(2)

Id-dritt għal ugwaljanza quddiem il-liġi u protezzjoni kontra diskriminazzjoni għall-persuni kollha jikkostitwixxi dritt universali rikonoxxut mid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet Umani, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Eliminazzjoni tal-forom kollha ta’ Diskriminazzjoni Kontra n-Nisa, il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar l-Eliminazzjoni tal-forom kollha ta’ Diskriminazzjoni Razzjali, il-Ftehim tan-Nazzjonijiet Uniti dwar Drittijiet Ċivili u Politiċi u dwar Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar Persuni b’Diżabilitajiet, il-Konvenzjoni Ewropea dwar il-Protezzjoni tad-Drittijiet Umani u Libertajiet Fundamentali u l-Karta Soċjali Ewropea, li għalihom l-Istati Membri [kollha] huma firmatarji. B’mod partikolari, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilitajiet tinkludi ċ-caħda ta’ akkomodazzjoni raġonevoli fid-definizzjoni tagħha ta’ diskriminazzjoni.

(2)

Id-dritt għal ugwaljanza quddiem il-liġi u protezzjoni kontra diskriminazzjoni għall-persuni kollha jikkostitwixxi dritt universali rikonoxxut mid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet Umani, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar l-Eliminazzjoni tal-forom kollha ta’ Diskriminazzjoni Kontra n-Nisa, il-Konvenzjoni Internazzjonali dwar l-Eliminazzjoni tal-forom kollha ta’ Diskriminazzjoni Razzjali, il-Ftehim tan-Nazzjonijiet Uniti dwar Drittijiet Ċivili u Politiċi u dwar Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali , il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet tat-Tfal, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar Persuni b’Diżabilitajiet, l-Artikolu 14 u l-Protokoll Mhux Obbligatorju 12 għall-Konvenzjoni Ewropea dwar il-Protezzjoni tad-Drittijiet Umani u Libertajiet Fundamentali u l-Karta Soċjali Ewropea, li għalihom l-Istati Membri [kollha] huma firmatarji. B’mod partikolari, il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilitajiet tinkludi ċ-caħda ta’ akkomodazzjoni raġonevoli fid-definizzjoni tagħha ta’ diskriminazzjoni.

(2a)

Il-prinċipji tal-ugwaljanza u l-projbizzjoni tad-diskriminazzjoni huma prinċipji ġenerali tal-liġi internazzjonali, Ewropea u nazzjonali, li jorbtu l-attivitajiet tal-UE u tal-Istati Membri fil-materji kollha fil-kompetenza tagħhom. Din id-Direttiva tikkontribwixxi biex jinkiseb dan l-għan u biex tingħeleb id-diskriminazzjoni li mhix kompatibbli magħha.

(2b)

Din id-Direttiva hija mezz li bih il-Komunità Ewropea qiegħda tikkonforma mal-obbligi tagħha taħt il-Konvenzjoni tan-NU dwar id-Drittijiet tal-Persuni b’Diżabilità u għandha tiġi interpretata f'dak il-kuntest.

(2c)

Bi qbil mal-Artikolu 5 tad-Dikjarazzjoni Politika li ntlaħaq qbil dwarha fl-għeluq tal-Konferenza Dinjija tan-Nazzjonijiet Uniti dwar ix-Xjuħija f’Madrid 2002, sar qbil li għandu jiġi affermat mill-ġdid l-akbar impenn biex ikunu eliminati l-forom kollha ta’ diskriminazzjoni, inkluża d-diskriminazzjoni minħabba l-età; li jiġi rikonoxxut li l-persuni, hekk kif jibdew jikbru fl-età, għandhom igawdu ħajja ta’ sodisfazzjon personali, saħħa, sigurtà u parteċipazzjoni attiva fil-ħajja ekonomika, soċjali, kulturali u politika tas-soċjetajiet tagħhom; li jitjieb ir-rikonoxximent tad-dinjità ta’ persuni akbar fl-età; u li jiġu eliminati l-forom kollha ta’ negliġenza, abbuż u vjolenza.

(2d)

Is-saħħa fiżika u mentali kif ukoll il-benessri huma importanti ferm għall-kwalità tal-ħajja tal-individwi u tas-soċjetà u huma fatturi vitali biex jinkisbu l-objettivi tal-Istrateġija ta' Liżbona tal-Unjoni Ewropea.

(3)

Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji fundamentali rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea. L-Artikolu 10 tal-Karta jirrikonoxxi d-dritt għal libertà tal-ħsieb, kuxjenza u reliġjon; l-Artikolu 21 jipprojbixxi diskriminazzjoni, inkluż għal raġunijiet ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali; u l-Artikolu 26 jirrikonoxxi d-dritt ta’ persuni b’diżabilitajiet li jibbenefikaw mill-miżuri maħsuba sabiex jiżguraw l-indipendenza tagħhom.

(3)

Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji fundamentali rikonoxxuti b’mod partikolari mill-Konvenzjoni Ewropea għall-Ħarsien tad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Libertajiet Fundamentali, inkluż l-Artikolu 9 dwar il-libertà tal-ħsieb, tal-kuxjenza u tar-reliġjon u l-Artikolu 10 dwar il-libertà tal-espressjoni, kif ukoll mill-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. L-Artikolu 10 tal-Karta jirrikonoxxi d-dritt għal libertà tal-ħsieb, kuxjenza u reliġjon; l-Artikolu 20 jipprevedi li kulħadd huwa ndaqs quddiem il-liġi; l-Artikolu 21 jipprojbixxi diskriminazzjoni, inkluż għal raġunijiet ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali; l-Artikolu 24 jagħti drittijiet speċifiċi lit-tfal; u l-Artikolu 26 jirrikonoxxi d-dritt ta’ persuni b’diżabilitajiet li jibbenefikaw mill-miżuri maħsuba sabiex jiżguraw l-indipendenza tagħhom.

(4)

Is-Snin Ewropej tal-Persuni b’Diżabilitajiet fl-2003, ta’ Opportunitajiet Ugwali għal Kulħadd fl-2007, u tad-Djalogu Interkulturali fl-2008 enfasizzaw il-persistenza ta’ diskriminazzjoni iżda wkoll il-benefiċċji ta’ diversità.

(4)

Is-Snin Ewropej tal-Persuni b’Diżabilitajiet fl-2003, ta’ Opportunitajiet Ugwali għal Kulħadd fl-2007, u tad-Djalogu Interkulturali fl-2008 enfasizzaw il-persistenza ta’ diskriminazzjoni diretta u indiretta, ta' diskriminazzjoni multipla u ta' diskriminazzjoni b'assoċjazzjoni iżda wkoll il-ħtieġa li jkunu inkoraġġiti l-benefiċċji tad-diversità.

(4a)

Id-diversità tas-soċjetà Ewropea hi aspett ewlieni tal-integrazzjoni kulturali, politika u soċjali tal-Unjoni u għandha tkun rispettata.

(7a)

Id-diskriminazzjoni bbażata fuq ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età, jew l-orjentazzjoni sesswali tista’ tfixkel il-kisba tal-għanijiet tat-Trattat KE, b’mod partikolari l-kisba ta’ livell għoli ta’ impjiegi u ta’ protezzjoni soċjali, iż-żieda fl-istandard tal-għajxien u l-kwalità tal-ħajja, il-koeżjoni u s-solidarjetà ekonomika u soċjali. Hija tista’ tfixkel ukoll l-għan tal-iżvilupp tal-Unjoni Ewropea bħala żona ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja.

(8)

Il-Komunità adottat tliet strumenti legali fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 13(1) tat-Trattat tal-KE sabiex tipprevjeni u tiġġieled id-diskriminazzjoni għal raġunijiet ta’ sess, oriġini razjali u etnika, reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali. Dawn l-istrumenti wrew il-valur tal-leġiżlazzjoni fil-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni. B’mod partikolari, d-Direttiva 2000/78/KE tistabbilixxi qafas ġenerali għal trattament ugwali fl-impjieg u fix-xogħol għal raġunijiet ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età u orjentazzjoni sesswali. Madankollu, jibqgħu varjazzjonijiet bejn Stati Membri fuq il-livell u l-forma ta’ protezzjoni minn diskriminazzjoni għal dawn ir-raġunijiet lil hinn mill-oqsma ta’ l-impjieg.

(8)

Il-Komunità adottat ġabra ta' direttivi fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 13(1) tat-Trattat tal-KE sabiex tipprevjeni u tiġġieled id-diskriminazzjoni għal raġunijiet ta’ sess, oriġini razjali u etnika, reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali. Dawn id-direttivi wrew il-valur tal-leġiżlazzjoni fil-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni. Id-Direttiva 2000/43/KE tistabbilixxi qafas kontra d-diskriminazzjoni li tkun ibbażata fuq l-oriġini razzjali jew etnika kemm fis-suq tax-xogħol u kemm barra minnu. Id-Direttiva 2004/113/KE tistabbilixxi qafas għat-trattament ugwali bejn in-nisa u l-irġiel fl-aċċess għall-oġġetti u s-servizzi u l-forniment tagħhom. Id-Direttiva 2000/78/KE tistabbilixxi, f’dak li għandu x’jaqsam ma’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età u orjentazzjoni sesswali, qafas ġenerali għal trattament ugwali fl-impjieg u fix-xogħol. Din ma tkoprix oqsma li jmorru lil hinn minn dan il-kamp ta' applikazzjoni.

(9)

Għaldaqstant, il-leġiżlazzjoni għandha tipprjobixxi diskriminazzjoni bbażata fuq reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali fi sfera ta’ oqsma barra s-suq tax-xogħol, inkluż protezzjoni soċjali, edukazzjoni u aċċess għal u provvista ta’ oġġetti u servizzi, inkluż akkomodazzjoni . Għandha tipprovdi għal miżuri sabiex tiżgura l-aċċess ugwali ta’ persuni b’diżabilitajiet għall-oqsma koperti.

(9)

Għaldaqstant, il-leġiżlazzjoni għandha tipprjobixxi diskriminazzjoni diretta jew indiretta, diskriminazzjoni multipla u diskriminazzjoni b'assoċjazzjoni bbażata fuq l-oriġini sesswali, razzjali jew etnika, reliġjon jew twemmin, diżabilità, età, orjentazzjoni sesswali jew tal-ġeneru fi sfera ta’ oqsma barra s-suq tax-xogħol, inkluż protezzjoni soċjali, edukazzjoni u aċċess għal u provvista ta’ oġġetti u servizzi, bħall-akkomodazzjoni, it-trasport, l-assoċjazzjonijiet u s-saħħa . Għandha tipprovdi għal miżuri sabiex tiżgura l-aċċess ugwali għall-oqsma koperti lil persuni ta' xi reliġjon jew twemmin partikolari, ta' xi diżabilità, ta' xi età jew ta' xi orjentament sesswali li jkunu, jew li jkollhom kombinazzjoni ta' dawn il-karatteristiċi speċifiċi, u tal-persuni assoċjati ma' dawn il-persuni .

(9a)

F’din id-Direttiva, il-prodotti għandhom jitqiesu bħala dawk imfissra fid-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE dwar il-moviment ħieles tal-prodotti. Is-servizzi għandhom jitqiesu bħala dawk imfissra fl-Artikolu 50 tat-Trattat KE.

(9b)

Persuni b'diżabiltajiet ta’ spiss iħabbtu wiċċhom ma’ diskriminazzjoni f’forma ta’ trasport pubbliku jew ambjent mibni li jkun inaċċessibbli, kif ukoll ta’ komunikazzjonijiet u informazzjoni inaċċessibbli. L-Istati Membri għandhom jieħdu miżuri biex jiżguraw l-aċċessibilità f’dawn l-oqsma sabiex ikun implimentat il-prinċipju ta’ trattatment ugwali.

(11)

Din id-Direttiva għandha tkun bla ħsara għall-kompetenza ta’ l-Istati Membri fl-oqsma ta’ edukazzjoni, sigurtà soċjali u protezzjoni tas-saħħa. Din għandha tkun ukoll bla ħsara għar-rwol essenzjali u diskrezzjoni wiesgħa ta’ l-Istati Membri fil-provvista, kummissjoni u organizzazzjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali.

(11)

Din id-Direttiva hija bla ħsara għall-eżerċizzju tal-kompetenza tal-Istati Membri fl-oqsma ta’ edukazzjoni u protezzjoni soċjali, inklużi s-sigurtà soċjali u l-protezzjoni tas-saħħa. Din hija ukoll bla ħsara għall-irwol essenzjali u d-diskrezzjoni wiesgħa tal-Istati Membri fil-provvista, il-kummissjoni u l-organizzazzjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali.

(12)

B’diskriminazzjoni huwa mifhum li tinkludi diskriminazzjoni diretta u indiretta, fastidju, istruzzjonijiet għal diskriminazzjoni u ċ-ċaħda ta’ akkomodazzjoni raġonevoli.

(12)

B'diskriminazzjoni huwa mifhum li tinkludi diskriminazzjoni diretta u indiretta, diskriminazzjoni multipla, fastidju, istruzzjonijiet għal diskriminazzjoni u ċ-ċaħda ta’ akkomodazzjoni raġonevoli.

(12a)

Il-persuni b’diżabilità jinkludu dawk li jkollhom limitazzjonijiet fiżiċi, mentali, intellettwali jew sensorji fit-tul li, flimkien ma’ diversi ostakli, jistgħu jxekklu l-parteċipazzjoni sħiħa u effettiva tagħhom fis-soċjetà fuq bażi ugwali ma’ ħaddieħor.

(12a)

Minħabba l-piż eċċessiv fuq intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), dawn għandhom jingħataw protezzjoni speċjali, skont il-mudell tal-Att dwar id-Drittijiet Ċivili tal-Istati Uniti.

(12c)

Id-diskriminazzjoni hi mifhuma li tinkludi r-rifjut ta' kura medika unikament minħabba l-età.

(12b)

Diskriminazzjoni għal raġunijiet ta’ diżabilità tinkludi diskriminazzjoni minħabba l-fatt li persuna tkun akkompanjata jew megħjuna minn kelb ta’ gwida rikonoxxut jew kelb ta’ assistenza mħarreġ skont il-Federazzjoni Internazzjonali tal-Klieb ta’ Gwida jew skont l-istandards Internazzjonali tal-Klieb ta’ Assistenza.

(12e)

Aċċess effikaċi mhux diskriminatorju jista’ jingħata permezz ta’ diversi mezzi, inkluż permezz tad-“disinn għal kulħadd” u billi jkun faċilitat l-użu ta’ tagħmir ta’ assistenza minn persuni b’diżabilità, fosthom apparat li jgħin il-mobilità u l-aċċess, bħall-klieb ta' gwida rikonoxxuti u klieb oħrajn ta’ assistenza.

(12f)

Fir-rigward tal-Artikolu 4, bidla fundamentali tfisser tibdil fil-prodotti jew servizzi jew fin-natura tal-kummerċ, tal-professjoni jew tan-negozju b'tali mod li dak li jipprovdi l-prodotti jew servizzi effettivament ikun qiegħed jipprovdi tip kompletament differenti ta’ prodotti jew servizzi.

(13)

Fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali irrispettivament mir-reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali, il-Komunità għandha, skond l-Artikolu 3(2) tat-Trattat KE, timmira sabiex telimina inugwaljanzi, u li tippromwovi ugwaljanza bejn irġiel u nisa, speċjalment peress li n-nisa huma ħafna drabi l-vittmi ta’ diskriminazzjoni multipla.

(13)

Din id-Direttiva tqis ukoll id-diskriminazzjoni multipla. Billi tista' ssir diskriminazzjoni għal żewġ raġunijiet jew aktar fost dawk imniżżla fl-Artikoli 12 u 13 tat-Trattat KE , fl-implimentazzjoni tal-prinċipju ta’ trattament ugwali, il-Komunità għandha, skont l-Artikoli 3(2) u 13 tat-Trattat KE, timmira sabiex telimina inugwaljanzi marbuta mas-sess, ir-razza jew l-oriġini etnika, id-diżabilità, l-orjentazzjoni sesswali, ir-reliġjon jew it-twemmin, jew l-età, jew kombinazzjoni ta' dawn, u li tippromwovi l-ugwaljanza hi x'inhi l-kombinazzjoni tal-karatteristiċi msemmija hawn fuq li jista' jkollha persuna . Għandhom ikunu disponibbli proċeduri legali effikaċi għal sitwazzjonijiet ta' diskriminazzjoni multipla. B'mod partikolari, il-proċeduri legali nazzjonali għandhom jiggarantixxu li min iressaq ilment ikun jista' jippreżenta l-aspetti kollha tat-talba dwar diskriminazzjoni multipla fi proċedura waħda.

(14a)

Jistgħu jiġu permessi differenzi fit-trattament għal raġunijiet ta' età u ta' diżabilità jekk dawn jiġu ġustifikati b'mod oġġettiv u raġonevoli minn għan leġittimu, u l-mezzi biex jintlaħaq dak il-għan ikunu xierqa u meħtieġa. Dawn id-differenzi fit-trattament jistgħu jinkludu, pereżempju, kundizzjonijiet speċjali dwar l-età rigward l-aċċess għal ċerti prodotti jew servizzi bħax-xorb alkoħoliku, l-armi, jew il-liċenzja tas-sewqan. Il-promozzjoni tal-integrazzjoni ekonomika, kulturali jew soċjali ta' żgħażagħ jew anzjani, jew persuni b'diżabilità, tista' titqies ukoll bħala għan leġittimu. Għalhekk, il-miżuri marbutin mal-età u mad-diżabilità, li jistabbilixxu kundizzjonijiet aktar favorevoli minn dawk disponibbli għal oħrajn, bħall-eżenzjoni mill-ħlas jew tariffi mnaqqsa għall-użu tat-trasport pubbliku, il-mużewijiet, jew il-faċilitajiet sportivi, jitqiesu li huma kompatibbli mal-prinċipju tan-nuqqas ta' diskriminazzjoni.

(15)

Il-fatturi attwarjali u ta’ riskju li għandhom x’jaqsmu ma’ diżabilità u età jintużaw fl-għoti ta’ assigurazzjoni, servizzi bankarji u servizzi finanzjarji oħra. Dawn ma għandhomx jitqiesu li jikkostitwixxu diskriminazzjoni fejn il-fatturi jkunu jidhru li huma fatturi ewlenin għall-evalwazzjoni tar-riskju.

(15)

Il-fatturi attwarjali u ta’ riskju li għandhom x’jaqsmu ma’ diżabilità u età jintużaw fl-għoti ta’ assikurazzjoni, servizzi bankarji u servizzi finanzjarji oħra. Dawn m'għandhomx jitqiesu li jikkostitwixxu diskriminazzjoni fejn huma jkunu jidhru li huma fatturi determinanti għall-evalwazzjoni tar-riskju, u fejn il-fornitur tas-servizz jista' juri li hemm riskji ferm akbar, permezz ta' prinċipji attwarjali, ta' data statistika jew ta' data medika. Din id-data għandha tkun preċiża, reċenti u rilevanti u għandha tkun disponibbli hekk kif tintalab. Il-fatturi attwarjali u ta' riskju għandhom jirriflettu t-tibdil pożittiv fl-istennija tal-ħajja u t-tixjiħ b'mod attiv, kif ukoll iktar mobilità u aċċessibilità għall-persuni b'diżabilità. B'data medika nifhmu dik li tkun limitata għal fatti mediċi oġġettivi u verifikati u għal tagħrif mediku ċert li jikkonformaw mal-istandards tal-ġbir ta' data medika.

(15a)

L-għoti ta’ kuntratti konklużi fl-Istati Membri f’isem l-awtoritajiet tal-Istat, dawk reġjonali jew lokali u korpi oħra regolati mil-liġi pubblika, huwa suġġett għall-konformità mal-prinċipji tat-Trattat u b’mod partikolari mal-prinċipju tal-libertà tal-moviment tal-prodotti, il-prinċipju tal-libertà ta’ stabbiliment u l-prinċipju tal-libertà ta’ provvista ta’ servizzi u mal prinċipji li jirriżultaw minnhom, bħall-prinċipju ta’ trattament ugwali, il-prinċipju ta’ nuqqas ta’ diskriminazzjoni, il-prinċipju ta’ rikonoxximent reċiproku, il-prinċipju ta’ proporzjonalità u l-prinċipju ta’ trasparenza. Ir-rekwiżiti legali dwar il-koordinazzjoni ta’ proċeduri għall-għoti ta’ kuntratti għal xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi stabbiliti fid-Direttiva 2004/18/KE, tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-31 ta' Marzu 2004 dwar il-koordinazzjoni ta' proċeduri għall-għoti ta' kuntratti ta' xogħlijiet pubbliċi, kuntratti għal provvisti pubbliċi u kuntratti għal servizzi pubbliċi sabiex l-għoti tal-kuntratti konklużi fl-Istati Membri f’isem l-awtoritajiet tal-Istat (1), dawk reġjonali jew lokali u korpi oħra regolati mil-liġi pubblika, huma suġġetti għall-konformità mal-prinċipji tat-Trattat KE u b’mod partikolari mal-prinċipju ta’ trattament ugwali irrispettivament mis-sess, razza jew oriġini etnika, diżabilità, orjentazzjoni sesswali, reliġjon jew twemmin jew età u l-prinċipju ta’ nuqqas ta’ diskriminazzjoni. Madankollu, għal kuntratti pubbliċi li jaqbżu ċertu valur, kienu mfassla dispożizzjonijiet Komunitarji ta’ koordinazzjoni ta’ proċeduri nazzjonali għall-għoti ta’ dawn il-kuntratti sabiex ikun garantit li l-kuntratti pubbliċi ikunu miftuħa għall-kompetizzjoni. L-Istati Membri għandhom jinterpretaw dawn id-dispożizzjonijiet ta’ koordinazzjoni bi qbil mal-prinċipji ta’ trattament ugwali irrispettivament mis-sess, razza jew oriġini etnika, diżabilità, orjentazzjoni sesswali, reliġjon jew twemmin jew età u regoli oħra tat-Trattat.

(16)

L-individwi kollha jgawdu l-libertà li jikkuntrattaw, inkluż il-libertà li jagħżlu sieħeb kuntrattwali għal tranżazzjoni. Din id-Direttiva ma għandhiex tapplika għal tranżazzjonijiet ekonomiċi magħmula minn individwi li għalihom dawn it-tranżazzjonijiet ma jikkostitwixxux l-attività professjonali jew kummerċjali tagħhom.

(16)

L-individwi kollha jgawdu l-libertà li jikkuntrattaw, inkluż il-libertà li jagħżlu sieħeb kuntrattwali għal tranżazzjoni. Huwa importanti wkoll, fil-kuntest tal-aċċess għall-prodotti u s-servizzi u l-provvediment tagħhom, li jiġi rrispettat il-ħarsien tal-ħajja privata u dik tal-familja u t-tranżazzjonijiet imwettqa f'dan il-kuntest. It-tranżazzjonijiet bejn l-individwi privati li jaġixxu f'kapaċità privata għalhekk mhumiex koperti minn din id-Direttiva, fejn dawn ma jitqisux bħala attività professjonali jew kummerċjali tal-partijiet kontraenti.

(17)

Filwaqt li jipprojbixxu diskriminazzjoni, huwa importanti li jkunu rispettati drittijiet u libertajiet fundamentali oħrajn, inkluż il-protezzjoni tal-ħajja privata u familjari u tranżazzjonijiet imwettqa f’dak il-kuntest, il-libertà ta’ reliġjon, u l-libertà ta’ assoċjazzjoni. Din id-Direttiva hi bla ħsara għal liġijiet nazzjonali dwar l-istat ċivili jew familjari, inkluż fuq drittijiet riproduttivi. Hija wkoll bla ħsara għan-natura sekulari ta’ l-Istat, l-istituzzjonijiet jew il-korpi ta' l-istat, jew l-edukazzjoni.

(17)

Filwaqt li jipprojbixxu d-diskriminazzjoni, huwa importanti li jkunu rispettati drittijiet u libertajiet fundamentali oħrajn, inkluż il-libertà tar-reliġjon, il-libertà ta’ assoċjazzjoni, il-libertà tal-espressjoni u l-libertà tal-istampa . Din id-Direttiva hi bla ħsara għan-natura sekulari tal-Istat, l-istituzzjonijiet jew il-korpi tal-istat, jew l-edukazzjoni. Din id-Direttiva ma tbiddilx it-tqassim tal-kompetenzi bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, fosthom fil-qasam tal-liġi taż-żwieġ u tal-familja, kif ukoll fil-liġi tas-saħħa.

(18)

L-Istati Membri huma responsabbli għall-organizzazzjoni u l-kontenut ta’ l-edukazzjoni. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Kompetenzi għas-Seklu 21: Aġenda għal Kooperazzjoni Ewropea dwar l-Iskejjel tisħaq fuq il-ħtieġa ta’ attenzjoni speċjali li trid tingħata lil tfal żvantaġġati u dawk bi bżonnijiet edukattivi speċjali. B’mod partikolari l-liġi nazzjonali tista’ tipprovdi għad-differenzi fl-aċċess għal istituzzjonijiet edukattivi bbażati fuq ir-reliġjon jew it-twemmin. L-Istati Membri jistgħu wkoll jippermettu jew jipprojbixxu l-ilbies jew il-wiri ta’ simboli reliġjużi fl-iskola.

(18)

L-Istati Membri huma responsabbli għall-organizzazzjoni u l-kontenut tal-edukazzjoni. Għandhom jiggarantixxu l-ħarsien effettiv kontra d-diskriminazzjoni għal raġunijiet ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali. Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar il-Kompetenzi għas-Seklu 21: Aġenda għal Kooperazzjoni Ewropea dwar l-Iskejjel tisħaq fuq il-ħtieġa ta’ attenzjoni speċjali li trid tingħata lil tfal żvantaġġati u dawk bi bżonnijiet edukattivi speċjali. L-Istati Membri jistgħu jippermettu, fuq il-bażi ta' ġustifikazzjonijiet oġġettivi biss, differenzi fl-aċċess għal istituzzjonijiet edukattivi bbażati fuq reliġjon jew twemmin meta jobbligaw lill-individwi jaġixxu b'bonafidi u b'lealtà lejn l-ethos tal-organizzazzjoni, sakemm din ma tiġġustifikax id-diskriminazzjoni għal raġunijiet oħra u sakemm istituzzjonijiet edukattivi oħra jkunu aċċessibbli ġeografikament u jkunu alternattiva raġonevoli, sabiex tiġi evitata d-diskriminazzjoni indiretta. L-Istati Membri għandhom jiggarantixxu li dan ma jwassalx għaċ-ċaħda tad-dritt għall-edukazzjoni.

(19)

L-Unjoni Ewropea fid-Dikjarazzjoni tagħha Nru 11 dwar is-sitwazzjoni ta’ knejjes u organizzazzjonijiet mhux konfessjonali, annessi mal-Att Finali tat-Trattat ta’ Amsterdam, espressament irrikonoxxiet li tirrispetta u ma tippreġudikax is-sitwazzjoni skont liġi nazzjonali ta’ knejjes u assoċjazzjonijiet jew komunitajiet reliġjużi fl-Istati Membri u li ugwalment tirrispetta s-sitwazzjoni ta’ organizzazzjonijiet filosofiċi u mhux konfessjonali. Miżuri li jippermettu li persuni b’diżabilitajiet ikollhom aċċess effettiv mhux diskriminatorju għal oqsma koperti minn din id-Direttiva għandhom rwol importanti fl-assigurazzjoni ta’ ugwaljanza totali fil-prattika. Barra minn hekk, miżuri individwali ta’ akkomodazzjoni raġonevoli jistgħu jkunu meħtieġa f’xi każijiet sabiex jiżguraw dan l-aċċess. Fl-ebda każ m'huma meħtieġa miżuri li jimponu piż sproporzjonat. Meta jiġi evalwat jekk il-piż huwiex sproporzjonat, għandhom jitqiesu għadd ta’ fatturi inklużi d-daqs, ir-riżorsi u n-natura tal-organizzazzjoni. Il-prinċipju ta’ akkomodazzjoni raġonevoli u ta’ piż sproporzjonat huma stabbiliti fid-Direttiva 2000/78/KE u l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilitajiet.

(19)

L-Unjoni Ewropea fid-Dikjarazzjoni tagħha Nru 11 dwar is-sitwazzjoni ta’ knejjes u organizzazzjonijiet mhux konfessjonali, annessi mal-Att Finali tat-Trattat ta’ Amsterdam, espressament irrikonoxxiet li tirrispetta u ma tippreġudikax is-sitwazzjoni skont il-liġi nazzjonali ta’ knejjes u assoċjazzjonijiet jew komunitajiet reliġjużi fl-Istati Membri u li ugwalment tirrispetta s-sitwazzjoni ta’ organizzazzjonijiet filosofiċi u mhux konfessjonali.

(19a)

Miżuri li jippermettu li persuni b’diżabilitajiet ikollhom aċċess effettiv u mhux diskriminatorju għal oqsma koperti minn din id-Direttiva għandhom rwol importanti fl-assigurazzjoni ta’ ugwaljanza totali fil-prattika. Barra minn hekk, miżuri individwali ta’ akkomodazzjoni raġonevoli jistgħu jkunu meħtieġa f’xi każijiet sabiex jiżguraw dan l-aċċess. Fl-ebda każ m'huma meħtieġa miżuri li jimponu piż sproporzjonat. Meta jiġi evalwat jekk il-piż huwiex sproporzjonat, għandu jitqies jekk il-miżura msemmija mhix prattikabbli u mhix sikura u jekk tistax issir prattikabbli u sikura b'bidla raġonevoli fir-regoli, fil-politiki jew fil-prattiki, jew bit-tneħħija tal-ostakli arkitettoniċi, ta' komunikazzjoni jew ta' trasport jew bl-għoti ta' għajnuniet jew servizzi awżiljarji. L-akkomodazzjoni raġonevoli mhux bilfors tkun teħtieġ tibdil strutturali sinifikanti għall-bini li l-istruttura tiegħu tkun imħarsa b'mod speċifiku bil-liġi nazzjonali minħabba l-valur storiku, kulturali jew arkitettoniku tiegħu. Il-prinċipji ta’ akkomodazzjoni raġonevoli u ta’ piż sproporzjonat kien stabbilit fid-Direttiva 2000/78/KE u l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet ta’ Persuni b’Diżabilitajiet.

(21)

Il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni għandha tkun bla ħsara għaż-żamma jew adozzjoni minn Stati Membri ta’ miżuri maħsuba sabiex jipprevjenu jew jikkumpensaw għal żvantaġġi li jbatu grupp ta’ persuni ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali partikolari. Miżuri bħal dawn jistgħu jippermettu organizzazzjonijiet ta' persuni ta' reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali partikolari li l-għan ewlieni tagħhom huwa l-promozzjoni tal-bżonnijiet speċjali ta’ dawk il-persuni.

(21)

Il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni għandha tkun bla ħsara għaż-żamma jew adozzjoni minn Stati Membri ta’ miżuri maħsuba sabiex jipprevjenu jew jikkumpensaw għal żvantaġġi li jbatu grupp ta’ persuni ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali partikolari , jew kombinazzjoni ta' karatteristiċi marbuta ma' dawn il-fatturi speċifiċi, u persuni assoċjati magħhom… Din il-projbizzjoni tista' tkun akkumpanjata minn miżuri intiżi biex jippromwovu t-trattament ugwali u l-opportunitajiet indaqs li jqisu d-dimensjoni tas-sessi u l-azzjonijiet affermattivi mmirati lejn is-sodisfazzjon tal-ħtiġiet speċjali ta' persuni jew kategoriji ta' persuni li, minħabba l-karatteristiċi tagħhom, jeħtieġu strutturi, servizzi u assistenza mhux meħtieġa minn oħrajn. Miżuri bħal dawn għandhom ikunu akkumpanjati mit-twaqqif ta' organizzazzjonijiet indipendenti ta' persuni ta' reliġjon jew twemmin, diżabilità, età jew orjentazzjoni sesswali partikolari li l-għan ewlieni tagħhom huwa l-promozzjoni tal-bżonnijiet speċjali ta’ dawk il-persuni.

(25)

L-implimentazzjoni effettiva tal-prinċipju ta’ trattament ugwali jirrikjedi protezzjoni ġudizzjarja kontra vittimizzazzjoni.

(25)

L-implimentazzjoni effettiva tal-prinċipju ta’ trattament ugwali jirrikjedi protezzjoni ġudizzjarja kontra l-vittimizzazzjoni. Protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-drittijiet individwali trid tkun akkumpanjata minn promozzjoni attiva tan-nondiskriminazzjoni u tal- opportunitajiet indaqs.

(26)

Fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar is-segwitu tas-Sena Ewropea ta’ Opportunitajiet Indaqs għal Kulħadd (2007), il-Kunsill sejjaħ għall-assoċjazzjoni kollha tas-soċjetà ċivili, inkluż organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw nies fir-riskju ta’ diskriminazzjoni, imsieħba soċjali u persuni interessati fid-disinn ta’ politiki u programmi immirati sabiex jipprevjenu diskriminazzjoni u jippromwovu ugwaljanza u opportunitajiet ugwali, fuq livelli Ewropej u nazzjonali.

(26)

Fir-riżoluzzjoni tiegħu dwar is-segwitu tas-Sena Ewropea ta’ Opportunitajiet Indaqs għal Kulħadd (2007), il-Kunsill sejjaħ għall-assoċjazzjonijiet kollha tas-soċjetà ċivili, inkluż organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw nies fir-riskju ta’ diskriminazzjoni, imsieħba soċjali u persuni interessati fid-disinn ta’ politiki u programmi immirati sabiex jipprevjenu diskriminazzjoni u jippromwovu ugwaljanza u opportunitajiet ugwali, fuq livelli Ewropej u nazzjonali. Bil-ħsieb ta' dan, il-Kummissjoni u l-Istati Membri għandhom jieħdu passi biex jiżguraw li l-pubbiku u l-partijiet interessati jkunu mgħarrfa dwar id-dispożizzjonijiet stipulati f'din id-Direttiva u dawk diġà fis-seħħ f'dan il-qasam – permezz ta' kampanji ta' informazzjoni u fl-istampa mmirati, fost affarijiet oħra, biex jeqirdu l-isterjotipi – b'mezzi xierqa, adegwati u aċċessibbli (bħalma huma l-lingwaġġ tas-sinjali jew websajts speċjali għal dawk neqsin mid-dawl).

(31a)

Fl-interpretazzjoni tat-tifsira tar-raġunijiet tad-diskriminazzjoni, il-qrati u t-tribunali għandhom iqisu l-istrumenti internazzjonali u Ewropej dwar id-drittijiet tal-bniedem, inklużi r-rakkomandazzjonijiet u l-każistika tal-organi superviżorji tagħhom, bħall-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

(a)

fuq kull taħlita tar-raġunijiet ta’ reliġjon jew twemmin, diżabilità, età, jew orjentazzjoni sesswali, jew

(b)

fuq kwalunkwe waħda mir-raġunijiet, jew iktar minn raġuni waħda msemmija fil-paragrafu 1, u wkoll għal raġuni waħda jew aktar minn

(a)

diskriminazzjoni diretta għandha tkun ikkunsidrata li sseħħ meta persuna waħda hija trattata b’mod inqas favorevoli milli oħra hi, kienet jew se tkun trattata f’sitwazzjoni simili, għal kwalunkwe mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 1;

(b)

diskriminazzjoni indiretta għandha tkun ikkunsidrata li sseħħ meta dispożizzjoni, kriterju jew prattika apparentement newtrali tpoġġi lil persuni ta’ reliġjon jew twemmin partikolari, diżabilità partikolari, età partikolari, jew orjentazzjoni sesswali partikolari fi żvantaġġ partikolari mqabbel ma’ persuni oħra, sakemm dik id-dispożizzjoni, kriterju jew prattika ma tkunx oġġettivament ġustifikata minn għan leġittimu u l-mezzi li bihom jintlaħaq dak l-għan huma approprjati u neċessarji.

(a)

diskriminazzjoni diretta għandha tkun ikkunsidrata li sseħħ meta persuna waħda , jew persuni li huma, jew li wieħed jassumi li huma, assoċjati ma' tali persuna, hija trattata b’mod inqas favorevoli milli oħra hi, kienet jew se tkun trattata f’sitwazzjoni simili, għal waħda, jew aktar minn waħda, mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 1.

b)

diskriminazzjoni indiretta għandha tkun ikkunsidrata li sseħħ meta dispożizzjoni, kriterju jew prattika apparentement newtrali tpoġġi lil persuni ta’ reliġjon jew twemmin partikolari, diżabilità partikolari, età partikolari, jew orjentazzjoni sesswali partikolari , jew persuni li huma, jew li wieħed jassumi li huma, assoċjati ma' persuni bħal dawn, fi żvantaġġ partikolari meta mqabbla ma’ persuni oħra, sakemm dik id-dispożizzjoni, kriterju jew prattika ma tkunx oġġettivament ġustifikata minn għan leġittimu u l-mezzi li bihom jintlaħaq dak l-għan huma approprjati u neċessarji.

(d)

Aċċess għal u provvista ta’ oġġetti u servizzi oħra li huma disponibbli għall-pubbliku, inkluż akkomodazzjoni.

(d)

Aċċess għal u provvista ta’ oġġetti u servizzi oħra li huma disponibbli għall-pubbliku, inkluż akkomodazzjoni u trasport .

(da)

affiljazzjoni ma' u attività f'assoċjazzjonijiet u s-servizzi pprovduti minn organizzazzjonijiet bħal dawn.

a)

Il-miżuri neċessarji li jippermettu li persuni b’diżabilitajiet ikollhom aċċess effettiv mhux diskriminatorju għal protezzjoni soċjali, vantaġġi soċjali, protezzjoni tas-saħħa, edukazzjoni u aċċess għal u provvista ta’ oġġetti u servizzi li huma disponibbli għall-pubbliku, inkluż akkomodazzjoni u trasport , għandhom ikunu provduti b’antiċipazzjoni, inkluż permezz ta’ tibdil jew aġġustamenti xierqa. Dawn il-miżuri ma għandhomx jimponu piż sproporzjonat, u lanqas jirrikjedu tibdil fundamentali tal-protezzjoni soċjali, il-vantaġġi soċjali, il-kura tas-saħħa, l-edukazzjoni, jew il-provvisti u s-servizzi kkonċernati, jew jirrikjedu l-istabbiliment ta’ alternattivi għalihom.

a)

Il-miżuri neċessarji li jippermettu li persuni b’diżabilitajiet ikollhom aċċess effettiv mhux diskriminatorju għal protezzjoni soċjali, vantaġġi soċjali, protezzjoni tas-saħħa, edukazzjoni u aċċess għal u provvista ta’ oġġetti u servizzi li huma disponibbli għall-pubbliku, inkluż akkomodazzjoni , telekomunikazzjoni u komunikazzjoni elettronika, tagħrif li jinkludi tagħrif mogħti f'formati aċċessibbli, servizzi finanzjarji, kultura u rikreazzjoni, bini miftuħ għall-pubbliku, il-mezzi ta' trasport u l-ispazji u faċilitajiet pubbliċi oħra , għandhom ikunu provduti b’antiċipazzjoni, inkluż permezz ta’ tibdil jew aġġustamenti xierqa. Fejn il-falliment li jiġi provdut aċċess mhux diskriminatorju jkun ġej mill-prattika, mill-politika jew mill-proċedura, għandhom jittieħdu miżuri sabiex dawn ma jibqax ikollhom dak l-effett.

b)

Minkejja l-obbligazzjoni li jkun żgurat aċċess mhux diskriminatorju u fejn hemm bżonn f’każ partikolari, akkomodazzjoni raġonevoli għandha tkun provduta sakemm dan ma jimponix piż sproporzjonat.

b)

Għall-finijiet ta' dan il-paragrafu, l-aċċess effikaċi mhux diskriminatorju jinvolvi l-identifikazzjoni u t-tneħħija tal-ostakli u x-xkiel u l-prevenzjoni ta' ostakli u xkiel ġodda li jfixklu l-aċċess ta' persuni b'diżabilità għal prodotti, servizzi u faċilitajiet disponibbli għall-pubbliku ġenerali, hi x'inhi n-natura tal-ostaklu, ix-xkiel jew id-diżabilità. Suġġett għad-dispożizzjonijiet ta' din id-Direttiva, u huma x'inhuma l-miżuri magħżula għat-tneħħija tal-ostakli jew ix-xkiel, l-aċċess effikaċi mhux diskriminatorju għal persuni b'diżabilità għandu jingħata bl-istess termini u kundizzjonijiet li jingħata għal persuni bla diżabilità kull fejn ikun possibbli, kif ukoll għandu jiġi ffaċilitat l-użu ta' apparat ta' assistenza għal persuni b'diżabilità, fosthom għajnuna għall-mobilità u l-aċċess, bħall-klieb ta' gwida rikonoxxuti u klieb oħra ta' assistenza, fejn ikun meħtieġ. Meta ma tkunx tista' tingħata akkomodazzjoni raġonevoli li tiggarantixxi l-aċċess effikaċi mhux diskriminatorju, minkejja l-isforzi kollha, u li tingħata bl-istess termini u kundizzjonijiet, u skont id-dispożizzjonijiet ta' din id-Direttiva, għandha tingħata alternattiva sinifikanti għall-aċċess. Għall-finijiet ta' din id-dispożizzjoni, “akkomodazzjoni raġonevoli” tfisser miżuri alternattivi meħtieġa fil-każ partikolari biex ikun garantit li persuna b'diżabilità jkollha aċċess għal, u/jew tgawdi jew teżerċita, fuq bażi ugwali bħall-oħrajn, id-drittijiet li jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni ta' din id-Direttiva, kif definit fl-Artikolu 3(1).

—

l-iffaċilitar ta’ proċeduri amministrattivi jew legali rigward diskriminazzjoni meta l-vittma tkun residenti fi Stat Membru li mhux dak tal-parteċipant, permezz ta’ kuntatt tal-organizzazzjoni jew organizzazzjonijiet ekwivalenti fl-Istat Membru tal-parteċipant,

—

il-garanzija ta’ aċċess minn min jagħmel l-ilment għal għajnuna legali skont id-Direttiva tal-Kunsill 2003/8/KE tas-27 ta' Jannar 2003 sabiex ikun imtejjeb l-aċċess għal ġustizzja f’tilwim transkonfinali billi jkunu stabbiliti regoli komuni minimi marbuta mal-għajnuna legali għal tilwim bħal dan (2), meta jkun xieraq;

—

twettiq ta’ stħarriġ indipendenti li jikkonċernaw diskriminazzjoni,

—

monitoraġġ u twettiq ta’ stħarriġ indipendenti li jikkonċerna d-diskriminazzjoni, anke dwar l-applikazzjoni ta’ liġi kontra d-diskriminazzjoni,

—

kooperazzjoni u skambju ta’ informazzjoni mal-Aġenzija tad-Drittijiet Fundamentali u ma’ korpi oħra relatati tal-UE.

a)

kwalunkwe liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li jmorru kontra l-prinċipju ta’ trattament ugwali huma mħassra;

a)

kwalunkwe liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li jmorru kontra l-prinċipju ta’ trattament ugwali huma mħassra minnufih ;