enerġija fl-UE -Ċarezza u trasparenza fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet -Hemm il-ħtieġa ta' qafas formalizzzat sabiex il-potenzjal tiegħu jiġi sfruttat bis-sħiħ

Ewropa INNOVA/PRO INNO Ewropa mill-2008 s'issa || It-tagħlim tal-politika konġunta u l-iżvilupp ta' appoġġ aħjar għall-innovazzjoni || -25 proġett pilota immarkati għall-Ekoinnovazzjoni/l-innovazzjoni fis-servizzi u fir-raggruppamenti || -Pjattaforma għall-appoġġ tal-innovazzjoni effettiva -Effetti multiplikaturi għoljin fir-reġjuni parteċipanti -Teħid limitat tar-riżultati fis-sistemi reġjonali/nazzjonali tal-innovazzjoni -Meħtieġa għajnuna konkreta għall-proġett u għall-benefiċjarju bi skeda ta' zmien itwal

Tabella 2: Strumenti/Kunċetti tal-PPP li jeżistu fil-livell tal-UE

|| Objettiv || Implimentazzjoni || Impatt/ Tagħlimiet prinċipali miksuba

L-Inizjattivi Teknoloġiċi Konġunti (JTIs) 5 inizjattivi mill-2007 s'issa || It-tisħiħ tat-tmexxija industrijali Ewropea f'oqsma definiti b'mod tajjeb || -Impriżi Konġunti skont l-Artikolu 187 tat-TFUE -L-iżvilupp ulterjuri tal-Aġendi Strateġiċi ta' Riċerka tal-Pjattaformi Ewropej tat-Teknoloġija (European Technology Platforms - ETPs) -Fondi tal-UE komplementari għar-riċerka (aktar minn EUR 3 biljun mill-FP7 u l-ekwivalenti mill-industrija l-aktar mhux fi flus) || -Effiċjenti fil-kooperazzjoni pubblika-privata, ingranaġġ għall-investimenti privati f'oqsma strateġiċi -Hemm il-ħtieġa li r-regoli u l-proċeduri jiġu adattati skont l-għan -Jiffaċilitaw l-emerġenża ta' forom ġodda ta' kollaborazzjoni fost il-partijiet interessati, li tiġbor flimkien l-għarfien ul-kapaċitajiet tas-settur pubbliku u dak privat -Strument effettiv għall-involviment tal-SMEs fil-programmi tar-R&I -Jiffaċilitaw il-prijoritizzazzjoni tar-R&I skont il-ħtiġijiet tal-industrija

SESAR || L-immodernizzar tas-sistema Ewropea ta' Ġestjoni tat-Traffiku tal-Ajru (Air Traffic Management - ATM) || -Impriża Konġunta skont l-Artikolu 187 tat-TFUE -Ikkofinanzjat mill-UE (EUR 350 miljun mill-FP7 + EUR 350 miljun mit-TEN-T), Eurocontrol (EUR 700 miljun) u 15-il membru tal-industrija (EUR 700 miljun) || -Reazzjoni ottima għall-ħtġijiet tal-utenti u tal-fornituri tas-servizz -Integrazzjoni tal-għanijiet tal-Ajru Uniku Ewropew ta' relevanza soċjali għolja -Ingranaġġ u ġbir tal-fondi u tal-għarfien -Strument flessibbli u dinamiku b'appoġġ għal relazzjoni interattiva bejn l-iżvilupp u l-implimentazzjoni -"Ambaxxatur Teknoloġiku"għall-promozzjoni tal-interoperabbiltà globali tal-ATM

Il-PPPs tal-Pjan tal-Irkupru 3 PPPs mill-2008 s'issa L-Internet tal-Ġejjieni mill-2011 s'issa COLIPA mill-2009 s'issa || Il-PPPs tal-Pjan tal-Irkupru: Iż-żamma u t-tisħiħ tas-setturi tal-industrija milquta mill-kriżi ekonomika FI-PPP: L-iżgurar tal-iżvilupp fil-ġejjieni tal-Internet għas-servizz tas-soċjetà COLIPA: Għajnuna għall-industrija biex tikkonforma mal-leġiżlazzjoni tal-UE || Finanzjament mal-industrija tal-FP7 u bbażat fuq proġetti li jikkontribwixxi għall-iżvulupp ta' Pjan ta' Direzzjoni multiannwali għad-definizzjoni tal-prijoritajiet tar-riċerka PPPs għall-Pjan tal-Irkupru: EUR 3,2 biljun (2010-2013) FI-PPP: EUR 300 miljun sal-2013 COLIPA: EUR 25 miljun || -Effiċjenti għal azzjonijiet fuq perjodu ta' żmien qasir għaż-żamma tal-investiment fir-riċerka u għat-tisħiħ tal-kompetittività tal-Ewropa (PPPs għall-Pjan tal-Irkupru) -Jiġbru flimkien firxa sħiħa ta' partijiet interessati fil-qasam tal-industrija -Jiffaċilitaw il-prijoritizzazzjoni tar-R&I skont il-ħtiġijiet tal-industrija -Hemm il-ħtieġa li l-governanza bejn l-imsieħba tiġi formalizzata -Għandhom jestendu l-firxa tagħhom sabiex jiddaħħlu l-attivitajiet tar-riċerka li jwasslu għall-iżvlupp ta' prodotti vijabbli għas-suq

Inizjattivi Industrijali Ewropej (European Industrial Initiatives - EIIs) tas-SET Plan 7 EIIs mill-2010 s'issa || Jiġu indirizzati l-ostakli għat-twettiq ta' attivitajiet ta' wiri tar-riċerka/għall-introduzzjoni tat-teknoġiji ġodda fis-suq fil-katina tal-innovazzjoni tat-teknoloġiji li għandhom konsum baxx ta' enerġija mill-karbonju. || -Pjanijiet ta' direzzjoni għat-teknoloġija b'azzjonijiet speċifiċi tal-R&D u b'perspettiva fuq 10 snin -Sejħiet fil-kuntest tal-FP7 għal azzjonijiet konġunti fost l-Istati Membri || -Effettivi fl-immirar tal-isforzi tal-UE, tal-Istati Membri u tal-industrija sabiex jinkisbu l-għanijiet komuni u biex tinħoloq massa kritika -Għad hemm ostakli għall-iżvilupp ta' approċċ integrat għall-integrazzjoni fil-livell tal-UE u sabiex jinkisbu l-impenji konkreti ta' riżorsi tal-Istati Membri -Hemm il-ħtieġa ta' investiment ġdid u ta' infrastrutturi tar-riċerka ta' kobor fit-teknoloġiji tal-enerġija

Sħubija Attiva fir-Riċerka u l-Innovazzjoni

Eżempji ta' P2Ps:

Jeżistu mill-anqas 6000 marda rari magħrufa, li jaffettwaw madwar 20 miljun ċittadin Ewropew. L-ERA-NET E-Rare żviluppa programm Ewropew komuni dwar mard rari u nieda tliet sejħiet konġunti li jqumu EUR 10 miljun. Dan flimkien mas-sejħiet tal-FP7 relatati mal-mard rari, ifisser li issa ġie kkoordinatat sa 40 % tar-riċerka pubblika f'dan il-qasam.

Il-kapaċità tal-Baħar Baltiku għall-forniment tal-oġġetti u s-servizzi li fuqhom jiddependu n-nies tnaqqset b'mod sinifikanti minħabba pressjonijiet naturali u kkważati mill-bniedem. Sabiex dan jiġi indidrizzat, disa' pajjiżi qed jikkontribwixxu għall-ERA-NET Plus - BONUS Plus, permezz ta' sejħa konġunta ta' EUR 22 miljun. Din l-azzjoni tindirizza wkoll għanijiet ta' politika usa' tal-Politika Marittima u tal-Istrateġija tal-Baħar tal-Kummissjoni.

L-Inizjattiva tal-Artikolu 185 Għixien Mgħejun Kontestwalment (Ambient Assisted Living Initiative - AAL) tiffoka fuq l-innovazzjoni b'appoġġ għall-bidla demografika. Ġie mmobilizzat investiment totali ta' aktar minn EUR 600 miljun li kien jinvolvi aktar minn 40 % ta' SMEs biex jipprovdu prodotti u servizzi ġodda tal-ICT u sistemi ta' kura sostenibbli għall-għixien attiv u indipendenti tal-popolazzjoni li kulma jmur qed tixjieħ.

Mill-2007, ix-xjenza dwar il-kejl ġiet stabbilita fi ħdan il-qafas tal-programm konġunt multiannwali tal-Inizjattiva tal-Artikolu 185 dwar il-metroloġija (EMRP). B'valur ta' aktar minn EUR 400 miljun, din l-inizjattiva naqqset b'mod sinifikanti d-duplikazzjoni tal-isforz tar-riċerka permezz tal-ġbir f'inizjattiva waħda ta' 44 % mir-riżorsi globali għall-metroloġija.

Il-mard newrodeġenerattiv huwa rikonoxxut mill-Istati Membri bħala sfida kbira tas-soċjetà. 23 pajjiż taw l-impenn tagħhom fil-proġett pilota Inizjattiva ta' Programmar Konġunt (Joint Programming Initiative - JPI) tar-Riċerka dwar il-Mard Newrodeġenerattiv, inkluża l-marda tal-Alzheimer’s. Il-JPI nieda s-sejħa għal proġett pilota b'baġit totali ta' EUR 14-il miljun.

Eżempji ta' PPPs:

L-Inizjattiva Teknoloġika Konġunta "Clean Sky" għandha fil-mira tagħha t-tnaqqis tal-impatt ambjentali mill-avjazzjoni filwaqt li tkun imħarsa l-kompetittività fis-settur ajrunawtiku tal-Ewropa. Ir-riċerka tirrikjedi finanzjament pubbliku u kooperazzjoni fost l-atturi industrijali ewlenin minħabba l-karatteristika tagħha ta’ tul ta’ żmien kif ukoll minħabba r-riskju għoli inerenti. S'issa, l-investiment jammonta għal kważi EUR 300 miljun u twettqu l-ewwel testijiet fuq it-titjiriet li kienu jinvolvu teknoloġiji innovattivi.

Bis-saħħa ta' kontributi pubbliċi mill-UE u mill-Istati Membri parteċipanti, l-Inizjattivi Teknoloġiċi Konġunti ARTEMIS (sistemi inkorporati tal-kompjuter - embedded computing systems) u ENIAC (in-nanoelettronika) għandhom fil-mira tagħhom l-implimentazzjoni ta' aġenda tar-riċerka definita mill-industrija u mill-organizzazzjonijiet akkademiċi/tar-riċerka. S'issa, l-impenn tal-UE u tal-Istati Membri kien jammonta għal aktar minn EUR 700 miljun għal proġetti tar-riċerka innovattivi u kollaborattivi li jimmiraw lejn l-oqsma ta' applikazzjoni bħas-saħħa, il-manifattura, l-awtomazzjoni u l-effiċjenza fl-enerġija.

Skont il-Pjan Ewropew għall-Irkupru, il-PPP tal-Fabbriki tal-Futur jinvolvi programm tar-riċerka ta' EUR 1,2 biljun għall-appoġġ tal-iżvilupp ta' teknoloġiji ġodda u sostenibbli tal-manifattura. Jiġbor flimkien firxa sħiħa ta' partijiet interessati industrijali u għandha l-għan li jittrasforma l-proċessi industrijali għall-iżgurar tal-kompetittività u t-tmexxija fil-livell globali.

2.2. Valutazzjoni ġenerali

L-esperjenzi tal-P2Ps u l-PPPs fil-Livell Ewropew urew li approċċ tas-sħubija jrendi għadd ta’ benefiċċji.

Inħolqu netwerks, li jinvolvu firxa ta' sħubijiet pubbliċi-pubbliċi u sħubijiet pubbliċi-privati, fi spirtu tat-trawwim tal-fiduċja reċiproka, il-bażi ta' kwalunkwe sħubija strateġika għal perjodu ta' żmien twil. Ġew żviluppati viżjonijiet komuni ta' spiss bl-użu ta' ġeometrija varjabbli, u li jwasslu għal aġendi tar-riċerka strateġiċi u pjanijiet ta' direzzjoni għat-teknoloġija. Dan qed ikollu impatt pożittiv fuq ix-xenarju tar-R&I Ewropew. L-approċċ qed jgħin biex il-kobor u l-firxa jiġu żviluppati, u b'hekk jiżdiedu l-effiċjenza u l-effettività tal-investiment fir-R&I, u biex fil-kuntest tal-indirizzar tal-isfidi kbar tas-soċjetà l-Ewropa ssir imsieħba globali aktar attraenti.

Billi tiżgura r-responsabbiltà u l-parteċipazzjoni msaħħa fil-bini ta' Unjoni tal-Innovazzjoni, min-naħa tal-Istati Membri u partijiet interessati oħrajn, inklużi r-reġjuni kif ukoll l-entitajiet tal-akkwist pubbliku u tal-istandardizzazzjoni, is-sħubija żżid l-ingranaġġ finanzjarju tal-mekkaniżmi Ewropew ta' finanzjament (FP, CIP, Fondi Strutturali) u ssaħħaħ il-koerenza tax-xenarju Ewropew fir-R&I.

L-approċċ ta' sħubija jiffaċilita wkoll li l-partijiet interessati jidħlu fl-impenn ta' programmi li f’ċirkustanzi oħra lanqas biss jikkunsidraw u jrawwem kooperazzjoni strateġika ma' msieħba ewlenin ta' pajjiżi terzi.

Madankollu, jeżistu sfidi marbuta mal-governanza, mal-implimentazzjoni/mal-finanzjament u mal-kundizzjonijiet tal-qafas.

F'dan l-istadju kwalunkwe konklużjoni dwar il-potenzjal tas-sħubija għandha tiġi vvalutata aktar fid-dawl tal-esperjenzi tal-ġejjieni. L-ewwel indikazzjonijiet juru lil-Ewropa tista' tikkapitalizza fuq il-potenzjal tas-sħubija b'mod aktar sħiħ. Madankollu, jinħtieġ qafas għall-iżvilupp ta' sħubijiet li jkunu sodi u jdumu għal perjodu ta' żmien twil[7].

2.3. Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni 2.3.1. Għanijiet

Il-Komunikazzjoni dwar l-Unjoni tal-Innovazzjoni titlob għal assoċjazzjoni aktar effettiva bejn l-għodod tan-naħa tal-provvista u dawk tan-naħa tad-domanda (pereżempju tal-utent, dawk regolatorji, tal-istandardizzazzjoni u tal-akkwist pubbliku).

F'dan il-kuntest, is-Sħubijiet Ewropej għall-Innovazzjoni (EIPs) jistgħu jkollhom rwol importanti billi joffru koerenza bejn il-kunċetti differenti tas-sħubija u l-istrumenti varji. L-EIPs jaġixxu attravers iċ-ċiklu sħiħ tar-R&I biex jiżguraw li l-ideat ikunu jistgħu jinbidlu fi prodotti u servizzi ta' suċċess sabiex l-isfidi tas-soċjetà jiġu ttrattati filwaqt ukoll li jinħolqu l-impjiegi u t-tkabbir.

L-EIPs jistgħu jipprovdu qafas kumplessiv sabiex tonqos aktar il-frammentazzjoni tal-isforz f'oqsma ta' interess għal għadd kbir ta' partijiet interessati.

L-approċċ ta' sħubija kif definit fi ħdan il-kunċett EIP jinvolvi:

– it-tlaqqigħ flimkien tal-atturi fiċ-ċiklu tar-R&I, inkluż fil-livelli nazzjonali u reġjonali u dawk tas-soċjetà ċivili privata u pubblika, bil-għan li l-użu tal-istrumenti eżistenti jiġi ottimizzat u razzjonalizzat u jissaħħu s-sinerġiji, filwaqt li jinġabru flimkien u jiġu allinjati r-riżorsi.

– l-integrazzjoni tan-naħa tal-provvista u tan-naħa tad-domanda u l-konċentrazzjoni mhux biss fuq l-innovazzjoni mmexxija mir-riċerka iżda fuq tipi oħra bħal mudelli tan-negozju ġodda, l-innovazzjoni fl-oqsma tal-organizzazzjoni u tas-soċjetà;

– l-inkoraġġiment ta' skambji bejn il-partijiet interessati u l-iżgurar ta' impenn politiku ta' livell għoli għal-azzjonijiet li jkun hemm qbil dwarhom.

2.3.2. Il-konklużjonijiet mill-Evalwazzjoni tal-proġett pilota tal-EIP dwar ix-Xjuħija Attiva u f'Saħħitha [AHA Pilot EIP Evaluation]

Il-proġett pilota AHA tal-EIP fl-istadju tat-tħejjija wera suċċess fil-mobilizzazzjoni tal-partijiet interessati (permezz tal-avvenimenti tal-konsultazzjoni mal-partijiet interessati fil-livelli kollha). Ġie stabbilit Grupp ta' Tmexxija b'rappreżentazzjoni mifruxa u ta' livell għoli. Dan il-Grupp adotta metodi ta' ħidma ċari li jiffokaw fuq l-elaborazzjoni ta' Pjan ta' Implimentazzjoni Strateġiku.

Il-proġett pilota għin biex jikkjarifika r-relazzjoni bejn l-EIPs u inizjattivi ta' politika oħrajn. L-EIPs ma jaqbżux inizjattivi oħrajn, b'mod partikolari l-PPPs jew il-P2Ps eżistenti, u mhumiex mezz biex jiġu ddeterminati l-prijoritajiet tar-riċerka barra mill-proċeduri istituzzjonali.

F'dan l-istadju konklużjonijiet oħrajn huma li s-sħubijiet għandhom ikollhom proċessi strutturati għall-prijoritizzazzjoni u għall-validazzjoni tal-ħafna ideat li jitressqu matul il-proċess ta' konsultazzjoni; li hija ħaġa essenzjali l-inklużjoni ta' dawk l-atturi li jkunu jistgħu jiżguraw segwitu regolatorju xieraq; u li l-approċċ li mudell wieħed huwa tajjeb għal kulħadd mhuwiex xieraq u kull EIP, jeħtieġ li jiżviluppa l-approċċ tiegħu stess partikolari, billi jibni fuq l-esperjenzi miksuba mill-proġett pilota.

Il-proġett AHA tal-EIP ippermetta wkoll li ġie ċċarat li se jkun hemm l-involviment qawwi tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni matul l-istadji differenti tas-sħubija, li jirrifletti livell għoli ta' impenn biex jitwasslu riżultati.

3. Jitressaq 'il quddiem l-Approċċ tas-Sħubija      

L-isforzi konġunti biex jiġi żviluppat approċċ ta' sħubija fir-R&I fil-livell kemm Ewropew kif ukoll nazzjonali taw riżultati pożittivi.

Madankollu, biex nissuperaw kompletament id-duplikazzjoni bla bżonn u l-frammentazzjoni, jeħtieġ li nagħmlu aktar progress. F'oqsma ewlenin fejn għandhom jiġu indirizzati l-isfidi ewlenin tas-soċjetà u fejn il-kompetittività Ewropea hija fir-riskju, programmi konġunti rilevanti għandhom jiġu implimentati abbażi ta' aġendi tar-R&I strateġiċi u komuni. Dawn għandhom jallinjaw u jiġbru flimkien ir-riżorsi pubbliċi (dawk Ewropej u nazzjonali) u privati permezz ta' approċċ ta' sħubija, li jinvolvi organizzazzjonijiet f'kull stadju taċ-ċiklu tar-R&I

Għall-fini ta' dan, il-Kummissjoni qed tippjana li tagħmel aktar użu mill-kunċetti u l-istrumenti tas-sħubija li ġew żviluppati u implimentati fil-livell Ewropew, u fl-istess waqt tirrikonoxxi l-ħtieġa li jiġu evitati l-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni. Ġew identifikati għadd ta' passi li għandhom jittieħdu sabiex jiġu indiriżżati l-isfidi relatati mal-governanza, l-implimentazzjoni/il-finanzjament u l-kundizzjonijiet ta' qafas.

3.1. Il-governanza 3.1.1. L-imsieħba kollha, kemm pubbliċi kif ukoll privati, għandhom iżommu mal-impenn tagħhom li jissieħbu f'inizjattivi abbażi ta' perjodu ta' żmien twil.

(i) Huwa essenzjali li l-Istati Membri jagħmlu impenji finanzjarji multiannwali bil-quddiem u li jirrispettawhom.

(ii) Għall-imsieħba tas-settur privat, l-impenn tagħhom li jipparteċipaw fil-PPPs fir-riċerka u l-innovazzjoni għandu jkun parti integrali tal-istrateġija tal-kumpanija fuq perjodu ta' żmien twil.

(iii) Biex jirriflettu l-importanza tas-sostenibbiltà fit-tul, fil-futur l-impenji għal iniżjattivi ta' sħubija għandhom ikunu kkonfermati minn dikjarazzjonijiet pubbliċi, fil-każ tal-JPIs min-naħa tal-gvernijiet tal-pajjiżi parteċipanti u fil-każ tal-PPPs, mill-mexxejja tas-settur privat, kif ukoll mill-gvernijiet, skont kif xieraq.

3.1.2. Id-dimensjoni internazzjonali tal-kooperazzjoni fix-xjenza, fit-teknoloġija u fl-innovazzjoni għandha tkun promossa b'mod aktar vigoruż abbażi tal-prijoritajiet komuni mal-pajjiż terzi u fi ħdan il-fora internazzjonali.

Il-P2Ps

3.1.3. Bil-għan li l-isfidi tas-soċjetà jiġu indirizzati b'mod aktar effettiv, il-Kummissjoni għandha l-ħsieb li tiffaċilita l-implimentazzjoni koordinata tal-programmi Ewropej u dawk nazzjonali u l-finanzjament.

Il-PPPs

3.1.4. Il-PPPs fir-R&I huma mezz għat-tisħiħ tal-kompetittività tal-Ewropa f'oqsma ewlenin tar-riċerka industrijali u għandhom isiru element sinifikanti fl-approċċ ta' sħubija, billi jibnu fuq l-esperjenzi pożittivi s'issa. 3.1.5. Il-PPPs fir-R&I tal-futur għandhom ikunu identifikati abbażi tal-kontribut potenzjali tagħhom għat-titjib tal-kompetittività industrijali u tat-tkabbir sostenibbli u għall-indirizzar tal-isfidi kbar tas-soċjetà. 3.1.6. Il-PPPs fir-R&I tal-futur s jiġu żviluppati abbażi ta' żewġ approċċi li jibnu fuq mudelli eżistenti tal-PPP.

– Sħubijiet kuntrattwali (pereżempju l-PPPs tal-Pjan tal-Irkupru) u ftehimiet volontarji (pereżempju l-EIIs tas-Set Plan) stabbiliti direttament skont il-Programm Kwadru abbażi tal-arranġamenti formalizzati ta' governanza jew ta' ftehimiet bejn il-Kummissjoni u partijiet oħrajn.

– Strutturi legali apposta stabbiliti skont l-Artikolu 187 tat-TFUE abbażi ta' approċċ fuq perjodu ta' żmien twil ibbażat fuq il-fiduċja. Dawn se jirrappreżentaw simplifikazzjoni fil-proċeduri tal-istabbiliment għall-JTIs eżistenti billi se jkunu bbażati fuq stuttura ta' entità pubblika "ħafifa" tal-UE [jiġifieri b'anqas piż amministrattiv]. Il-fattibbiltà ta' din l-għażla tiddependi fuq l-approvazzjoni mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill tal-proposta tal-Kummissjoni għall-istatus ta' "korp tal-PPP" implimentat skont l-Artikolu 201 tar-Regolament Finanzjarju propost il-ġdid[8]. Għandu jiġi rikonoxxut ukoll li hemm kompromess bejn is-simplifikazzjoni permezz tal-armonizzazzjoni tal-istrutturi u l-livell ta' flessibbiltà biex l-istrutturi jiġu adattati skont il-ħtiġijiet tal-JTIs individwali.

3.1.7. Se tkun importanti li tiġi żgurata l-koordinazzjoni fil-livelli nazzjonali u reġjonali bejn l-inizjattivi ta' sħubija u l-istrateġiji tal-innovazzjoni għal speċjalizzazzjoni intelliġenti skont il-politika ta' Koeżjoni. 3.2. L-implimentazzjoni/Il-finanzjament

Il-P2Ps

3.2.1. Il-Kummissjoni qed tipproponi li tissimplifika l-istrumenti li jappoġġaw is-sħubija bejn l-entitajiet pubbliċi billi jingħaqdu l-azzjonijiet tal-ERA-NET eżistenti ma' dawk tal-ERA-NET Plus, kif ukoll l-elementi relevanti tal-Ewropa INNOVA u l-PRO INNO Ewropa, biex dawn kollha jiffurmaw strument tal-ERA-NET uniku u aktar flessibbli. 3.2.2. L-impenn tal-pajjiżi parteċipanti għat-tliet livelli ta' integrazzjoni (xjentifiku, ta' ġestjoni u finanzjarju) se jkun prekundizzjoni essenzjali għall-proposti futuri tal-Inizjattivi tal-Artikolu 185. Fir-rigward tal-integrazzjoni finanzjarja, il-pajjiżi parteċipanti għandhom jagħmlu aktar progress fl-impenn sod ta' kontibuti ta' riżorsi għal programmi konġunti, billi pereżempju jinkluduwhom fl-ippjanar nazzjonali tagħhom, abbażi tar-regoli komuni li jistipulaw il-parteċipazzjoni ta' dak il-pajjiż. 3.2.3. Il-Kummissjoni se tappoġġa l-JPIs matul l-iżvilupp tal-Aġendi Strateġiċi ta' Riċerka tagħhom permezz ta' miżuri ta' koordinazzjoni u ta' appoġġ, fejn xieraq. 3.2.4. Fejn l-oqsma li qed jiġu indirizzati mill-JPI jaqblu mal-prijoritajiet tal-FP, l-istrumenti tagħhom jistgħu jintużaw bħala appoġġ għall-JPIs, fejn xieraq. Inġenerali, l-azzjonijiet konġunti tal-JPIs se jiġu evalwati fuq il-bażi ta' każ b'każ sabiex jiġi vvalutat jekk il-valur miżjud tal-UE jiġġustifikax finanzament permezz tal-iskema ERA-NET inkella kofinanzjament permezz ta' sejħiet għar-riċerka tematika. 3.2.5. Il-Kummissjoni se tikkkunsidra biss li tagħmel proposta għal Inizjattiva tal-Artikolu 185 fejn JPI tkun uriet fl-Aġenda Strateġika ta' Riċerka tagħha li għandha l-kapaċità għal kollaborazzjoni sinifikanti u l-kobor u l-firxa meħtieġa biex tappoġġa l-integrazzjoni sħiħa ta' programmi nazzjonali. 3.2.6. Fl-implimentazzjoni ta' JPI għandhom jiġu meqjusa l-programmi nazzjonali relevanti kollha. Skont dan, is-sidien tal-programmi u l-amministraturi tal-programmi mill-pajjiżi parteċipanti għandhom ikunu parti mill-ġestjoni tal-JPIs. B'dan il-mod, jistgħu jiġu sfruttati wkoll l-opportunitajiet għall-bini fuq l-esperjenza eżistenti tal-programmi konġunti.

Il-PPPs

3.2.7. Minħabba l-kobor tal-investiment fil-PPPs u minħabba li l-kontribut tal-industrija għall-PPPs ġeneralment mhuwiex fi flus, hemm il-ħtieġa ta' metodi tal-kontabbiltà trasparenti sabiex il-kontribut tal-industrija jitkejjel b'mod effettiv. 3.2.8. Il-kriterji ewlenin għall-għażla tal-PPPs għandhom jinkludu l-kobor tal-impatt fil-livell tal-UE, impenn tal-imsieħba fuq perjodu ta' żmien twil u u l-effett ta' ingranaġġ fuq l-investiment tar-R&I. 3.2.9. Sabiex il-PPPs jiksbu l-miri tagħhom, għandhom joperaw f'qafas miftuħ u trasparenti (mingħajr sħubijiet obbligatorji - "closed shops") 3.3. Il-Kundizzjonijiet tal-Qafas

Il-P2Ps

3.3.1. Il-Voluntary Guidelines on Framework Conditions for Joint Programming [Linji Gwida Volontarji dwar il-Kundizzjonijiet Qafas għall-Ipprogrammar Konġunt] jipprovdu katalgu flessibbli ta' prassi tajba b'appoġġ għall-implimentazzjoni tal-JPIs. Il-finanzjament tal-UE għal JPI se jkun kondizzjonali fuq l-applikazzjoni xierqa tal-Linji Gwida Volontarji[9]. 3.3.2. Sabiex l-Ipprogrammar Konġunt ikun effettiv fil-bini ta' sħubijiet fir-riċerka pubblika sodi u fuq perjodu ta' żmien twil, għandhom jiġu ssuperati l-ostakli bħall-iffinanzjar transkonfinali, iċ-ċirkolazzjoni tal-għarfien, l-evalwazzjonijiet ex ante u ex post. Il-Kummissjoni se tiżgura li l-Qafas taż-ŻER jindirizza dawn l-ostakli bħala prijorità.

Il-PPPs

3.3.3. Huwa essenzjali li l-Istati Membri li jipparteċipaw fil-PPPs jarmonizzaw u jissinkronizzaw il-proċessi amministrattivi tagħhom. 4. Il-Passi li Jmiss

Il-proposta tal-Kummissjoni għall-"Orizzont 2020"[10] se tibni fuq il-passi deskritti f'din il-Komunikazzjoni, u b'hekk se tipprovdi l-bażi legali għall-P2Ps u l-PPPs tal-UE fir-R&I tal-futur. Din għandha tipprovdi wkoll sett komuni ta' regoli għall-inizjattivi kollha appoġġati taħt "Orizzont 2020" sabiex tissimplifika l-parteċipazzjoni, filwaqt li tħalli lok għall-flessibbiltà meħtieġa għall-inizjattivi individwali għall-kisba tal-għanijiet tagħhom, kif ukoll jiżguraw il-komplementarjetà bejn iż-żewġ Oqfsa Strateġiċi Komuni, tar-Riċerka u l-Innovazzjoni u tal-Koeżjoni.

Filwaqt li nżidu mal-esperjenza fl-implimentazzjoni tal-kunċetti u tal-istrumenti ta' sħubija żviluppati fl-FP7, il-Kummissjoni se tniedi eżerċizzju strateġiku biex tiddetermina fejn u kif l-approċċ tas-sħubija għandu jiġi applikat bil-mod li jrendi l-aktar suċċess u għal liema tipi ta' inizjattivi l-istrumenti huma adattati l-aktar.

Bħala l-ewwel pass, il-Kummissjoni għandha l-intenzjoni li tistabbilixxi valuri referenzjarji għall-valutazzjoni tal-effiċjenza u l-effettività fl-implimentazzjoni tal-inizjattivi żviluppati bl-użu tal-kunċetti u tal-istrumenti ta' sħubija.

[1]               Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew, 24/25 ta’ Marzu 2011

[2]               COM(2010) 546

[3]               Id-Deċiżjoni Nru 1982/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-18 ta' Diċembru 2006 dwar is-Seba' Programm Kwadru tal-Komunità Ewropea għall-attivitajiet ta' riċerka, ta' żvilupp teknoloġiku u ta' dimostrazzjoni [ta' wiri] (2007-2013)

[4]               Id-Deċiżjoni Nru 1639/2006/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Ottubru 2006 li tistabbilixxi Programm Kwadru għall-Kompetittività u l-Innovazzjoni (2007 sa 2013).

[5]               COM(2010) 546, 06.10.2010.

[6]               SEC(2011) 1028, 01.09.2011

[7]               ERAC Opinion on ERA-related instruments [L-opinjoni tal-ERAC dwar l-istrumenti relatati mal-ERA], ERAC 1208/11, is-26 ta' Mejju 2011

[8]               COM(2010)815

[9]               Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar Programmar Konġunt tar-riċerka tas-26 ta' Novembru 2010

[10]             Il-Programm Qafas għar-Riċerka u l-Innovazzjoni (2014-2020)